blog background
 
Maciej Brzeziński: Poznańskie Historie
historia, zabytki, kultura, ludzie
metka_epoznan
Klementyna Śliwińska - pionierka polskiego automobilizmu
ok
4
not ok
1
liczba odsłon: 146
Mam dziś przyjemność zaproponować Wam gościnny artykuł poświęcony Klementynie Śliwińskiej, pionierce automobilizmu w Polsce. Autorem artykułu jest Pan Lucjan Moros, który od czasu do czasu pisuje do „Poznańskich Historii”. Napisał on już kilka tekstów poświęconych m.in.: historii Warty Poznań, postaci Romana Wilhelmiego i Poznańskiej Grze Liczbowej „Koziołki”. Pan Lucjan jest z wykształcenia historykiem, a szczególnie interesuje się sportem i fotografiką.

Autor chciałby serdecznie podziękować pracownikom Muzeum Historii Miasta Poznania za udostępnienie materiałów archiwalnych dotyczących Klementyny Śliwińskiej oraz zdjęć, znajdujących się w zasobie Muzeum Historii Miasta Poznania. Szczególne podziękowania należą się: pani dr Magdalenie Mrugalskiej-Banaszak, kierownikowi MHMP oraz paniom: Hannie Boroń i Justynie Żarczyńskiej.


Pionierkami automobilizmu polskiego są wszystkie te kobiety, które w owych czasach posiadały samochód albo prawo jazdy, bądź należały do klubów automobilowych (...)

Początki za kierownicą

Klementyna Śliwińska urodziła się 6.11.1892 r. w Śmiglu jako Klementyna Falkowska - jedna z córek poznańskiego właściciela drukarni i wydawcy, Leonarda Falkowskiego. W latach 20. XX w., wyszła za mąż za poznańskiego literata Leona Śliwińskiego. Prowadzić samochód uczył ją kierowca i jednocześnie mechanik, Stanisław Nogajczak. Pierwsze szlify jako kierowca, zdobywała na samochodzie niemieckiej firmy NAG, a w 1913 r. zdała egzamin na prawo jazdy. 


1. Jedna z pierwszych polskich automobilistek, Jadwiga Sokołowska z "Pragą-Piccolo" przed Operą Poznańską (1931 r.).


Jak wspominała: Za czasów mojej młodości samochody posiadali ludzie wyjątkowo zamożni lub związani z produkcją automobilową, a kobiety-automobilistki nie grzeszyły wówczas zbytnią wiedzą o budowie maszyn, motoru i umiejętnością prowadzenia drobnych napraw, gdyż od amatora-kierowcy przy ubieganiu się o prawo jazdy nie wymagano znajomości konstrukcji samochodu. Potrzebna była znajomość przepisów policyjnych i umiejętność jazdy, należało również przedłożyć zaświadczenie lekarskie (...). Egzamin polegał na jeździe ulicami miasta o różnym natężeniu ruchu oraz na wjeżdżaniu przodem i tyłem do bram i garaży. Upragniony dokument Klementyna Śliwińska zdobyła pomimo tego, że w trakcie egzaminu uderzyła w krowę, która wtargnęła na jezdnię. Tym samym została pierwszą kobietą w Wielkopolsce, która mogła się pochwalić prawem jazdy. W styczniu 1924 r. jako pierwsza kobieta, została również członkiem Wielkopolskiego Klubu Automobilistów i Motocyklistów, który niedługo potem, na wniosek Klementyny Śliwińskiej, zmienił nazwę na Automobilklub Wielkopolski. Życie zawodowe Klementyny Śliwińskiej było również związane z motoryzacją, w latach 20. XX w. sprzedawała w Poznaniu auta wspomnianej już firmy NAG, a następnie, przy pl. Wolności, otworzyła salon czechosłowackich samochodów „Praga”. Auta te promowała w oryginalny sposób: w latach 1931 - 1932 wypożyczała limuzynę „Praga Grand” z kierowcą samemu Janowi Kiepurze, który przyjechał do Poznania na występy.


Starty w rajdach i zawodach

Rajdy Pań

Swój udział w imprezach samochodowych Klementyna Śliwińska rozpoczęła w I Rajdzie Pań 17 czerwca 1926 r. Łącznie startowało w nim 16 kobiet, a trasa liczyła 305 kilometrów i prowadziła z Warszawy do Łomży i z powrotem. Klementyna Śliwińska oraz cztery inne uczestniczki startowały na nowoczesnych dwucylindrowych "Tatrach". Były to lekkie auta produkcji czechosłowackiej, jako pierwsze na świecie chłodzone powietrzem. Defekt samochodu nie pozwolił jednak poznaniance na osiągnięcie sukcesu. Udało się to cztery lata później podczas V Rajdu Pań startującego z Warszawy. Podczas zawodów szybkości na dwukilometrowym odcinku Klementyna Śliwińska jadąc samochodem "Praga-Piccolo" zajęła drugie miejsce. Poza tym zdobyła kilka nagród specjalnych. Opisując początki automobilizmu w Polsce, Klementyna Śliwińska zwracała uwagę, że w latach 20. XX w. samochód był dużą sensacją i przedmiotem zainteresowania, szczególnie gdy był prowadzony przez kobietę. Na rynku każdego miasteczka wokół auta zbierał się tłum gapiów. W czasie postojów "Rajdów Pań", zewsząd padały pytania skąd to i dokąd tak jedziemy. Po zaspokojeniu ciekawości [mieszkańcy] wyjaśniali: my to zara mówili, że to jakieś fajne kobity, bo same auta prowadzą.


Gymkhany

Poza tym, Klementyna Śliwińska rywalizowała z mężczyznami podczas imprez organizowanych przez Automobilklub Wielkopolski. Pierwszy raz miało to miejsce 3 października 1926 r. w Poznaniu na boisku „Sokoła” przy Drodze Dębińskiej podczas tzw. gymkhany. 


2. "Gymkhana" w Poznaniu (boisko "Sokoła"), 03.10.1926 r.


Gymkhana to hinduskie słowo oznaczające turniej zręcznościowy, który od 1922 r. stał się na zachodzie Europy bardzo popularny i stanowił dużą atrakcję dla publiczności. Jak pisała Klementyna Śliwińska, programy turniejów powodowały zawsze arcykomiczne sytuacje. Wymagały bezwzględnego panowania nad samochodem, nieraz w sytuacjach trudnych, połączonych z egzaminem sprawności zawodnika jak np. podjazd pod linę umieszczoną pionowo tak, aby zapaliło się światło i włączył dzwonek, lecz nie włączyła się syrena (...).  


3. "Gymkhana" w Poznaniu (boisko "Sokoła"), 03.10.1926 r.


Zabawny był też widok automobilisty, który samochodem jechał na stopniach prowadząc samochód jedna ręką, podczas gdy drugą musiał utrzymać bądź jajko na łyżce bądź szklankę z wodą, bądź wreszcie na dłoni lekką, lecz mocno nadmuchaną piłkę. Do najtrudniejszych zadań należał wjazd na platformę-huśtawkę, zbudowaną na wzór wagi i utrzymanie równowagi przez pięć sekund. Do każdego zadania ustalono określony czas, za jego przekroczenie naliczano punkty karne. 


4. Wjazd na platformę-huśtawkę podczas "Gymkhany" w Poznaniu (03.09.1929 r.).


Poza Klementyną Śliwińską w poznańskiej gymkhanie wystartowały również Janina Fryderówna autem „Tatra” oraz Wanda Stabrowska samochodem marki „Fiat”, która zwyciężyła w turnieju, tracąc jedynie punkty karne na wadze-huśtawce. W kolejnej gymkhanie, która odbyła się także na boisku „Sokoła” w 1927 r., zwyciężyła Klementyna Śliwińska, pozostawiając w pokonanym polu pozostałych 19 uczestników (w tym dwie kobiety). Ostatnie tego typu zawody odbyły się 31 maja 1931 r. na terenie Powszechnej Wystawy Krajowej w Poznaniu. Wystartowała wówczas siostra Klementyny Śliwińskiej, młodsza od niej o 19 lat Ojcumiła Falkowska, która rywalizując autem „Praga-Piccolo”, zdobyła nagrodę dla pań.


Pogoń za lisem („Rally Paper”)

Automobilklub Wielkopolska, podobnie jak inne kluby automobilowe, na koniec sezonu organizował imprezę zwaną „Rally Paper”, czyli „Pościg za lisem”. 


5. "Pogoń za lisem" (1929 r.), samochody oczekują na start na szosie lubońskiej.

Pościg wymyślili Anglicy, polegał on na odszukaniu w jak najkrótszym czasie miejsca pobytu komandora-lisa po pozostawianych przez niego śladach. Ślady te (rozsypane na drodze kolorowe papierki lub droga znaczona czerwoną farbą) biegły okrężną drogą i często zmieniały kierunek w celu zmylenia pogoni. 


6. "Pogoń za lisem" (26.10.1930 r.), rozdanie nagród w pałacu Kęszyckich w Błociszewie.


Udział w tej imprezie wymagał dużej zręczności i refleksu. W latach 1928 - 1930 w zawodach tych uczestniczyły również kobiety. W 1929 r. do kryjówki „lisa”, która mieściła się w pałacu w Posadowie, drogę odnalazło 16 zawodników. Klementyna Śliwińska jadąca autem „Praga-Piccolo”, zajęła szóste miejsce.


7. "Pogoń za lisem", (28.10.1928 r.), okolice Dębca.


Konkurs elegancji

W czasie największego rozwoju Automobilklubu Wielkopolski, 10 lipca 1929 r. zorganizował on na terenie Powszechnej Wystawy Krajowej w Poznaniu konkurs piękności samochodów zwany „Concours d'Elegance”. Klementyna Śliwińska w artykule „Automobilistki poznańskie w latach 1926 – 1939” tak opisała to wydarzenie: Przed jury przedefilowało 38 samochodów sportowych i turystycznych marek amerykańskich, czeskich, francuskich, niemieckich i włoskich. Mimo tej poważnej konkurencji zdobyłam wstęgę honorową i pierwszą nagrodę - złotą plakietkę. Rozdano wówczas 12 pierwszych, 22 drugich i 4 trzecie nagrody. Opisując historię Automobilklubu Wielkopolski dodawała, że: Nie byłabym córką Ewy gdybym przemilczała, że do mego samochodu ubrałam się w znanym wówczas w Poznaniu salonie mody Jadwigi Bonin. Gdy wjechałam najnowszym modelem samochodu "Praga-Piccolo", zerwała się burza oklasków. Zaprezentowałam jury i zebranej publiczności samochód otwarty o pięknej linii opływowej, lakierowany w kolorze kości słoniowej, a siedzenia wyściełane były skórą koloru wiśniowego. Oszołomiona oklaskami i okrzykami "premier prix pour la beaute" (pierwsza nagroda za piękno), objechałam arenę dwukrotnie. Przy stole jury obrzucono samochód kwiatami (...).


Zjazd Gwiaździsty do Poznania

Inną efektowną imprezą, zorganizowaną przez Automobilklub Wielkopolski, był Zjazd Gwiaździsty do Poznania na Powszechną Wystawę Krajową 27 lipca 1929 r. Wpłynęła rekordowa ilość zgłoszeń zawodników (210, z obsadą ok. 900 osób) z całej Polski, ale do mety zlokalizowanej przy ul. Ułańskiej dotarło 156 uczestników z obsadą, w tym jedenaście kobiet. Drugą nagrodę dla kobiet zdobyła Klementyna Śliwińska jadąc „Pragą-Piccolo”. W niedzielę 28 lipca 1929 r. głównymi ulicami Poznania przejechała defilada uczestników zjazdu, w której udział wzięło 180 samochodów - były to zarówno potężne samochody sportowe i wyścigowe oraz wytworne limuzyny.


„Zjazdy nad morze”

W okresie międzywojennym imprezy organizowane przez automobilkluby miały za zadanie m.in. popularyzację sportu samochodowego i samej motoryzacji. W ideę tą doskonale wpisywały się „Zjazdy nad morze”, zapoczątkowane w 1927 r. przez Pomorski Klub Automobilowy. 


