blog background
 
Maciej Brzeziński: Poznańskie Historie
historia, zabytki, kultura, ludzie
metka_epoznan
Dzieje poznańskiej masonerii, część 1
ok
60
not ok
0
liczba odsłon: 2015
Przysięgam w imię Najwyższego Architekta Wszystkich Światów nie ujawniać nigdy wszystkich sekretów, znaków, sposobów dotykania, słów i nauk używanych przez wolnomularzy i zachować co do tego wieczne milczenie. Ślubuję i przysięgam na Boga nie wyjawiać nigdy żadnej rzeczy z tych, które mi powierzono od chwili obecnej i które powierzy mi się w przyszłości. Zobowiązuję się i poddaję się następującej karze, jeśli złamię swoje słowo: niech mi spalą wargi rozpalonym żelazem, niech mi utną rękę, przetną szyję i wyrwą język, a mój trup niech wisi w loży w czasie przyjmowania nowego brata, aby służył za odrażający dowód mojej niewierności i był przestrogą dla innych. Niech zostanie potem spalony, a popioły rzucone na wiatr, aby nie został żaden ślad po mojej zdradzie. Tak mi dopomóż Bóg i jego święta Ewangelia. Niech się tak stanie.

Słowa przysięgi masonów konserwatywnych

Temat, którym postanowiłem się dziś zająć, jest trudny i kontrowersyjny. Masoneria, zwana też wolnomularstwem, jest bowiem ruchem, obok którego nie da się przejść obojętnie. Ma ona bowiem tylu zwolenników, co przeciwników. Sympatycy wolnomularstwa podkreślają wielką rolę, jaką masoneria odegrała w Europie, gdyż to właśnie wolnomularze propagowali i zaszczepiali w społeczeństwie idee tolerancji, równości, braterstwa, pokoju, oświecenia i wolności. Przeciwnicy masonerii zarzucają jej jednak, że jako tajny związek prowadzi zakulisowe działania, wpływa na rządy i środki masowego przekazu, walczy z chrześcijaństwem, propaguje deizmu, czy wręcz ateizmu i stawia człowieka w centrum wszechświata, w miejscu, które należy się Bogu. To masoni, zdaniem ich przeciwników, odpowiedzialni są za laicyzację współczesnej Europy, a ich poglądy miały utorować drogę socjalizmowi  komunizmowi (choć w krajach komunistycznych działalność lóż była i jest zakazana). Do dzisiaj zresztą katolik nie może być masonem, za co jeszcze do niedawna groziła kara ekskomuniki. Zanim przejdę do omawiania dziejów poznańskiej masonerii, przedstawię pokrótce historię wolnomularstwa, idee głoszone przez wolnomularzy, a także argumenty ich przeciwników. Mimo, że starałem się streszczać, to tekst jednak jest dość długi, ale temat tego wymaga. Pragnę zaznaczyć, że sam nie jestem masonem, choć nie ukrywam, że część ideałów wolnomularzy jest mi bliska, jak pewnie wielu z nas, choć nie zawsze zdajemy sobie z tego sprawę. Pragnę jednak zachować obiektywizm i nie opowiadać się po żadnej ze stron.  Zapraszam do lektury.

Cyrkiel, węgielnica i litera "G" (wiedza) - symbole wolnomularstwa, źródło: Wikimedia.

Początki masonerii sięgają XVIII wieku, a dokładnie za dzień jej powstania przyjmuje się 24 czerwca 1717 roku, kiedy to w londyńskiej gospodzie „Pod gęsią i rusztem” doszło do zjednoczenia czterech lóż angielskich w Wielką Lożę Londynu. Pięć lat później szkocki pastor James Anderson napisał zbiór zasad masońskich, zwaną Konstytucją Wolnych Mularzy. 

Konstytucja Wolnych Mularzy, J. Andersona, źródło: Wikimedia.

Sami masoni jednak wywodzą swój ruch od budowniczego Świątyni Salomona w Jerozolimie – Hirama. Według innych legend, masoneria wywodzi się od Abrahama, Noego, czy greckiego boga Hermesa. Mieli oni przekazywać swoim uczniom wiedzę tajemną i nauki, na których opiera się dzisiejszy świat. Ponoć wtajemniczonym miał być sam Jezus Chrystus, ale odmówił przekazywania tej wiedzy swoim uczniom. W posiadanie najwyższej wiedzy mieli wejść egipscy kapłani i budowniczowie piramid, a ci z kolej przekazywali ją następnym pokoleniom architektów i budowniczych, aż do twórców średniowiecznych katedr włącznie. Budowniczowie katedr łączyli się w bractwa wolnych murarzy (dawniej mówiło się „mularzy” - stąd nazwa), których członkowie w tajemnicy przed innymi przekazywali sobie sekrety rzemiosła. Atrybuty budowniczych, jak cyrkiel, węgielnica czy kątownik, to jedne z najpopularniejszych symboli masonerii. Niektóre nurty wolnomularstwa odwołują się jeszcze do zakonu Templariuszy, inne z kolei do różokrzyżowców.  Jakby na to jednak nie patrzeć, historia masonerii sięga początków XVIII wieku.

Mistrz murarski, źródło: Wikimedia.

