blog background
 
Pomniki Poznania: Paweł Cieliczko
Poznań, historia, pomniki,
metka_epoznan
POMNIKI UPADŁE: Pomnik Bismarcka
ok
7
not ok
0
liczba odsłon: 347

Kult żelaznego kanclerza Otto von Bismarcka rozpoczął się w Niemczech w 1867 roku, kiedy to – po pokonaniu Austrii – Prusy stały się absolutnym hegemonem wśród państw niemieckich. Kolejne miejscowości nadawały kanclerzowi tytuł honorowego obywatela, a na miejskich placach pojawiały się jego pomniki. W 1895 roku – świętujący swoje 80 urodziny – Bismarck był już honorowym obywatelem ponad 400 niemieckich miast. Na początku XX wieku, w miastach Rzeszy Niemieckiej oraz w koloniach, stało już ponad 500 jego pomników. Fala uwielbienia omijała jednak wschodnie prowincje państwa Hohenzollernów – Bismarck nie był honorowym obywatelem Poznania, Szczecina czy Gdańska, a miasta na terenie Prus, Pomorza, Śląska oraz Wielkopolski nadały mu łącznie mniej honorowych obywatelstw niż miasta małego księstwa Sachsen-Weimar.

1. Pomnik Bismarca w Poznaniu, 1903-1919.

Pierwszym uhonorowaniem żelaznego kanclerza w miejskiej przestrzeni Poznania, było nadanie w 1895 roku, jego imienia, wytyczanemu wówczas placowi rynkowemu na terenie podmiejskiej wsi Wilda, która przekształcana była właśnie w dzielnicę nowego miasta. Poznaniacy nadając rynkowi wildeckiemu imię Bismarcka zadbali także o jego otoczenie, sąsiednie ulice zyskały za patronów pruskich generałów, głównej ulicy (Górna Wilda, a obecnie 28 Czerwca 1956 r.) patronował następca tronu, natomiast niewielka uliczka biegnąca od placu Bismarcka ku Łęgom Dębińskim nazwana została ulicą Czajczą, co miało podobno podkreślać osobistą sympatię mieszkańców dla kanclerza i jego słabości, bo ulubiona jego potrawą były ponoć czajcze jajka.

Idea zbudowania w Poznaniu pomnika Bismarcka wiąże się natomiast z 1894 rokiem, kiedy to około 1700 poznańskich Niemców udało się na pielgrzymkę do rezydencji kanclerza w Warcinie na Pomorzu. Stary Kanclerz wygłosił do nich – 16 września – godzinną mowę, którą zakończył słowami o konieczności powołania straży nad Wartą, która będzie broniła niemieckiego panowania na wschodzie. Natchnieni jego słowami Hansemann, Kennemann i Tiedemann powołali jeszcze w tym samym roku Związek Popierania Niemczyzny na Kresach Wschodnich, nazywany przez Polaków – od pierwszych sylab ich nazwisk – Hakatą, który zapisał się jak najgorzej w polskiej historii.

2. Pomnik Bismarca w Poznaniu, 1910-1915.

Działacze Hakaty pragnęli uhonorować swego duchowego ojca pomnikiem w Poznaniu, który miał być „widocznym symbolem niemieckiej wierności i wdzięczności”. Już w 1900 roku zainaugurowali publiczną zbiórkę pieniędzy na ten cel. Datki płynęły do organizacji, a jej przywódcy rozpoczęli rozmowy z władzami miasta na temat umiejscowienia przyszłego monumentu. Nadburmistrz Edward Witting zaproponował trzy lokalizacje. Pierwsza zakładała zastąpienie pomnikiem Bismarcka dotychczasowego pomnika Lwa spod Nachodu na placu Wilhelmińskim. Druga, umieszczenie pomnika u północnego szczytu al. Wilhelmowskiej [obecnie al. Marcinkowskiego], pomiędzy ul. Fryderyka [obecnie ul. 23 Lutego) a ul. Seeckta [obecnie ul. Solna], skąd usunięto właśnie studzienkę Priesnitza ufundowaną przez hrabiego Edwarda Raczyńskiego. Trzecia zakładała postawienie pomnika przed bramą berlińską u szczytu ul. Św. Marcin, na miejscu przeznaczonych do rozebrania wałów poznańskiej twierdzy. Jednogłośnie uznano trzecie rozwiązanie za zdecydowanie najlepsze i to mimo tego, że wiązało się ono z koniecznością odroczenia inwestycji do czasu całkowitego zniesienia i rozplantowania wałów oraz przygotowania terenu pod pomnik. Ostatecznie dekret o rozebraniu poznańskich umocnień cesarz Wilhelm II wydał w dniu 3 września 1902 roku, a tereny poforteczne zakupione zostały od wojska przez państwo (bo miasta nie było na to stać) i pomnik znajdować się miał na terenie państwowym. 

