blog background
 
Maciej Brzeziński: Poznańskie Historie
historia, zabytki, kultura, ludzie
metka_epoznan
Od października do czerwca, czyli ogólnopolskie znaczenie Czerwca'56
ok
14
not ok
1
liczba odsłon: 354
Kilka dni temu obchodziliśmy 60. rocznicę wydarzeń Poznańskiego Czerwca 1956, pierwszego zrywu robotników przeciwko państwu uważającemu się za ojczyznę robotników i chłopów. O wydarzeniach sprzed sześćdziesięciu lat sporo już napisano, ja skupię się dziś na znaczeniu jakie dla Polski miał dzień 28 czerwca 1956 r.

Mówi się często, że bez Poznańskiego Czerwca 1956 r. nie było by Polskiego Października i odejścia od systemu stalinowskiego w Polsce Ludowej. Rzeczywiście, dziś można z pełnym przekonaniem stwierdzić, że wydarzenia poznańskie przyśpieszyły „Odwilż”, choć częściowa liberalizacja systemu komunistycznego zapoczątkowana przez Władysława Gomułkę nie trwała zbyt długo, to jednak o powrocie do terroru stalinowskiego nie mogło już być mowy.


Stalinizm bez Stalina

5 marca 1953 r. zmarł Józef Stalin. Tysiące komunistów na całym świecie ogarnęła rozpacz. Pielęgnowany przez lata przez sowiecką propagandę kult „wodza postępowej ludzkości”, „słońca narodów” i „wielkiego językoznawcy”, zrobił swoje. 


1. Józef Stalin.


Nie wszyscy jednak płakali po Stalinie. Po Polsce krążył między innymi taki dowcip: „Na co umarł Stalin?” – „Na szczęście!”. Takich dowcipów, uznawanych za szeptaną propagandę, było oczywiście więcej. Wkrótce pojawiły się pierwsze, nieśmiałe sygnały zmian i pewnej, kontrolowanej przez władze, „Odwilży”. Następcy Stalina, wśród których byli m.in.: Ławrientij Beria, Wiaczesław Mołotow, Gieorgij Malenkow i Nikita Chruszczow, zdawali sobie sprawę, że należy nieco odkręcić śrubę, bo w przeciwnym razie, może dojść do załamania systemu. Żaden z nich nie miał takiego autorytetu jak Stalin i żaden nie miał już takiej władzy, jak „wódz”. Beria, który stanął na czele Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego, wypuścił z więzień i łagrów ok. 1 milina więźniów, zrehabilitował część ofiar Stalina, a nawet sugerował wycofanie wojsk radzieckich z NRD i wyrażenie zgody na zjednoczenie Niemiec. Liberalizacja zainicjowana przez Berię nie spodobała się pozostałym dygnitarzom kremlowskim, którzy obawiali się zbyt daleko idących zmian, więc go obalili, a następnie rozstrzelali. Nowy I sekretarzem został Nikita Chruszczow, również zdecydowany na przeprowadzenie częściowej i w pełni kontrolowanej destalinizacji, której początkiem miało być „kolektywne kierownictwo” państwa, zamiast stalinowskiego jedynowładztwa. Do tego samego Chruszczow zachęcał pozostałych dyktatorów państw bloku wschodniego.


2. Nikita Chruszczow.


Odwilż

W Polsce początkowo nic nie zwiastowało zmian. Na czele Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej stał wierny uczeń i naśladowca Stalina, Bolesław Bierut. Katowice przemianowano na Stalinogród, organizowano akademie i masówki ku czci Stalina, robotnikom ciągle zwiększano normy, narzucając współzawodnictwo pracy, a stopa życiowa społeczeństwa cały czas się obniżała, wbrew temu, co głosiła oficjalna propaganda. Wszyscy, zarówno członkowie partii, jak i zwykli obywatele, bali się wszechwładnego Urzędu Bezpieczeństwa, a internowanie Prymasa Stefana Wyszyńskiego, zapowiadało dalsze represje wobec Kościoła. A jednak, wkrótce i do Polski zaczęły docierać nieśmiałe powiewy kontrolowanej liberalizacji. „Odwilż” jako pierwsza objęła kulturę. Już na początku 1954 r. zaczęło się odchodzenie od socrealizmu w sztuce, architekturze, a wreszcie i w literaturze. W sierpniu 1955 r. Adam Ważyk, do tej pory twórca w pełni oddany reżimowi, czołowy przedstawiciel socrealizmu w poezji, wydał Poemat dla dorosłych, który uznano za symboliczne zerwanie z realizmem socjalistycznym w literaturze. W kinach pokazywano zachodnie filmy, które jeszcze kilka lat wcześniej uznane były za owoc burżuazyjnej propagandy.

W marcu 1954 r., zgodnie z wytycznymi Kremla, na II Zjeździe PZPR, podjęto decyzję o powrocie do „kolektywnego kierownictwa” w partii. Rozdzielono stanowiska I sekretarza PZPR i premiera. I sekretarzem pozostał Bolesław Bierut, a funkcję premiera objął Józef Cyrankiewicz. Prawdziwym wstrząsem dla rządzących, była jednak ucieczka na Zachód jesienią 1954 r., Józefa Światły, wicedyrektora Departamentu X Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego. Funkcjonariusze Departamentu X zajmowali się m.in. inwigilacją członków partii. Wkrótce radio Wolna Europa, zaczęła nadawać audycje, w których Światło odsłaniał kulisy walk frakcyjnych na łonie partii, metody działań bezpieki oraz przepych, jakim otaczali się władcy Polski Ludowej. Ucieczka Światły i jego rewelacje, doprowadziły do reorganizacji organów bezpieczeństwa. Zlikwidowano w 1954 r. Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego, a jego zadania przejął Komitet ds. Bezpieczeństwa Publicznego. W 1956 r. powołano do życia Służbę Bezpieczeństwa, ukrytą w strukturach Ministerstwa Spraw Wewnętrznych.


