blog background
 
ONR1934: Obóz Narodowo-Radykalny
Bóg, honor, Ojczyzna,nacjonalizm, patriotyzm, radykalizm, przyszłość
metka_epoznan
82 lata marszu ku Wielkiej Polsce!
ok
33
not ok
16
liczba odsłon: 295

„Panie Prezesie, my jutro ogłaszamy deklarację Obozu Narodowo-Radykalnego”. Tymi słowami 82 lata temu Jan Jodzewicz miał zakończyć rozmowę z zaskoczonym Romanem Dmowskim. 14 kwietnia przypada kolejna rocznica powstania Obozu Narodowo-Radykalnego. Mimo względnie niewielkiej liczby działaczy, mając na uwadze niezwykle szeroką gamę organizacji społeczno-politycznych w dwudziestoleciu międzywojennym, było to środowisko, które na zawsze zapisało się na kartach historii naszego kraju. Ciężkie warunki działalności, jakie zapewniała władza sanacyjna, wymusiły nienaganną dyscyplinę i organizację wewnętrzną, połączone z niespotykaną bezkompromisowością i ideowością. Połączenie nacjonalizmu katolickiego z radykalizmem społecznym stanowiło novum na polskiej scenie politycznej trzeciej dekady ubiegłego wieku.

Sytuacja polityczna w II Rzeczypospolitej nie cechowała się stabilnością, co potwierdzają wielokrotne zmiany rządów, w znacznej części powodowane przez zakulisowe intrygi. Podobnie jak w wielu krajach Europy, tak i w Polsce miał miejsce zamach stanu w maju 1926 roku, wywołany i zakończony sukcesem przez środowisko związane z Józefem Piłsudskim, a odsuwający od władzy endecję. Zdarzenie to ukazało słabe punkty polskiego ruchu narodowego, upewniając, zwłaszcza przybierające na sile, najmłodsze pokolenie narodowców, o niezbędnej rewolucji, z jednej strony ideologicznej, a z drugiej metod działalności zewnętrznej. Postanowiono zdecydowanie przekreślić pokładanie nadziei w demokracji parlamentarnej, będącej siedliskiem demagogii, korupcji i walki o partyjne interesy. Podobnie sprawy widział Roman Dmowski, stojący na uboczu kolejnych rotacji w Parlamencie przed zamachem majowym. Pierwszym krokiem ku zmianie sposobu aktywności było powołanie Obozu Wielkiej Polski w grudniu 1926 roku. Oprócz krytyki zastanego stanu rzeczy podkreślano potrzebę lepszego zorganizowania narodu, oparcia na karności, odpowiedzialności, hierarchii, a także na wierze katolickiej. Ostatni z wymienionych czynników stanowił pewien przełom i zwrot w pojmowaniu polskiej idei narodowej, nierozerwalnie związanej z religią, co silnie zaakcentował wspomniany Dmowski w broszurze „Kościół, naród, państwo”. Od pierwszych miesięcy działania Obozu Wielkiej Polski widoczny był podział na „starą endecję” i Ruch Młodych, przybierający dynamicznie na sile organizacyjnej i ilościowej, rozszerzając zakres swojego wpływu zwłaszcza w środowiskach akademickich. Przełom drugiej i trzeciej dekady XX wieku to kolejne niepowodzenia parlamentarne narodowców w ramach utworzonego w 1928 roku Stronnictwa Narodowego. Mimo wspólnoty interesów ugrupowań lewicowych i sanacji oczekiwano rychłego upadku rządu, na skutek nadchodzącego kryzysu gospodarczego z rosnącym bezrobociem i negatywnymi nastrojami w społeczeństwie. Jednocześnie na sile przybierał sam Obóz Wielkiej Polski, liczący nawet do 250 tys. działaczy. Ostatecznie nie zostało to jednak zlekceważone przez sanację, która stopniowo delegalizowała struktury w poszczególnych dzielnicach i miastach, by ostatecznie rozwiązać całą organizację w marcu 1933 roku, zarzucając m.in. naruszanie porządku i bezpieczeństwa publicznego oraz podsycanie nienawiści partyjnej i rasowej.

