Kolonoskopia w Poznaniu bez strachu. Jak wygląda nowoczesne badanie endoskopowe i co warto wiedzieć, zanim się na nie zdecydujemy

Profilaktyka nowotworowa to jeden z tych tematów, które niemal wszyscy znamy z kampanii społecznych, a mimo to większość z nas chętnie odkłada go na później. Kolonoskopia kojarzy się z badaniem niekomfortowym, krępującym, a do tego bolesnym, przynajmniej w naszej wyobraźni. Tymczasem rak jelita grubego to drugi najczęściej diagnozowany nowotwór u Polaków i trzecia najczęstsza przyczyna zgonów onkologicznych w kraju. Co wielu osobom wydaje się zaskakujące, jest to jednocześnie jeden z tych nowotworów, którym można najskuteczniej zapobiegać. Wczesne wykrycie zmian przedrakowych, czyli polipów w obrębie jelita grubego, pozwala nie tylko je usunąć podczas tego samego badania, ale też praktycznie wyeliminować ryzyko, że rozwiną się w pełnoobjawową chorobę nowotworową.

Wiele osób, które decydują się na kolonoskopię, opowiada później to samo: strach miał wielkie oczy. Samo badanie, zwłaszcza wykonywane w znieczuleniu, trwa kilkanaście minut i z perspektywy pacjenta sprowadza się do krótkiej drzemki. Znacznie większym wyzwaniem bywa przygotowanie do niego, ale i tu medycyna przeszła w ostatnich latach długą drogę. Dzisiejsze preparaty przeczyszczające są znacznie mniej obciążające dla układu pokarmowego niż dziesięć czy piętnaście lat temu, a sama procedura w dobrze wyposażonych placówkach odbywa się w warunkach zbliżonych komfortem do krótkiego pobytu w prywatnej klinice.

Kto powinien wykonać kolonoskopię i kiedy

Zgodnie z aktualnymi zaleceniami Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii pierwsze profilaktyczne badanie jelita grubego warto wykonać po ukończeniu 45. roku życia. U osób z obciążonym wywiadem rodzinnym (rak jelita grubego u krewnych pierwszego stopnia, zespoły polipowatości rodzinnej, wrzodziejące zapalenie jelita grubego w wywiadzie) badanie zaleca się nawet wcześniej. Jeśli w rodzinie występowały przypadki tego nowotworu, punktem odniesienia jest wiek, w którym zachorował najmłodszy z krewnych, a badanie powinno zostać wykonane dziesięć lat wcześniej. Osoba, która nie ma takich obciążeń i której wynik pierwszej kolonoskopii nie wykazał niepokojących zmian, może wykonywać kolejne co pięć do dziesięciu lat.

Istnieją też objawy, które powinny skłonić do wcześniejszej wizyty u specjalisty, niezależnie od wieku. Zalicza się do nich między innymi krwawienia z dolnego odcinka przewodu pokarmowego, nagłą zmianę rytmu wypróżnień utrzymującą się dłużej niż kilka tygodni, niewyjaśnioną utratę masy ciała, przewlekłą niedokrwistość czy bóle brzucha o niejasnej lokalizacji. Coraz częściej jednak pacjenci zgłaszają się do gastroenterologa także wtedy, gdy w badaniach laboratoryjnych pojawiają się drobne nieprawidłowości, na przykład podwyższone markery zapalne albo dodatni wynik testu na krew utajoną w kale. Właśnie te wczesne sygnały są najcenniejsze z punktu widzenia profilaktyki.

Jak wygląda przygotowanie do badania

Największą "przeszkodą mentalną" przed kolonoskopią jest dla wielu osób etap przygotowania. Aby lekarz wykonujący badanie mógł dokładnie obejrzeć błonę śluzową jelita grubego, jego światło musi być całkowicie oczyszczone. W praktyce oznacza to dwa, trzy dni diety lekkostrawnej, a w przeddzień badania wypicie specjalnego preparatu przeczyszczającego. Współczesne środki dostępne w Polsce są znacznie łatwiejsze do przyjęcia niż te, których używano jeszcze kilkanaście lat temu. Mają przyjemniejszy smak, mniejsze objętości i lepszą tolerancję żołądkową. W dobrej klinice pacjent dostaje przed badaniem szczegółową, pisemną instrukcję, w której każdy krok jest rozpisany godzinowo.

Dla osób, które obawiają się badania lub mają za sobą wcześniejsze trudne doświadczenia z endoskopią, coraz powszechniejszym wyborem staje się kolonoskopia w znieczuleniu ogólnym, krótko wybudzającym. Procedura jest wtedy całkowicie bezbolesna, pacjent zasypia na kilkanaście minut, a po przebudzeniu w sali wybudzeniowej może wrócić do domu w towarzystwie osoby bliskiej. Dla wielu pacjentów to właśnie ta forma badania stanowi swoistą "rewolucję komfortu". Osoby, które latami odkładały diagnostykę, po pierwszej kolonoskopii w znieczuleniu często żałują, że nie zrobiły jej kilka lat wcześniej.

