blog background
 
Pomniki Poznania: Paweł Cieliczko
Poznań, historia, pomniki,
metka_epoznan
POMNIKI UPADŁE: Pomnik Cesarza Fryderyka III
ok
5
not ok
0
liczba odsłon: 1062

We wrześniu 1902 roku cesarz niemiecki Wilhelm II Hohenzollern miał przyjechać do Poznania. Nie miała to być jednak zwykła robocza wizyta, taka jak te z 1889 czy 1893 roku, ale oficjalna kilkudniowa ceremonia zwana „Dniami Cesarskimi”. Rytuał związany z uroczystym goszczeniem władcy przez miasto zakładał, że wizyta monarchy zogniskowana będzie wokół jakiegoś centralnego wydarzenia. W przypadku pierwszych poznańskich „Dni Cesarskich” miało to być odsłonięcie pomnika przedwcześnie zmarłego cesarza Fryderyka III, którego synem był panujący wówczas pruski monarcha Wilhelm II.

1. Plac Wilhelmowski, 1905-1919, pomnik Cesarza Fryderyka III.

W związku z ambitnymi planami, związanymi z cesarską wizytą, władze Poznania rozpisały konkurs na opracowanie projektu pomnika cesarza Fryderyka III, którego zwycięzca wyłoniony został w lutym 1901 roku. Okazał się nim berliński rzeźbiarz Johannes Boese, który w pobitym polu pozostawił dwóch innych rzeźbiarzy: Stanislausa Cauera oraz Rudolfa Küchlera. Wiemy o tym ze wspomnień Arthura Kronthala, który pisze, że gipsowe modele wszystkich trzech projektów pomnika jeszcze przez wiele lat były ozdobą klatki schodowej w budynku poznańskiego nowego ratusza. Pomnik, który ostatecznie stanął na placu Wilhelmowskim (obecnie plac Wolności), opisał  następująco:

Pomnik cesarza Fryderyka […] składa się z wielostopniowej podstawy z czterokątnym postumentem głównym, do którego dołączone są cztery połączone ze sobą w całość kolumny. Elementem wieńczącym kompozycję jest wykonana w brązie postać cesarza Fryderyka. Spoczywające jedna na drugiej dłonie trzymające buławę feldmarszałkowską opierają się na rękojeści szabli, a jednocześnie zbierają opływający postać cesarską płaszcz Hohenzollernów, nadając mu tym samym antyczny układ fałdów. W pierwotnym modelu pomnika, na który artysta otrzymał zlecenie, z czterech stron cokołu pięły się ku górze małe dębowe szczepy, których sękate gałęzie podtrzymywały podstawę cokołu. Rolniczy charakter prowincji znalazł swoje odzwierciedlenie w postaci wieśniaka siedzącego na stopniach pomnika i wyciągającego w kierunku cesarza rękę w geście hołdu. Oba te elementy: gałęzie dębu i postać wieśniaka, zostały jednakże na życzenie cesarza usunięte podczas wznoszenia pomnika; zmieniono także odpowiednio do wskazówek samego cesarza główną postać.

Pomnik miał być wyrazem miłości i wdzięczności mieszkańców prowincji poznańskiej do swego władcy i dlatego wznieść go planowano za środki pochodzące z przeprowadzanych w Poznaniu zbiórek ulicznych. Jednak na wypadek, gdyby miłość mieszkańców Wielkopolski okazała się nie dość silna i fundusze zgromadzone w ten sposób okazały się niewystarczające, w kasie miejskiej przezornie zabezpieczono na ten cel niebagatelną kwotę 77 tysięcy marek.

Wspomnieć warto, że w szczególny sposób wynagrodzony został autor pomnika, bo po jego odsłonięciu cesarz osobiście obszedł go, obejrzał bardzo dokładnie i najwyraźniej był zadowolony z tego, co zobaczył, bo Johannes Boese został przywołany przed oblicze najjaśniejszego pana, który wręczył mu akt nominacji na stanowisko profesora Akademii Berlińskiej.

2. Plac Wilhelmowski, 1910, pomnik Cesarza Fryderyka III. 

Monument upamiętniający cesarza Fryderyka III stanął we wschodniej części placu Wilhelmowskiego (obecnie plac Wolności), pomiędzy budynkami Hotelu Rzymskiego i Biblioteki Raczyńskich, mniej więcej w tym miejscu, w którym dziś znajduje się fontanna. Cesarz stanął naprzeciw wzniesionego właśnie i wykańczanego jeszcze budynku muzeum prowincjonalnego, które w roku następnym otrzymało jego imię i do 1919 roku nazywało się Kaiser Friedrich Museum. Przy ustalaniu tej lokalizacji nie było już problemu, z jakim borykali się kilkanaście lat wcześniej twórcy pomnika cesarza Wilhelma I, gdyż niskie i mało reprezentacyjne obiekty dowództwa V Korpusu Armijnego zastąpione zostały imponującym gmachem muzeum, który stanowił odpowiednio godne tło dla monumentu. 

Data odsłonięcia pomnika cesarza Fryderyka III nie była przypadkowa, bo dzień 2 września był pruskim świętem państwowym (jednym z 18 takich dni w roku), obchodzonym w rocznicę bitwy pod Sedanem w 1870 roku, podczas której armia francuska Napoleona III została kompletnie rozbita, co przesądziło o zwycięstwie Prus w wojnie z Francją.

Nadmienić warto, że odsłonięcie pomnika cesarza Fryderyka III – mimo że był to najbardziej życzliwy Poznaniowi monarcha pruski – było radosnym świętem tylko dla niemieckich i żydowskich mieszkańców stolicy Wielkopolski. Ubolewanie z powodu ostentacyjnego zignorowania uroczystości przez Polaków wyraził nawet cesarz Wilhelm II. „Kurier Poznański” tak opisywał zachowanie polskich mieszkańców miasta:

[…] wieczorem iluminowali Niemcy i Żydzi. Bazar i wszystkie domy polskie nie brały udziału w iluminacjach. Dziś w czwartek przed południem jest odkrycie pomnika Cesarza Fryderyka III. 

Z Dniami Cesarskimi 1902 roku wiązało się jeszcze kilka bardzo ważnych dla Poznania wydarzeń. W dniu 3 września cesarz Wilhelm II wygłosił w Sejmie Prowincjonalnym (obecnie budynek Uniwersytetu Artystycznego) mowę powitalną, w której podał do publicznej wiadomości treść cesarskiego rozporządzenia o zniesieniu miejskich fortyfikacji, co stało się potężnym impulsem do rozwoju miasta i zaowocowało powstaniem w ciągu najbliższych kilkunastu lat najpiękniejszych secesyjnych dzielnic miasta: Wildy, Łazarza oraz Jeżyc.


3. Plac Wilhelmowski, pomnik Cesarza Fryderyka III, 1902-1907.

Goszcząc w Poznaniu, cesarz zwizytował także postępy prac przy wykańczaniu Biblioteki Cesarza Wilhelma I (obecnie Biblioteka Uniwersytecka) przy ul. Rycerskiej 4/6 (obecnie ul. Ratajczaka), która wznoszona była na miejscu stajni 20. Regimentu Artylerii Polnej. Biblioteka była bardzo kosztowną inwestycją finansowaną z funduszy państwowych w ramach projektu podnoszenia poziomu kulturalnego prowincji wschodnich. Była też pierwszym w Poznaniu obiektem wzniesionym w stylu „wilhelmińskim”, łączącym w sobie cechy klasycyzmu, renesansu i baroku.  Jej działalność zainaugurowana została ostatecznie w dniu 14 listopada 1902 roku. 

Całość znajdziecie na kochamy.poznan.pl

http://bit.ly/2olWzVf


------------------------------

Drodzy Poznańczanie 

Blog „Pomniki Poznania” służy popularyzacji wiedzy o monumentach jakie znajdują się lub w przeszłości znajdowały się Poznaniu. Służyć on ma także gromadzeniu wiadomości o poznańskich pomnikach, które są szczątkowe, niepełne i rozproszone. Będę bardzo wdzięczny za wszelkie uwagi, wskazywanie nowych źródeł oraz przesłanie informacji, do których sam dotąd nie dotarłem. Chciałbym, żeby książka o pomnikach Poznania, którą dzięki temu blogowi zamierzam przygotować, była dla Poznaniaków źródłem wiedzy, satysfakcji, radości i wzruszeń. 

Paweł Cieliczko
 
WASZE KOMENTARZE
DODAJ KOMENTARZ | Jesteś niezalogowany, Twój nick będzie poprzedzony ~zaloguj | zarejestruj
Liczba znaków do wykorzystania: 1000
codeimgNie jesteś anonimowy, Twoje IP zapisujemy w naszej bazie danych. Dodając komentarz akceptujesz Regulamin Forum
Do poprawnego działania mechanizmu dodawania komentarzy wymagane jest włączenie obsługi ciasteczek.
avatar
POMNIKI POZNANIA
pomnikipoznania.epoznan.pl
RSSsend_message
Paweł Cieliczko – magister historii, doktor literaturoznawstwa, pomysłodawca pierwszego literackiego bedekera po Poznaniu, twórca i redaktor „Poznańskiego Przewodnika Literackiego” – internetowego informatora o wielkopolskim życiu literackim, założyciel Fundacji Kochania Poznania, autor opowiadań kryminalnych retro rozgrywających się w mieście nad Wartą, inicjator stworzenia szlaków kulturowych „Poznańskie legendy” oraz „Kryminalny Poznań”. Obecnie pracuje nad serią książek, w których zamierza udowodnić, że Poznań jest najbardziej romantycznym polskim miastem.
ARCHIWUM WPISÓW
BOHATEROWIE SCHODZĄ Z COKOŁÓW: Fotel wodny Konstancji Raczyńskiej (20 lis 2017)
BOHATEROWIE SCHODZĄ Z COKOŁÓW: Ławeczka Ignacego Łukasiewicza (16 lis 2017)
Pomnik Tadeusza Kościuszki (14 lis 2017)
Pomnik Polskiego Państwa Podziemnego i Armii Krajowej (13 lis 2017)
Pomnik Hipolita Cegielskiego (13 lis 2017)
BOHATEROWIE SCHODZĄ Z COKOŁÓW: Fotel profesora Zbigniewa Zakrzewskiego (13 lis 2017)
BOHATEROWIE SCHODZĄ Z COKOŁÓW: Fotel profesora Edwarda Taylora (29 wrz 2017)
Bohaterowie schodzą z cokołów, czyli historie poznańskich ławeczek i foteli. (30 sie 2017)
Pomnik Roberta Jaeckla (25 sie 2017)
Pomnik Johanna Wolfganga Goethego (31 lip 2017)
POMNIKI UPADŁE: Pomnik Friedricha Schillera (24 lip 2017)
POMNIKI UPADŁE: Pomnik Friedricha Ludwiga Jahna (11 lip 2017)
Pomnik Ofiar Czerwca 1956 (Poznańskie Krzyże) (30 cze 2017)
POMNIKI UPADŁE: Pomnik feldmarszałka Gneisenau (27 cze 2017)
POMNIKI UPADŁE: Pomnik Margrabiego Brandenburskiego (21 cze 2017)
POMNIKI UPADŁE: Pomnik Bismarcka (14 cze 2017)
POMNIKI UPADŁE: Pomnik Cesarza Fryderyka III (9 cze 2017)
POMNIKI UPADŁE: Pomnik jeńców francuskich (2 cze 2017)
POMNIKI UPADŁE: Pomnik Grenadierów (Pomnik 6 Pułku Piechoty) (31 maj 2017)
POMNIKI UPADŁE: Pomnik Cesarza Wilhelma I (Pomniki poznańskich żołnierzy poległych w wojnie prusko-francuskiej) (29 maj 2017)
POMNIKI UPADŁE: Pomnik Lwa z Nachodu (Lőwendenkmal) (17 maj 2017)
POMNIKI UPADŁE: Pomniki upadłe z czasów pruskich (17 maj 2017)
Tablica Petera Mansfelda (7 lut 2017)
Tablica Romka Strzałkowskiego - przypadkowej ofiary Czerwca? (29 gru 2016)
Pomnik Poległych w Powstaniu Poznańskim 28-30 czerwca 1956 r. (13 paź 2016)
Pomnik Ofiar Czerwca 1956 (8 wrz 2016)
Tablica Czerwca ’56 – ZNTK (27 lip 2016)
Tablica „Żądamy chleba” (21 lip 2016)
Tablica Czerwca ’56 przed bramą główna HCP (9 lip 2016)
Obelisk „Pamięci Cegielszczaków” (4 lip 2016)
Tablica Stanisława Matyi (27 cze 2016)
Tablica przed Fabryką Pojazdów Szynowych (17 cze 2016)
Pomniki Poznańskiego Czerwca (11 cze 2016)
Pomnik Ignacego Jana Paderewskiego (przy ul. Dolna Wilda) (24 lut 2016)
Pomnik Ignacego Jana Paderewskiego (16 lut 2016)
Kopiec Wolności (2 lut 2016)
Pomnik Harcerzy na Malcie (13 sty 2016)
Pomnik poległych na Winiarach (10 sty 2016)
Pomnik zdobywców Ławicy (6 sty 2016)
Pomnik Ofiar Wojen w Kiekrzu (2 sty 2016)
Pomnik 15 Pułku Ułanów (29 gru 2015)
Pomnik Harcerski przy ul. Za Cytadelą (28 gru 2015)
Pomnik Powstańców Wielkopolskich (ul. Królowej Jadwigi/ul. Wierzbięcice) (27 gru 2015)
Pomnik Powstańców Wielkopolskich (Cmentarz na Junikowie) (26 gru 2015)
Pomnik Powstańców Wielkopolskich (Cmentarz na Starołęce) (25 gru 2015)
Pomnik Powstańców Wielkopolskich (Cmentarz na Górczynie) (25 gru 2015)
Posągi królewskie w Pałacu Działyńskich (19 gru 2015)
Galeria królewska w Pałacu Działyńskich (17 gru 2015)
Kartusze i panoplia na Odwachu (13 gru 2015)
Tajemniczy ptak z pałacu Działyńskich (10 gru 2015)
Rzeźba Jana Baptysty Quadro (7 gru 2015)
Pomnik króla Stanisława Augusta Poniatowskiego (4 gru 2015)
Orzeł na Ratuszu (2 gru 2015)
Koziołki z ratuszowej wieży (30 lis 2015)
Trzej Bracia z Ratusza (27 lis 2015)
Kat z Pręgierza (23 lis 2015)
Pomniki Poznania (22 lis 2015)