Tym jednak, co zdecydowało o zerwaniu ze stalinowską retoryką, było ogłoszenie przez Chruszczowa na XX Zjedzie KPZR tajnego referatu O kulcie jednostki i jego następstwach, w których I sekretarz ujawnił część zbrodni Stalina, w których zresztą sam maczał palce. Potępiono też forsowany przez „wodza narodów” kult jednostki. Referat szybko przestał być tajny, a wielu komunistycznych przywódców w krajach Bloku Wschodniego, przeżyło wstrząs. Na zjeździe obecny był Bierut, który nota bene zmarł podczas jego trwania („Wyjechał dumnie, przyjechał w trumnie”). I sekretarzem PZPR został Edward Ochab. Zdawano jednak sobie sprawę, że jest to kandydatura tymczasowa, dopóki nie wyłoni się lepszego kandydata, w zależności od tego, która frakcja zwycięży i kogo zaakceptuje Kreml.


3. Bolesław Bierut.


Niestety, za zmianami w sferze politycznej i w kulturze nie poszły zmiany w gospodarce. W sklepach brakowało podstawowych towarów, robotnikom ciągle zwiększano normy produkcyjne, ale płace nie rosły. 28 czerwca 1956 r. robotnicy z Poznania protestując przeciw dramatycznej sytuacji, wyszli na ulice. Rewolta o charakterze ekonomicznym, przekształciła się w antykomunistyczny bunt, krwawo stłumiony przez władzę. Dzięki temu, że akurat trwały Targi Poznańskie, w mieście przebywało wielu zagranicznych dziennikarzy, dzięki czemu o poznańskich wydarzeniach dowiedział się cały świat. Dla władz PRL, było to wydarzenie, które stanowiło prawdziwy wstrząs. Robotnicy wystąpili przeciwko władzy ludowej i to w dodatku w Poznaniu, mieście znanym z pracowitości i dyscypliny.


4. Poznański Czerwiec.


Prowokacja wrogich elementów

Najwyższe władze PRL nie mogły oczywiście ignorować poznańskich wydarzeń. Co prawda, nie było Internetu, telewizja właściwie dopiero się rodziła, radio i prasa była poddana cenzurze, ale wieści o krwawych zajściach szybko rozchodziły się w społeczeństwie. Wielu Polaków słuchało także potajemnie radia Wolna Europa. Władza musiała więc zareagować. Jak nietrudno zgadnąć, „wypadki poznańskie” uznano za prowokację wrogich ośrodków z zewnątrz, co w tym przypadku oznaczało ośrodki polskiej emigracji, a także zachodnioniemieckie środowiska „rewizjonistyczne”. Winnymi zajść były także „reakcyjne siły” wewnątrz kraju, czyli zakonspirowani, dawni członkowie podziemia niepodległościowego. W słynnym przemówieniu, premier Cyrankiewicz groził odrąbywaniem rąk „prowokatorom” i „szaleńcom”, którzy ośmielili się podnieść rękę przeciw władzy ludowej. Wprost oskarżył także „wrogie ośrodki” i siły „reakcyjnego podziemia” o sprowokowanie starć i spowodowanie ofiar w ludziach. Na najwyższym szczeblu PZPR podjęto decyzję o powołaniu specjalnej komisji mającej zbadać przyczyny zajść. Komisji przewodniczył niejaki Edward Gierek, wówczas sekretarz KC PZPR nadzorujący przemysł, a w przyszłości sam I sekretarz. Już 9 lipca komisja Gierka ogłosiła raport, który potwierdził dywersyjny charakter zajść.


5. Józef Cyrankiewicz.


No cóż, jeszcze kilka lat wcześniej, kiedy żył Stalin, takie tłumaczenie w zupełności by wystarczyło i nikt, komu życie miłe, nie zadawałby dodatkowych pytań, ale teraz sytuacja ulega zasadniczej zmianie. Uznano więc, że winę za starcia ponosi także aparat partyjny i organy bezpieczeństwa. W ocenie przyczyn walk w Poznaniu stwierdzono, że aparat partyjny uległ zbytniemu „zbiurokratyzowaniu”, przez co pozostał głuchy na głosy robotników i zlekceważył ich żądania poprawy warunków pracy. Ponadto oceniono, że popełniono liczne błędy w pracy polityczno-ideologicznej wśród poznańskich robotników. Interesująca była ocena pracy funkcjonariuszy UB i MO. Z jednej strony, zarzucono im zaniedbania w pracy operacyjnej, niewykrycie w porę planów manifestacji robotniczych i nie przeciwstawienie się im. Podstawowym zadaniem organów bezpieczeństwa, czy raczej organów represji, było właśnie wykrywanie i neutralizowanie potencjalnych spisków przeciw władzy ludowej. Idąc tym tropem należy uznać, że wprowadzenie stanu wojennego 13 grudnia 1981 r. było porażką SB, bowiem bezpieka nie powinna w ogóle dopuścić do powstania „Solidarności”. Wróćmy jednak do Poznania. Skrytykowano wprawdzie organy bezpieczeństwa za niedostateczną „czujność rewolucyjną”, ale jednocześnie pochwalono funkcjonariuszy i żołnierzy za poświęcenie i „heroizm” w walce z manifestantami i prowokatorami.