Gdzie wykonać kolonoskopię w Poznaniu

Poznań i okolice są dobrze zaopatrzone w placówki oferujące diagnostykę endoskopową, jednak różnice między poszczególnymi ośrodkami bywają znaczące i dotyczą nie tylko cen, ale również jakości sprzętu, doświadczenia zespołu i podejścia do pacjenta. Jedną z placówek, która w ostatnich latach wyrosła na jednego z lokalnych liderów diagnostyki układu pokarmowego, jest klinika AM-Medic przy ulicy Pokrzywno 26b na poznańskim Głuszynie. Ośrodek został założony w 2017 roku przez dr. n. med. Aleksandra Niziołka oraz dr. n. med. Marcina Hańczewskiego, dwóch chirurgów i endoskopistów z ponad trzydziestoletnim doświadczeniem w pracy szpitalnej i ambulatoryjnej. Placówka od kilku lat konsekwentnie rozbudowuje zaplecze zabiegowe, a w 2022 roku uruchomiła nowoczesną pracownię endoskopową wyposażoną w sprzęt ze wsparciem sztucznej inteligencji. Obecnie jest to jeden z nielicznych takich systemów pracujących w polskich gabinetach prywatnych.

W praktyce oznacza to, że podczas badania oprogramowanie analizuje obraz z toru wizyjnego w czasie rzeczywistym i zwraca uwagę lekarza na zmiany, które mogą budzić wątpliwości: niewielkie polipy, zmiany o nietypowej strukturze, obszary wymagające dokładniejszego obejrzenia. Nie zastępuje to oczywiście doświadczenia endoskopisty, ale działa jak dodatkowa para "cyfrowych oczu", zmniejszając ryzyko, że jakiś drobny szczegół umknie uwadze podczas kilkunastominutowej procedury. Dla pacjenta praktycznym skutkiem jest po prostu wyższa czułość diagnostyczna, czyli większa szansa, że ewentualne zmiany zostaną wychwycone i usunięte już podczas tego samego badania.

Kolonoskopia w Poznaniu w AM-Medic wykonywana jest zarówno w klasycznej formie, jak i (co wybiera zdecydowana większość pacjentów) z krótkim znieczuleniem ogólnym. Zespół endoskopowy kliniki pracuje w czteroosobowym składzie: lekarz wykonujący badanie, anestezjolog, pielęgniarka endoskopowa oraz pielęgniarka anestezjologiczna. Całość odbywa się w jednym, dedykowanym pomieszczeniu zabiegowym, a pacjent po procedurze trafia do komfortowej sali wybudzeniowej, gdzie pozostaje pod opieką personelu do czasu, aż jego stan pozwoli na bezpieczny powrót do domu. Czas oczekiwania na termin, co w dzisiejszych realiach jest osobną wartością, rzadko przekracza dwa tygodnie.

To nie tylko endoskopia. Szeroka oferta specjalistyczna pod jednym adresem

Choć AM-Medic jest rozpoznawalna w Poznaniu przede wszystkim z diagnostyki i leczenia schorzeń układu pokarmowego, warto wspomnieć, że klinika od kilku lat systematycznie rozszerza zakres świadczonych usług. Obecnie pod jednym adresem działa kilkanaście specjalizacji, a ponad dwudziestoosobowy zespół lekarski obejmuje chirurgów ogólnych i onkologicznych, proktologów, gastroenterologów, kardiologów, endokrynologów, radiologów, dietetyków, psychiatrów i specjalistów medycyny estetycznej. Dla pacjenta oznacza to, że kompleksową diagnostykę i leczenie wielu dolegliwości można załatwić bez konieczności "przeskakiwania" między placówkami w różnych częściach miasta.

Taka koncentracja specjalizacji w jednym ośrodku ma też swoje zalety czysto diagnostyczne. Jeśli na przykład podczas rutynowej gastroskopii lekarz zauważy zmianę wymagającą konsultacji chirurgicznej, pacjent może umówić się na wizytę w tym samym budynku, często w ciągu kilku dni. To podejście bardzo bliskie modelowi, który od lat sprawdza się w klinikach zachodnioeuropejskich i północnoamerykańskich, a dopiero w ostatniej dekadzie zaczął upowszechniać się w Polsce poza dużymi sieciówkami.

