blog background
 
Pomniki Poznania: Paweł Cieliczko
Poznań, historia, pomniki,
metka_epoznan
Pomnik Ignacego Jana Paderewskiego
ok
46
not ok
23
liczba odsłon: 2998

Kiedy 27 grudnia 1918 roku Ignacy Jan Paderewski wychodził na balkon w apartamencie Hotelu Bazar, nie przypuszczał pewnie, że ten dzień stanie się momentem zwrotnym w dziejach Poznania i nierozerwalnie zwiąże nazwisko kompozytora z miastem nad Wartą. Zaledwie kilkanaście miesięcy później plac, na który patrzył, przemawiając z hotelowego balkonu, nazwany został placem Wolności, biegnąca wzdłuż niego ulica stała się ul. 27 Grudnia, natomiast sam pianista został patronem uliczki schodzącej od Hotelu Bazar ku poznańskiemu Staremu Miastu.

1. Pomnik Ignacego Jana Paderewskiego w Poznaniu

Kilkanaście lat później Paderewski postanowił ufundować Poznaniowi pomnik prezydenta Stanów Zjednoczonych, Woodrowa Wilsona. Władze miejskie rozpisały i rozstrzygnęły konkurs na jego projekt, nie wiedząc, że artysta sam zamówił i wysłał z Ameryki monument, któremu należało tylko znaleźć odpowiednio godne miejsce w mieście. Kilkadziesiąt lat później podniosłym wydarzeniem był powrót do kraju trumny z prochami Paderewskiego, która przez kilka dni 1992 roku wystawiona była w Collegium Minus poznańskiego uniwersytetu. Na koniec okazało się, że ogromne emocje rozpalić potrafi nawet projekt pomnika tego artysty, jaki ma zostać wzniesiony w Poznaniu.

Idea powstania pomnika upamiętniającego człowieka, który dał sygnał do wolnościowego zrywu Wielkopolan, pojawił się pod koniec 2009 roku, w gronie członków Towarzystwa im. Hipolita Cegielskiego – wcześniej pomnikami uhonorowano najbardziej zasłużonych poznańskich organiczników: Karola Marcinkowskiego oraz Hipolita Cegielskiego. W 2010 roku do pomysłu wystawienia pomnika Paderewskiemu przekonano Marszałka Województwa Wielkopolskiego, Prezydenta i Radę Miasta Poznania oraz Rektora Akademii Muzycznej im. Ignacego Jana Paderewskiego. Dzięki temu, podczas grudniowych uroczystości rocznicy wybuchu Powstania Wielkopolskiego, marszałek województwa mógł zapowiedzieć, że w 100. rocznicę powstańczego zrywu pomnik jego inspiratora zostanie odsłonięty.

2. Pomnik Ignacego Jana Paderewskiego w Poznaniu 

Kronika budowy pomnika relacjonuje, że kolejny, 2011 rok minął na działaniach zmierzających do ponaglania Rady Miasta, by wydała pozwolenia na lokalizację pomnika, oraz na pozyskiwaniu pierwszych sponsorów. W styczniu 2012 roku powołany został komitet organizacyjny Społecznego Komitetu Budowy Pomnika, przekonywano do inicjatywy kolejnych zacnych patronów, możnych sponsorów oraz zdobywano decyzje urzędowe. Wreszcie w czerwcu 2012 roku ogłoszony został otwarty konkurs na projekt pomnika Ignacego Jana Paderewskiego. Jego przebieg oraz rozstrzygnięcia wywołały ogromne kontrowersje.

Jury konkursowe zebrało się 13 marca 2013 roku i dwie trzynastki w dacie okazały się bardzo pechowe. Na konkurs wpłynęło 25 prac, komisja nie przyznała jednak żadnej z nich głównej nagrody, a dwie prace zajęły ex aequo drugie miejsce. Dziewięć dni później zebrał się zarząd Towarzystwa im. Hipolita Cegielskiego, podczas którego stwierdzono, że żadna z prac nie spełnia oczekiwań inicjatorów i nie będzie skierowana do realizacji. Przygotowanie nowej koncepcji pomnika zlecono prof. Jerzemu Petrukowi – byłemu dziekanowi Wydziału Rzeźby Uniwersytetu Artystycznego w Poznaniu – który był członkiem komisji konkursowej, a w związku z tym nie mógł brać udziału w konkursie. Już 12 kwietnia 2013 roku profesor przedstawił szkic koncepcyjny, na którym widać było klapę od fortepianu, ręce grające na klawiaturze oraz głowę artysty umieszczoną na cokole. Na podstawie monumentu umieszczone zostały zaś słowa Paderewskiego – „Uwielbiam muzykę, ale jeszcze bardziej kocham moją ojczyznę”.