Przez te lata stopniowo krystalizowała się w łonie młodych działaczy nowa myśl polityczna – narodowy radykalizm. Dogłębna analiza krytyczna liberalizmu i demokracji parlamentarnej na łamach prasy i książek przeradzała się w konsekwentne wypracowywanie rozwiązań ówczesnego kryzysu. Postaci takie jak: Jan Mosdorf, Bolesław Piasecki, Wojciech Kwasieborski i wielu innych stawały się rozpoznawalne, jednocześnie zyskując coraz większą siłę przebicia wewnątrz obozu narodowego, przyciągając sporą liczbę swoich rówieśników. Większa część członków dawnego Obozu Wielkiej Polski została wchłonięta przez Stronnictwo Narodowe, którego władze zauważały krystalizujące się różnice w gronie młodych aktywistów, powołując tym samym Sekcję Młodych z kontrowersyjnym Tadeuszem Bieleckim na czele. Późniejsze zawirowania (chwilowe powołanie na przewodniczącego Mosdorfa) nie stonowały nastrojów, a pokładanie nadziei w tym środowisku uznano za bezcelowe. Postanowiono więc stworzyć własną organizację. Dynamicznie zmieniający się bieg wydarzeń w pierwszych miesiącach 1934 roku znalazł swoje zwieńczenie 14 kwietnia, kiedy to Komitet Organizacyjny w składzie: Jerzy Czerwiński, Władysław Dowbór, Tadeusz Gluziński, Jan Jodzewicz, Jan Mosdorf (przewodniczący), Mieczysław Prószyński, Tadeusz Todtleben i Wojciech Zaleski, w stołówce Politechniki Warszawskiej podpisał deklarację Obozu Narodowo-Radykalnego. Projekt deklaracji został opracowany przez Mosdorfa, który uwzględniał w nim pomysły kilku innych działaczy. Mimo zwięzłej formy zawarte zostały postulaty odnoszące się do szerokiego spectrum zagadnień: społecznych, gospodarczych i ustrojowych. Silnie akcentowano potrzebę zhierarchizowania narodu, opartego o wiarę i moralność katolicką. Ustrój narodowy wiązał w sobie potrzebę poczucia obowiązków i poświęcenia Polaków. Radykalizm widoczny był głównie w myśli gospodarczej, która przekreślała wszelki wyzysk, nadużycia i niesprawiedliwość społeczną. Źródeł fatalnej sytuacji gospodarczej Polski słusznie doszukiwano się m.in. w kapitale zagranicznym żerującym na polskim przemyśle i handlu.

Niewątpliwie pojawienie się Obozu Narodowo-Radykalnego na mapie politycznej Polski dwudziestolecia międzywojennego odbiło się wielkim echem. Co warto zaznaczyć nie tylko w środowiskach obcych ideologicznie, ale i w ramach samego obozu narodowego. Brak przekonania o możliwej skuteczności działalności stricte parlamentarnej w ramach partii, krytykowanej za brak kompleksowych koncepcji społeczno-gospodarczych, wymusił na narodowych radykałach odrębność organizacyjną. W parze z nią szło wypracowanie nowej idei i założeń politycznych. Mimo ledwie kilkudziesięciu dni legalnej działalności, późniejszych represji ze strony rządu sanacyjnego, rok później podziału na dwa odrębne obozy, czy stosunkowo młodego wieku działaczy, narodowy radykalizm został zapamiętany jako nurt, który robił wrażenie ilością, spójnością i pionierskością koncepcji społeczno-gospodarczych.

Piotr Puciński 

Tekst pierwotnie ukazał się na portalu kierunki.info.pl 

WASZE KOMENTARZE
Autor bloga wyłączył możliwość komentowania tego wpisu
avatar
ONR1934
ONR1934.epoznan.pl
RSSsend_message
Złoty słońca blask dokoła,
Orzeł Biały wzlata wzwyż,
Dumne wznieśmy w górę czoła,
patrząc w Polski Znak i Krzyż,

Polsce niesiem odrodzenie,
Depcząc podłość, fałsz i brud,
W nas mocarne wiosny tchnienie,
W nas jest przyszłość,
Z nami lud,

Naprzód idziem w skier powodzi,
Niechaj wroga przemoc drży,
Już zwycięstwa dzień nadchodzi,
Wielkiej Polski moc to my!
Wielkiej Polski moc to my!

Naprzód idziem zbrojni duchem,
Antychrysta pędzić precz.
Matko Boża nas wysłuchaj,
Błogosław Chrobrego Miecz!
Błogosław Chrobrego Miecz!

