blog background
 
Maciej Brzeziński: Poznańskie Historie
historia, zabytki, kultura, ludzie
metka_epoznan
Paganini w Poznaniu
ok
67
not ok
0
liczba odsłon: 283
Dzięki staraniom namiestnika Wielkiego Księstwa Poznańskiego księcia Antoniego Radziwiłła, w latach 1815 – 1830 Poznań odwiedziło wielu światowej sławy muzyków. Jednym nich był sam Niccolò Paganini, skrzypek i kompozytor tyleż genialny, co kontrowersyjny.

Mylą się ci, którzy uważają, że histeryczne reakcje fanów na występy swych idoli rozpoczęły się wraz z sukcesami zespołu „The Beatles” i Elvisa Presleya. Swoich fanów posiadali także dziewiętnastowieczni muzycy, a na ich koncertach nie brakowało wybuchów entuzjazmu i bezgranicznego uwielbienia. Współcześni celebryci potrafią szokować ubiorem i zachowaniem, ale jednocześnie niewiele z sobą reprezentują. Niccolò Paganini (1782 – 1840) też był swego rodzaju celebrytą. Z jednej strony był tematem plotek i niezliczonych legend, a z drugiej, jego porywająca gra na skrzypcach wzbudzała euforię publiczności. W przeciwieństwie jednak do współczesnych celebrytów, za Paganinim stał ogromny talent. Niewielu muzyków potrafiło dorównać mu w wirtuozerskiej grze na skrzypcach. Wielu słuchaczy koncertów mistrza uważało, że musiał on zawrzeć pakt z diabłem, bo gra na takim poziomie nie mogła być dziełem człowieka. Poznańska publiczność miała okazję przekonać się o tym osobiście w 1829 r.


1. Niccolo Paganini.


Diabelski chichot między nutami

Niccolò Paganini urodził się 27 października 1782 r. w Genui jako jedno z szóstki dzieci kupca Antoniego i jego żony Teresy Bocchiardi. Ojciec Niccola bardzo wcześnie dostrzegł talent syna i zmuszał go do wielogodzinnych ćwiczeń w grze na gitarze, lutni, a przede wszystkim na skrzypcach, surowo karząc za wszelkie błędy. Nie wynikało to z troski o przyszłość syna. Ojciec dostrzegł raczej okazję do zarobienia niemałych pieniędzy. Ponoć już jako kilkuletni chłopak Niccolò występował przed publicznością wzbudzając zachwyt, a jako dziewięciolatek zaczął komponować. No cóż, cudowne dzieci zawsze wywołują zainteresowanie. Później edukacją muzyczną młodego Paganiniego zajęli się profesjonalni nauczyciele, dzięki czemu mógł on wyzwolić się spod wpływu ojca. Po jakimś czasie jednak popadł w złe towarzystwo i spędził ponoć kilka lat w więzieniu za kradzieże, a także wpadł w szpony hazardu. Nie złamało to jednak jego kariery, a sława wirtuoza skrzypiec rozlała się daleko poza Włochy, przy czym grał nie tylko utwory innych kompozytorów, ale sam także sam komponował.


Wraz ze wzrostem popularności rosły plotki na temat jego związków z siłami ciemności. Paganini, jako człowiek obdarzony dużym poczuciem humoru, nie tylko im nie zaprzeczał, ale wręcz je potwierdzał, odgrywając różne sceny, w których udawał, że widzi upiory lub sprawiał wrażenie opętanego. Świadkowie tych scen byli przerażeni, ale jednocześnie sale koncertowe pękały w szwach, przynosząc muzykowi krociowe zyski. Paganini wiedział o tym, więc dalej rozpowszechniał plotki o zawarciu paktu z diabłem, a nawet wplatał diabelski chichot do swoich utworów.


W 1828 r. wyruszył na wielkie tournèe po Europie. Koncertował m.in. w: Wiedniu, Pradze, Berlinie, a także w Belgii, Francji i Anglii. Wreszcie, 19 maja 1829 r. wystąpił w Poznaniu, a później w Warszawie, gdzie zmierzył się z najpopularniejszym polskim skrzypkiem tamtych czasów, obecnie już niemal zapomnianym, Karolem Lipińskim. Zdania słuchaczy i krytyków były podzielone, ale w końcu szala zwycięstwa przechyliła się na korzyść Paganiniego.


2. Karol Lipiński.


Niestety kariera wirtuozerska Paganiniego szybko dobiegła końca. Muzyk cierpiał na gruźlicę, chorobę wówczas nieuleczalną. Od 1838 r. już praktycznie nie występował, a nawet nie mógł mówić. Za to, dużo w tym czasie skomponował. Zmarł 27 maja 1840 r. w Nicei. Historycy muzyki od lat usiłują rozwikłać tajemnicę techniki gry Paganiniego. Pomijając kwestię pomocy sił nieczystych, postawiono kilka hipotez. Według jednej, Paganini miał mieć wklęsły obojczyk, co pozwalało lepiej trzymać skrzypce, inni uważali, że znał specjalną technikę skrojenia skrzypiec, jeszcze inni twierdzili, że miał inną budowę dłoni niż inni ludzie, co pozwalało mu lepiej operować smyczkiem. Obecnie większość naukowców badająca przypadek włoskiego muzyka, skłania się ku tezie, że mógł on cierpieć na tzw. zespół Marafana, chorobę genetyczną, objawiającą się m.in. „pająkowatością” palców (nieproporcjonalnie długie i cienkie palce dłoni). Niezależnie od wszelkich przypuszczeń jedno jest pewnie, Niccolò Paganini stał się legendą za życia i tę legendę mieli okazję zobaczyć i posłuchać mieszkańcy Poznania.


3. Grobowiec Paganiniego.


Poznańskie muzykowanie na początku XIX stulecia

Poznaniacy zawsze lubili muzykę. W niemal każdym domu bogatego mieszczanina znajdowały się instrumenty muzyczne, a umiejętność gry na nich należał do kanonu wykształcenia. Rodzinne muzykowanie w domach prywatnych było bardzo rozpowszechnione w dawnym Poznaniu. W 1668 r. założono zespół muzyczny przy kolegiacie św. Marii Magdaleny, przekształcony w roku 1772 w Kapelę Miejską. Zwykło się mówić, że muzyka łagodzi obyczaje. W przypadku Poznania powiedzenie to okazało się nadzwyczaj prawdziwe. Aż do 1830 r. