blog background
 
Pomniki Poznania: Paweł Cieliczko
Poznań, historia, pomniki,
metka_epoznan
Pomnik króla Stanisława Augusta Poniatowskiego
ok
41
not ok
0
liczba odsłon: 3764

W poprzednich wpisach opowiadałem o trzech pomnikach zdobiących poznański ratusz od zewnątrz (Trzej Bracia, Koziołki, Orzeł), teraz przyszedł czas na pomnik znajdujący się wewnątrz tego budynku, a ściśle w Sali Sądowej poznańskiego Ratusza. Jest to rzeźba przedstawiająca ostatniego elekcyjnego króla Rzeczpospolitej – Stanisława Augusta Poniatowskiego. 

1. Pomnik króla Stanisława Augusta Poniatowskiego w Ratuszu w Poznaniu, fot. Paweł Cieliczko, 2015 r

Stanisław August Poniatowski nie miał żadnych bliższych relacji z Poznaniem, a nawet nigdy nie odwiedził naszego miasta. Pomimo tego, to w stolicy Wielkopolski darzony jest szczególną estymą, a Poznań pozostaje jedynym miastem w Polsce, w którym znajduje się pomnik ostatniego polskiego władcy.

Popularność władcy w Poznaniu wiąże się z pracami powołanej przez niego (a ściśle przez sejm konwokacyjny w 1764 roku) Komisji Dobrego Porządku, na której czele – jako starosta generalny Wielkopolski – stanął Kazimierz Raczyński. Instytucja ta przejęła funkcje dotychczasowych władz magistrackich, objęła nadzorem miejskie finanse, cechy rzemieślnicze oraz gildie kupieckie, przeprowadziła szeroko zakrojone prace budowlane, remontowe i porządkowe w mieście. Z jej działaniami łączone jest zakończenie ponad stuletniej zapaści miasta (od połowy XVII do połowy XVIII wieku) i stopniowe poprawianie się jego sytuacji. Szczególnie znane działania Komisji to: remont ratusza, zbudowanie odwachu na Starym Rynku i generalne uporządkowanie miasta.

Komisja Dobrego Porządku już w 1784 roku planowała zamówienie pomnika króla, jednak do zrealizowania tego zlecenia ostatecznie doszło w 1791 roku, a pomnik miał upamiętniać króla oraz Konstytucję 3 Maja uchwaloną przy jego udziale, wraz z którą wprowadzone zostało prawo o miastach. Autorem pomnika Stanisława Augusta Poniatowskiego był najprawdopodobniej Augustyn Schops, najwybitniejszy ówczesny poznański rzeźbiarz, którego dziełem jest choćby fontanna Prozerpiny przed Ratuszem, czy nieistniejący już ołtarz w katedrze poznańskiej. 

 2. Portret Stanisława Augusta w stroju koronacyjnym w Muzeum Narodowym w Poznaniu, Marcello Bacciareli

Postać króla wzorowana była najprawdopodobniej na jego portrecie koronacyjnym pędzla Marcello Bacciarellego. Władca przedstawiony jest w lekkiej zbroi, w prawej ręce trzyma berło, a lewą opiera o biodro, wokół szyi ma zawiązaną apaszkę, a biodra dwukrotnie owinięte pasem z frędzelkami. U jego stóp leżą lufy armatnie oraz rozwinięte sztandary, natomiast na samym cokole znajduje się herb Rzeczypospolitej, a w jego środku herb Poniatowskich – Ciołek. Doskonale udało się rzeźbiarzowi uchwycić rysy twarzy władcy, natomiast wyraźnie nieudana jest sama figura – posąg opiera się na niewłaściwie ustawionych nogach, a cała figura władcy jest nienaturalnie przechylona do przodu. Rzeźba przedstawiająca Stanisława Augusta oparta jest o ścianę, tłem dla niej jest zielono-oliwkowa stiukowa draperia, upięta w kształcie baldachimu zwieńczonego królewską koroną.

