blog background
 
Maciej Brzeziński: Poznańskie Historie
historia, zabytki, kultura, ludzie
metka_epoznan
Generał Krzyżanowski, czyli jak wielkopolski szlachcic został amerykańskim bohaterem
ok
420
not ok
0
liczba odsłon: 1263
Włodzimierz Krzyżanowski, potomek starej rodziny szlacheckiej z wielkopolskiego Rożnowa, a prywatnie kuzyn Fryderyka Chopina, został jednym z bohaterów amerykańskiej wojny secesyjnej. W amerykańskich podręcznikach historii wymieniany jest dziś w jednym szeregu z Tadeuszem Kościuszką i Kazimierzem Pułaskim.

Można chyba powiedzieć bez większej przesady, że Włodzimierz Krzyżanowski miał wojnę we krwi. Jego ojciec Stanisław oraz stryjowie: Bonawentura i Bogumił, byli oficerami w armii księcia Józefa Poniatowskiego i zdobywali doświadczenie wojenne pod rozkazami „boga wojny”, cesarza Napoleona. Z kolei we wsi Rożnowo w obecnym powiecie obornickim, w której 8 lipca 1824 roku przyszedł na świat nasz bohater, dwieście lat wcześniej urodził się niejaki Mikołaj Skrzetuski, który stał się pierwowzorem Jana Skrzetuskiego, jednego z głównych postaci sienkiewiczowskiej Trylogii, bohatera spod Zbaraża. Duch Skrzetuskiego musiał chyba wstąpić w małego Włodzimierza, czego dowodem były jego czyny podczas amerykańskiej wojny domowej. Trzeba jeszcze dodać, że Włodzimierz był kuzynem Fryderyka Chopina, bowiem siostra Stanisława Krzyżanowskiego, ojca Włodzimierza, była matką wielkiego kompozytora.


Włodzimierz Krzyżanowski, źródło: Wikimedia.


Z Rożnowa do Nowego Jorku

Jak już wspomniałem, Włodzimierz Bonawentura Krzyżanowski przyszedł na świat w sporym dworku w Rożnowie, ale nie dane mu było zbyt długo cieszyć się urokami wiejskiego życia. Ojciec nie radził sobie w interesach i majątek popadł z długi. Po śmierci ojca w 1828 roku, rodzina była zmuszona sprzedać rodzinną majętność. Matka wraz z rodzeństwem Włodzimierza przeniosła się do Warszawy, natomiast nasz bohater został oddany pod opiekę krewnych w Poznaniu. Niewiele wiadomo o młodości przyszłego generała. Jedyne, co jest pewne to to, że ukończył słynne gimnazjum św. Marii Magdaleny i związał się z polskim ruchem spiskowym, przygotowującym trójzaborowe powstanie na rok 1846. Jak wiadomo, spisek został wykryty, a przywódcy aresztowani. Pewnie Krzyżanowski też znalazłyby się w Cytadeli, gdyby nie uciekł w obawie przed aresztowaniem, do Hamburga. Tam długo miejsca nie zagrzał, pieniądze szybko się skończyły, a młody Włodzimierz nie mając nic do stracenia, wsiadł na statek do Ameryki. Jak sam wspominał po latach, płynął tam bez projektów, bez planów, bez zasobów pieniężnych, bez wiadomości specjalnych do kraju zupełnie nieznanego.


Pierwsze lata za oceanem nie były łatwe dla młodego Polaka. W ciągu dnia pracował jako robotnik, a wieczorami uczył się, aż wreszcie zdobył uprawnienia geodety i znalazł pracę przy rozbudowie linii kolejowych w Wirginii. Wkrótce los się do niego uśmiechną, ożenił się bowiem z córką generała Burnetta, Caroline i wraz z nią przeniósł się do Waszyngtonu w 1854 roku. Dołączył tu do rodzinnego biznesu swej żony i dorobił się niezłego majątku. Zajął się także polityką i związał z Partią Republikańską. Jak większość imigrantów z Europy, Krzyżanowski brzydził się niewolnictwem, które istniało w południowych stanach USA. Kiedy w 1860 roku wybory prezydenckie wygrał Abraham Lincoln, kandydat Partii Republikańskiej, a więc i Krzyżanowskiego, kraj stanął na krawędzi wojny domowej, która przyszła do historii jako Wojna Secesyjna lub Amerykańska Wojna Domowa.


Abraham Lincoln, źródło: Wikimedia.


 W ogniu wojny domowej

Amerykańska Wojna Domowa była najkrwawszym konfliktem w dziejach USA, a także największą wojną pomiędzy wojnami napoleońskimi, a I wojną światową. Wbrew temu co powszechnie się sądzi, nie była to wojna wyłącznie o wyzwolenie czarnych niewolników w południa, choć niewolnictwo było główną kością niezgody pomiędzy stanami południowymi a północnymi. Praktycznie od samego początku istnienia Stanów Zjednoczonych, dały się zauważyć różnice pomiędzy północą a południem. Stany północne coraz bardziej się uprzemysławiały, a przez to z otwartym ramionami przyjmowali imigrantów z Europy, jako siłę roboczą w fabrykach i kadrę inżynierską. Południe było regionem wyraźnie rolniczym, w którym dominowała produkcja bawełny, tytoniu, ryżu i konopi, a na plantacjach pracowali niewolnicy. Mieszkańcy stanów południowych byli konserwatywni i z niechęcią odnosili się do imigrantów z Europy, za to na północy dominował liberalizm. Plantatorzy z południa żyli jak europejska arystokracja, a przywiązanie do tradycyjnych, południowych wartości i dotychczasowego stylu życia, było większe, niż lojalność wobec Stanów Zjednoczonych. Którz z nas nie oglądał słynnego filmu Przeminęło z wiatrem (1939) lub świetnego serialu Północ-Południe (1985-86)? Na to wszystko nakładały się interesy ekonomiczne. Północ, chcąc chronić się przed konkurencją ze strony lepszych gatunkowo i tańszych produktów przemysłowych z Europy, nakładała wysokie cła zaporowe. Kraje europejskie z kolei, w odwecie, nakładały cła na amerykańską bawełnę, co uderzało w gospodarkę południa, nastawioną na eksport tego produktu. Pamiętajmy także o tym, że ówczesne Stany Zjednoczone przypominały raczej dzisiejszą Szwajcarię, gdzie najpierw było się obywatelem danego stanu, a dopiero później Stanów Zjednoczonych. Słynny generał Robert E. Lee, naczelny dowódca wojsk Południa (Skonfederowanych Stanów Ameryki) był przeciwny secesji i uważał niewolnictwo za zło moralne, ale gdy jego rodzinna Wirginia ogłosiła wystąpienie z Unii on zrobił to również. 