3. Projekt pomnika Ignacego Jana Paderewskiego w Poznaniu autorstwa Jerzego Petruka

Zaprezentowana koncepcja wywołała ogromną falę krytyki. Na facebooku powstała grupa protestująca przeciwko wzniesieniu go w takim kształcie, a jej członkowie wystosowali list otwarty, w którym pisali:

Z radością przyjęliśmy nowinę o planowanej w Poznaniu budowie pomnika Ignacego Jana Paderewskiego. Jednakowoż zaproponowany projekt pomnika wywołał w nas znacznie mniejszy entuzjazm. Wielki pianista, kompozytor, działacz niepodległościowy i honorowy obywatel z pewnością zasłużył na coś więcej niż przedłożony collage portretu, cokołu, klapy od fortepianu z nutkami oraz rąk na krzywej klawiaturze. Uprzejmie prosimy o pochylenie się nad istotną dla wizerunku miasta kwestią, by chwilowa niefrasobliwość osób o niewątpliwie szlachetnych intencjach nie ciążyła nad nami na przyszłość. Z pełną świadomością nie pragniemy zagłębiać się w analizę projektu Profesora Józefa Petruka, którego nad wyraz cenimy jako pedagoga i wychowawcę wielu pokoleń poznańskich artystów. Prosimy tylko o jedno – o sprowokowanie możliwości powtórnej, być może szerszej dyskusji nad projektem rzeczonego pomnika.   

Inni krytycy koncepcji posuwali się jeszcze dalej w swoich ocenach. Profesor Petruk początkowo stwierdził, że to jedynie szkic koncepcyjny, a w ciągu kilku tygodni wykona makietę, przyznał jednak, że realizowała ona będzie wizję artystyczną zawartą w przedstawionym szkicu. Krytyczne głosy sprawiły jednak, że na początku września 2013 roku ostatecznie zrezygnował z kontynuowania prac nad pomnikiem Paderewskiego.

4. Pomnik Ignacego Jana Paderewskiego w Poznaniu

Komisja konkursowa postanowiła wówczas skontaktować się z rzeźbiarzem Rafałem Nowakiem, którego koncepcja została w pierwotnym konkursie wyróżniona. Ten - pochodzący z Wielkopolski artysta - zgodził się uwzględniać sugestie jurorów i przygotował kolejną wersję projektu. Ostateczna zatwierdzona została w kwietniu 2014 roku, a w maju podpisano umowę na wykonanie monumentu, który odlany został w zakładzie odlewniczym Piotra Garstki w Śremie w sierpniu tegoż roku. Na początku 2015 roku uzyskano ostatnie pozwolenia budowlane i konserwatorskie, w dniu 1 kwietnia wmurowano akt erekcyjny i kamień węgielny, a 30 kwietnia figura Ignacego Jana Paderewskiego stanęła na cokole. Jego twórca – Rafał Nowak – opowiadał o wizji, którą chciał oddać w tym monumencie: 

W takim przypadku największym wyzwaniem jest przedstawienie charakteru osoby czyli ujęcie Paderewskiego w wielu aspektach, jako muzyka i polityka. I pokazanie tego nie w sposób ordynarny, ale subtelny. Tak, aby było to czytelne dla widzów.  […] Jako człowieka zdecydowanego i ponad wszystko kochającego Polskę. Partytura w prawej ręce, a rozeta powstańcza w klapie eksponowana przez lewą rękę miały pokazać, co ten człowiek niósł ze sobą, że poprzez sztukę pokazywał Polskę, która wtedy nie istniała na mapie, a jednak była w sercach ludzi. 

Wspomnieć jeszcze wypada, że oficjalny patronat nad budową pomnika objął Prezydent Polski Bronisław Komorowski, który dokonał jego uroczystego odsłonięcia podczas swojej wizyty w Poznaniu w dniu 6 maja 2015 roku. Po odsłonięciu pomnika w Auli Nowej Akademii Muzycznej odbył się koncert utworów Ignacego Jana Paderewskiego.