3. Pomnik Bismarca w Poznaniu, 1917 r.

Wykonanie monumentu kanclerza zlecono (bez ogłaszania konkursu) wybitnemu niemieckiemu rzeźbiarzowi – profesorowi Gustavowi Eberleinowi – który w marcu 1902 roku zaprezentował w swoim berlińskim atelier model pomnika tego narodowego niemieckiego herosa, który stanąć miał w Poznaniu. Kilka miesięcy później, bo już 1 listopada 1902 roku pomnik Bismarcka był gotowy. Z jego odsłonięciem musiano jednak zaczekać kilka miesięcy, bo tereny poforteczne nie miały jeszcze zatwierdzonych planów zabudowy, a w państwie pruskim prawo szanowano nawet gdy utrudniało ono odsłonięcie pomnika „Żelaznego Kanclerza”. Z powodów proceduralnych termin odsłonięcia pomnika kilkakrotnie przesuwano, ostatecznie doszło do tego w dniu 11 października 1903 roku. Wzorowy poznański Prusak – Arthur Kronthal – tak opisywał nowy monument, który pojawił się w jego mieście: 

Całość znajdziecie na kochamy.poznan.pl

http://bit.ly/2p02kej

------------------------------

Drodzy Poznańczanie 

Blog „Pomniki Poznania” służy popularyzacji wiedzy o monumentach jakie znajdują się lub w przeszłości znajdowały się Poznaniu. Służyć on ma także gromadzeniu wiadomości o poznańskich pomnikach, które są szczątkowe, niepełne i rozproszone. Będę bardzo wdzięczny za wszelkie uwagi, wskazywanie nowych źródeł oraz przesłanie informacji, do których sam dotąd nie dotarłem. Chciałbym, żeby książka o pomnikach Poznania, którą dzięki temu blogowi zamierzam przygotować, była dla Poznaniaków źródłem wiedzy, satysfakcji, radości i wzruszeń. 