Generał Robert E. Lee, źródło: Wikimedia.


Tak więc w połowie XIX wieku można mówić o dwóch regonach Ameryki, które różniły się diametralnie. Mężowie stanu robili wszystko, aby utrzymać jedność kraju, ale kiedy po wojnie z Meksykiem 1846-48 terytorium USA znacznie się powiększyło, a prócz tego pionierze wyruszający na „dziki zachód” zdobywali nowe tereny dla Stanów Zjednoczonych, kosztem Indian, przez kraj przetaczała się gorąca dyskusja, czy na nowy terytoriach dopuścić niewolnictwo, czy też go zakazać? Południowcy opowiadali się za jego dopuszczeniem, a politycy z północy za zakazem. Południowcy obawiali się, że wkrótce „jankesi” będą im dyktować, jak mają żyć. Przysłowiową iskrą na proch był wybór republikańskiego prezydenta Abrahama Lincolna, który był przeciwny niewolnictwu, choć, wbrew późniejszej legendzie, wcale nie śpieszył się do jego zniesienia, ważniejsze było zachowanie jedności kraju. Południe jednak odebrało to jako policzek. Nie trzeba było długo czekać, a w końcu Karolina Południowa, a po niej: Missisipi, Floryda, Alabama, Georgia, Luizjana, Teksas, Wirginia, Arkansas, Karolina Północna i Tennessee, wystąpiły z Unii.  Powstały Skonfederowane Stany Ameryki z Jeffersonem Davisem, jako tymczasowym prezydentem na czele. Lincoln nie uznał secesji i zapowiedział walkę o utrzymanie Unii wszelkimi dostępnymi środkami. Nikt już nie miał wątpliwości, że wojna jest nieunikniona.


Przewaga była po stronie Północy (Unii), która dysponowała przemysłem i miała większe możliwości mobilizacyjne. Z drugiej jednak strony, żołnierze Unii byli gorzej wyszkoleni i wywodzili się głównie spośród imigrantów, stąd obawiano się, że nie będą walczyć z pełnym poświęceniem. Postawa naszego bohatera całkowicie temu zaprzeczyła. Armia Konfederacji z kolei składała się głównie z farmerów, obeznanych z bronią, koniem i trudami wojennymi, a ponadto ich morale było wysokie. Kwiat amerykańskiej generalicji, na czele ze wspomnianym generałem Lee, walczył po stronie Konfederacji. Nic więc dziwnego, że wojna trwała cztery lata i zginęło w niej ponad 600 tys. żołnierzy. Konflikt rozpoczął się 12 kwietnia 1861 roku, ostrzelaniem przez konfederatów Fortu Sumter w Karolinie Południowej, obsadzonym przez siły Unii.


Krzyżanowski zakłada błękitny mundur

Po ogłoszeniu zaciągu ochotników do walki o Unię przez prezydenta Lincolna, Krzyżanowski natychmiast zaciągnął się, a nawet poszedł o krok dalej i zaczął tworzyć formacje wojskowe złożone z imigrantów. Szybko też awansował. Zaciągnął się jako szeregowiec, a już kilka miesięcy później został pułkownikiem. W sierpniu 1861 roku przeniósł się do Nowej Jorku, gdzie dokończył tworzenie 58. Ochotniczego Pułku Piechoty, złożonego z Polaków, Niemców, Włochów, Węgrów itd. Po przeszkoleniu, formacja wyruszyła na front wiosną 1862 roku. 8 czerwca tego samego roku, Krzyżanowski przeszedł swój chrzest bojowy. Miało to miejsce w bitwie pod Cross Keys w dolinie Shenandoah. Unia przegrała tę bitwę, głównie wskutek błędów dowództwa, a ponadto siłami Konfederacji dowodził jeden z jej najlepszych dowódców, gen. Thomas „Stonewall” Jackson. 


Generał Thomas "Stonewall" Jackson, źródło: Wikimedia.


Pomimo klęski, Krzyżanowski wykazał się w tej bitwie, osłaniając artylerię podczas odwrotu. Następna bitwa, w której brał udział, przeszła do historii jako II bitwa nad Bull Run i rozegrała się w dniach 28-30 sierpnia 1862 roku. Ta bitwa również zakończyła się klęską wojsk Północy w starciu z południowcami, dowodzonymi przez samego generała Lee. W Krzyżanowskim odezwała się krew husarzy i szwoleżerów. Dzielne stawał w boju, nie unikając walki, a nawet poniósł obrażenia, kiedy przygniótł go padający koń. Zwrócił na siebie uwagę Lincolna i dowództwa. Prezydent awansował go na generała, ale awans przepadł w senacie. Ponoć powód był bardzo prozaiczny – senatorowie mieli problem w wymówieniem nazwiska „Krzyżanowski”. Ale co się odwlecze, to nie uciecze.


II bitwa pod Bull Run, źródło: Wikimedia.


Od Chancellorsville do Gettysburga

1 maja 1863 roku licząca 130 tys. żołnierzy armia Unii pod dowództwem gen. Josepha Hookera stanęła naprzeciw o wiele mniejszej armii konfederackiej, dowodzonej przez gen. Lee i „Stonewalla” Jacksona. Hooker zlekceważył konfederatów, ufny w swoją przewagę liczebną. Lee zaś nakazał obejść trzydziestu tysiącom żołnierzy, pod dowództwem Jacksona, armię Unii i uderzyć z flanki. 2 maja na zaskoczonych żołnierzy Północy, uderzyli niespodziewanie konfederaci. 


Bitwa pod Chancellorsville, źródło: Wikimedia.


Pod bronią znajdował się tylko niewielki oddział dowodzony przez Krzyżanowskiego. Dzielny Polak stanął do nierównej walki i robił co mógł, związując część nieprzyjacielskich sił, a jeden z towarzyszy broni Krzyżanowskiego, pułkownik Charles Doerflinger, tak pisał o naszym bohaterze w swoich wspomnieniach: Jak przystało na Polaka, Krzyżanowski wydawał rozkazy pędząc na grzbiecie swego czarnego rumaka i nie zważając na grad ołowiu wokół. Oddziały dowodzone przez Krzyżanowskiego poniosły ciężkie straty. Bohaterstwo Polaka i jego ludzi na niewiele się zdało. Bitwa trwała do 6 maja i zakończyła się sromotną klęską Północy. Wina Hookera była oczywista, ale prasa obarczyła winą za klęskę… oddziały imigrantów. Na szczęście, wielu generałów wzięło w obroną formacje imigranckie, a Hooker wkrótce stracił dowództwo.


Generał Joseph Hooker, źródło: Wikimedia.


Zwycięski Lee wkroczył do Pensylwanii. Wydawało się, że nic już nie powstrzyma zwycięskiego pochodu konfederatów i stany południowe uzyskają niepodległość. Jednakże przeciwko nim wyruszyła stutysięczna armia Unii pod dowództwem gen. George’a Meada. Obie armie spotkały się pod Gettysburgiem. Bitwa rozegrała się w dniach 1-3 lipca 1863 roku i zakończyła całkowitą klęską Południa. Była to największa bitwa tej wojny, a jednocześnie jej punkt zwrotny. Krzyżanowski ze swoimi ludźmi obsadził jedno z newralgicznych punktów podczas tej bitwy, a mianowicie słynne Wzgórze Cmentarne. Straty w szeregach oddziału Krzyżanowskiego sięgnęły 50%. Wreszcie Polak wziął udział w bitwie, zakończonej zwycięstwem Północy.


Bitwa pod Gettysburgiem, źródło: Wikimedia.


Po Gettysburgu zakończył się heroiczny okres w życiu Krzyżanowskiego. Jego oddziały zostały skierowane do ochrony strategicznie ważnej linii kolejowej Chatanooga-Neshville. Pełnił też różne funkcje w administracji wojskowej. Pod koniec wojny przyszedł wreszcie awans na generała, tym razem senat go zatwierdził. Wojna skończyła się w 9 kwietnia 1865 roku kapitulacją generała Lee pod Appomattox w Virginii oraz generała Josepha Johnsona 13 maja tego samego roku w Durham. Ostatni oddziały Konfederacji poddały się wkrótce potem. Prezydent Lincoln, który w 1864 roku został wybrany na drugą kadencję, nie doczekał jednak końca wojny. 14 kwietnia 1865 roku został śmiertelnie postrzelony w Teatrze Forda w Waszyngtonie przez zwolennika Konfederacji, aktora Johna Wilkesa Bootha.


Zabójstwo prezydenta Lincolna, źródło: Wikimedia.


Po wojnie

Generał nie wrócił już po wojnie do firmy kupieckiej rodziny żony. Znalazł zatrudnienie w Departamencie Skarbu i z jego ramienia nadzorował sprawę kupna Alaski od Rosji. USA kupiły ją za 7,2 mln. dolarów. Wielu amerykańskich polityków uważało, że Stany zrobiły kiepski interes, kupując, słabo zaludnioną i jałową ziemię, która krajowi do niczego się nie przyda. Wkrótce jednak zmienili zdanie, kiedy odkryto tam złoto. Przy tej okazji narodziła się piękna, acz nieprawdziwa legenda o Krzyżanowskim, jako pierwszym gubernatorze Alaski. Krzyżanowski odwiedził Alaską tylko raz, w 1873 roku i nigdy nie pełnił funkcji jej gubernatora. 


Czek na zakup Alaski, źródło: Wikimedia.

Rok później zwolniono go z pracy w Departamencie Stanu. Wyjechał wówczas do Kalifornii, działając w środowisku amerykańskiej polonii. Warto wspomnieć, że pomagał przy organizowania występów Heleny Modrzejewskiej. W 1878 roku ponownie przyjęto go do pracy w Departamencie Stanu i wysłano do Aspinwall na Przesmyku Panamskim w charakterze inspektora celnego, ale po jakimś czasie wrócił do Nowej Jorku. Zmarł 31 stycznia 1887 w Nowym Jorku. Został pochowany na cmentarzy Greenwood na Brooklynie. 13 października 1937 roku w 50. rocznicę śmierci, ciało generała spoczęło na Narodowym Cmentarzu w Arlington.


Włodzimierz Krzyżanowski był jednym z wielu Polaków zasłużonych dla Stanów Zjednoczonych. Co prawda, za oceanem spędził większość życia, ale fakt, że urodził się w Wielkopolsce i przez jakiś czas mieszkał w Poznaniu, stanowi fakt godny podkreślenia i zapamiętania.

Źródło:

Z. Grot, Generał Włodzimierz Krzyżanowski w świetle własnych wspomnień oraz listów pisanych do rodziny, „Kronika Miasta Poznania”, nr 1, 1937.

M. Staniul, Włodzimierz Krzyżanowski – polski bohater wojny secesyjnej, http://historia.wp.pl/title,Wlodzimierz-Krzyzanowski-polski-bohater-wojny-secesyjnej,wid,16632999,wiadomosc.html?ticaid=114716&_ticrsn=3 [dostęp 03.03.2015].


 
WASZE KOMENTARZE
DODAJ KOMENTARZ | Jesteś niezalogowany, Twój nick będzie poprzedzony ~zaloguj | zarejestruj
Liczba znaków do wykorzystania: 1000
codeimgNie jesteś anonimowy, Twoje IP zapisujemy w naszej bazie danych. Dodając komentarz akceptujesz Regulamin Forum
Do poprawnego działania mechanizmu dodawania komentarzy wymagane jest włączenie obsługi ciasteczek.
avatar
MACIEJ BRZEZIŃSKI
poznanskiehistorie.epoznan.pl
RSSsend_message
Nazywam się Maciej Brzeziński. Z wykształcenia jestem historykiem i wschodoznawcą. Od maja 2011 roku prowadzę tego bloga. Historia Poznania to jedna z moich pasji, ale za to największa, dlatego chcę popularyzować fascynujące dzieje tego miasta. Można mnie znaleźć także pod adresem: www.poznanskiehistorie.blogspot.com oraz na facebooku. Zapraszam więc do lektury.
Mój kontakt: poznanskiehistorie@gmail.com
ARCHIWUM WPISÓW
Kaiser Wilhelm-Siedlung, czyli osiedle kolejarzy przy ulicy Hutniczej (16 lis 2017)
Ormianie w dawnym Poznaniu (9 lis 2017)
Poznańska parafia Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego (3 lis 2017)
10 grunwaldzkich "perełek" (27 paź 2017)
Balony, sterowce, aeroplany, czyli początki lotnictwa w Poznaniu (19 paź 2017)
Krótka historia osiedla Piątkowo-Naramowice (11 paź 2017)
Pogrobowiec, czyli historia króla Przemysła II (5 paź 2017)
Złota Kaplica, czyli cząstka Bizancjum w Poznaniu (28 wrz 2017)
Szkoła Wydziałowa Poznańska (2 wrz 2017)
Ogródki rozrywkowe i wyścigi konne, czyli jak dawniej bawiono się przy Drodze Dębińskiej (21 sie 2017)
10 wildeckich "perełek" (8 sie 2017)
Poznański gotyk, część 2 (23 lip 2017)
Poznański gotyk, część 1 (13 lip 2017)
Bunt wójta Przemka (3 lip 2017)
Sołacz - willowa dzielnica Poznania (15 cze 2017)
Cesarzowa Wiktoria w Poznaniu (9 cze 2017)
Protestanci w przedrozbiorowym Poznaniu, część 2 (27 maj 2017)
Protestanci w przedrozbiorowym Poznaniu, część 1 (18 maj 2017)
Zanim powstały Targi Poznańskie, czyli Wystawa Wschodnioniemiecka w 1911 roku. (14 maj 2017)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1835, część 2 (4 maj 2017)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1835, część 1 (27 kwi 2017)
10 poznańskich "naj..." (18 kwi 2017)
Medycyna i higiena w renesansowym Poznaniu (2 kwi 2017)
Adwentyści Dnia Siódmego w Poznaniu (22 mar 2017)
Bambrzy w dziejach Poznania, część 2 (9 mar 2017)
Bambrzy w dziejach Poznania, część 1 (3 mar 2017)
Jeżyckie wille - luksus i elegancja (15 lut 2017)
Legendarni biskupi poznańscy wg Długosza (6 lut 2017)
10 najsłynniejszych poznanianek (II) (22 sty 2017)
Poznaniacy wobec powstania listopadowego (30 lis 2016)
Paganini w Poznaniu (23 lis 2016)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1810, część 2 (17 lis 2016)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1810, część 1 (9 lis 2016)
Żydzi w międzywojennym Poznaniu (27 paź 2016)
Ks. Józef Rogaliński i starania o uniwersytet w osiemnastowiecznym Poznaniu (19 paź 2016)
10 najpiękniejszych ulic w Poznaniu (13 paź 2016)
Aleksander I w Poznaniu (29 wrz 2016)
Współczesne kościoły Poznania (23 wrz 2016)
Generał Tadeusz Kutrzeba i Armia "Poznań" (14 wrz 2016)
Niegolewski i inni, czyli wielkopolscy szwoleżerowie Napoleona (6 sie 2016)
Początki nowoczesnego sportu w Poznaniu (17 lip 2016)
Od października do czerwca, czyli ogólnopolskie znaczenie Czerwca'56 (7 lip 2016)
Johow-Gelände, czyli urok łazarskich kamienic (23 cze 2016)
Jak bernardyn z franciszkaninem, czyli wojna mnichów w siedemnastowiecznym Poznaniu (16 cze 2016)
95 lat Międzynarodowych Targów Poznańskich (2 cze 2016)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1790, część 2 (25 maj 2016)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1790, część 1 (19 maj 2016)
Adelajda i Kazimierz, czyli królewski ślub w katedrze poznańskiej (5 maj 2016)
Obchody Millenium Chrztu Polski w Poznaniu w 1966 roku (24 kwi 2016)
Jak Poznańczycy walczyli z germanizacją, część 2 (16 kwi 2016)
Jak Poznańczycy walczyli z germanizacją, część 1 (10 kwi 2016)
Socrealizm w Poznaniu (16 mar 2016)
Panowie z Górki (2 mar 2016)
Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk, czyli namiastka uniwersytetu (25 lut 2016)
Jordan - biskup polski czy poznański? (11 lut 2016)
Zjazd poznański 1530 roku (3 lut 2016)
Architektura międzywojennego Poznania (28 sty 2016)
10 nietuzinkowych poznaniaków (12 sty 2016)
Życie w Poznaniu w pierwszych miesiącach Wielkiej Wojny w świetle "Kuriera Poznańskiego" (15 gru 2015)
Święci patroni Poznania (9 gru 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1740, część 2 (24 lis 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1740, część 1 (17 lis 2015)
Cmentarz na Górczynie (4 lis 2015)
130 lat komunikacji telefonicznej w Poznaniu (21 paź 2015)
Włosi w dawnym Poznaniu (7 paź 2015)
"Ukochana żona", czyli historia księżnej Ryksy szwedzkiej, żony Przemysła II (12 sie 2015)
10 najpiękniejszych kamienic poznańskiej "belle epoque" (28 lip 2015)
Od Intendentury do Collegium Historicum (14 lip 2015)
"Naród Sobie", czyli narodziny i pierwsze lata Teatru Polskiego w Poznaniu (30 cze 2015)
Rymarze, krawcy i kuśnierze, czyli słów kilka o rzemieślnikach w średniowiecznym Poznaniu (24 cze 2015)
Kulturkampf (9 cze 2015)
Poznańscy muzułmanie (2 cze 2015)
Port rzeczny w Poznaniu (26 maj 2015)
10 osobliwości Poznania (13 maj 2015)
Szkoci w Poznaniu (5 maj 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1700, część 2 (27 kwi 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1700, część 1 (21 kwi 2015)
Poznańscy reformaci i ich śródecki kościół (24 mar 2015)
Generał Krzyżanowski, czyli jak wielkopolski szlachcic został amerykańskim bohaterem (10 mar 2015)
Ludzie niezwyczajni - o Dezyderym Chłapowskim i księdzu Piotrze Wawrzyniaku słów kilka (3 mar 2015)
10 najpiękniejszych miejsc w Poznaniu (17 lut 2015)
Marcin Kasprzak i Róża Luksemburg, czyli socjaliści w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (1 lut 2015)
Wybierzmy 10 najpiękniejszych miejsc w Poznaniu (26 sty 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1650, część 2 (18 sty 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1650, część 1 (11 sty 2015)
Poznańska parafia prawosławna (14 gru 2014)
10 najpiękniejszych i najcenniejszych poznańskich kościołów (30 lis 2014)
"De optimo senatore", czyli międzynarodowa kariera pewnego poznańskiego biskupa (16 lis 2014)
Od Wszystkich Świętych do Andrzejek, czyli listopad w wielkopolskiej tradycji ludowej (2 lis 2014)
Poznań 1146 - Krzyszków 1157 (26 paź 2014)
Historia Folwarku Edwardowo (12 paź 2014)
Targowisko, centrum polskości i miejsce zgromadzeń, czyli Stary Rynek w XIX wieku (9 paź 2014)
10 symboli Poznania (21 wrz 2014)
Ad maiorem Dei gloriam, czyli przybycie jezuitów do Poznania (14 wrz 2014)
Na pensji w Poznaniu dziewiętnastego stulecia (7 wrz 2014)
Dzieje Górczyna (31 sie 2014)
Przerwa wakacyjna (27 lip 2014)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1580, część 2 (21 lip 2014)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1580, część 1 (13 lip 2014)
10 najsłynniejszych poznanianek (29 cze 2014)
Katedra poznańska królewską nekropolią? (22 cze 2014)
Grecy w Poznaniu (15 cze 2014)
Konstancja z Potockich Raczyńska, czyli żywot kobiety niezwykłej (8 cze 2014)
Poznańska parafia Kościoła Ewangelicko-Metodystycznego (1 cze 2014)
Gniezno czy Poznań? Gdzie znajdowała się pierwsza stolica Polski? (25 maj 2014)
No to mamy już 3 lata! (21 maj 2014)
10 osób, które najbardziej przyczyniły się do rozwoju Poznania (18 maj 2014)
Co kryje park na osiedlu Czecha? Pruskie umocnienia wśród ratajskich bloków! (11 maj 2014)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1500, część 2 (4 maj 2014)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1500, część 1 (27 kwi 2014)
Wesołych Świąt! (13 kwi 2014)
Beocja czy Sparta? Jak wykształcił się poznański etos (23 mar 2014)
Reformowany Kościół Katolicki w Polsce i jego poznańska siedziba (16 mar 2014)
Pomniki Wieszcza Adama w Poznaniu (2 mar 2014)
Dominikanie, karmelici, bernardyni, czyli zakony żebracze w średniowiecznym Poznaniu (16 lut 2014)
Od Śluzy Katedralnej do powstania ICHOT (9 lut 2014)
W domu i w kamienicy, czyli jak mieszkali poznaniacy w XIX stuleciu (2 lut 2014)
Od osady Stelmachy do placu Wiosny Ludów (26 sty 2014)
Wehikuł czasu, czyli jak się żyło w Poznaniu 600 lat temu, część 2 (19 sty 2014)
Wehikuł czasu, czyli jak się żyło w Poznaniu 600 lat temu, część 1 (12 sty 2014)
Dwa stare forty. Jedna historia, wspólna przyszłość? (5 sty 2014)
Chwała Zwycięzcom! (26 gru 2013)
Wesołych Świąt! (22 gru 2013)
Z Poznania do Hollywood, czyli historia Lilli Palmer (15 gru 2013)
Legenda o trzech skradzionych Hostiach - prawda, czy mit? (8 gru 2013)
Sejm Dzielnicowy w Poznaniu (1 gru 2013)
Panorama renesansowego Poznania (17 lis 2013)
Miejsce kaźni Wielkopolan w okresie II wojny światowej - obóz koncentracyjny w Forcie VII w Poznaniu (8 lis 2013)
Kłopotliwy honorowy obywatel miasta Poznania (3 lis 2013)
Historia Jeżyc, część 2 (27 paź 2013)
Historia Jeżyc, część 1 (20 paź 2013)
Poznań kontra Kraków, czyli jezuickie starania o uniwersytet w Poznaniu w 1611 roku (13 paź 2013)
Doktor Marcin i inni, czyli początki poznańskiej pracy organicznej (29 wrz 2013)
Poznań w oparach czarnej magii (24 wrz 2013)
"W Poznaniu na wygnaniu", czyli poznańskie lata Kazimiery Iłłakowiczówny (15 wrz 2013)
Perły poznańskich podwórek, czyli ul. Ratajczaka 14 - historia zabudowy w podwórzu (8 wrz 2013)
Przerwa wakacyjna (21 lip 2013)
Burzliwe dzieje ratuszowego orła (14 lip 2013)
Podróż sentymentalna kolejką wąskotorową - kiedyś czasy świetności, a dziś pozostałości i wspomnienia (7 lip 2013)
Poznań pod wodą (30 cze 2013)
Wędrujące serce generała (23 cze 2013)
Pancerna Impreza. Fotorelacja z Dnia Otwartych Koszar w Centrum Szkolenia Wojsk Lądowych (16 cze 2013)
Odrodzenie z upadku, czyli działalność Komisji Dobrego Porządku w Poznaniu (9 cze 2013)
Fort VIIa - militarna przeszłość, "biurowa" przyszłość (2 cze 2013)
Od Wszechnicy Piastowskiej do Uniwersytetu Poznańskiego (26 maj 2013)
Książę Przemysł I - ojciec Poznania (19 maj 2013)
Medycyna i higiena w Poznaniu XIX stulecia (12 maj 2013)
28. Dni Ułana 2013 - fotorelacja Agnieszki Wiśniewskiej. (7 maj 2013)
"Błazeńskie urządzenie", czyli historia poznańskich koziołków (28 kwi 2013)
Poznańska Gra Liczbowa "Koziołki" (21 kwi 2013)
Hipodrom Wola - tradycja i teraźniejszość (14 kwi 2013)
Halo, halo, tu Radio Poznań! (7 kwi 2013)
Wesołych Świąt (28 mar 2013)
Książka w renesansowym Poznaniu (24 mar 2013)
Świat, którego już nie ma - Bambrzy na poznańskich Ratajach (17 mar 2013)
"Wichrzyciele i warchoły", czyli Marzec'68 w Poznaniu (10 mar 2013)
Apel (3 mar 2013)
Pozostałości Poznańskiej Twierdzy Fortowej - Fort 1 (3 mar 2013)
Alianckie naloty na Poznań (24 lut 2013)
Budynki pokawaleryjskie w Poznaniu, czyli od koszar do osiedla (17 lut 2013)
Jego Królewska Mość Mikołaj Rychlik (10 lut 2013)
Poznań w latach Wielkiej Wojny (3 lut 2013)
Zachować w pamięci miniony czas, czyli o Muzeum Uzbrojenia na poznańskiej Cytadeli (27 sty 2013)
Konkurs "Blog Roku 2012" (24 sty 2013)
"Piękna Polka", czyli historia królowej Elżbiety Ryksy (20 sty 2013)
Spotkanie z Igorem Janke (15 sty 2013)
Poznańskie stadiony, część 3 - Stadion przy ul. Bułgarskiej (13 sty 2013)
Dwieście lat temu urodził się Hipolit Cegielski! (6 sty 2013)
Wesołych Świąt !!! (19 gru 2012)
Rozrywki dzieci i młodzieży w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (9 gru 2012)
Powojenna odbudowa Starego Rynku (2 gru 2012)
Roman Wilhelmi - wybitny aktor z Poznania (25 lis 2012)
Ponowny pochówek junikowskich kosynierów (21 lis 2012)
Antiqua civitas posnaniensis, czyli dzieje Śródki (18 lis 2012)
Poznań w listopadzie 1918 roku (11 lis 2012)
Poznańska moda w czasach Oświecenia (5 lis 2012)
Odsłonięcie pomnika Romana Wilhelmiego w Poznaniu - fotorelacja (5 lis 2012)
Mały komunikat (5 lis 2012)
Poznańskie stadiony, część 2 - Stadion im. Edmunda Szyca (5 lis 2012)
Legenda polskiej archeologii (21 paź 2012)
Jak budowano Winogrady (14 paź 2012)
Poznaniaków droga ku nowoczesności (8 paź 2012)
Złodziejki, prostytutki, cudzołożnice, czyli kobieca przestępczość w dawnym Poznaniu (30 wrz 2012)
Od mostu Łacina do mostu św. Rocha (23 wrz 2012)
Jak króla Henryka w Poznaniu witano (16 wrz 2012)
Poznańskie stadiony, część 1 - Stadion Lecha na Dębcu (9 wrz 2012)
Budowniczy, uczony, biskup i polityk, czyli opowieść o Janie Lubrańskim (2 wrz 2012)
Pomniki dziewiętnastowiecznego Poznania (26 sie 2012)
Poznańscy ułani (15 sie 2012)
Na scenach kabaretów międzywojennego Poznania (12 sie 2012)
Próby emancypacji poznańskich Żydów w pierwszej połowie XIX wieku (8 sie 2012)
Dzieje "Poznańskiej Wenecji" (5 sie 2012)
Czas na urlop! (17 lip 2012)
Poznański debiut Władysława Hańczy (15 lip 2012)
Najcenniejsza relikwia poznańskiej katedry (11 lip 2012)
Łacińskie inskrypcje na poznańskim Ratuszu, część 2 (8 lip 2012)
Łacińskie inskrypcje na poznańskim Ratuszu, część 1 (4 lip 2012)
Poznański romantyk - Ryszard Wincenty Berwiński (28 cze 2012)
Na pomoc Prezydentowi i Rządowi! Poznań wobec przewrotu majowego 1926 roku (24 cze 2012)
Roman May i jego przemysłowe imperium (20 cze 2012)
Poznańskie organy Ladegasta (17 cze 2012)
Książka w średniowiecznym Poznaniu (10 cze 2012)
Wielkopolskie struktury przedwojennego wywiadu i kontrwywiadu, czyli "Dwójka" w Poznaniu i Bydgoszczy, część 2 (6 cze 2012)
Wielkopolskie struktury przedwojennego wywiadu i kontrwywiadu, czyli "Dwójka" w Poznaniu i Bydgoszczy, część 1 (3 cze 2012)
"Echt Poznanioki" kontra "Galicjoki", czyli konflikt swój-obcy w międzywojennym Poznaniu (30 maj 2012)
Królewska Niemiecka Akademia (27 maj 2012)
No to stuknął nam roczek! (20 maj 2012)
Pierwszy polski podręcznik savoir-vivre (16 maj 2012)
Centrum Turystyki Kulturowej TRAKT, czyli jak wypromować Poznań, część 2 (13 maj 2012)
Dzieje poznańskiej masonerii, część 2 (9 maj 2012)
Dzieje poznańskiej masonerii, część 1 (6 maj 2012)
Poznań a Konstytucja 3 Maja (3 maj 2012)
Rowerem przez Afrykę (29 kwi 2012)
Rycerze św. Jana Jerozolimskiego w Poznaniu (25 kwi 2012)
Czy w Poznaniu strzelano do cara? (15 kwi 2012)
Początki poznańskiej kinematografii (11 kwi 2012)
Palmy, zajączek i dyngus, czyli wielkopolskie tradycje wielkanocne, część 2 (1 kwi 2012)
Palmy, zajączek i dyngus, czyli wielkopolskie tradycje wielkanocne, część 1 (28 mar 2012)
Centrum Turystyki Kulturowej TRAKT, czyli jak wypromować Poznań, część 1 (25 mar 2012)
Ostatnia publiczna egzekucja w Polsce (21 mar 2012)
Poznańskie duchy i zjawy (18 mar 2012)
Szermierz poznańskiej kontrreformacji (14 mar 2012)
Moda renesansowego Poznania (11 mar 2012)
Związki Józefa Ignacego Kraszewskiego z Poznaniem (7 mar 2012)
Edukacja regionalna - czy jest obecna w szkole? (4 mar 2012)
O profesji kata w dawnym Poznaniu (29 lut 2012)
Ferdinand Foch w Poznaniu (26 lut 2012)
Najstarsza poznańska nekropolia (22 lut 2012)
O poznańskich łaźniach (19 lut 2012)
Ustrój renesansowego Poznania (15 lut 2012)
Tragiczna historia Ludgardy (12 lut 2012)
Trakt Królewsko-Cesarski. Podróż po historii Poznania, częśc 3 (8 lut 2012)
Perły Starego Rynku, część 4 (5 lut 2012)
Matka, żona i nauczycielka, czyli pozycja kobiet w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (1 lut 2012)
Ze wspomnień poznańskiego architekta (29 sty 2012)
Trakt Królewsko-Cesarski. Podróż po historii Poznania, częśc 2 (25 sty 2012)
Między lojalnością a kontestacją. Mniejszość niemiecka w międzywojennym Poznaniu (22 sty 2012)
Poznań w Prusach Południowych 1793 - 1806 (17 sty 2012)
Trakt Królewsko-Cesarski. Podróż po historii Poznania, część 1 (15 sty 2012)
Krynoliny, gorsety, surduty i cylindry. Kilka słów o modzie dziewiętnastowiecznego Poznania, część 2 (12 sty 2012)
Pomnik Powstańców Wielkopolskich (10 sty 2012)
Kawiarnia, teatr i karty, czyli kilka słów o rozrywkach osiemnastowiecznego Poznania (8 sty 2012)
Z Rogalina przez Francję i Holandię, do Brazylii (5 sty 2012)
Bale w hotelu Bazar (3 sty 2012)
Świąteczny komunikat (20 gru 2011)
Gwiazdor, makiełki i Herody, czyli wielkopolskie tradycje bożonarodzeniowe, część 2 (18 gru 2011)
Gwiazdor, makiełki i Herody, czyli wielkopolskie tradycje bożonarodzeniowe, część 1 (15 gru 2011)
Perły Starego Rynku, część 3 (13 gru 2011)
Krynoliny, gorsety, surduty i cylindry. Kilka słów o modzie dziewiętnastowiecznego Poznania (11 gru 2011)
Prezydent "Rzeczpospolitej Polskiej Poznańskiej" (5 gru 2011)
Perły Starego Rynku, część 2 (4 gru 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 7 (1 gru 2011)
Most znany i nieznany (29 lis 2011)
Romantycy i spiskowcy, czyli próba wywołania powstania w 1846 roku w Poznaniu (27 lis 2011)
Mentalność mieszkańców dawnego Poznania (24 lis 2011)
Perły Starego Rynku, część 1 (22 lis 2011)
Elegantki i modnisie dwudziestolecia międzywojennego (20 lis 2011)
Prezydent-legenda, czyli opowieść o Cyrylu Ratajskim (17 lis 2011)
Skóry, wosk, śledzie i wino, czyli handel nowożytnego Poznania, część 2 (15 lis 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 6 (13 lis 2011)
Patron najsłynniejszej ulicy w Poznaniu (10 lis 2011)
Miłość i polityka (8 lis 2011)
Skóry, wosk, śledzie i wino, czyli handel nowożytnego Poznania, część 1 (6 lis 2011)
Jak budowano Rataje (3 lis 2011)
Cmentarze na poznańskiej Cytadeli (1 lis 2011)
Muzyka w dawnym Poznaniu (30 paź 2011)
Polacy i Niemcy w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (27 paź 2011)
Dyplomata - arcybiskup - więzień - kardynał (25 paź 2011)
To już niemal sto lat, czyli historia Warty Poznań (23 paź 2011)
Subiektywny przegląd ważnych, zabawnych i tragicznych wydarzeń z dziejów osiemnastowiecznego Poznania (20 paź 2011)
Tramwaje konne w Poznaniu (18 paź 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 6 (16 paź 2011)
Religijność w barokowym Poznaniu (13 paź 2011)
Twórca poznańskiego ratusza (11 paź 2011)
Dzieje poznańskiej sceny operetkowej (9 paź 2011)
Poznańskie wiosła (6 paź 2011)
Rozrywki mieszkańców renesansowego Poznania (4 paź 2011)
Administracja niemiecka w okupowanym Poznaniu 1939-45 (2 paź 2011)
Doktor Marcin (29 wrz 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 5 (27 wrz 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 5 (25 wrz 2011)
Subiektywny przegląd ważnych, zabawnych i tragicznych wydarzeń z dziejów siedemnastowiecznego Poznania (22 wrz 2011)