5. Pomnik Ignacego Jana Paderewskiego w Poznaniu

Pomnik wybitnego kompozytora i polityka znajduje się na placu I. J. Paderewskiego, przed budynkiem Akademii Muzycznej im. I. J. Paderewskiego. Umieszczony został na cokole o wysokości 1,4 metra, na frontonie, na dole którego znajduje się napis: „Ignacy Jan Paderewski (1860-1941)”. Na cokole – zgodnie z pierwotnym zamysłem twórcy – umieszczony miał być powstańczy orzeł. Koncepcję jednak szczęśliwie zmieniono, zaś o Powstaniu Wielkopolskim przypomina biało-czerwona rozetka umieszczona w klapie marynarki kompozytora. 

Paweł Cieliczko

Netografia:

  1. pomnik-paderewskiego.pl
  2. tvn24.pl/poznan
  3. natemat.pl
  4. poznan.wyborcza.pl/poznan
  5. gloswielkopolski.pl
  6. codziennypoznan.pl

Fotografia:

  1. Tomasz Koryl
  2. Tomasz Koryl
  3. tvn24.pl/poznan
  4. Tomasz Koryl
  5. Tomasz Koryl

--------------------------------------------------------

Drodzy Poznańczanie 

Blog „Pomniki Poznania” służy popularyzacji wiedzy o monumentach jakie znajdują się lub w przeszłości znajdowały się Poznaniu. Służyć on ma także gromadzeniu wiadomości o poznańskich pomnikach, które są szczątkowe, niepełne i rozproszone. Będę bardzo wdzięczny za wszelkie uwagi, wskazywanie nowych źródeł oraz przesłanie informacji, do których sam dotąd nie dotarłem. Chciałbym, żeby książka o pomnikach Poznania, którą dzięki temu blogowi zamierzam przygotować, była dla Poznaniaków źródłem wiedzy, satysfakcji, radości i wzruszeń. 