Protest słuszny, ale niewłaściwie wyrażony

Nieco inną ocenę wydarzeń poznańskich miały władze wojewódzkie. Uznały wprawdzie, że do wybuchu walk doszło wskutek prowokacji „wrogich elementów”, ale ani słowem nie wspomniano o imperialistycznej agenturze, za to sporo miejsca poświęcono kwestii sytuacji robotników. Przyznano, że w okresie poprzedzającym wybuch niezadowolenia nastąpił spadek płac realnych, normy produkcyjne były zbyt wysokie, a zaopatrzenie sklepów w produkty spożywcze, niezadowalające. Aparat partyjny za bardzo się zbiurokratyzował i oddalił od mas. Nic dziwnego więc, że robotnicy wyszli na ulicę. Trudną sytuację robotników w pierwszych latach budowania socjalizmu wykorzystali różnej maści prowokatorzy, a sfrustrowani robotnicy dali im posłuch. Innymi słowy, to partia powinna pierwsza uderzyć się w pierś i odbudować relację z ludźmi pracy. Im dłużej trwały dyskusje nad sytuacją robotników, tym więcej niedociągnięć wychodziło. Ostatecznie więc zgodzono się ze stwierdzeniem, że robotnicy wyszli na ulicę, bo czuli się rozgoryczeni, ale też dali się sprowokować „elementom antysocjalistycznym”, które bezwzględnie wykorzystały trudną sytuację. Partia zawiniła, bo straciła kontakt ze społeczeństwem, aparat bezpieczeństwa zaś nie wykrył w porę prowokacji i nie ukarał wichrzycieli.


6. Czołgi na ulicach Poznania.


W wielu zakładach pracy w całym kraju organizowano masówki, mające potępić poznańskie zajścia. Wbrew intencji funkcjonariuszy partyjnych, na masówkach owszem potępiano, ale nędzę, absurdalne współzawodnictwo pracy, nakazy przekraczania norm produkcyjnych i inne wynaturzenia systemu. Sytuacja stawała się na tyle poważna, że groziła wybuchem niezadowolenia społecznego na wielką skalę. Dygnitarze partyjni zdali sobie sprawę, że konieczne były zmiany kadrowe na najwyższym szczeblu. Wszyscy zdawali sobie na ogół sprawę, że Ochab był tylko tymczasowym I sekretarzem. Wśród potencjalnych kandydatów coraz częściej pojawiało się nazwisko Władysława Gomułki. Gomułka, pseudonim partyjny „Wiesław”, by przekonanym komunistą, który walnie przyczynił się do instalacji komunizmu w Polsce. Wszyscy pamiętali jego słynne zdanie: „Władzy raz zdobytej, nie oddamy nigdy!”. Z drugiej jednak strony, sam był ofiarą systemu stalinowskiego. Oskarżony o „odchylenia prawicowo-nacjonalistyczne”, był nawet aresztowany przez UB (aresztował go Józef Światło). Wiesław nie zgadzał się na kolektywizację polskiej wsi i wyrażał sprzeciw wobec potępienia przywódcy Jugosławii, Josipa Broz Tito, kiedy Stalin wyklął go za pójście własną drogą, niezależnie od ZSRR. Teraz Gomułka wrócił i wydawał się idealnym kandydatem. Trzeba było tylko uzyskać zgodę władz Kremla, a Chruszczow nie ufał Gomułce. Dopiero kiedy zapewnił on Nikitę Siergiejewicza, że sojusz polsko-radziecki nie ulegnie rozluźnieniu, moskiewski władca łaskawie wyraził zgodę na nominację Gomułki.

    

Październik

Żaden z przywódców partyjnych w Polsce nie cieszył się nigdy taką sympatią i zaufaniem, jak Gomułka w październiku 1956 r. Podczas wielkiego wiecu 24 października, I sekretarz ostro skrytykował ekipę Bieruta, obciążając ją winą za wszelkie wynaturzenia systemu, które nazwał „błędami i wypaczeniami”. Przyznał także, że bzdurą jest nazywać zajścia w Poznaniu „imperialistyczną prowokacją”. Poznańscy robotnicy mieli prawo być rozgoryczeni. Po tych słowach, społeczeństwo ogarnął entuzjazm i wiara w lepszą przyszłość. Wkrótce jednak Gomułka pozbawił ich tych złudzeń. Liberalizacja systemu, którą rozpoczął „Polski Październik”, skończyła się już w następnym roku. Trzeba jednak uczciwe przyznać, że powrót do stalinizmu był już niemożliwy.


7. Gomułka przemawia na wiecu 24 października 1956 r.


Czy bez Poznańskiego Czerwca nie byłoby Polskiego Października? Cóż, „Odwilż” zaczęła się już wcześniej, bo po śmierci Stalina, choć miała ograniczony zasięg. Dopiero jednak krwawe wydarzenia w Poznaniu 28 czerwca wywołała lawinę zdarzeń, które doprowadziły do istotnych zmian na szczytach władzy. Poznański Czerwiec był wstrząsem dla ekipy rządowej, a dyskusje, które przetoczyły się przez cały kraj, unaoczniły rządzącym, że nie da się rządzić tak, jak do tej pory. Wydarzenia poznańskie przyśpieszyły zmiany, choć Gomułka nie spełnił pokładanych w nim nadziei.


Źródło:


A. Choniawko, Zachowania polityczne między czerwcem a październikiem 1956 roku, w: Czerwiec’56, „Kronika Miasta Poznania”, nr 2, 2006.


Od niepodległości do niepodległości. Historia Polski 1918 – 1989, praca zbiorowa pod red. A Dziuroka, M. Gałęzowskiego, Ł. Kamińskiego i F. Musiała, Warszawa 2014.