Historia "Kolejorza", część 2 (20 wrz 2011)
Od miasta-twierdzy do nowoczesnej metropolii. Rozwój Poznania w 1 poł. XX wieku. (18 wrz 2011)
Ludność żydowska w średniowiecznym i nowożytnym Poznaniu (15 wrz 2011)
Filolog i fabrykant. Opowieść o Hipolicie Cegielskim (13 wrz 2011)
Historia "Kolejorza", część 1 (11 wrz 2011)
Pomnik Armii "Poznań" (9 wrz 2011)
Międzynarodowe Targi Poznańskie w okresie międzywojennym, część 2 (6 wrz 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 4 (4 wrz 2011)
Wrzesień 1939 roku w Poznaniu (2 wrz 2011)
Międzynarodowe Targi Poznańskie w okresie międzywojennym, część 1 (31 sie 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 4 (29 sie 2011)
Most Królowej Jadwigi (27 sie 2011)
Subiektywny przegląd ważnych, zabawnych i tragicznych wydarzeń z dziejów szesnastowiecznego Poznania (25 sie 2011)
Poznańska Georges Sand (23 sie 2011)
Bułgarzy w Poznaniu (21 sie 2011)
Kolegium Jezuickie w Poznaniu (19 sie 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 3 (17 sie 2011)
Występy Heleny Modrzejewskiej na scenach poznańskich teatrów (15 sie 2011)
Komunikat (30 lip 2011)
Przybycie Bambrów do Poznania (28 lip 2011)
Edward hr. Raczyński (1786 - 1845) (26 lip 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 3. Czas pracy i odpoczynku. (25 lip 2011)
Edukacja dziewcząt w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (24 lip 2011)
Subiektywny przegląd ważnych, zabawnych i tragicznych wydarzeń z dziejów średniowiecznego Poznania (22 lip 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 2 (22 lip 2011)
Szwedzi w Poznaniu, część 2 (21 lip 2011)
Mikołaj Skrzetuski (ok. 1610 - 1673) (19 lip 2011)
Szwedzi w Poznaniu, część 1 (18 lip 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 1 (17 lip 2011)
Poznań na morzach i oceanach, część 3 (16 lip 2011)
Poznań na morzach i oceanach, część 2 (15 lip 2011)
Poznań na morzach i oceanach, część 1 (14 lip 2011)
Inteligencja polska w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (13 lip 2011)
Biskup Andrzej Bniński (1396 - 1479) (12 lip 2011)
Perypetie z pomnikiem Bamberki (11 lip 2011)
Reformacja i kontrreformacja w Poznaniu, część 2 (10 lip 2011)
Reformacja i kontrreformacja w Poznaniu, część 1 (9 lip 2011)
Biblioteka Raczyńskich (8 lip 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 2 (7 lip 2011)
Antoni Pfitzner i jego firma (5 lip 2011)
Krótka historia Łazarza (4 lip 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 1 (3 lip 2011)
Przyjęcia u prezydenta Ratajskiego (2 lip 2011)
Emilia Sczaniecka (1804 - 1896) (1 lip 2011)
Zajezdnia tramwajowa przy ulicy Gajowej (30 cze 2011)
Panorama średniowiecznego Poznania, część 2 (29 cze 2011)
Pomnik Poznańskiego Czerwca'56 (28 cze 2011)
Poznański Czerwiec 1956 (27 cze 2011)
Przemysł piwowarski w Poznaniu w XIX i na początku XX wieku (26 cze 2011)
Panorama średniowiecznego Poznania, część 1 (25 cze 2011)
Pomnik Bismarcka w Poznaniu (24 cze 2011)
Akademia Lubrańskiego (23 cze 2011)
Kościół św. Wojciecha (22 cze 2011)
Antoni Radziwiłł 1775 - 1833 (21 cze 2011)
Ustrój średniowiecznego Poznania (20 cze 2011)
Fortyfikacje Twierdzy Poznań - bariera w rozwoju miasta w XIX wieku (19 cze 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 5 (18 cze 2011)
Pałac Górków (16 cze 2011)
Józef Struś 1510 - 1568 (15 cze 2011)
Brytyjski nalot na Poznań (14 cze 2011)
Krótka historia Wildy (13 cze 2011)
Zamtuzy i gamratki, czyli płatna miłość w Poznaniu, część 2 (12 cze 2011)
Więzienia w Poznaniu (10 cze 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 4 (9 cze 2011)
Pożary i powodzie w renesansowym Poznaniu (8 cze 2011)
Perła poznańskiego baroku (7 cze 2011)
Twórca praskiego golema był Poznaniakiem (6 cze 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 3 (5 cze 2011)
Zamtuzy i gamratki, czyli płatna miłość w Poznaniu, część 1 (4 cze 2011)
Pręgierz (3 cze 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 2 (2 cze 2011)
Paweł Edmund Strzelecki 1797 - 1873 (1 cze 2011)
Zamek Wilhelma II (31 maj 2011)
Poznańskie czarownice i ich obrońcy (30 maj 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 1 (29 maj 2011)
Poznaniak wśrod pionierów pediatrii (27 maj 2011)
Poznaniak współtwórcą wielkich odkryć geograficznych (26 maj 2011)
Sytuacja kobiet w renesansowym Poznaniu (25 maj 2011)
Zamek Przemysła (24 maj 2011)
Dopisek (23 maj 2011)
Napoleon w Poznaniu (23 maj 2011)
Herb miasta Poznania (22 maj 2011)
Skąd się wzięła nazwa "Poznań"? (21 maj 2011)
Witam wszystkich i zapraszam do lektury. (20 maj 2011)
Zdjęcie: Marek Barankiewicz