(Hymn Młodych)
POLECANE STRONY
onr.com.pl

kierunki.info.pl
ARCHIWUM WPISÓW
Poznaniacy pamiętali o Krwawej Niedzieli (14 lip 2017)
Bohaterom Czerwca (6 lip 2017)
List do imama Chadida (28 cze 2017)
Ucziliśmy 3 rocznicę swojej reaktywacji - film (20 cze 2017)
Marsz dla Życia (12 cze 2017)
3 rocznica reaktywacji ONR w Poznaniu (11 cze 2017)
Marsz Pileckiego (5 cze 2017)
Dzień dziecka (1 cze 2017)
Urodziny Z. Tuszewskiego (26 maj 2017)
Tytka dla bohatera (3 kwi 2017)
Relacja z akcji "Imigracja ze wschodu - zagrożenie polskiego narodu" (29 mar 2017)
Pielgrzymka do Sanktuarium Maryjnego w Sobocie (28 mar 2017)
Imigracja ze wschodu - zagrożenie polskiego narodu (15 mar 2017)
Poznaniacy wyklętym (4 mar 2017)
Marsz żołnierzy wyklętych w Kaliszu (2 mar 2017)
Relacja z biegów Tropem Wilczym współorganizowanych przez Brygadę Wielkopolską ONR (28 lut 2017)
Po spotkanich z Kajetanem Rajskim w Ostrzeszowie i Śremie (23 lut 2017)
Kajetan Rajski w Ostrzeszowie i Śremie (22 lut 2017)
Stanisław Srokowski o marksizmie kulturowym (18 lut 2017)
VI Toast za zwycięstwo (14 lut 2017)
VII Marsz Zwycięstwa - relacja (12 lut 2017)
Tworzymy media narodowe! (7 lut 2017)
Nacjonalizm chrześcijański — wielka idea i wielka odpowiedzialność (5 lut 2017)
Słodka Krew (1 lut 2017)
Krzewienie wiedzy o powstańcach wielkopolskich (29 sty 2017)
#GermanDeathCamps, Studenci 3 wieku, Kijowski obalę demokrację w KOD, nowe potknięcia tęczowego Jacka (27 sty 2017)
Oświadczenie dotyczące „Protestu Studentek i Studentów” (25 sty 2017)
Podporucznik Szkot nie żyje (24 sty 2017)
Rocznica mordu w Lesie Skarszewskim (20 sty 2017)
Amazon odpowie za znieważenie barw narodowych (17 sty 2017)
Słodka krew - zaproszenie (15 sty 2017)
Zmarł oficer KBW, Zygmunt Bauman (9 sty 2017)
Kalisz pamięta o Dmowskim (3 sty 2017)
Brygada Wielkopolska powstańcom (30 gru 2016)
98 rocznica wybuchu Powstania Wielkopolskiego (28 gru 2016)
"Kocham moją Ojczyznę – Kartka dla Bohatera na Kresach” w Kaliszu (23 gru 2016)
Spotkanie opłatkowe (17 gru 2016)
Upamiętnienie ofiar stanu wojennego (14 gru 2016)
Antykomuna 2016 - relacja (12 gru 2016)
List otwarty do Caritasu Archidiecezji Białostockiej (9 gru 2016)
Adwent - czas przygotowań (7 gru 2016)
Nawracanie Behemotha (5 gru 2016)
Stanowisko ONR ws. projektu nowelizacji Prawa o zgromadzeniach (2 gru 2016)
Białe protesty w Poznaniu (1 gru 2016)
III Marsz Pamięci Synów Ziemi Śremskiej - relacja (30 lis 2016)
1 listopada w Ostrzeszowie (29 lis 2016)
ONR Poznań na Marszu Niepodległości (18 lis 2016)
Kontra do Marszu Równości (24 wrz 2016)
Pamięci ofiar sowieckiej agresji (20 wrz 2016)
Poznań w hołdzie Powstańcom (8 sie 2016)
Upamiętniliśmy ofiary ludobójstwa wołyńskiego (12 lip 2016)
Uczciliśmy pomordowanych więźniów Fortu VII (11 lip 2016)
Marsz dla Życia (9 lip 2016)
60. rocznica Czerwca '56 (6 lip 2016)
Relacja z Turnieju Piłkarskiego im. Powstańców Czerwca ‘56 (15 cze 2016)
Poświęcenie figury Chrystusa (5 cze 2016)
1050 rocznica Chrztu Polski (24 maj 2016)
Przeciwko zatruwaniu Warty! (23 maj 2016)
Marsz Pileckiego w Poznaniu! (18 maj 2016)
Msza ONR-owców zakazana w Poznaniu! (12 maj 2016)
Słodka Krew dzieciom! (9 maj 2016)
Msza Święta w intencji ks. Jacka Międlara (4 maj 2016)
Władze miasta przeciwko nacjonalistom! (3 maj 2016)
POLexit - Polska bez UE (1 maj 2016)
Urodziny Zbigniewa Tuszewskiego (26 kwi 2016)
W hołdzie pomordowanym w Katyniu (20 kwi 2016)
82 lata marszu ku Wielkiej Polsce! (14 kwi 2016)
ONR na Jasnej Górze (12 kwi 2016)
Sport, zdrowie, nacjonalizm, ONR! (12 kwi 2016)
Miesiąc Pamięci Narodowej! (7 kwi 2016)
Gen. Podhorski zasłużonym dla miasta Poznania (5 kwi 2016)
Nacjonalistyczny turniej sztuk walki First To Fight (1 kwi 2016)
Polak, Węgier, dwa bratanki, czyli ONR z wizytą w Budapeszcie (31 mar 2016)
Ruszamy! (30 mar 2016)