A. Paczkowski, Pół wieku dziejów Polski, Warszawa 2005.


Źródło fotografii:


1. By Resetnyikov [Public domain], via Wikimedia Commons

2. By Credit: John Fitzgerald Kennedy Library [Public domain], via Wikimedia Commons

3. By Burzyński Roman [Public domain], via Wikimedia Commons

4. See page for author [Public domain], via Wikimedia Commons

5. See page for author [Public domain], via Wikimedia Commons

6. See page for author [Public domain], via Wikimedia Commons

7. See page for author [Public domain], via Wikimedia Commons


 
WASZE KOMENTARZE
DODAJ KOMENTARZ | Jesteś niezalogowany, Twój nick będzie poprzedzony ~zaloguj | zarejestruj
Liczba znaków do wykorzystania: 1000
codeimgNie jesteś anonimowy, Twoje IP zapisujemy w naszej bazie danych. Dodając komentarz akceptujesz Regulamin Forum
Do poprawnego działania mechanizmu dodawania komentarzy wymagane jest włączenie obsługi ciasteczek.
avatar
MACIEJ BRZEZIŃSKI
poznanskiehistorie.epoznan.pl
RSSsend_message
Nazywam się Maciej Brzeziński. Z wykształcenia jestem historykiem i wschodoznawcą. Od maja 2011 roku prowadzę tego bloga. Historia Poznania to jedna z moich pasji, ale za to największa, dlatego chcę popularyzować fascynujące dzieje tego miasta. Można mnie znaleźć także pod adresem: www.poznanskiehistorie.blogspot.com oraz na facebooku. Zapraszam więc do lektury.
Mój kontakt: poznanskiehistorie@gmail.com
ARCHIWUM WPISÓW
Kaiser Wilhelm-Siedlung, czyli osiedle kolejarzy przy ulicy Hutniczej (16 lis 2017)
Ormianie w dawnym Poznaniu (9 lis 2017)
Poznańska parafia Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego (3 lis 2017)
10 grunwaldzkich "perełek" (27 paź 2017)
Balony, sterowce, aeroplany, czyli początki lotnictwa w Poznaniu (19 paź 2017)
Krótka historia osiedla Piątkowo-Naramowice (11 paź 2017)
Pogrobowiec, czyli historia króla Przemysła II (5 paź 2017)
Złota Kaplica, czyli cząstka Bizancjum w Poznaniu (28 wrz 2017)
Szkoła Wydziałowa Poznańska (2 wrz 2017)
Ogródki rozrywkowe i wyścigi konne, czyli jak dawniej bawiono się przy Drodze Dębińskiej (21 sie 2017)
10 wildeckich "perełek" (8 sie 2017)
Poznański gotyk, część 2 (23 lip 2017)
Poznański gotyk, część 1 (13 lip 2017)
Bunt wójta Przemka (3 lip 2017)
Sołacz - willowa dzielnica Poznania (15 cze 2017)
Cesarzowa Wiktoria w Poznaniu (9 cze 2017)
Protestanci w przedrozbiorowym Poznaniu, część 2 (27 maj 2017)
Protestanci w przedrozbiorowym Poznaniu, część 1 (18 maj 2017)
Zanim powstały Targi Poznańskie, czyli Wystawa Wschodnioniemiecka w 1911 roku. (14 maj 2017)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1835, część 2 (4 maj 2017)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1835, część 1 (27 kwi 2017)
10 poznańskich "naj..." (18 kwi 2017)
Medycyna i higiena w renesansowym Poznaniu (2 kwi 2017)
Adwentyści Dnia Siódmego w Poznaniu (22 mar 2017)
Bambrzy w dziejach Poznania, część 2 (9 mar 2017)
Bambrzy w dziejach Poznania, część 1 (3 mar 2017)
Jeżyckie wille - luksus i elegancja (15 lut 2017)
Legendarni biskupi poznańscy wg Długosza (6 lut 2017)
10 najsłynniejszych poznanianek (II) (22 sty 2017)
Poznaniacy wobec powstania listopadowego (30 lis 2016)
Paganini w Poznaniu (23 lis 2016)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1810, część 2 (17 lis 2016)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1810, część 1 (9 lis 2016)
Żydzi w międzywojennym Poznaniu (27 paź 2016)
Ks. Józef Rogaliński i starania o uniwersytet w osiemnastowiecznym Poznaniu (19 paź 2016)
10 najpiękniejszych ulic w Poznaniu (13 paź 2016)
Aleksander I w Poznaniu (29 wrz 2016)
Współczesne kościoły Poznania (23 wrz 2016)
Generał Tadeusz Kutrzeba i Armia "Poznań" (14 wrz 2016)
Niegolewski i inni, czyli wielkopolscy szwoleżerowie Napoleona (6 sie 2016)
Początki nowoczesnego sportu w Poznaniu (17 lip 2016)
Od października do czerwca, czyli ogólnopolskie znaczenie Czerwca'56 (7 lip 2016)
Johow-Gelände, czyli urok łazarskich kamienic (23 cze 2016)
Jak bernardyn z franciszkaninem, czyli wojna mnichów w siedemnastowiecznym Poznaniu (16 cze 2016)
95 lat Międzynarodowych Targów Poznańskich (2 cze 2016)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1790, część 2 (25 maj 2016)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1790, część 1 (19 maj 2016)
Adelajda i Kazimierz, czyli królewski ślub w katedrze poznańskiej (5 maj 2016)
Obchody Millenium Chrztu Polski w Poznaniu w 1966 roku (24 kwi 2016)
Jak Poznańczycy walczyli z germanizacją, część 2 (16 kwi 2016)
Jak Poznańczycy walczyli z germanizacją, część 1 (10 kwi 2016)
Socrealizm w Poznaniu (16 mar 2016)
Panowie z Górki (2 mar 2016)
Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk, czyli namiastka uniwersytetu (25 lut 2016)