Nowoczesne podejście do leczenia otyłości

Jedną z procedur, która w ostatnich latach zyskała na popularności i która jest jedną z wizytówek zabiegowych kliniki, jest leczenie otyłości balonem żołądkowym. To metoda w pełni odwracalna, małoinwazyjna, adresowana przede wszystkim do pacjentów z otyłością I i II stopnia, u których tradycyjne metody redukcji masy ciała zawiodły, a jednocześnie nie ma wskazań do operacji bariatrycznej. Balon zakładany jest endoskopowo, bez nacięć, pod krótkim znieczuleniem, a sama procedura trwa około dwudziestu minut. Wypełniony solą fizjologiczną implant znajdujący się w żołądku działa przez sześć lub dwanaście miesięcy (zależnie od modelu), zmniejszając poczucie głodu i wspierając pacjenta w wypracowaniu nowych nawyków żywieniowych. W tym czasie chory pozostaje pod stałą opieką dietetyka, a w razie potrzeby również psychodietetyka, co zdecydowanie zwiększa szanse na trwałe utrzymanie efektów po usunięciu balonu.

Laseroterapia w proktologii

Kolejny obszar, w którym AM-Medic wyróżnia się na tle lokalnej konkurencji, to proktologia zabiegowa z wykorzystaniem technik laserowych. Laserowe leczenie choroby hemoroidalnej, podobnie jak laserowe leczenie przetoki odbytu czy torbieli pilonidalnych, to metody, które w porównaniu z klasyczną chirurgią odznaczają się znacznie krótszym czasem rekonwalescencji, mniejszym bólem pooperacyjnym oraz istotnie mniejszym ryzykiem powikłań. W praktyce pacjent po zabiegu laserowym w większości przypadków wraca do normalnej aktywności zawodowej po kilku dniach, a nie po dwóch lub trzech tygodniach jak przy klasycznej hemoroidektomii. Dla osób pracujących intensywnie, podróżujących czy prowadzących własne firmy ta różnica ma często znaczenie nieporównanie większe niż samo porównanie technik.

Testy oddechowe, czyli niedoceniana diagnostyka

Warto też wspomnieć o obszarze, o którym wciąż mówi się w Polsce zbyt mało, a który w AM-Medic jest regularną częścią oferty diagnostycznej. Chodzi o testy oddechowe, w tym test na obecność bakterii Helicobacter pylori, test wodorowo-metanowy w kierunku przerostu flory bakteryjnej jelita cienkiego (SIBO/IMO) oraz testy nietolerancji pokarmowych (laktoza, fruktoza, sorbitol). Są to badania całkowicie nieinwazyjne, wykonywane w warunkach ambulatoryjnych, polegające na pomiarze stężenia gazów (głównie wodoru i metanu) w wydychanym powietrzu po wypiciu odpowiedniego roztworu cukrów. Dla wielu pacjentów z przewlekłymi dolegliwościami układu pokarmowego, takimi jak wzdęcia, bóle brzucha, nawracające biegunki czy tak zwana "mgła mózgowa", to właśnie diagnostyka oddechowa okazuje się kluczem do postawienia trafnej diagnozy po latach bezowocnych konsultacji.

Dlaczego warto nie odkładać decyzji

Wróćmy jednak do głównego wątku, czyli profilaktyki chorób nowotworowych układu pokarmowego. Statystyki są nieubłagane: wśród wszystkich pacjentów, u których rak jelita grubego zostaje wykryty na etapie bezobjawowym, podczas rutynowej kolonoskopii, pięcioletnie przeżycie przekracza dziewięćdziesiąt procent. Wśród pacjentów, u których diagnoza stawiana jest dopiero po pojawieniu się objawów klinicznych, ten sam wskaźnik spada drastycznie, a w najbardziej zaawansowanych stadiach choroby do kilkunastu procent. Różnica między tymi dwoma scenariuszami nie zależy od cudów medycyny, leków celowanych ani dostępu do drogich terapii. Zależy od jednego badania, które można wykonać w ciągu kilkunastu minut, w znieczuleniu, raz na kilka lat.

Trudno o większy zwrot z inwestycji czasu i energii, jaki daje w medycynie jakakolwiek profilaktyka. A jednak statystyki zgłaszalności na badania przesiewowe w Polsce, zarówno w ramach publicznego programu profilaktyki raka jelita grubego, jak i w sektorze prywatnym, są wciąż dalekie od zadowalających. Osoby, które już przeszły przez swoje pierwsze badanie, najczęściej wracają po kolejne bez oporów, często namawiają na nie członków rodziny, współpracowników, przyjaciół. Problemem nie jest więc samo badanie. Problemem jest decyzja o zapisaniu się na nie po raz pierwszy.

Jeśli od kilku lat mówicie sobie, że "kiedyś trzeba by się w końcu zbadać", warto potraktować ten tekst jak sygnał, że to właśnie jest dobry moment. Kolonoskopia to jedno z tych badań, po których wychodzi się z gabinetu z realnie większym poczuciem kontroli nad własnym zdrowiem, niezależnie od wyniku. Nowoczesne kliniki, jak opisana wyżej poznańska placówka, sprawiły, że pod względem komfortu i bezpieczeństwa nie ma to dziś wiele wspólnego z wyobrażeniami sprzed dwóch dekad. Pozostaje jedynie zarezerwować termin.