Masoneria nie jest jedną organizacją, a właściwie pewnym ruchem o charakterze mistycznym, ezoterycznym i intelektualnym. Dzieli się ona na wiele odłamów, jak choćby ruch liberalny, mistyczno-ezoteryczny i konserwatywno-tradycjonalistyczny. Idee wolnomularstwa ewoluowały, ale pewne cechy są wspólne dla wszystkich lóż i obediencji. Podstawowym cechą  jest dyskrecja członków oraz elitarny charakter, a także osiąganie kolejnych stopni wtajemniczenia, których jest w sumie 33. Do lóż przyjmowani byli ludzie o różnych wyznaniach (z wyjątkiem ateistów), ras, czy klas społecznych. Celem tego ruchu jest doskonalenie człowieka i społeczeństwa. Wolnomularze dążą do zjednoczenia i braterstwa wszystkich ludzi na świecie, niezależnie od pochodzenia społecznego, wyznania i rasy. Ich głównym hasłem jest równość wszystkich. Masoni dążą także do, aby ludzie samodzielnie myśleli i dążyli do prawdy poprzez indywidualne doświadczenia. Człowiekiem samodzielnie myślący staje się wolny. Nie można rządzić nim za pomocą nakazów i zakazów. Obce są im wszelkie dogmaty. Nie znaczy to, że propagowali ateizm. Wręcz przeciwnie, dla ateistów nie było miejsca w lożach. Masoni wierzą w Wielkiego Budowniczego Wszechświata, zwanego też Wielkim Architektem. Dla nich wszystkie religie są równe, bo wszystkie religie tak naprawdę wierzą w Wielkiego Budowniczego,  niezależnie od tego, czy nazywany jest on Jezusem, Allachem, czy Buddą. Jednak fanatyzm, czy fundamentalizm religijny jest niedopuszczalny, podobnie jak ateizm. Tak więc masoni odrzucają wszelkie skrajności.

Struktura wolnomularstwa, źródło: Wikimedia.

Jednym z haseł masonerii jest: „wolność, równość, braterstwo”,  nic dziwnego, że hasło to znalazło się na sztandarach rewolucji francuskiej. Masoni odegrali w niej wielką rolę. Wolnomularzami byli prawie wszyscy marszałkowie Napoleona. Sam cesarz co prawda masonem nie był, ale popierał wolnomularstwo. Członkami lóż wolnomularskich byli także prawie wszyscy „ojcowie-założyciele” Stanów Zjednoczonych, z Georgiem Washingtonem i Thomasem Jeffersonem na czele. Idee masońskie legły u podstaw kształtowania się ustroju USA. Również w Polsce, twórcy Konstytucji 3 Maja, byli w swej większości masonami. Trzeba przy okazji powiedzieć, że pomysł wzniesienia budowanej obecnie Świątyni Opatrzności Bożej, która miała powstać jako wotum za uchwalenie Konstytucji, jest… autorstwa masonów. Członkami lóż byli także m. in. król Stanisław August Poniatowski, Jan Henryk Dąbrowski i Józef Wybicki. Hasło Legionów Polskich we Włoszech brzmiało: „Wszyscy ludzie wolni są braćmi”, doprawdy, każdy wolnomularz podpisałby się pod tymi słowami.

Król Stanisław August w stroju masońskim, źródło: Wikimedia.

Rozwój masonerii jednak szybko zaniepokoił władze kościelne i świeckie. Kościół katolicki nie mógł zaakceptować idei zbratania i zrównania ludzi o różnych religiach, gdyż, według duchowieństwa, prowadzi to do relatywizmu i odrzucenia religii objawionej, jaką jest chrześcijaństwo. Ponadto krzewienie wolnomyślicielstwa i podważanie dogmatów wiary było nie do przyjęcia i to nie tylko przez Kościół katolicki, ale też przez i inne religie, tak wówczas, jak i obecnie. Masonerię potępia też Kościół prawosławny, ortodoksyjni Żydzi i muzułmanie. Bardziej przychylnie traktują ją kościoły protestanckie. Na reakcję Kościoła nie trzeba było długo czekać. W 1738 roku papież Klemens XII w bulli „In eminentni” potępił „sektę masońską” i zagroził katolikom wstępowania do lóż pod groźbą ekskomuniki. Prawie wszyscy kolejni papieże także wydawali pisma potępiające wolnomularzy, choć bywały przypadki i to wcale nierzadkie, że wśród członków lóż znajdowali się księża i biskupi katoliccy. Wśród z nich było dwóch polskich prymasów: Gabriel Podoski i Michał Jerzy Poniatowski, brat króla Stanisława Augusta i ostatni prymas I Rzeczpospolitej. Kościół począł zwalczać masonerię wszelkimi sposobami. Rozpuszczano pogłoski, że wolnomularze czczą Szatana i dążą do zniszczenia papiestwa i Kościoła. Od tego czasu datuje się powstanie „czarnej legendy” masonerii, jako organizacji będącej owocem spisku szatańskiego i żydowskiego. Zdarzało się, że tłum podburzany przez księży, niszczył budynki lóż. Wolnomularstwa, które propagowało wolność myślenia i działania oraz indywidualizm, nie akceptowały też kraje absolutystyczne (choć masonem był chociażby król pruski Fryderyk II Wielki) i reżimy totalitarne. Wolnomularstwo było zabronione w tych krajach. Jednakże, masoneria głosi legalizm, poszanowanie władz i patriotyzm. Jakakolwiek rewolucja społeczna, czy bunt przeciwko władzy jest sprzeczne z ideą wolnomularską. Konstytucja Andersona mówi: Wolnomularz jest spokojnym poddanym władz cywilnych gdziekolwiek by nie mieszkał czy pracował. Często jednak idee głoszone przez masonów prowadziły do rewolucji, a sami wolnomularze brali w nich udział.

Inicjacja nowo przyjętego brata, źródło: Wikimedia.

Zapewne na negatywny stosunek Kościoła do lóż wpłynął również fakt, że masoni często brali udział w dziewiętnastowiecznych ruchach rewolucyjnych tak w Europie, jak i w Ameryce Południowej, które nierzadko miały wydźwięk antyklerykalny. Masonem był prawdopodobnie wódz ruchu wyzwoleńczego w Ameryce Południowej – Simon Bolivar. Wolnomularze popierali też dążenie do zjednoczenia Włoch, któremu sprzeciwiali się papieże, jako że ruch ten dążył do likwidacji Państwa Kościelnego, a więc pozbawienia papieży władzy świeckiej. W 1877 roku we Francji doszło do wyłonienia się nowego kierunku w masonerii, zwanego nurtem liberalnym. Masoni liberalni odrzucili wiarę w Wielkiego Budowniczego i w ogóle dogmaty religie, uważając, że wszelka religia ogranicza, czy też nawet zniewala człowieka. Odstąpili oni także od starej zasady, że nie przyjmuje się ateistów do lóż. Francuscy masoni liberalni zdominowali wkrótce francuską scenę polityczną, sprzyjając laicyzacji państwa i szkolnictwa. W 1905 roku przyczynili się do wypowiedzenia przez Francję konkordatu ze Stolicą Apostolską i radykalnego oddzielenia się państwa od Kościoła. Wpływy masonerii we Francji spowodowały, że tradycyjnie francuscy ministrowie spraw wewnętrznych i edukacji, są masonami. Od tej pory w całej Europie wiązano wolnomularstwo z wszelkimi próbami laicyzacji Starego Kontynentu. Masoneria nie jest przeciwna religii, a jedynie fanatyzmowi i klerykalizmowi, rozumianemu jako dążenie duchowieństwa do wpływu na życie społeczne, polityczne i kulturalne.