Jordan - biskup polski czy poznański? (11 lut 2016)
Zjazd poznański 1530 roku (3 lut 2016)
Architektura międzywojennego Poznania (28 sty 2016)
10 nietuzinkowych poznaniaków (12 sty 2016)
Życie w Poznaniu w pierwszych miesiącach Wielkiej Wojny w świetle "Kuriera Poznańskiego" (15 gru 2015)
Święci patroni Poznania (9 gru 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1740, część 2 (24 lis 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1740, część 1 (17 lis 2015)
Cmentarz na Górczynie (4 lis 2015)
130 lat komunikacji telefonicznej w Poznaniu (21 paź 2015)
Włosi w dawnym Poznaniu (7 paź 2015)
"Ukochana żona", czyli historia księżnej Ryksy szwedzkiej, żony Przemysła II (12 sie 2015)
10 najpiękniejszych kamienic poznańskiej "belle epoque" (28 lip 2015)
Od Intendentury do Collegium Historicum (14 lip 2015)
"Naród Sobie", czyli narodziny i pierwsze lata Teatru Polskiego w Poznaniu (30 cze 2015)
Rymarze, krawcy i kuśnierze, czyli słów kilka o rzemieślnikach w średniowiecznym Poznaniu (24 cze 2015)
Kulturkampf (9 cze 2015)
Poznańscy muzułmanie (2 cze 2015)
Port rzeczny w Poznaniu (26 maj 2015)
10 osobliwości Poznania (13 maj 2015)
Szkoci w Poznaniu (5 maj 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1700, część 2 (27 kwi 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1700, część 1 (21 kwi 2015)
Poznańscy reformaci i ich śródecki kościół (24 mar 2015)
Generał Krzyżanowski, czyli jak wielkopolski szlachcic został amerykańskim bohaterem (10 mar 2015)
Ludzie niezwyczajni - o Dezyderym Chłapowskim i księdzu Piotrze Wawrzyniaku słów kilka (3 mar 2015)
10 najpiękniejszych miejsc w Poznaniu (17 lut 2015)
Marcin Kasprzak i Róża Luksemburg, czyli socjaliści w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (1 lut 2015)
Wybierzmy 10 najpiękniejszych miejsc w Poznaniu (26 sty 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1650, część 2 (18 sty 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1650, część 1 (11 sty 2015)
Poznańska parafia prawosławna (14 gru 2014)
10 najpiękniejszych i najcenniejszych poznańskich kościołów (30 lis 2014)
"De optimo senatore", czyli międzynarodowa kariera pewnego poznańskiego biskupa (16 lis 2014)
Od Wszystkich Świętych do Andrzejek, czyli listopad w wielkopolskiej tradycji ludowej (2 lis 2014)
Poznań 1146 - Krzyszków 1157 (26 paź 2014)
Historia Folwarku Edwardowo (12 paź 2014)
Targowisko, centrum polskości i miejsce zgromadzeń, czyli Stary Rynek w XIX wieku (9 paź 2014)
10 symboli Poznania (21 wrz 2014)
Ad maiorem Dei gloriam, czyli przybycie jezuitów do Poznania (14 wrz 2014)
Na pensji w Poznaniu dziewiętnastego stulecia (7 wrz 2014)
Dzieje Górczyna (31 sie 2014)
Przerwa wakacyjna (27 lip 2014)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1580, część 2 (21 lip 2014)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1580, część 1 (13 lip 2014)
10 najsłynniejszych poznanianek (29 cze 2014)
Katedra poznańska królewską nekropolią? (22 cze 2014)
Grecy w Poznaniu (15 cze 2014)
Konstancja z Potockich Raczyńska, czyli żywot kobiety niezwykłej (8 cze 2014)
Poznańska parafia Kościoła Ewangelicko-Metodystycznego (1 cze 2014)
Gniezno czy Poznań? Gdzie znajdowała się pierwsza stolica Polski? (25 maj 2014)
No to mamy już 3 lata! (21 maj 2014)
10 osób, które najbardziej przyczyniły się do rozwoju Poznania (18 maj 2014)
Co kryje park na osiedlu Czecha? Pruskie umocnienia wśród ratajskich bloków! (11 maj 2014)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1500, część 2 (4 maj 2014)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1500, część 1 (27 kwi 2014)
Wesołych Świąt! (13 kwi 2014)
Beocja czy Sparta? Jak wykształcił się poznański etos (23 mar 2014)
Reformowany Kościół Katolicki w Polsce i jego poznańska siedziba (16 mar 2014)
Pomniki Wieszcza Adama w Poznaniu (2 mar 2014)
Dominikanie, karmelici, bernardyni, czyli zakony żebracze w średniowiecznym Poznaniu (16 lut 2014)
Od Śluzy Katedralnej do powstania ICHOT (9 lut 2014)
W domu i w kamienicy, czyli jak mieszkali poznaniacy w XIX stuleciu (2 lut 2014)
Od osady Stelmachy do placu Wiosny Ludów (26 sty 2014)
Wehikuł czasu, czyli jak się żyło w Poznaniu 600 lat temu, część 2 (19 sty 2014)
Wehikuł czasu, czyli jak się żyło w Poznaniu 600 lat temu, część 1 (12 sty 2014)
Dwa stare forty. Jedna historia, wspólna przyszłość? (5 sty 2014)
Chwała Zwycięzcom! (26 gru 2013)
Wesołych Świąt! (22 gru 2013)
Z Poznania do Hollywood, czyli historia Lilli Palmer (15 gru 2013)
Legenda o trzech skradzionych Hostiach - prawda, czy mit? (8 gru 2013)
Sejm Dzielnicowy w Poznaniu (1 gru 2013)
Panorama renesansowego Poznania (17 lis 2013)