 

3. Pomnik króla Stanisława Augusta Poniatowskiego w Ratuszu w Poznaniu, fot. Paweł Cieliczko, 2015 r

Posąg króla Stanisława nie znajduje się na wolnej przestrzeni, ale w zamkniętej sali sądowej poznańskiego ratusza. Po przeciwnej stronie tej samej sali zawieszony jest portret ostatniego władcy Rzeczpospolitej. Związane ze Stanisławem Augustem inskrypcje znajdują się natomiast jeszcze w kilku otwartych miejscach Starego Rynku. Kartusz z cyfrą Stanisława Augusta Poniatowskiego (S.A.P.) w koronie, upamiętniający prace prowadzone przy renowacji ratusza w latach 1782-1784, znajduje się pod tarczą ratuszowego zegara. Nad siedzibą poznańskiego magistratu od 19 lipca 1783 roku widnieje ponad dwumetrowy orzeł z tarczą herbową Rzeczpospolitej i monogramem Stanisława Augusta na piersi. Wreszcie królewski kartusz herbowy znajduje się na zwieńczeniu poznańskiego odwachu wzniesionego staraniem, powołanej przez króla, Komisji Dobrego Porządku.

Na koniec wspomnieć jeszcze warto, że pomnik króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, do czasów współczesnych ma swoje miejsce w urzędowym ceremoniale Poznania. Z okazji kolejnych rocznic uchwalenia Konstytucji 3 Maja, władze miasta Poznania oraz województwa wielkopolskiego pod pomnikiem króla, który umożliwił jej uchwalenie, składają wiązanki kwiatów.

 

Paweł Cieliczko

 

Bibliografia:

  1. Eugeniusz Goliński, Pomniki Poznania, Poznań 2001, s. 18-19.
  2. Renata Linette, Orzeł z wieży ratuszowej, „Kronika Miasta Poznania”, 2004, 2, s. 190-219.
  3. Magdalena Mrugalska–Banaszak, Ratusz, Poznań 2009, s. 104.
  4. Ratusz. Muzeum Historii Miasta Poznania, red. Magdalena Warkoczewska, Poznań 1993, s. 41.

Źródła fotografii:

  1. Paweł Cieliczko, Pomnik króla Stanisława Augusta w Ratuszu w Poznaniu, 2015 r.
  2. Marcello Bacciareli, Portret Stanisława Augusta w stroju koronacyjnym w Muzeum Narodowym w Poznaniu, http://www.malarze.com 
  3. Paweł Cieliczko, Pomnik króla Stanisława Augusta w Ratuszu w Poznaniu, 2015 r.