Symbole francuskiej masonerii, źródło: Wikimedia.

Nadal jednak, szczególnie w Polsce, gdy dochodzi do dyskusji o roli Kościoła w państwie, czy też stosunku państwa do Kościoła, jakiekolwiek próby zmierzające do faktycznego, a nie tylko teoretycznego rozdziału Kościoła od państwa, są uznawane za „spisek masoński” lub też „żydo-masoński”. Od Klemensa XII począwszy, do naszych czasów, papiestwo wydało 226 dokumentów, w których zajęło się sprawą masonerii. Dziś, mimo że Kościół złagodził nieco wypowiedzi wobec masonerii (za przynależność do niej nie grozi już ekskomunika) dalej stanowisko duchowieństwa pozostało niezmienne – przynależności do wolnomularstwa nie da się pogodzić z przynależnością do Kościoła. Katoliccy konserwatyści i przeciwnicy reform Soboru Watykańskiego II, uważają wręcz, że masoneria dąży do opanowania Kościoła. Według wielu z nich, sam sobór jest dziełem masonów, a papieże: Jan XXIII, Paweł VI i Jan Paweł II dali się złapać w masońską sieć, bądź nawet sami sprzyjali wolnomularzom. Ci sami katoliccy konserwatyści uważają, że także ONZ czy Unia Europejska to dzieła masonów. Przeciwnicy masonerii uważają, że opanowała ona niektóre media i dlatego przedstawiają one w negatywnym świetle Kościół i konserwatywnych hierarchów, a wybielają tych bardziej liberalnych i otwartych na dialog ze współczesnością. Reasumując więc, każda negatywna opinia o Kościele, każde wezwanie do dyskusji o roli Kościoła w państwie, czy też każda próba ograniczenia roli Kościoła, to bez wątpienia dzieło masonów.

Strój dziewiętnastowiecznego masona, źródło: Wikimedia.

Dzisiaj masoneria jest w pełni legalnym ruchem w całej Europie. Wolnomularze nie są już tak tajemniczy, jak kiedyś. Nie znaczy to, że mówią o wszystkim, co dzieje się w lożach. Dalej obowiązuje ich dyskrecja. Wielu z nich otwarcie przyznaje się do przynależności do masonerii. Czy jednak można mówić o „spisku masońskim”? Wielbicieli spiskowej teorii dziejów nigdy zabraknie i zapewne nie da się ich przekonać do zmiany zdania. Według mnie, określenie działań masonów jako spisku jest błędne i krzywdzące. Po prostu wolnomularze byli ludźmi wywodzącymi się z elity społecznej, choć głosili równość. Często wchodzili do rządów lub wpływali na umysły współobywateli poprzez słowo drukowane lub wystąpienia publiczne. Nic więc dziwnego, że wprowadzali idee, w które wierzyli w życie, czy to jako politycy, czy pisarze. Niezależnie od tego, jaki mamy pogląd na działalność masonerii, trzeba sobie jasno powiedzieć, że spora grupa ludzi, podziela ich poglądy. Bo przecież idee wolności, równości, braterstwa ludzi i narodów, powszechne oświecenie, wiara w człowieka i potęgę jego rozumu, odrzucenie fanatyzmu i ciemnoty są większości nam chyba bliskie. Czy znalazłby się Amerykanin, który potępiłby rewolucję, która doprowadziła jego kraj do niepodległości lub też kwestionowałby konstytucję, na której opiera się ustrój jego kraju? Konserwatyści europejscy krytykują rewolucję francuską, ale faktem jest, że jej idee legły u podstaw współczesnej Europy. A w Polsce? Konstytucja 3 Maja jest dziś uważana ze wielkie osiągnięcie w dziejach Polski, a dzień jej uchwalenia jest jednym z największych świąt narodowych w naszym kraju. Polski hymn narodowy zaś, napisał mason, a w jego refrenie powtarza się nazwisko innego masona, który walczył o niepodległość pod masońskim hasłem.

Przepraszam za ten długi wstęp do tekstu, który przecież miał być poświęcony dziejom poznańskiej masonerii. Nie mniej jednak, uznałem za stosowne napisać ogólnie o wolnomularstwie, gdyż uważam, że temat tego wymagał, a nie da się opisać masonerii w kilku zdaniach, czy nawet w kilku tekstach. Zdaję sobie sprawę, że mój dzisiejszy tekst nawet w niewielkiej części, nie wyczerpuje tematu, ale mam nadzieję, że choć trochę nakreśliłem tę problematykę. Zapraszam więc  na drugą część tego artykułu, w którym przedstawię historię lóż masońskich w Poznaniu.   

Źródło:
M. Agnosiewicz, Cyrkiel i kropidło, www.racjonalista.pl
Co to jest masoneria?, www.kosciol.pl
T. Kracki, Czym jest, a czym nie jest wolnomularstwo, www.racjonalista.pl
Masoneria, czyli wolnomularstwo w oczach kościoła, www.kosciol.pl
J. Mazur, Masoneria – mit i rzeczywistość, www.naszawitryna.pl
Bp. O. Oravec, Watykan i wolnomularstwo, www.ultramontes.pl
O zmianie nastawienia Kościoła do masonerii, „Bibuła pismo niezależne”, www.bibula.com
K. Racewicz, Wolnomyślicielstwo a wolnomularstwo, www.racjonalista.pl
M. Szyszkowska, Filozofia masonerii, www.racjonalista.pl
N. Wójtowicz, Co to jest masoneria?, www.racjonalista.pl
N. Wójtowicz, Kościół i masoni, www.opoka.org.pl
 
WASZE KOMENTARZE
DODAJ KOMENTARZ | Jesteś niezalogowany, Twój nick będzie poprzedzony ~zaloguj | zarejestruj
Liczba znaków do wykorzystania: 1000
codeimgNie jesteś anonimowy, Twoje IP zapisujemy w naszej bazie danych. Dodając komentarz akceptujesz Regulamin Forum
Do poprawnego działania mechanizmu dodawania komentarzy wymagane jest włączenie obsługi ciasteczek.
avatar
MACIEJ BRZEZIŃSKI
poznanskiehistorie.epoznan.pl
RSSsend_message
Nazywam się Maciej Brzeziński. Z wykształcenia jestem historykiem i wschodoznawcą. Od maja 2011 roku prowadzę tego bloga. Historia Poznania to jedna z moich pasji, ale za to największa, dlatego chcę popularyzować fascynujące dzieje tego miasta. Można mnie znaleźć także pod adresem: www.poznanskiehistorie.blogspot.com oraz na facebooku. Zapraszam więc do lektury.
Mój kontakt: poznanskiehistorie@gmail.com
ARCHIWUM WPISÓW
Pierwszy dowódca, czyli opowieść o Stanisławie Taczaku (14 gru 2017)
Katarzyna Marciszewska "Wiedźmy Himmlera" - recenzja (10 gru 2017)
Wielki kryzys 1929 roku w Poznaniu (8 gru 2017)
Pod skrzydłami pegaza (3 gru 2017)
Kaiser Wilhelm-Siedlung, czyli osiedle kolejarzy przy ulicy Hutniczej (16 lis 2017)
Ormianie w dawnym Poznaniu (9 lis 2017)
Poznańska parafia Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego (3 lis 2017)
10 grunwaldzkich "perełek" (27 paź 2017)
Balony, sterowce, aeroplany, czyli początki lotnictwa w Poznaniu (19 paź 2017)
Krótka historia osiedla Piątkowo-Naramowice (11 paź 2017)
Pogrobowiec, czyli historia króla Przemysła II (5 paź 2017)
Złota Kaplica, czyli cząstka Bizancjum w Poznaniu (28 wrz 2017)
Szkoła Wydziałowa Poznańska (2 wrz 2017)
Ogródki rozrywkowe i wyścigi konne, czyli jak dawniej bawiono się przy Drodze Dębińskiej (21 sie 2017)
10 wildeckich "perełek" (8 sie 2017)
Poznański gotyk, część 2 (23 lip 2017)
Poznański gotyk, część 1 (13 lip 2017)
Bunt wójta Przemka (3 lip 2017)
Sołacz - willowa dzielnica Poznania (15 cze 2017)
Cesarzowa Wiktoria w Poznaniu (9 cze 2017)
Protestanci w przedrozbiorowym Poznaniu, część 2 (27 maj 2017)
Protestanci w przedrozbiorowym Poznaniu, część 1 (18 maj 2017)
Zanim powstały Targi Poznańskie, czyli Wystawa Wschodnioniemiecka w 1911 roku. (14 maj 2017)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1835, część 2 (4 maj 2017)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1835, część 1 (27 kwi 2017)
10 poznańskich "naj..." (18 kwi 2017)
Medycyna i higiena w renesansowym Poznaniu (2 kwi 2017)
Adwentyści Dnia Siódmego w Poznaniu (22 mar 2017)
Bambrzy w dziejach Poznania, część 2 (9 mar 2017)
Bambrzy w dziejach Poznania, część 1 (3 mar 2017)
Jeżyckie wille - luksus i elegancja (15 lut 2017)
Legendarni biskupi poznańscy wg Długosza (6 lut 2017)
10 najsłynniejszych poznanianek (II) (22 sty 2017)
Poznaniacy wobec powstania listopadowego (30 lis 2016)
Paganini w Poznaniu (23 lis 2016)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1810, część 2 (17 lis 2016)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1810, część 1 (9 lis 2016)
Żydzi w międzywojennym Poznaniu (27 paź 2016)
Ks. Józef Rogaliński i starania o uniwersytet w osiemnastowiecznym Poznaniu (19 paź 2016)
10 najpiękniejszych ulic w Poznaniu (13 paź 2016)
Aleksander I w Poznaniu (29 wrz 2016)
Współczesne kościoły Poznania (23 wrz 2016)
Generał Tadeusz Kutrzeba i Armia "Poznań" (14 wrz 2016)
Niegolewski i inni, czyli wielkopolscy szwoleżerowie Napoleona (6 sie 2016)
Początki nowoczesnego sportu w Poznaniu (17 lip 2016)
Od października do czerwca, czyli ogólnopolskie znaczenie Czerwca'56 (7 lip 2016)
Johow-Gelände, czyli urok łazarskich kamienic (23 cze 2016)
Jak bernardyn z franciszkaninem, czyli wojna mnichów w siedemnastowiecznym Poznaniu (16 cze 2016)
95 lat Międzynarodowych Targów Poznańskich (2 cze 2016)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1790, część 2 (25 maj 2016)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1790, część 1 (19 maj 2016)
Adelajda i Kazimierz, czyli królewski ślub w katedrze poznańskiej (5 maj 2016)
Obchody Millenium Chrztu Polski w Poznaniu w 1966 roku (24 kwi 2016)
Jak Poznańczycy walczyli z germanizacją, część 2 (16 kwi 2016)
Jak Poznańczycy walczyli z germanizacją, część 1 (10 kwi 2016)
Socrealizm w Poznaniu (16 mar 2016)
Panowie z Górki (2 mar 2016)
Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk, czyli namiastka uniwersytetu (25 lut 2016)
Jordan - biskup polski czy poznański? (11 lut 2016)
Zjazd poznański 1530 roku (3 lut 2016)
Architektura międzywojennego Poznania (28 sty 2016)
10 nietuzinkowych poznaniaków (12 sty 2016)
Życie w Poznaniu w pierwszych miesiącach Wielkiej Wojny w świetle "Kuriera Poznańskiego" (15 gru 2015)
Święci patroni Poznania (9 gru 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1740, część 2 (24 lis 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1740, część 1 (17 lis 2015)
Cmentarz na Górczynie (4 lis 2015)
130 lat komunikacji telefonicznej w Poznaniu (21 paź 2015)
Włosi w dawnym Poznaniu (7 paź 2015)
"Ukochana żona", czyli historia księżnej Ryksy szwedzkiej, żony Przemysła II (12 sie 2015)
10 najpiękniejszych kamienic poznańskiej "belle epoque" (28 lip 2015)
Od Intendentury do Collegium Historicum (14 lip 2015)
"Naród Sobie", czyli narodziny i pierwsze lata Teatru Polskiego w Poznaniu (30 cze 2015)
Rymarze, krawcy i kuśnierze, czyli słów kilka o rzemieślnikach w średniowiecznym Poznaniu (24 cze 2015)
Kulturkampf (9 cze 2015)
Poznańscy muzułmanie (2 cze 2015)
Port rzeczny w Poznaniu (26 maj 2015)
10 osobliwości Poznania (13 maj 2015)
Szkoci w Poznaniu (5 maj 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1700, część 2 (27 kwi 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1700, część 1 (21 kwi 2015)
Poznańscy reformaci i ich śródecki kościół (24 mar 2015)
Generał Krzyżanowski, czyli jak wielkopolski szlachcic został amerykańskim bohaterem (10 mar 2015)
Ludzie niezwyczajni - o Dezyderym Chłapowskim i księdzu Piotrze Wawrzyniaku słów kilka (3 mar 2015)
10 najpiękniejszych miejsc w Poznaniu (17 lut 2015)
Marcin Kasprzak i Róża Luksemburg, czyli socjaliści w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (1 lut 2015)
Wybierzmy 10 najpiękniejszych miejsc w Poznaniu (26 sty 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1650, część 2 (18 sty 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1650, część 1 (11 sty 2015)
Poznańska parafia prawosławna (14 gru 2014)
10 najpiękniejszych i najcenniejszych poznańskich kościołów (30 lis 2014)
"De optimo senatore", czyli międzynarodowa kariera pewnego poznańskiego biskupa (16 lis 2014)
Od Wszystkich Świętych do Andrzejek, czyli listopad w wielkopolskiej tradycji ludowej (2 lis 2014)
Poznań 1146 - Krzyszków 1157 (26 paź 2014)
Historia Folwarku Edwardowo (12 paź 2014)
Targowisko, centrum polskości i miejsce zgromadzeń, czyli Stary Rynek w XIX wieku (9 paź 2014)
10 symboli Poznania (21 wrz 2014)
Ad maiorem Dei gloriam, czyli przybycie jezuitów do Poznania (14 wrz 2014)
Na pensji w Poznaniu dziewiętnastego stulecia (7 wrz 2014)
Dzieje Górczyna (31 sie 2014)
Przerwa wakacyjna (27 lip 2014)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1580, część 2 (21 lip 2014)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1580, część 1 (13 lip 2014)
10 najsłynniejszych poznanianek (29 cze 2014)
Katedra poznańska królewską nekropolią? (22 cze 2014)
Grecy w Poznaniu (15 cze 2014)
Konstancja z Potockich Raczyńska, czyli żywot kobiety niezwykłej (8 cze 2014)
Poznańska parafia Kościoła Ewangelicko-Metodystycznego (1 cze 2014)
Gniezno czy Poznań? Gdzie znajdowała się pierwsza stolica Polski? (25 maj 2014)
No to mamy już 3 lata! (21 maj 2014)
10 osób, które najbardziej przyczyniły się do rozwoju Poznania (18 maj 2014)
Co kryje park na osiedlu Czecha? Pruskie umocnienia wśród ratajskich bloków! (11 maj 2014)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1500, część 2 (4 maj 2014)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1500, część 1 (27 kwi 2014)
Wesołych Świąt! (13 kwi 2014)
Beocja czy Sparta? Jak wykształcił się poznański etos (23 mar 2014)
Reformowany Kościół Katolicki w Polsce i jego poznańska siedziba (16 mar 2014)
Pomniki Wieszcza Adama w Poznaniu (2 mar 2014)
Dominikanie, karmelici, bernardyni, czyli zakony żebracze w średniowiecznym Poznaniu (16 lut 2014)
Od Śluzy Katedralnej do powstania ICHOT (9 lut 2014)
W domu i w kamienicy, czyli jak mieszkali poznaniacy w XIX stuleciu (2 lut 2014)
Od osady Stelmachy do placu Wiosny Ludów (26 sty 2014)
Wehikuł czasu, czyli jak się żyło w Poznaniu 600 lat temu, część 2 (19 sty 2014)
Wehikuł czasu, czyli jak się żyło w Poznaniu 600 lat temu, część 1 (12 sty 2014)
Dwa stare forty. Jedna historia, wspólna przyszłość? (5 sty 2014)
Chwała Zwycięzcom! (26 gru 2013)
Wesołych Świąt! (22 gru 2013)
Z Poznania do Hollywood, czyli historia Lilli Palmer (15 gru 2013)
Legenda o trzech skradzionych Hostiach - prawda, czy mit? (8 gru 2013)
Sejm Dzielnicowy w Poznaniu (1 gru 2013)
Panorama renesansowego Poznania (17 lis 2013)
Miejsce kaźni Wielkopolan w okresie II wojny światowej - obóz koncentracyjny w Forcie VII w Poznaniu (8 lis 2013)
Kłopotliwy honorowy obywatel miasta Poznania (3 lis 2013)
Historia Jeżyc, część 2 (27 paź 2013)
Historia Jeżyc, część 1 (20 paź 2013)
Poznań kontra Kraków, czyli jezuickie starania o uniwersytet w Poznaniu w 1611 roku (13 paź 2013)
Doktor Marcin i inni, czyli początki poznańskiej pracy organicznej (29 wrz 2013)
Poznań w oparach czarnej magii (24 wrz 2013)
"W Poznaniu na wygnaniu", czyli poznańskie lata Kazimiery Iłłakowiczówny (15 wrz 2013)
Perły poznańskich podwórek, czyli ul. Ratajczaka 14 - historia zabudowy w podwórzu (8 wrz 2013)
Przerwa wakacyjna (21 lip 2013)
Burzliwe dzieje ratuszowego orła (14 lip 2013)
Podróż sentymentalna kolejką wąskotorową - kiedyś czasy świetności, a dziś pozostałości i wspomnienia (7 lip 2013)
Poznań pod wodą (30 cze 2013)
Wędrujące serce generała (23 cze 2013)
Pancerna Impreza. Fotorelacja z Dnia Otwartych Koszar w Centrum Szkolenia Wojsk Lądowych (16 cze 2013)
Odrodzenie z upadku, czyli działalność Komisji Dobrego Porządku w Poznaniu (9 cze 2013)
Fort VIIa - militarna przeszłość, "biurowa" przyszłość (2 cze 2013)
Od Wszechnicy Piastowskiej do Uniwersytetu Poznańskiego (26 maj 2013)
Książę Przemysł I - ojciec Poznania (19 maj 2013)
Medycyna i higiena w Poznaniu XIX stulecia (12 maj 2013)
28. Dni Ułana 2013 - fotorelacja Agnieszki Wiśniewskiej. (7 maj 2013)
"Błazeńskie urządzenie", czyli historia poznańskich koziołków (28 kwi 2013)
Poznańska Gra Liczbowa "Koziołki" (21 kwi 2013)
Hipodrom Wola - tradycja i teraźniejszość (14 kwi 2013)
Halo, halo, tu Radio Poznań! (7 kwi 2013)
Wesołych Świąt (28 mar 2013)
Książka w renesansowym Poznaniu (24 mar 2013)
Świat, którego już nie ma - Bambrzy na poznańskich Ratajach (17 mar 2013)
"Wichrzyciele i warchoły", czyli Marzec'68 w Poznaniu (10 mar 2013)
Apel (3 mar 2013)
Pozostałości Poznańskiej Twierdzy Fortowej - Fort 1 (3 mar 2013)
Alianckie naloty na Poznań (24 lut 2013)
Budynki pokawaleryjskie w Poznaniu, czyli od koszar do osiedla (17 lut 2013)
Jego Królewska Mość Mikołaj Rychlik (10 lut 2013)
Poznań w latach Wielkiej Wojny (3 lut 2013)
Zachować w pamięci miniony czas, czyli o Muzeum Uzbrojenia na poznańskiej Cytadeli (27 sty 2013)
Konkurs "Blog Roku 2012" (24 sty 2013)
"Piękna Polka", czyli historia królowej Elżbiety Ryksy (20 sty 2013)
Spotkanie z Igorem Janke (15 sty 2013)
Poznańskie stadiony, część 3 - Stadion przy ul. Bułgarskiej (13 sty 2013)
Dwieście lat temu urodził się Hipolit Cegielski! (6 sty 2013)
Wesołych Świąt !!! (19 gru 2012)
Rozrywki dzieci i młodzieży w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (9 gru 2012)
Powojenna odbudowa Starego Rynku (2 gru 2012)
Roman Wilhelmi - wybitny aktor z Poznania (25 lis 2012)
Ponowny pochówek junikowskich kosynierów (21 lis 2012)
Antiqua civitas posnaniensis, czyli dzieje Śródki (18 lis 2012)
Poznań w listopadzie 1918 roku (11 lis 2012)
Poznańska moda w czasach Oświecenia (5 lis 2012)
Odsłonięcie pomnika Romana Wilhelmiego w Poznaniu - fotorelacja (5 lis 2012)
Mały komunikat (5 lis 2012)
Poznańskie stadiony, część 2 - Stadion im. Edmunda Szyca (5 lis 2012)
Legenda polskiej archeologii (21 paź 2012)
Jak budowano Winogrady (14 paź 2012)
Poznaniaków droga ku nowoczesności (8 paź 2012)
Złodziejki, prostytutki, cudzołożnice, czyli kobieca przestępczość w dawnym Poznaniu (30 wrz 2012)
Od mostu Łacina do mostu św. Rocha (23 wrz 2012)
Jak króla Henryka w Poznaniu witano (16 wrz 2012)
Poznańskie stadiony, część 1 - Stadion Lecha na Dębcu (9 wrz 2012)
Budowniczy, uczony, biskup i polityk, czyli opowieść o Janie Lubrańskim (2 wrz 2012)
Pomniki dziewiętnastowiecznego Poznania (26 sie 2012)
Poznańscy ułani (15 sie 2012)
Na scenach kabaretów międzywojennego Poznania (12 sie 2012)
Próby emancypacji poznańskich Żydów w pierwszej połowie XIX wieku (8 sie 2012)
Dzieje "Poznańskiej Wenecji" (5 sie 2012)
Czas na urlop! (17 lip 2012)
Poznański debiut Władysława Hańczy (15 lip 2012)
Najcenniejsza relikwia poznańskiej katedry (11 lip 2012)
Łacińskie inskrypcje na poznańskim Ratuszu, część 2 (8 lip 2012)
Łacińskie inskrypcje na poznańskim Ratuszu, część 1 (4 lip 2012)
Poznański romantyk - Ryszard Wincenty Berwiński (28 cze 2012)
Na pomoc Prezydentowi i Rządowi! Poznań wobec przewrotu majowego 1926 roku (24 cze 2012)
Roman May i jego przemysłowe imperium (20 cze 2012)
Poznańskie organy Ladegasta (17 cze 2012)
Książka w średniowiecznym Poznaniu (10 cze 2012)
Wielkopolskie struktury przedwojennego wywiadu i kontrwywiadu, czyli "Dwójka" w Poznaniu i Bydgoszczy, część 2 (6 cze 2012)
Wielkopolskie struktury przedwojennego wywiadu i kontrwywiadu, czyli "Dwójka" w Poznaniu i Bydgoszczy, część 1 (3 cze 2012)
"Echt Poznanioki" kontra "Galicjoki", czyli konflikt swój-obcy w międzywojennym Poznaniu (30 maj 2012)
Królewska Niemiecka Akademia (27 maj 2012)
No to stuknął nam roczek! (20 maj 2012)
Pierwszy polski podręcznik savoir-vivre (16 maj 2012)
Centrum Turystyki Kulturowej TRAKT, czyli jak wypromować Poznań, część 2 (13 maj 2012)
Dzieje poznańskiej masonerii, część 2 (9 maj 2012)
Dzieje poznańskiej masonerii, część 1 (6 maj 2012)
Poznań a Konstytucja 3 Maja (3 maj 2012)
Rowerem przez Afrykę (29 kwi 2012)
Rycerze św. Jana Jerozolimskiego w Poznaniu (25 kwi 2012)
Czy w Poznaniu strzelano do cara? (15 kwi 2012)
Początki poznańskiej kinematografii (11 kwi 2012)
Palmy, zajączek i dyngus, czyli wielkopolskie tradycje wielkanocne, część 2 (1 kwi 2012)
Palmy, zajączek i dyngus, czyli wielkopolskie tradycje wielkanocne, część 1 (28 mar 2012)
Centrum Turystyki Kulturowej TRAKT, czyli jak wypromować Poznań, część 1 (25 mar 2012)
Ostatnia publiczna egzekucja w Polsce (21 mar 2012)
Poznańskie duchy i zjawy (18 mar 2012)
Szermierz poznańskiej kontrreformacji (14 mar 2012)
Moda renesansowego Poznania (11 mar 2012)
Związki Józefa Ignacego Kraszewskiego z Poznaniem (7 mar 2012)
Edukacja regionalna - czy jest obecna w szkole? (4 mar 2012)
O profesji kata w dawnym Poznaniu (29 lut 2012)
Ferdinand Foch w Poznaniu (26 lut 2012)
Najstarsza poznańska nekropolia (22 lut 2012)
O poznańskich łaźniach (19 lut 2012)
Ustrój renesansowego Poznania (15 lut 2012)
Tragiczna historia Ludgardy (12 lut 2012)
Trakt Królewsko-Cesarski. Podróż po historii Poznania, częśc 3 (8 lut 2012)
Perły Starego Rynku, część 4 (5 lut 2012)
Matka, żona i nauczycielka, czyli pozycja kobiet w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (1 lut 2012)
Ze wspomnień poznańskiego architekta (29 sty 2012)
Trakt Królewsko-Cesarski. Podróż po historii Poznania, częśc 2 (25 sty 2012)
Między lojalnością a kontestacją. Mniejszość niemiecka w międzywojennym Poznaniu (22 sty 2012)
Poznań w Prusach Południowych 1793 - 1806 (17 sty 2012)
Trakt Królewsko-Cesarski. Podróż po historii Poznania, część 1 (15 sty 2012)
Krynoliny, gorsety, surduty i cylindry. Kilka słów o modzie dziewiętnastowiecznego Poznania, część 2 (12 sty 2012)
Pomnik Powstańców Wielkopolskich (10 sty 2012)
Kawiarnia, teatr i karty, czyli kilka słów o rozrywkach osiemnastowiecznego Poznania (8 sty 2012)
Z Rogalina przez Francję i Holandię, do Brazylii (5 sty 2012)
Bale w hotelu Bazar (3 sty 2012)
Świąteczny komunikat (20 gru 2011)
Gwiazdor, makiełki i Herody, czyli wielkopolskie tradycje bożonarodzeniowe, część 2 (18 gru 2011)
Gwiazdor, makiełki i Herody, czyli wielkopolskie tradycje bożonarodzeniowe, część 1 (15 gru 2011)
Perły Starego Rynku, część 3 (13 gru 2011)
Krynoliny, gorsety, surduty i cylindry. Kilka słów o modzie dziewiętnastowiecznego Poznania (11 gru 2011)
Prezydent "Rzeczpospolitej Polskiej Poznańskiej" (5 gru 2011)
Perły Starego Rynku, część 2 (4 gru 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 7 (1 gru 2011)
Most znany i nieznany (29 lis 2011)
Romantycy i spiskowcy, czyli próba wywołania powstania w 1846 roku w Poznaniu (27 lis 2011)
Mentalność mieszkańców dawnego Poznania (24 lis 2011)
Perły Starego Rynku, część 1 (22 lis 2011)
Elegantki i modnisie dwudziestolecia międzywojennego (20 lis 2011)
Prezydent-legenda, czyli opowieść o Cyrylu Ratajskim (17 lis 2011)
Skóry, wosk, śledzie i wino, czyli handel nowożytnego Poznania, część 2 (15 lis 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 6 (13 lis 2011)
Patron najsłynniejszej ulicy w Poznaniu (10 lis 2011)
Miłość i polityka (8 lis 2011)
Skóry, wosk, śledzie i wino, czyli handel nowożytnego Poznania, część 1 (6 lis 2011)
Jak budowano Rataje (3 lis 2011)
Cmentarze na poznańskiej Cytadeli (1 lis 2011)
Muzyka w dawnym Poznaniu (30 paź 2011)
Polacy i Niemcy w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (27 paź 2011)
Dyplomata - arcybiskup - więzień - kardynał (25 paź 2011)
To już niemal sto lat, czyli historia Warty Poznań (23 paź 2011)
Subiektywny przegląd ważnych, zabawnych i tragicznych wydarzeń z dziejów osiemnastowiecznego Poznania (20 paź 2011)
Tramwaje konne w Poznaniu (18 paź 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 6 (16 paź 2011)
Religijność w barokowym Poznaniu (13 paź 2011)
Twórca poznańskiego ratusza (11 paź 2011)
Dzieje poznańskiej sceny operetkowej (9 paź 2011)
Poznańskie wiosła (6 paź 2011)
Rozrywki mieszkańców renesansowego Poznania (4 paź 2011)
Administracja niemiecka w okupowanym Poznaniu 1939-45 (2 paź 2011)