Miejsce kaźni Wielkopolan w okresie II wojny światowej - obóz koncentracyjny w Forcie VII w Poznaniu (8 lis 2013)
Kłopotliwy honorowy obywatel miasta Poznania (3 lis 2013)
Historia Jeżyc, część 2 (27 paź 2013)
Historia Jeżyc, część 1 (20 paź 2013)
Poznań kontra Kraków, czyli jezuickie starania o uniwersytet w Poznaniu w 1611 roku (13 paź 2013)
Doktor Marcin i inni, czyli początki poznańskiej pracy organicznej (29 wrz 2013)
Poznań w oparach czarnej magii (24 wrz 2013)
"W Poznaniu na wygnaniu", czyli poznańskie lata Kazimiery Iłłakowiczówny (15 wrz 2013)
Perły poznańskich podwórek, czyli ul. Ratajczaka 14 - historia zabudowy w podwórzu (8 wrz 2013)
Przerwa wakacyjna (21 lip 2013)
Burzliwe dzieje ratuszowego orła (14 lip 2013)
Podróż sentymentalna kolejką wąskotorową - kiedyś czasy świetności, a dziś pozostałości i wspomnienia (7 lip 2013)
Poznań pod wodą (30 cze 2013)
Wędrujące serce generała (23 cze 2013)
Pancerna Impreza. Fotorelacja z Dnia Otwartych Koszar w Centrum Szkolenia Wojsk Lądowych (16 cze 2013)
Odrodzenie z upadku, czyli działalność Komisji Dobrego Porządku w Poznaniu (9 cze 2013)
Fort VIIa - militarna przeszłość, "biurowa" przyszłość (2 cze 2013)
Od Wszechnicy Piastowskiej do Uniwersytetu Poznańskiego (26 maj 2013)
Książę Przemysł I - ojciec Poznania (19 maj 2013)
Medycyna i higiena w Poznaniu XIX stulecia (12 maj 2013)
28. Dni Ułana 2013 - fotorelacja Agnieszki Wiśniewskiej. (7 maj 2013)
"Błazeńskie urządzenie", czyli historia poznańskich koziołków (28 kwi 2013)
Poznańska Gra Liczbowa "Koziołki" (21 kwi 2013)
Hipodrom Wola - tradycja i teraźniejszość (14 kwi 2013)
Halo, halo, tu Radio Poznań! (7 kwi 2013)
Wesołych Świąt (28 mar 2013)
Książka w renesansowym Poznaniu (24 mar 2013)
Świat, którego już nie ma - Bambrzy na poznańskich Ratajach (17 mar 2013)
"Wichrzyciele i warchoły", czyli Marzec'68 w Poznaniu (10 mar 2013)
Apel (3 mar 2013)
Pozostałości Poznańskiej Twierdzy Fortowej - Fort 1 (3 mar 2013)
Alianckie naloty na Poznań (24 lut 2013)
Budynki pokawaleryjskie w Poznaniu, czyli od koszar do osiedla (17 lut 2013)
Jego Królewska Mość Mikołaj Rychlik (10 lut 2013)
Poznań w latach Wielkiej Wojny (3 lut 2013)
Zachować w pamięci miniony czas, czyli o Muzeum Uzbrojenia na poznańskiej Cytadeli (27 sty 2013)
Konkurs "Blog Roku 2012" (24 sty 2013)
"Piękna Polka", czyli historia królowej Elżbiety Ryksy (20 sty 2013)
Spotkanie z Igorem Janke (15 sty 2013)
Poznańskie stadiony, część 3 - Stadion przy ul. Bułgarskiej (13 sty 2013)
Dwieście lat temu urodził się Hipolit Cegielski! (6 sty 2013)
Wesołych Świąt !!! (19 gru 2012)
Rozrywki dzieci i młodzieży w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (9 gru 2012)
Powojenna odbudowa Starego Rynku (2 gru 2012)
Roman Wilhelmi - wybitny aktor z Poznania (25 lis 2012)
Ponowny pochówek junikowskich kosynierów (21 lis 2012)
Antiqua civitas posnaniensis, czyli dzieje Śródki (18 lis 2012)
Poznań w listopadzie 1918 roku (11 lis 2012)
Poznańska moda w czasach Oświecenia (5 lis 2012)
Odsłonięcie pomnika Romana Wilhelmiego w Poznaniu - fotorelacja (5 lis 2012)
Mały komunikat (5 lis 2012)
Poznańskie stadiony, część 2 - Stadion im. Edmunda Szyca (5 lis 2012)
Legenda polskiej archeologii (21 paź 2012)
Jak budowano Winogrady (14 paź 2012)
Poznaniaków droga ku nowoczesności (8 paź 2012)
Złodziejki, prostytutki, cudzołożnice, czyli kobieca przestępczość w dawnym Poznaniu (30 wrz 2012)
Od mostu Łacina do mostu św. Rocha (23 wrz 2012)
Jak króla Henryka w Poznaniu witano (16 wrz 2012)
Poznańskie stadiony, część 1 - Stadion Lecha na Dębcu (9 wrz 2012)
Budowniczy, uczony, biskup i polityk, czyli opowieść o Janie Lubrańskim (2 wrz 2012)
Pomniki dziewiętnastowiecznego Poznania (26 sie 2012)
Poznańscy ułani (15 sie 2012)
Na scenach kabaretów międzywojennego Poznania (12 sie 2012)
Próby emancypacji poznańskich Żydów w pierwszej połowie XIX wieku (8 sie 2012)
Dzieje "Poznańskiej Wenecji" (5 sie 2012)
Czas na urlop! (17 lip 2012)
Poznański debiut Władysława Hańczy (15 lip 2012)
Najcenniejsza relikwia poznańskiej katedry (11 lip 2012)
Łacińskie inskrypcje na poznańskim Ratuszu, część 2 (8 lip 2012)
Łacińskie inskrypcje na poznańskim Ratuszu, część 1 (4 lip 2012)
Poznański romantyk - Ryszard Wincenty Berwiński (28 cze 2012)
Na pomoc Prezydentowi i Rządowi! Poznań wobec przewrotu majowego 1926 roku (24 cze 2012)
Roman May i jego przemysłowe imperium (20 cze 2012)
Poznańskie organy Ladegasta (17 cze 2012)
Książka w średniowiecznym Poznaniu (10 cze 2012)
Wielkopolskie struktury przedwojennego wywiadu i kontrwywiadu, czyli "Dwójka" w Poznaniu i Bydgoszczy, część 2 (6 cze 2012)
Wielkopolskie struktury przedwojennego wywiadu i kontrwywiadu, czyli "Dwójka" w Poznaniu i Bydgoszczy, część 1 (3 cze 2012)
"Echt Poznanioki" kontra "Galicjoki", czyli konflikt swój-obcy w międzywojennym Poznaniu (30 maj 2012)
Królewska Niemiecka Akademia (27 maj 2012)
No to stuknął nam roczek! (20 maj 2012)
Pierwszy polski podręcznik savoir-vivre (16 maj 2012)
Centrum Turystyki Kulturowej TRAKT, czyli jak wypromować Poznań, część 2 (13 maj 2012)
Dzieje poznańskiej masonerii, część 2 (9 maj 2012)
Dzieje poznańskiej masonerii, część 1 (6 maj 2012)
Poznań a Konstytucja 3 Maja (3 maj 2012)
Rowerem przez Afrykę (29 kwi 2012)
Rycerze św. Jana Jerozolimskiego w Poznaniu (25 kwi 2012)
Czy w Poznaniu strzelano do cara? (15 kwi 2012)
Początki poznańskiej kinematografii (11 kwi 2012)
Palmy, zajączek i dyngus, czyli wielkopolskie tradycje wielkanocne, część 2 (1 kwi 2012)
Palmy, zajączek i dyngus, czyli wielkopolskie tradycje wielkanocne, część 1 (28 mar 2012)
Centrum Turystyki Kulturowej TRAKT, czyli jak wypromować Poznań, część 1 (25 mar 2012)
Ostatnia publiczna egzekucja w Polsce (21 mar 2012)
Poznańskie duchy i zjawy (18 mar 2012)
Szermierz poznańskiej kontrreformacji (14 mar 2012)
Moda renesansowego Poznania (11 mar 2012)
Związki Józefa Ignacego Kraszewskiego z Poznaniem (7 mar 2012)
Edukacja regionalna - czy jest obecna w szkole? (4 mar 2012)
O profesji kata w dawnym Poznaniu (29 lut 2012)
Ferdinand Foch w Poznaniu (26 lut 2012)
Najstarsza poznańska nekropolia (22 lut 2012)
O poznańskich łaźniach (19 lut 2012)
Ustrój renesansowego Poznania (15 lut 2012)
Tragiczna historia Ludgardy (12 lut 2012)
Trakt Królewsko-Cesarski. Podróż po historii Poznania, częśc 3 (8 lut 2012)
Perły Starego Rynku, część 4 (5 lut 2012)
Matka, żona i nauczycielka, czyli pozycja kobiet w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (1 lut 2012)
Ze wspomnień poznańskiego architekta (29 sty 2012)
Trakt Królewsko-Cesarski. Podróż po historii Poznania, częśc 2 (25 sty 2012)
Między lojalnością a kontestacją. Mniejszość niemiecka w międzywojennym Poznaniu (22 sty 2012)
Poznań w Prusach Południowych 1793 - 1806 (17 sty 2012)
Trakt Królewsko-Cesarski. Podróż po historii Poznania, część 1 (15 sty 2012)
Krynoliny, gorsety, surduty i cylindry. Kilka słów o modzie dziewiętnastowiecznego Poznania, część 2 (12 sty 2012)
Pomnik Powstańców Wielkopolskich (10 sty 2012)
Kawiarnia, teatr i karty, czyli kilka słów o rozrywkach osiemnastowiecznego Poznania (8 sty 2012)
Z Rogalina przez Francję i Holandię, do Brazylii (5 sty 2012)
Bale w hotelu Bazar (3 sty 2012)
Świąteczny komunikat (20 gru 2011)
Gwiazdor, makiełki i Herody, czyli wielkopolskie tradycje bożonarodzeniowe, część 2 (18 gru 2011)
Gwiazdor, makiełki i Herody, czyli wielkopolskie tradycje bożonarodzeniowe, część 1 (15 gru 2011)
Perły Starego Rynku, część 3 (13 gru 2011)
Krynoliny, gorsety, surduty i cylindry. Kilka słów o modzie dziewiętnastowiecznego Poznania (11 gru 2011)
Prezydent "Rzeczpospolitej Polskiej Poznańskiej" (5 gru 2011)
Perły Starego Rynku, część 2 (4 gru 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 7 (1 gru 2011)
Most znany i nieznany (29 lis 2011)
Romantycy i spiskowcy, czyli próba wywołania powstania w 1846 roku w Poznaniu (27 lis 2011)
Mentalność mieszkańców dawnego Poznania (24 lis 2011)
Perły Starego Rynku, część 1 (22 lis 2011)
Elegantki i modnisie dwudziestolecia międzywojennego (20 lis 2011)
Prezydent-legenda, czyli opowieść o Cyrylu Ratajskim (17 lis 2011)
Skóry, wosk, śledzie i wino, czyli handel nowożytnego Poznania, część 2 (15 lis 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 6 (13 lis 2011)
Patron najsłynniejszej ulicy w Poznaniu (10 lis 2011)
Miłość i polityka (8 lis 2011)
Skóry, wosk, śledzie i wino, czyli handel nowożytnego Poznania, część 1 (6 lis 2011)
Jak budowano Rataje (3 lis 2011)
Cmentarze na poznańskiej Cytadeli (1 lis 2011)
Muzyka w dawnym Poznaniu (30 paź 2011)
Polacy i Niemcy w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (27 paź 2011)
Dyplomata - arcybiskup - więzień - kardynał (25 paź 2011)
To już niemal sto lat, czyli historia Warty Poznań (23 paź 2011)
Subiektywny przegląd ważnych, zabawnych i tragicznych wydarzeń z dziejów osiemnastowiecznego Poznania (20 paź 2011)
Tramwaje konne w Poznaniu (18 paź 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 6 (16 paź 2011)
Religijność w barokowym Poznaniu (13 paź 2011)
Twórca poznańskiego ratusza (11 paź 2011)
Dzieje poznańskiej sceny operetkowej (9 paź 2011)
Poznańskie wiosła (6 paź 2011)
Rozrywki mieszkańców renesansowego Poznania (4 paź 2011)
Administracja niemiecka w okupowanym Poznaniu 1939-45 (2 paź 2011)
Doktor Marcin (29 wrz 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 5 (27 wrz 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 5 (25 wrz 2011)
Subiektywny przegląd ważnych, zabawnych i tragicznych wydarzeń z dziejów siedemnastowiecznego Poznania (22 wrz 2011)
Historia "Kolejorza", część 2 (20 wrz 2011)
Od miasta-twierdzy do nowoczesnej metropolii. Rozwój Poznania w 1 poł. XX wieku. (18 wrz 2011)
Ludność żydowska w średniowiecznym i nowożytnym Poznaniu (15 wrz 2011)
Filolog i fabrykant. Opowieść o Hipolicie Cegielskim (13 wrz 2011)
Historia "Kolejorza", część 1 (11 wrz 2011)
Pomnik Armii "Poznań" (9 wrz 2011)
Międzynarodowe Targi Poznańskie w okresie międzywojennym, część 2 (6 wrz 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 4 (4 wrz 2011)
Wrzesień 1939 roku w Poznaniu (2 wrz 2011)
Międzynarodowe Targi Poznańskie w okresie międzywojennym, część 1 (31 sie 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 4 (29 sie 2011)
Most Królowej Jadwigi (27 sie 2011)
Subiektywny przegląd ważnych, zabawnych i tragicznych wydarzeń z dziejów szesnastowiecznego Poznania (25 sie 2011)
Poznańska Georges Sand (23 sie 2011)
Bułgarzy w Poznaniu (21 sie 2011)
Kolegium Jezuickie w Poznaniu (19 sie 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 3 (17 sie 2011)
Występy Heleny Modrzejewskiej na scenach poznańskich teatrów (15 sie 2011)
Komunikat (30 lip 2011)
Przybycie Bambrów do Poznania (28 lip 2011)
Edward hr. Raczyński (1786 - 1845) (26 lip 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 3. Czas pracy i odpoczynku. (25 lip 2011)
Edukacja dziewcząt w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (24 lip 2011)
Subiektywny przegląd ważnych, zabawnych i tragicznych wydarzeń z dziejów średniowiecznego Poznania (22 lip 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 2 (22 lip 2011)
Szwedzi w Poznaniu, część 2 (21 lip 2011)
Mikołaj Skrzetuski (ok. 1610 - 1673) (19 lip 2011)
Szwedzi w Poznaniu, część 1 (18 lip 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 1 (17 lip 2011)
Poznań na morzach i oceanach, część 3 (16 lip 2011)
Poznań na morzach i oceanach, część 2 (15 lip 2011)
Poznań na morzach i oceanach, część 1 (14 lip 2011)
Inteligencja polska w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (13 lip 2011)
Biskup Andrzej Bniński (1396 - 1479) (12 lip 2011)
Perypetie z pomnikiem Bamberki (11 lip 2011)
Reformacja i kontrreformacja w Poznaniu, część 2 (10 lip 2011)
Reformacja i kontrreformacja w Poznaniu, część 1 (9 lip 2011)
Biblioteka Raczyńskich (8 lip 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 2 (7 lip 2011)
Antoni Pfitzner i jego firma (5 lip 2011)
Krótka historia Łazarza (4 lip 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 1 (3 lip 2011)
Przyjęcia u prezydenta Ratajskiego (2 lip 2011)
Emilia Sczaniecka (1804 - 1896) (1 lip 2011)
Zajezdnia tramwajowa przy ulicy Gajowej (30 cze 2011)
Panorama średniowiecznego Poznania, część 2 (29 cze 2011)
Pomnik Poznańskiego Czerwca'56 (28 cze 2011)
Poznański Czerwiec 1956 (27 cze 2011)
Przemysł piwowarski w Poznaniu w XIX i na początku XX wieku (26 cze 2011)
Panorama średniowiecznego Poznania, część 1 (25 cze 2011)
Pomnik Bismarcka w Poznaniu (24 cze 2011)
Akademia Lubrańskiego (23 cze 2011)
Kościół św. Wojciecha (22 cze 2011)
Antoni Radziwiłł 1775 - 1833 (21 cze 2011)
Ustrój średniowiecznego Poznania (20 cze 2011)
Fortyfikacje Twierdzy Poznań - bariera w rozwoju miasta w XIX wieku (19 cze 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 5 (18 cze 2011)
Pałac Górków (16 cze 2011)
Józef Struś 1510 - 1568 (15 cze 2011)
Brytyjski nalot na Poznań (14 cze 2011)
Krótka historia Wildy (13 cze 2011)
Zamtuzy i gamratki, czyli płatna miłość w Poznaniu, część 2 (12 cze 2011)
Więzienia w Poznaniu (10 cze 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 4 (9 cze 2011)
Pożary i powodzie w renesansowym Poznaniu (8 cze 2011)
Perła poznańskiego baroku (7 cze 2011)
Twórca praskiego golema był Poznaniakiem (6 cze 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 3 (5 cze 2011)
Zamtuzy i gamratki, czyli płatna miłość w Poznaniu, część 1 (4 cze 2011)
Pręgierz (3 cze 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 2 (2 cze 2011)
Paweł Edmund Strzelecki 1797 - 1873 (1 cze 2011)
Zamek Wilhelma II (31 maj 2011)
Poznańskie czarownice i ich obrońcy (30 maj 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 1 (29 maj 2011)
Poznaniak wśrod pionierów pediatrii (27 maj 2011)
Poznaniak współtwórcą wielkich odkryć geograficznych (26 maj 2011)
Sytuacja kobiet w renesansowym Poznaniu (25 maj 2011)
Zamek Przemysła (24 maj 2011)
Dopisek (23 maj 2011)
Napoleon w Poznaniu (23 maj 2011)
Herb miasta Poznania (22 maj 2011)
Skąd się wzięła nazwa "Poznań"? (21 maj 2011)
Witam wszystkich i zapraszam do lektury. (20 maj 2011)
Zdjęcie: Marek Barankiewicz