Paweł Cieliczko
 
WASZE KOMENTARZE
DODAJ KOMENTARZ | Jesteś niezalogowany, Twój nick będzie poprzedzony ~zaloguj | zarejestruj
Liczba znaków do wykorzystania: 1000
codeimgNie jesteś anonimowy, Twoje IP zapisujemy w naszej bazie danych. Dodając komentarz akceptujesz Regulamin Forum
Do poprawnego działania mechanizmu dodawania komentarzy wymagane jest włączenie obsługi ciasteczek.
avatar
POMNIKI POZNANIA
pomnikipoznania.epoznan.pl
RSSsend_message
Paweł Cieliczko – magister historii, doktor literaturoznawstwa, pomysłodawca pierwszego literackiego bedekera po Poznaniu, twórca i redaktor „Poznańskiego Przewodnika Literackiego” – internetowego informatora o wielkopolskim życiu literackim, założyciel Fundacji Kochania Poznania, autor opowiadań kryminalnych retro rozgrywających się w mieście nad Wartą, inicjator stworzenia szlaków kulturowych „Poznańskie legendy” oraz „Kryminalny Poznań”. Obecnie pracuje nad serią książek, w których zamierza udowodnić, że Poznań jest najbardziej romantycznym polskim miastem.
ARCHIWUM WPISÓW
POMNIKI UPADŁE: Pomnik feldmarszałka Gneisenau (27 cze 2017)
POMNIKI UPADŁE: Pomnik Margrabiego Brandenburskiego (21 cze 2017)
POMNIKI UPADŁE: Pomnik Bismarcka (14 cze 2017)
POMNIKI UPADŁE: Pomnik Cesarza Fryderyka III (9 cze 2017)
POMNIKI UPADŁE: Pomnik jeńców francuskich (2 cze 2017)
POMNIKI UPADŁE: Pomnik Grenadierów (Pomnik 6 Pułku Piechoty) (31 maj 2017)
POMNIKI UPADŁE: Pomnik Cesarza Wilhelma I (Pomniki poznańskich żołnierzy poległych w wojnie prusko-francuskiej) (29 maj 2017)
POMNIKI UPADŁE: Pomnik Friedricha Schillera (17 maj 2017)
POMNIKI UPADŁE: Pomnik Friedricha Ludwiga Jahna (17 maj 2017)
POMNIKI UPADŁE: Pomnik Lwa z Nachodu (Lőwendenkmal) (17 maj 2017)
POMNIKI UPADŁE: Pomniki upadłe z czasów pruskich (17 maj 2017)
Tablica Petera Mansfelda (7 lut 2017)
Tablica Romka Strzałkowskiego - przypadkowej ofiary Czerwca? (29 gru 2016)
Pomnik Poległych w Powstaniu Poznańskim 28-30 czerwca 1956 r. (13 paź 2016)
Pomnik Ofiar Czerwca 1956 (8 wrz 2016)
Pomnik Ofiar Czerwca 1956 (Poznańskie Krzyże) (16 sie 2016)
Tablica Czerwca ’56 – ZNTK (27 lip 2016)
Tablica „Żądamy chleba” (21 lip 2016)
Tablica Czerwca ’56 przed bramą główna HCP (9 lip 2016)
Obelisk „Pamięci Cegielszczaków” (4 lip 2016)
Tablica Stanisława Matyi (27 cze 2016)
Tablica przed Fabryką Pojazdów Szynowych (17 cze 2016)
Pomniki Poznańskiego Czerwca (11 cze 2016)
Pomnik Roberta Jaeckla (30 maj 2016)
Pomnik Johanna Wolfganga Goethego (25 maj 2016)
Pomnik Ignacego Jana Paderewskiego (przy ul. Dolna Wilda) (24 lut 2016)
Pomnik Ignacego Jana Paderewskiego (16 lut 2016)
Kopiec Wolności (2 lut 2016)
Pomnik Harcerzy na Malcie (13 sty 2016)
Pomnik poległych na Winiarach (10 sty 2016)
Pomnik zdobywców Ławicy (6 sty 2016)
Pomnik Ofiar Wojen w Kiekrzu (2 sty 2016)
Pomnik 15 Pułku Ułanów (29 gru 2015)
Pomnik Harcerski przy ul. Za Cytadelą (28 gru 2015)
Pomnik Powstańców Wielkopolskich (ul. Królowej Jadwigi/ul. Wierzbięcice) (27 gru 2015)
Pomnik Powstańców Wielkopolskich (Cmentarz na Junikowie) (26 gru 2015)
Pomnik Powstańców Wielkopolskich (Cmentarz na Starołęce) (25 gru 2015)
Pomnik Powstańców Wielkopolskich (Cmentarz na Górczynie) (25 gru 2015)
Posągi królewskie w Pałacu Działyńskich (19 gru 2015)
Galeria królewska w Pałacu Działyńskich (17 gru 2015)
Kartusze i panoplia na Odwachu (13 gru 2015)
Tajemniczy ptak z pałacu Działyńskich (10 gru 2015)
Rzeźba Jana Baptysty Quadro (7 gru 2015)
Pomnik króla Stanisława Augusta Poniatowskiego (4 gru 2015)
Orzeł na Ratuszu (2 gru 2015)
Koziołki z ratuszowej wieży (30 lis 2015)
Trzej Bracia z Ratusza (27 lis 2015)
Kat z Pręgierza (23 lis 2015)
Pomniki Poznania (22 lis 2015)