Paweł Cieliczko
 
WASZE KOMENTARZE
DODAJ KOMENTARZ | Jesteś niezalogowany, Twój nick będzie poprzedzony ~zaloguj | zarejestruj
Liczba znaków do wykorzystania: 1000
codeimgNie jesteś anonimowy, Twoje IP zapisujemy w naszej bazie danych. Dodając komentarz akceptujesz Regulamin Forum
Do poprawnego działania mechanizmu dodawania komentarzy wymagane jest włączenie obsługi ciasteczek.
avatar
POMNIKI POZNANIA
pomnikipoznania.epoznan.pl
RSSsend_message
Paweł Cieliczko – magister historii, doktor literaturoznawstwa, pomysłodawca pierwszego literackiego bedekera po Poznaniu, twórca i redaktor „Poznańskiego Przewodnika Literackiego” – internetowego informatora o wielkopolskim życiu literackim, założyciel Fundacji Kochania Poznania, autor opowiadań kryminalnych retro rozgrywających się w mieście nad Wartą, inicjator stworzenia szlaków kulturowych „Poznańskie legendy” oraz „Kryminalny Poznań”. Obecnie pracuje nad serią książek, w których zamierza udowodnić, że Poznań jest najbardziej romantycznym polskim miastem.
ARCHIWUM WPISÓW
Kat z Pręgierza (18 gru 2017)
BOHATEROWIE SCHODZĄ Z COKOŁÓW: Ławeczka Heliodora Święcickiego (28 lis 2017)
BOHATEROWIE SCHODZĄ Z COKOŁÓW: Fotel wodny Konstancji Raczyńskiej (20 lis 2017)
BOHATEROWIE SCHODZĄ Z COKOŁÓW: Ławeczka Ignacego Łukasiewicza (16 lis 2017)
Pomnik Tadeusza Kościuszki (14 lis 2017)
Pomnik Polskiego Państwa Podziemnego i Armii Krajowej (13 lis 2017)
Pomnik Hipolita Cegielskiego (13 lis 2017)
BOHATEROWIE SCHODZĄ Z COKOŁÓW: Fotel profesora Zbigniewa Zakrzewskiego (13 lis 2017)
BOHATEROWIE SCHODZĄ Z COKOŁÓW: Fotel profesora Edwarda Taylora (29 wrz 2017)
Bohaterowie schodzą z cokołów, czyli historie poznańskich ławeczek i foteli. (30 sie 2017)
Pomnik Roberta Jaeckla (25 sie 2017)
Pomnik Johanna Wolfganga Goethego (31 lip 2017)
POMNIKI UPADŁE: Pomnik Friedricha Schillera (24 lip 2017)
POMNIKI UPADŁE: Pomnik Friedricha Ludwiga Jahna (11 lip 2017)
Pomnik Ofiar Czerwca 1956 (Poznańskie Krzyże) (30 cze 2017)
POMNIKI UPADŁE: Pomnik feldmarszałka Gneisenau (27 cze 2017)
POMNIKI UPADŁE: Pomnik Margrabiego Brandenburskiego (21 cze 2017)
POMNIKI UPADŁE: Pomnik Bismarcka (14 cze 2017)
POMNIKI UPADŁE: Pomnik Cesarza Fryderyka III (9 cze 2017)
POMNIKI UPADŁE: Pomnik jeńców francuskich (2 cze 2017)
POMNIKI UPADŁE: Pomnik Grenadierów (Pomnik 6 Pułku Piechoty) (31 maj 2017)
POMNIKI UPADŁE: Pomnik Cesarza Wilhelma I (Pomniki poznańskich żołnierzy poległych w wojnie prusko-francuskiej) (29 maj 2017)
POMNIKI UPADŁE: Pomnik Lwa z Nachodu (Lőwendenkmal) (17 maj 2017)
POMNIKI UPADŁE: Pomniki upadłe z czasów pruskich (17 maj 2017)
Tablica Petera Mansfelda (7 lut 2017)
Tablica Romka Strzałkowskiego - przypadkowej ofiary Czerwca? (29 gru 2016)
Pomnik Poległych w Powstaniu Poznańskim 28-30 czerwca 1956 r. (13 paź 2016)
Pomnik Ofiar Czerwca 1956 (8 wrz 2016)
Tablica Czerwca ’56 – ZNTK (27 lip 2016)
Tablica „Żądamy chleba” (21 lip 2016)
Tablica Czerwca ’56 przed bramą główna HCP (9 lip 2016)
Obelisk „Pamięci Cegielszczaków” (4 lip 2016)
Tablica Stanisława Matyi (27 cze 2016)
Tablica przed Fabryką Pojazdów Szynowych (17 cze 2016)
Pomniki Poznańskiego Czerwca (11 cze 2016)
Pomnik Ignacego Jana Paderewskiego (przy ul. Dolna Wilda) (24 lut 2016)
Pomnik Ignacego Jana Paderewskiego (16 lut 2016)
Kopiec Wolności (2 lut 2016)
Pomnik Harcerzy na Malcie (13 sty 2016)
Pomnik poległych na Winiarach (10 sty 2016)
Pomnik zdobywców Ławicy (6 sty 2016)
Pomnik Ofiar Wojen w Kiekrzu (2 sty 2016)
Pomnik 15 Pułku Ułanów (29 gru 2015)
Pomnik Harcerski przy ul. Za Cytadelą (28 gru 2015)
Pomnik Powstańców Wielkopolskich (ul. Królowej Jadwigi/ul. Wierzbięcice) (27 gru 2015)
Pomnik Powstańców Wielkopolskich (Cmentarz na Junikowie) (26 gru 2015)
Pomnik Powstańców Wielkopolskich (Cmentarz na Starołęce) (25 gru 2015)
Pomnik Powstańców Wielkopolskich (Cmentarz na Górczynie) (25 gru 2015)
Posągi królewskie w Pałacu Działyńskich (19 gru 2015)
Galeria królewska w Pałacu Działyńskich (17 gru 2015)
Kartusze i panoplia na Odwachu (13 gru 2015)
Tajemniczy ptak z pałacu Działyńskich (10 gru 2015)
Rzeźba Jana Baptysty Quadro (7 gru 2015)
Pomnik króla Stanisława Augusta Poniatowskiego (4 gru 2015)
Orzeł na Ratuszu (2 gru 2015)
Koziołki z ratuszowej wieży (30 lis 2015)
Trzej Bracia z Ratusza (27 lis 2015)
Pomniki Poznania (22 lis 2015)