8. Nagroda za udział w "Zjeździe nad morze" 28-29 czerwca 1930 r.


W czerwcu 1930 r. w „Zjeździe nad morze” wzięła udział Klementyna Śliwińska. Był to zjazd o charakterze turystycznym, podczas którego należało przejechać jak największą liczbę kilometrów w ciągu 72 godzin. Meta znajdowała się w Gdyni. Klementyna Śliwińska tak opisała ona swój udział w zjeździe: "Wyruszyłam z Poznania w zakosach okrężnym, długim łańcuchem polskich dróg najpierw na północ, potem na południe, potem na wschód pod Warszawę, zbierając po drodze w komisariatach policyjnych i urzędach pocztowych wizy przejazdowe (...). Wysmagani wiatrem w czasie burzy i słoty, oblepieni błotem, dobrnęliśmy do punktu kontrolnego w Bydgoszczy (...). Po pobraniu wizy, pognaliśmy ze startu finiszowego dalej (...) do celu, to jest do mety w Gdyni. 


9. Na trasie "Zjazdu nad morze".


Tu kolejna niespodzianka, bo na biurko Komisji Sportowej złożyłam żniwo przestrzeni pokonanej w imponującej cyfrze około 2200 kilometrów! (...). Zorientowałam się, że wyczyn mój zaskoczył organizatorów i poczułam dziwny sentyment do mojej „Praga-Piccolo”. Ostatecznie okazało się, że Klementyna Śliwińska przejechała w ciągu 72 godzin imponującą liczbę 2143 kilometrów, co jednak nie pozwoliło na zdobycie pierwszej nagrody indywidualnej. Wygrał Jan Srzednicki w Warszawy, który wyprzedził poznaniankę o zaledwie 20 km. Na pocieszenie pozostały inne wyróżnienia, m.in. pierwsza nagroda za największą liczbę przebytych kilometrów samochodem o najmniejszej pojemności silnika (855 cm3).


 

10. "Zjazd nad morze" (28-29 czerwca 1930 r.). Zdjęcie z widokiem na molo w Gdyni. Od lewej: Klementyna Śliwińska, mjr Waldemar Ryfarowski, Ojcumiła Falkowska (siostra Klementyny) i ppłk. Antoni Chocieszyński).

Wielki kryzys gospodarczy w latach 30. XX w. zahamował działalność sportową polskich automobilklubów. Automobilklub Wielkopolski także przerwał ją na kilka lat i wznowił dopiero pod koniec lat 30. XX. W imprezach, organizowanych w latach 1937 - 1939 nie brało już udziału tylu kierowców, co wcześniej. Mniej też było kobiet. Ostatnimi wydarzeniami, zorganizowanymi przez Automobilklub Wielkopolski przed wybuchem II wojny światowej, były: „Zjazd Gwiaździsty do Poznania” oraz „Jazda konkursowa” - odbyły się one w dniach 29-30 kwietnia 1939 r.


11. Ekspozycja poświęcona K. Śliwińskiej w MHMP. 


Klementyna Śliwińska po wojnie nie wróciła już do wyścigów, w latach 60. XX w. zajmowała się opisywaniem historii sportu automobilowego. Pisała m.in. tak: Wszystkie imprezy, a przede wszystkim rajdy i wyścigi, były zawsze podniecające i połączone z pewnym niebezpieczeństwem, wymagały solidności oraz wytrwałości w przygotowaniach (...). Jednak kto już raz połknął bakcyla prowadzenia samochodu, kto poznał urok przestrzeni i radość zwycięstwa, ten stanie się entuzjastą automobilizmu (...). Zmarła w 1980 r., została pochowana na Cmentarzu Junikowskim w Poznaniu. 


Lucjan Moros


Źródło:


W artykule wykorzystane zostały dokumenty i zdjęcia znajdujące się w zasobie Muzeum Historii Miasta Poznania (Oddział Muzeum Narodowego w Poznaniu) - spuścizna Klementyny Śliwińskiej.

Ponadto korzystałem z następujących artykułów:


K. Śliwińska, Automobilistki poznańskie w latach 1926 - 1939, "Kronika Miasta Poznania", nr 3, 1975 (Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa www.wbc.poznan.pl).

M. Pilarczyk, "Zabytkowe pojazdy: Klementyna Śliwińska - pierwsza automobilistka Wielkopolski", gloswielkopolski.pl, https://www.motocaina.pl/artykul/klementyna-sliwinska-pionierka-wielkopolskiego-automobilizmu-6703.html

M. Ponikowski, "Autosalon. Dwie panie z benzyną we krwi", dziennikbaltycki.pl


Fotografie:


Fotografie: Lucjan Moros (wykonane z ekspozycji dot. K. Śliwińskiej w Muzeum Historii Miasta Poznania oraz ze zdjęć zgromadzonych w MHMP – spuścizna K. Śliwińskiej).



1. Fot. ze zbiorów archiwum Muzeum Historii Miasta Poznania. 

2. Fot. ze zbiorów archiwum Muzeum Historii  Miasta Poznania (sygn. 937).

3. Fot. ze zbiorów archiwum Muzeum Historii  Mias

 
WASZE KOMENTARZE
DODAJ KOMENTARZ | Jesteś niezalogowany, Twój nick będzie poprzedzony ~zaloguj | zarejestruj
Liczba znaków do wykorzystania: 1000
codeimgNie jesteś anonimowy, Twoje IP zapisujemy w naszej bazie danych. Dodając komentarz akceptujesz Regulamin Forum
Do poprawnego działania mechanizmu dodawania komentarzy wymagane jest włączenie obsługi ciasteczek.
avatar
MACIEJ BRZEZIŃSKI
poznanskiehistorie.epoznan.pl
RSSsend_message
Nazywam się Maciej Brzeziński. Z wykształcenia jestem historykiem i wschodoznawcą. Od maja 2011 roku prowadzę tego bloga. Historia Poznania to jedna z moich pasji, ale za to największa, dlatego chcę popularyzować fascynujące dzieje tego miasta. Można mnie znaleźć także pod adresem: www.poznanskiehistorie.blogspot.com oraz na facebooku. Zapraszam więc do lektury.
Mój kontakt: poznanskiehistorie@gmail.com
ARCHIWUM WPISÓW
10 łazarskich "perełek" (17 maj 2018)
Wielkopolska Wiosna Ludów (12 maj 2018)
Kościoły międzywojennego Poznania (3 maj 2018)
Zielona dolina Cybiny (26 kwi 2018)
Poznański pułk rumuńskiego króla (14 kwi 2018)
Wielkanoc na wielkopolskiej wsi w drugiej połowie XIX stulecia (30 mar 2018)
Kino "Słońce" w Poznaniu 1927 - 1945 (17 mar 2018)
Piękno nieodzyskane, czyli 10 obiektów, których już nie znajdziemy w Poznaniu (8 mar 2018)
Maltanka, czyli historia niezwykłej poznańskiej kolejki (16 lut 2018)
Katalog Domu Sportowego Jana Wiencka z 1929 roku (8 lut 2018)
Muzeum Literackie Henryka Sienkiewicza w Poznaniu (4 lut 2018)
"Portki księdza", czyli historia nieistniejącego kościoła ewangelickiego św. Piotra i jego parafii (26 sty 2018)
Klementyna Śliwińska - pionierka polskiego automobilizmu (21 sty 2018)
Przemysław Garczyński - "Kelner" - recenzja (18 sty 2018)
10 jeżyckich "perełek" (13 sty 2018)
Zupa z konopi, wróżby i gwiazdory, czyli Boże Narodzenie na wielkopolskiej wsi w drugiej połowie XIX w. (22 gru 2017)
Pierwszy dowódca, czyli opowieść o Stanisławie Taczaku (14 gru 2017)
Katarzyna Marciszewska "Wiedźmy Himmlera" - recenzja (10 gru 2017)
Wielki kryzys 1929 roku w Poznaniu (8 gru 2017)
Pod skrzydłami pegaza (3 gru 2017)
Kaiser Wilhelm-Siedlung, czyli osiedle kolejarzy przy ulicy Hutniczej (16 lis 2017)
Ormianie w dawnym Poznaniu (9 lis 2017)
Poznańska parafia Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego (3 lis 2017)
10 grunwaldzkich "perełek" (27 paź 2017)
Balony, sterowce, aeroplany, czyli początki lotnictwa w Poznaniu (19 paź 2017)
Krótka historia osiedla Piątkowo-Naramowice (11 paź 2017)
Pogrobowiec, czyli historia króla Przemysła II (5 paź 2017)
Złota Kaplica, czyli cząstka Bizancjum w Poznaniu (28 wrz 2017)
Szkoła Wydziałowa Poznańska (2 wrz 2017)
Ogródki rozrywkowe i wyścigi konne, czyli jak dawniej bawiono się przy Drodze Dębińskiej (21 sie 2017)
10 wildeckich "perełek" (8 sie 2017)
Poznański gotyk, część 2 (23 lip 2017)
Poznański gotyk, część 1 (13 lip 2017)
Bunt wójta Przemka (3 lip 2017)
Sołacz - willowa dzielnica Poznania (15 cze 2017)
Cesarzowa Wiktoria w Poznaniu (9 cze 2017)
Protestanci w przedrozbiorowym Poznaniu, część 2 (27 maj 2017)
Protestanci w przedrozbiorowym Poznaniu, część 1 (18 maj 2017)
Zanim powstały Targi Poznańskie, czyli Wystawa Wschodnioniemiecka w 1911 roku. (14 maj 2017)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1835, część 2 (4 maj 2017)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1835, część 1 (27 kwi 2017)
10 poznańskich "naj..." (18 kwi 2017)
Medycyna i higiena w renesansowym Poznaniu (2 kwi 2017)
Adwentyści Dnia Siódmego w Poznaniu (22 mar 2017)
Bambrzy w dziejach Poznania, część 2 (9 mar 2017)
Bambrzy w dziejach Poznania, część 1 (3 mar 2017)
Jeżyckie wille - luksus i elegancja (15 lut 2017)
Legendarni biskupi poznańscy wg Długosza (6 lut 2017)
10 najsłynniejszych poznanianek (II) (22 sty 2017)
Poznaniacy wobec powstania listopadowego (30 lis 2016)
Paganini w Poznaniu (23 lis 2016)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1810, część 2 (17 lis 2016)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1810, część 1 (9 lis 2016)
Żydzi w międzywojennym Poznaniu (27 paź 2016)
Ks. Józef Rogaliński i starania o uniwersytet w osiemnastowiecznym Poznaniu (19 paź 2016)
10 najpiękniejszych ulic w Poznaniu (13 paź 2016)
Aleksander I w Poznaniu (29 wrz 2016)
Współczesne kościoły Poznania (23 wrz 2016)
Generał Tadeusz Kutrzeba i Armia "Poznań" (14 wrz 2016)
Niegolewski i inni, czyli wielkopolscy szwoleżerowie Napoleona (6 sie 2016)
Początki nowoczesnego sportu w Poznaniu (17 lip 2016)
Od października do czerwca, czyli ogólnopolskie znaczenie Czerwca'56 (7 lip 2016)
Johow-Gelände, czyli urok łazarskich kamienic (23 cze 2016)
Jak bernardyn z franciszkaninem, czyli wojna mnichów w siedemnastowiecznym Poznaniu (16 cze 2016)
95 lat Międzynarodowych Targów Poznańskich (2 cze 2016)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1790, część 2 (25 maj 2016)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1790, część 1 (19 maj 2016)
Adelajda i Kazimierz, czyli królewski ślub w katedrze poznańskiej (5 maj 2016)
Obchody Millenium Chrztu Polski w Poznaniu w 1966 roku (24 kwi 2016)
Jak Poznańczycy walczyli z germanizacją, część 2 (16 kwi 2016)
Jak Poznańczycy walczyli z germanizacją, część 1 (10 kwi 2016)
Socrealizm w Poznaniu (16 mar 2016)
Panowie z Górki (2 mar 2016)
Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk, czyli namiastka uniwersytetu (25 lut 2016)
Jordan - biskup polski czy poznański? (11 lut 2016)
Zjazd poznański 1530 roku (3 lut 2016)
Architektura międzywojennego Poznania (28 sty 2016)
10 nietuzinkowych poznaniaków (12 sty 2016)
Życie w Poznaniu w pierwszych miesiącach Wielkiej Wojny w świetle "Kuriera Poznańskiego" (15 gru 2015)
Święci patroni Poznania (9 gru 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1740, część 2 (24 lis 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1740, część 1 (17 lis 2015)
Cmentarz na Górczynie (4 lis 2015)
130 lat komunikacji telefonicznej w Poznaniu (21 paź 2015)
Włosi w dawnym Poznaniu (7 paź 2015)
"Ukochana żona", czyli historia księżnej Ryksy szwedzkiej, żony Przemysła II (12 sie 2015)
10 najpiękniejszych kamienic poznańskiej "belle epoque" (28 lip 2015)
Od Intendentury do Collegium Historicum (14 lip 2015)
"Naród Sobie", czyli narodziny i pierwsze lata Teatru Polskiego w Poznaniu (30 cze 2015)
Rymarze, krawcy i kuśnierze, czyli słów kilka o rzemieślnikach w średniowiecznym Poznaniu (24 cze 2015)
Kulturkampf (9 cze 2015)
Poznańscy muzułmanie (2 cze 2015)
Port rzeczny w Poznaniu (26 maj 2015)
10 osobliwości Poznania (13 maj 2015)
Szkoci w Poznaniu (5 maj 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1700, część 2 (27 kwi 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1700, część 1 (21 kwi 2015)
Poznańscy reformaci i ich śródecki kościół (24 mar 2015)
Generał Krzyżanowski, czyli jak wielkopolski szlachcic został amerykańskim bohaterem (10 mar 2015)
Ludzie niezwyczajni - o Dezyderym Chłapowskim i księdzu Piotrze Wawrzyniaku słów kilka (3 mar 2015)
10 najpiękniejszych miejsc w Poznaniu (17 lut 2015)
Marcin Kasprzak i Róża Luksemburg, czyli socjaliści w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (1 lut 2015)
Wybierzmy 10 najpiękniejszych miejsc w Poznaniu (26 sty 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1650, część 2 (18 sty 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1650, część 1 (11 sty 2015)
Poznańska parafia prawosławna (14 gru 2014)
10 najpiękniejszych i najcenniejszych poznańskich kościołów (30 lis 2014)
"De optimo senatore", czyli międzynarodowa kariera pewnego poznańskiego biskupa (16 lis 2014)
Od Wszystkich Świętych do Andrzejek, czyli listopad w wielkopolskiej tradycji ludowej (2 lis 2014)
Poznań 1146 - Krzyszków 1157 (26 paź 2014)
Historia Folwarku Edwardowo (12 paź 2014)
Targowisko, centrum polskości i miejsce zgromadzeń, czyli Stary Rynek w XIX wieku (9 paź 2014)
10 symboli Poznania (21 wrz 2014)
Ad maiorem Dei gloriam, czyli przybycie jezuitów do Poznania (14 wrz 2014)
Na pensji w Poznaniu dziewiętnastego stulecia (7 wrz 2014)
Dzieje Górczyna (31 sie 2014)
Przerwa wakacyjna (27 lip 2014)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1580, część 2 (21 lip 2014)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1580, część 1 (13 lip 2014)
10 najsłynniejszych poznanianek (29 cze 2014)
Katedra poznańska królewską nekropolią? (22 cze 2014)
Grecy w Poznaniu (15 cze 2014)
Konstancja z Potockich Raczyńska, czyli żywot kobiety niezwykłej (8 cze 2014)
Poznańska parafia Kościoła Ewangelicko-Metodystycznego (1 cze 2014)
Gniezno czy Poznań? Gdzie znajdowała się pierwsza stolica Polski? (25 maj 2014)
No to mamy już 3 lata! (21 maj 2014)
10 osób, które najbardziej przyczyniły się do rozwoju Poznania (18 maj 2014)
Co kryje park na osiedlu Czecha? Pruskie umocnienia wśród ratajskich bloków! (11 maj 2014)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1500, część 2 (4 maj 2014)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1500, część 1 (27 kwi 2014)
Wesołych Świąt! (13 kwi 2014)
Beocja czy Sparta? Jak wykształcił się poznański etos (23 mar 2014)
Reformowany Kościół Katolicki w Polsce i jego poznańska siedziba (16 mar 2014)
Pomniki Wieszcza Adama w Poznaniu (2 mar 2014)
Dominikanie, karmelici, bernardyni, czyli zakony żebracze w średniowiecznym Poznaniu (16 lut 2014)
Od Śluzy Katedralnej do powstania ICHOT (9 lut 2014)
W domu i w kamienicy, czyli jak mieszkali poznaniacy w XIX stuleciu (2 lut 2014)
Od osady Stelmachy do placu Wiosny Ludów (26 sty 2014)
Wehikuł czasu, czyli jak się żyło w Poznaniu 600 lat temu, część 2 (19 sty 2014)
Wehikuł czasu, czyli jak się żyło w Poznaniu 600 lat temu, część 1 (12 sty 2014)
Dwa stare forty. Jedna historia, wspólna przyszłość? (5 sty 2014)
Chwała Zwycięzcom! (26 gru 2013)
Wesołych Świąt! (22 gru 2013)
Z Poznania do Hollywood, czyli historia Lilli Palmer (15 gru 2013)
Legenda o trzech skradzionych Hostiach - prawda, czy mit? (8 gru 2013)
Sejm Dzielnicowy w Poznaniu (1 gru 2013)
Panorama renesansowego Poznania (17 lis 2013)
Miejsce kaźni Wielkopolan w okresie II wojny światowej - obóz koncentracyjny w Forcie VII w Poznaniu (8 lis 2013)
Kłopotliwy honorowy obywatel miasta Poznania (3 lis 2013)
Historia Jeżyc, część 2 (27 paź 2013)
Historia Jeżyc, część 1 (20 paź 2013)
Poznań kontra Kraków, czyli jezuickie starania o uniwersytet w Poznaniu w 1611 roku (13 paź 2013)
Doktor Marcin i inni, czyli początki poznańskiej pracy organicznej (29 wrz 2013)
Poznań w oparach czarnej magii (24 wrz 2013)
"W Poznaniu na wygnaniu", czyli poznańskie lata Kazimiery Iłłakowiczówny (15 wrz 2013)
Perły poznańskich podwórek, czyli ul. Ratajczaka 14 - historia zabudowy w podwórzu (8 wrz 2013)
Przerwa wakacyjna (21 lip 2013)
Burzliwe dzieje ratuszowego orła (14 lip 2013)
Podróż sentymentalna kolejką wąskotorową - kiedyś czasy świetności, a dziś pozostałości i wspomnienia (7 lip 2013)
Poznań pod wodą (30 cze 2013)
Wędrujące serce generała (23 cze 2013)
Pancerna Impreza. Fotorelacja z Dnia Otwartych Koszar w Centrum Szkolenia Wojsk Lądowych (16 cze 2013)
Odrodzenie z upadku, czyli działalność Komisji Dobrego Porządku w Poznaniu (9 cze 2013)
Fort VIIa - militarna przeszłość, "biurowa" przyszłość (2 cze 2013)
Od Wszechnicy Piastowskiej do Uniwersytetu Poznańskiego (26 maj 2013)
Książę Przemysł I - ojciec Poznania (19 maj 2013)
Medycyna i higiena w Poznaniu XIX stulecia (12 maj 2013)
28. Dni Ułana 2013 - fotorelacja Agnieszki Wiśniewskiej. (7 maj 2013)
"Błazeńskie urządzenie", czyli historia poznańskich koziołków (28 kwi 2013)
Poznańska Gra Liczbowa "Koziołki" (21 kwi 2013)
Hipodrom Wola - tradycja i teraźniejszość (14 kwi 2013)
Halo, halo, tu Radio Poznań! (7 kwi 2013)
Wesołych Świąt (28 mar 2013)
Książka w renesansowym Poznaniu (24 mar 2013)
Świat, którego już nie ma - Bambrzy na poznańskich Ratajach (17 mar 2013)
"Wichrzyciele i warchoły", czyli Marzec'68 w Poznaniu (10 mar 2013)
Apel (3 mar 2013)
Pozostałości Poznańskiej Twierdzy Fortowej - Fort 1 (3 mar 2013)
Alianckie naloty na Poznań (24 lut 2013)
Budynki pokawaleryjskie w Poznaniu, czyli od koszar do osiedla (17 lut 2013)
Jego Królewska Mość Mikołaj Rychlik (10 lut 2013)
Poznań w latach Wielkiej Wojny (3 lut 2013)
Zachować w pamięci miniony czas, czyli o Muzeum Uzbrojenia na poznańskiej Cytadeli (27 sty 2013)
Konkurs "Blog Roku 2012" (24 sty 2013)
"Piękna Polka", czyli historia królowej Elżbiety Ryksy (20 sty 2013)
Spotkanie z Igorem Janke (15 sty 2013)
Poznańskie stadiony, część 3 - Stadion przy ul. Bułgarskiej (13 sty 2013)
Dwieście lat temu urodził się Hipolit Cegielski! (6 sty 2013)
Wesołych Świąt !!! (19 gru 2012)
Rozrywki dzieci i młodzieży w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (9 gru 2012)
Powojenna odbudowa Starego Rynku (2 gru 2012)
Roman Wilhelmi - wybitny aktor z Poznania (25 lis 2012)
Ponowny pochówek junikowskich kosynierów (21 lis 2012)
Antiqua civitas posnaniensis, czyli dzieje Śródki (18 lis 2012)
Poznań w listopadzie 1918 roku (11 lis 2012)
Poznańska moda w czasach Oświecenia (5 lis 2012)
Odsłonięcie pomnika Romana Wilhelmiego w Poznaniu - fotorelacja (5 lis 2012)
Mały komunikat (5 lis 2012)
Poznańskie stadiony, część 2 - Stadion im. Edmunda Szyca (5 lis 2012)
Legenda polskiej archeologii (21 paź 2012)
Jak budowano Winogrady (14 paź 2012)
Poznaniaków droga ku nowoczesności (8 paź 2012)
Złodziejki, prostytutki, cudzołożnice, czyli kobieca przestępczość w dawnym Poznaniu (30 wrz 2012)
Od mostu Łacina do mostu św. Rocha (23 wrz 2012)
Jak króla Henryka w Poznaniu witano (16 wrz 2012)
Poznańskie stadiony, część 1 - Stadion Lecha na Dębcu (9 wrz 2012)
Budowniczy, uczony, biskup i polityk, czyli opowieść o Janie Lubrańskim (2 wrz 2012)
Pomniki dziewiętnastowiecznego Poznania (26 sie 2012)
Poznańscy ułani (15 sie 2012)
Na scenach kabaretów międzywojennego Poznania (12 sie 2012)
Próby emancypacji poznańskich Żydów w pierwszej połowie XIX wieku (8 sie 2012)
Dzieje "Poznańskiej Wenecji" (5 sie 2012)
Czas na urlop! (17 lip 2012)
Poznański debiut Władysława Hańczy (15 lip 2012)
Najcenniejsza relikwia poznańskiej katedry (11 lip 2012)
Łacińskie inskrypcje na poznańskim Ratuszu, część 2 (8 lip 2012)
Łacińskie inskrypcje na poznańskim Ratuszu, część 1 (4 lip 2012)
Poznański romantyk - Ryszard Wincenty Berwiński (28 cze 2012)
Na pomoc Prezydentowi i Rządowi! Poznań wobec przewrotu majowego 1926 roku (24 cze 2012)
Roman May i jego przemysłowe imperium (20 cze 2012)
Poznańskie organy Ladegasta (17 cze 2012)
Książka w średniowiecznym Poznaniu (10 cze 2012)
Wielkopolskie struktury przedwojennego wywiadu i kontrwywiadu, czyli "Dwójka" w Poznaniu i Bydgoszczy, część 2 (6 cze 2012)
Wielkopolskie struktury przedwojennego wywiadu i kontrwywiadu, czyli "Dwójka" w Poznaniu i Bydgoszczy, część 1 (3 cze 2012)
"Echt Poznanioki" kontra "Galicjoki", czyli konflikt swój-obcy w międzywojennym Poznaniu (30 maj 2012)
Królewska Niemiecka Akademia (27 maj 2012)
No to stuknął nam roczek! (20 maj 2012)
Pierwszy polski podręcznik savoir-vivre (16 maj 2012)
Centrum Turystyki Kulturowej TRAKT, czyli jak wypromować Poznań, część 2 (13 maj 2012)
Dzieje poznańskiej masonerii, część 2 (9 maj 2012)
Dzieje poznańskiej masonerii, część 1 (6 maj 2012)
Poznań a Konstytucja 3 Maja (3 maj 2012)
Rowerem przez Afrykę (29 kwi 2012)
Rycerze św. Jana Jerozolimskiego w Poznaniu (25 kwi 2012)
Czy w Poznaniu strzelano do cara? (15 kwi 2012)
Początki poznańskiej kinematografii (11 kwi 2012)
Palmy, zajączek i dyngus, czyli wielkopolskie tradycje wielkanocne, część 2 (1 kwi 2012)
Palmy, zajączek i dyngus, czyli wielkopolskie tradycje wielkanocne, część 1 (28 mar 2012)
Centrum Turystyki Kulturowej TRAKT, czyli jak wypromować Poznań, część 1 (25 mar 2012)
Ostatnia publiczna egzekucja w Polsce (21 mar 2012)
Poznańskie duchy i zjawy (18 mar 2012)
Szermierz poznańskiej kontrreformacji (14 mar 2012)
Moda renesansowego Poznania (11 mar 2012)
Związki Józefa Ignacego Kraszewskiego z Poznaniem (7 mar 2012)
Edukacja regionalna - czy jest obecna w szkole? (4 mar 2012)
O profesji kata w dawnym Poznaniu (29 lut 2012)
Ferdinand Foch w Poznaniu (26 lut 2012)
Najstarsza poznańska nekropolia (22 lut 2012)
O poznańskich łaźniach (19 lut 2012)
Ustrój renesansowego Poznania (15 lut 2012)
Tragiczna historia Ludgardy (12 lut 2012)
Trakt Królewsko-Cesarski. Podróż po historii Poznania, częśc 3 (8 lut 2012)
Perły Starego Rynku, część 4 (5 lut 2012)
Matka, żona i nauczycielka, czyli pozycja kobiet w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (1 lut 2012)
Ze wspomnień poznańskiego architekta (29 sty 2012)
Trakt Królewsko-Cesarski. Podróż po historii Poznania, częśc 2 (25 sty 2012)
Między lojalnością a kontestacją. Mniejszość niemiecka w międzywojennym Poznaniu (22 sty 2012)
Poznań w Prusach Południowych 1793 - 1806 (17 sty 2012)
Trakt Królewsko-Cesarski. Podróż po historii Poznania, część 1 (15 sty 2012)
Krynoliny, gorsety, surduty i cylindry. Kilka słów o modzie dziewiętnastowiecznego Poznania, część 2 (12 sty 2012)
Pomnik Powstańców Wielkopolskich (10 sty 2012)
Kawiarnia, teatr i karty, czyli kilka słów o rozrywkach osiemnastowiecznego Poznania (8 sty 2012)
Z Rogalina przez Francję i Holandię, do Brazylii (5 sty 2012)
Bale w hotelu Bazar (3 sty 2012)
Świąteczny komunikat (20 gru 2011)
Gwiazdor, makiełki i Herody, czyli wielkopolskie tradycje bożonarodzeniowe, część 2 (18 gru 2011)
Gwiazdor, makiełki i Herody, czyli wielkopolskie tradycje bożonarodzeniowe, część 1 (15 gru 2011)
Perły Starego Rynku, część 3 (13 gru 2011)
Krynoliny, gorsety, surduty i cylindry. Kilka słów o modzie dziewiętnastowiecznego Poznania (11 gru 2011)
Prezydent "Rzeczpospolitej Polskiej Poznańskiej" (5 gru 2011)
Perły Starego Rynku, część 2 (4 gru 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 7 (1 gru 2011)
Most znany i nieznany (29 lis 2011)
Romantycy i spiskowcy, czyli próba wywołania powstania w 1846 roku w Poznaniu (27 lis 2011)
Mentalność mieszkańców dawnego Poznania (24 lis 2011)
Perły Starego Rynku, część 1 (22 lis 2011)
Elegantki i modnisie dwudziestolecia międzywojennego (20 lis 2011)
Prezydent-legenda, czyli opowieść o Cyrylu Ratajskim (17 lis 2011)
Skóry, wosk, śledzie i wino, czyli handel nowożytnego Poznania, część 2 (15 lis 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 6 (13 lis 2011)
Patron najsłynniejszej ulicy w Poznaniu (10 lis 2011)
Miłość i polityka (8 lis 2011)
Skóry, wosk, śledzie i wino, czyli handel nowożytnego Poznania, część 1 (6 lis 2011)
Jak budowano Rataje (3 lis 2011)
Cmentarze na poznańskiej Cytadeli (1 lis 2011)
Muzyka w dawnym Poznaniu (30 paź 2011)
Polacy i Niemcy w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (27 paź 2011)
Dyplomata - arcybiskup - więzień - kardynał (25 paź 2011)
To już niemal sto lat, czyli historia Warty Poznań (23 paź 2011)
Subiektywny przegląd ważnych, zabawnych i tragicznych wydarzeń z dziejów osiemnastowiecznego Poznania (20 paź 2011)
Tramwaje konne w Poznaniu (18 paź 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 6 (16 paź 2011)
Religijność w barokowym Poznaniu (13 paź 2011)
Twórca poznańskiego ratusza (11 paź 2011)
Dzieje poznańskiej sceny operetkowej (9 paź 2011)
Poznańskie wiosła (6 paź 2011)
Rozrywki mieszkańców renesansowego Poznania (4 paź 2011)
Administracja niemiecka w okupowanym Poznaniu 1939-45 (2 paź 2011)