Doktor Marcin (29 wrz 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 5 (27 wrz 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 5 (25 wrz 2011)
Subiektywny przegląd ważnych, zabawnych i tragicznych wydarzeń z dziejów siedemnastowiecznego Poznania (22 wrz 2011)
Historia "Kolejorza", część 2 (20 wrz 2011)
Od miasta-twierdzy do nowoczesnej metropolii. Rozwój Poznania w 1 poł. XX wieku. (18 wrz 2011)
Ludność żydowska w średniowiecznym i nowożytnym Poznaniu (15 wrz 2011)
Filolog i fabrykant. Opowieść o Hipolicie Cegielskim (13 wrz 2011)
Historia "Kolejorza", część 1 (11 wrz 2011)
Pomnik Armii "Poznań" (9 wrz 2011)
Międzynarodowe Targi Poznańskie w okresie międzywojennym, część 2 (6 wrz 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 4 (4 wrz 2011)
Wrzesień 1939 roku w Poznaniu (2 wrz 2011)
Międzynarodowe Targi Poznańskie w okresie międzywojennym, część 1 (31 sie 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 4 (29 sie 2011)
Most Królowej Jadwigi (27 sie 2011)
Subiektywny przegląd ważnych, zabawnych i tragicznych wydarzeń z dziejów szesnastowiecznego Poznania (25 sie 2011)
Poznańska Georges Sand (23 sie 2011)
Bułgarzy w Poznaniu (21 sie 2011)
Kolegium Jezuickie w Poznaniu (19 sie 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 3 (17 sie 2011)
Występy Heleny Modrzejewskiej na scenach poznańskich teatrów (15 sie 2011)
Komunikat (30 lip 2011)
Przybycie Bambrów do Poznania (28 lip 2011)
Edward hr. Raczyński (1786 - 1845) (26 lip 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 3. Czas pracy i odpoczynku. (25 lip 2011)
Edukacja dziewcząt w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (24 lip 2011)
Subiektywny przegląd ważnych, zabawnych i tragicznych wydarzeń z dziejów średniowiecznego Poznania (22 lip 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 2 (22 lip 2011)
Szwedzi w Poznaniu, część 2 (21 lip 2011)
Mikołaj Skrzetuski (ok. 1610 - 1673) (19 lip 2011)
Szwedzi w Poznaniu, część 1 (18 lip 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 1 (17 lip 2011)
Poznań na morzach i oceanach, część 3 (16 lip 2011)
Poznań na morzach i oceanach, część 2 (15 lip 2011)
Poznań na morzach i oceanach, część 1 (14 lip 2011)
Inteligencja polska w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (13 lip 2011)
Biskup Andrzej Bniński (1396 - 1479) (12 lip 2011)
Perypetie z pomnikiem Bamberki (11 lip 2011)
Reformacja i kontrreformacja w Poznaniu, część 2 (10 lip 2011)
Reformacja i kontrreformacja w Poznaniu, część 1 (9 lip 2011)
Biblioteka Raczyńskich (8 lip 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 2 (7 lip 2011)
Antoni Pfitzner i jego firma (5 lip 2011)
Krótka historia Łazarza (4 lip 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 1 (3 lip 2011)
Przyjęcia u prezydenta Ratajskiego (2 lip 2011)
Emilia Sczaniecka (1804 - 1896) (1 lip 2011)
Zajezdnia tramwajowa przy ulicy Gajowej (30 cze 2011)
Panorama średniowiecznego Poznania, część 2 (29 cze 2011)
Pomnik Poznańskiego Czerwca'56 (28 cze 2011)
Poznański Czerwiec 1956 (27 cze 2011)
Przemysł piwowarski w Poznaniu w XIX i na początku XX wieku (26 cze 2011)
Panorama średniowiecznego Poznania, część 1 (25 cze 2011)
Pomnik Bismarcka w Poznaniu (24 cze 2011)
Akademia Lubrańskiego (23 cze 2011)
Kościół św. Wojciecha (22 cze 2011)
Antoni Radziwiłł 1775 - 1833 (21 cze 2011)
Ustrój średniowiecznego Poznania (20 cze 2011)
Fortyfikacje Twierdzy Poznań - bariera w rozwoju miasta w XIX wieku (19 cze 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 5 (18 cze 2011)
Pałac Górków (16 cze 2011)
Józef Struś 1510 - 1568 (15 cze 2011)
Brytyjski nalot na Poznań (14 cze 2011)
Krótka historia Wildy (13 cze 2011)
Zamtuzy i gamratki, czyli płatna miłość w Poznaniu, część 2 (12 cze 2011)
Więzienia w Poznaniu (10 cze 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 4 (9 cze 2011)
Pożary i powodzie w renesansowym Poznaniu (8 cze 2011)
Perła poznańskiego baroku (7 cze 2011)
Twórca praskiego golema był Poznaniakiem (6 cze 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 3 (5 cze 2011)
Zamtuzy i gamratki, czyli płatna miłość w Poznaniu, część 1 (4 cze 2011)
Pręgierz (3 cze 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 2 (2 cze 2011)
Paweł Edmund Strzelecki 1797 - 1873 (1 cze 2011)
Zamek Wilhelma II (31 maj 2011)
Poznańskie czarownice i ich obrońcy (30 maj 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 1 (29 maj 2011)
Poznaniak wśrod pionierów pediatrii (27 maj 2011)
Poznaniak współtwórcą wielkich odkryć geograficznych (26 maj 2011)
Sytuacja kobiet w renesansowym Poznaniu (25 maj 2011)
Zamek Przemysła (24 maj 2011)
Dopisek (23 maj 2011)
Napoleon w Poznaniu (23 maj 2011)
Herb miasta Poznania (22 maj 2011)
Skąd się wzięła nazwa "Poznań"? (21 maj 2011)
Witam wszystkich i zapraszam do lektury. (20 maj 2011)
Zdjęcie: Marek Barankiewicz