 
WASZE KOMENTARZE
DODAJ KOMENTARZ | Jesteś niezalogowany, Twój nick będzie poprzedzony ~zaloguj | zarejestruj
Liczba znaków do wykorzystania: 1000
codeimgNie jesteś anonimowy, Twoje IP zapisujemy w naszej bazie danych. Dodając komentarz akceptujesz Regulamin Forum
Do poprawnego działania mechanizmu dodawania komentarzy wymagane jest włączenie obsługi ciasteczek.
avatar
POMNIKI POZNANIA
pomnikipoznania.epoznan.pl
RSSsend_message
Paweł Cieliczko – magister historii, doktor literaturoznawstwa, pomysłodawca pierwszego literackiego bedekera po Poznaniu, twórca i redaktor „Poznańskiego Przewodnika Literackiego” – internetowego informatora o wielkopolskim życiu literackim, założyciel Fundacji Kochania Poznania, autor opowiadań kryminalnych retro rozgrywających się w mieście nad Wartą, inicjator stworzenia szlaków kulturowych „Poznańskie legendy” oraz „Kryminalny Poznań”. Obecnie pracuje nad serią książek, w których zamierza udowodnić, że Poznań jest najbardziej romantycznym polskim miastem.
ARCHIWUM WPISÓW
BOHATEROWIE SCHODZĄ Z COKOŁÓW: Fotel wodny Konstancji Raczyńskiej (20 lis 2017)
BOHATEROWIE SCHODZĄ Z COKOŁÓW: Ławeczka Ignacego Łukasiewicza (16 lis 2017)
Pomnik Tadeusza Kościuszki (14 lis 2017)
Pomnik Polskiego Państwa Podziemnego i Armii Krajowej (13 lis 2017)
Pomnik Hipolita Cegielskiego (13 lis 2017)
BOHATEROWIE SCHODZĄ Z COKOŁÓW: Fotel profesora Zbigniewa Zakrzewskiego (13 lis 2017)
BOHATEROWIE SCHODZĄ Z COKOŁÓW: Fotel profesora Edwarda Taylora (29 wrz 2017)
Bohaterowie schodzą z cokołów, czyli historie poznańskich ławeczek i foteli. (30 sie 2017)
Pomnik Roberta Jaeckla (25 sie 2017)
Pomnik Johanna Wolfganga Goethego (31 lip 2017)
POMNIKI UPADŁE: Pomnik Friedricha Schillera (24 lip 2017)
POMNIKI UPADŁE: Pomnik Friedricha Ludwiga Jahna (11 lip 2017)
Pomnik Ofiar Czerwca 1956 (Poznańskie Krzyże) (30 cze 2017)
POMNIKI UPADŁE: Pomnik feldmarszałka Gneisenau (27 cze 2017)
POMNIKI UPADŁE: Pomnik Margrabiego Brandenburskiego (21 cze 2017)
POMNIKI UPADŁE: Pomnik Bismarcka (14 cze 2017)
POMNIKI UPADŁE: Pomnik Cesarza Fryderyka III (9 cze 2017)
POMNIKI UPADŁE: Pomnik jeńców francuskich (2 cze 2017)
POMNIKI UPADŁE: Pomnik Grenadierów (Pomnik 6 Pułku Piechoty) (31 maj 2017)
POMNIKI UPADŁE: Pomnik Cesarza Wilhelma I (Pomniki poznańskich żołnierzy poległych w wojnie prusko-francuskiej) (29 maj 2017)
POMNIKI UPADŁE: Pomnik Lwa z Nachodu (Lőwendenkmal) (17 maj 2017)
POMNIKI UPADŁE: Pomniki upadłe z czasów pruskich (17 maj 2017)
Tablica Petera Mansfelda (7 lut 2017)
Tablica Romka Strzałkowskiego - przypadkowej ofiary Czerwca? (29 gru 2016)
Pomnik Poległych w Powstaniu Poznańskim 28-30 czerwca 1956 r. (13 paź 2016)
Pomnik Ofiar Czerwca 1956 (8 wrz 2016)
Tablica Czerwca ’56 – ZNTK (27 lip 2016)
Tablica „Żądamy chleba” (21 lip 2016)
Tablica Czerwca ’56 przed bramą główna HCP (9 lip 2016)
Obelisk „Pamięci Cegielszczaków” (4 lip 2016)
Tablica Stanisława Matyi (27 cze 2016)
Tablica przed Fabryką Pojazdów Szynowych (17 cze 2016)
Pomniki Poznańskiego Czerwca (11 cze 2016)
Pomnik Ignacego Jana Paderewskiego (przy ul. Dolna Wilda) (24 lut 2016)
Pomnik Ignacego Jana Paderewskiego (16 lut 2016)
Kopiec Wolności (2 lut 2016)
Pomnik Harcerzy na Malcie (13 sty 2016)
Pomnik poległych na Winiarach (10 sty 2016)
Pomnik zdobywców Ławicy (6 sty 2016)
Pomnik Ofiar Wojen w Kiekrzu (2 sty 2016)
Pomnik 15 Pułku Ułanów (29 gru 2015)
Pomnik Harcerski przy ul. Za Cytadelą (28 gru 2015)
Pomnik Powstańców Wielkopolskich (ul. Królowej Jadwigi/ul. Wierzbięcice) (27 gru 2015)
Pomnik Powstańców Wielkopolskich (Cmentarz na Junikowie) (26 gru 2015)
Pomnik Powstańców Wielkopolskich (Cmentarz na Starołęce) (25 gru 2015)
Pomnik Powstańców Wielkopolskich (Cmentarz na Górczynie) (25 gru 2015)
Posągi królewskie w Pałacu Działyńskich (19 gru 2015)
Galeria królewska w Pałacu Działyńskich (17 gru 2015)
Kartusze i panoplia na Odwachu (13 gru 2015)
Tajemniczy ptak z pałacu Działyńskich (10 gru 2015)
Rzeźba Jana Baptysty Quadro (7 gru 2015)
Pomnik króla Stanisława Augusta Poniatowskiego (4 gru 2015)
Orzeł na Ratuszu (2 gru 2015)
Koziołki z ratuszowej wieży (30 lis 2015)
Trzej Bracia z Ratusza (27 lis 2015)
Kat z Pręgierza (23 lis 2015)
Pomniki Poznania (22 lis 2015)