Doktor Marcin (29 wrz 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 5 (27 wrz 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 5 (25 wrz 2011)
Subiektywny przegląd ważnych, zabawnych i tragicznych wydarzeń z dziejów siedemnastowiecznego Poznania (22 wrz 2011)
Historia "Kolejorza", część 2 (20 wrz 2011)
Od miasta-twierdzy do nowoczesnej metropolii. Rozwój Poznania w 1 poł. XX wieku. (18 wrz 2011)
Ludność żydowska w średniowiecznym i nowożytnym Poznaniu (15 wrz 2011)
Filolog i fabrykant. Opowieść o Hipolicie Cegielskim (13 wrz 2011)
Historia "Kolejorza", część 1 (11 wrz 2011)
Pomnik Armii "Poznań" (9 wrz 2011)
Międzynarodowe Targi Poznańskie w okresie międzywojennym, część 2 (6 wrz 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 4 (4 wrz 2011)
Wrzesień 1939 roku w Poznaniu (2 wrz 2011)
Międzynarodowe Targi Poznańskie w okresie międzywojennym, część 1 (31 sie 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 4 (29 sie 2011)
Most Królowej Jadwigi (27 sie 2011)
Subiektywny przegląd ważnych, zabawnych i tragicznych wydarzeń z dziejów szesnastowiecznego Poznania (25 sie 2011)
Poznańska Georges Sand (23 sie 2011)
Bułgarzy w Poznaniu (21 sie 2011)
Kolegium Jezuickie w Poznaniu (19 sie 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 3 (17 sie 2011)
Występy Heleny Modrzejewskiej na scenach poznańskich teatrów (15 sie 2011)
Komunikat (30 lip 2011)
Przybycie Bambrów do Poznania (28 lip 2011)
Edward hr. Raczyński (1786 - 1845) (26 lip 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 3. Czas pracy i odpoczynku. (25 lip 2011)
Edukacja dziewcząt w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (24 lip 2011)
Subiektywny przegląd ważnych, zabawnych i tragicznych wydarzeń z dziejów średniowiecznego Poznania (22 lip 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 2 (22 lip 2011)
Szwedzi w Poznaniu, część 2 (21 lip 2011)
Mikołaj Skrzetuski (ok. 1610 - 1673) (19 lip 2011)
Szwedzi w Poznaniu, część 1 (18 lip 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 1 (17 lip 2011)
Poznań na morzach i oceanach, część 3 (16 lip 2011)
Poznań na morzach i oceanach, część 2 (15 lip 2011)
Poznań na morzach i oceanach, część 1 (14 lip 2011)
Inteligencja polska w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (13 lip 2011)
Biskup Andrzej Bniński (1396 - 1479) (12 lip 2011)
Perypetie z pomnikiem Bamberki (11 lip 2011)
Reformacja i kontrreformacja w Poznaniu, część 2 (10 lip 2011)
Reformacja i kontrreformacja w Poznaniu, część 1 (9 lip 2011)
Biblioteka Raczyńskich (8 lip 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 2 (7 lip 2011)
Antoni Pfitzner i jego firma (5 lip 2011)
Krótka historia Łazarza (4 lip 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 1 (3 lip 2011)
Przyjęcia u prezydenta Ratajskiego (2 lip 2011)
Emilia Sczaniecka (1804 - 1896) (1 lip 2011)
Zajezdnia tramwajowa przy ulicy Gajowej (30 cze 2011)
Panorama średniowiecznego Poznania, część 2 (29 cze 2011)
Pomnik Poznańskiego Czerwca'56 (28 cze 2011)
Poznański Czerwiec 1956 (27 cze 2011)
Przemysł piwowarski w Poznaniu w XIX i na początku XX wieku (26 cze 2011)
Panorama średniowiecznego Poznania, część 1 (25 cze 2011)
Pomnik Bismarcka w Poznaniu (24 cze 2011)
Akademia Lubrańskiego (23 cze 2011)
Kościół św. Wojciecha (22 cze 2011)
Antoni Radziwiłł 1775 - 1833 (21 cze 2011)
Ustrój średniowiecznego Poznania (20 cze 2011)
Fortyfikacje Twierdzy Poznań - bariera w rozwoju miasta w XIX wieku (19 cze 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 5 (18 cze 2011)
Pałac Górków (16 cze 2011)
Józef Struś 1510 - 1568 (15 cze 2011)
Brytyjski nalot na Poznań (14 cze 2011)
Krótka historia Wildy (13 cze 2011)
Zamtuzy i gamratki, czyli płatna miłość w Poznaniu, część 2 (12 cze 2011)
Więzienia w Poznaniu (10 cze 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 4 (9 cze 2011)
Pożary i powodzie w renesansowym Poznaniu (8 cze 2011)
Perła poznańskiego baroku (7 cze 2011)
Twórca praskiego golema był Poznaniakiem (6 cze 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 3 (5 cze 2011)
Zamtuzy i gamratki, czyli płatna miłość w Poznaniu, część 1 (4 cze 2011)
Pręgierz (3 cze 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 2 (2 cze 2011)
Paweł Edmund Strzelecki 1797 - 1873 (1 cze 2011)
Zamek Wilhelma II (31 maj 2011)
Poznańskie czarownice i ich obrońcy (30 maj 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 1 (29 maj 2011)
Poznaniak wśrod pionierów pediatrii (27 maj 2011)
Poznaniak współtwórcą wielkich odkryć geograficznych (26 maj 2011)
Sytuacja kobiet w renesansowym Poznaniu (25 maj 2011)
Zamek Przemysła (24 maj 2011)
Dopisek (23 maj 2011)
Napoleon w Poznaniu (23 maj 2011)
Herb miasta Poznania (22 maj 2011)
Skąd się wzięła nazwa "Poznań"? (21 maj 2011)
Witam wszystkich i zapraszam do lektury. (20 maj 2011)
Zdjęcie: Marek Barankiewicz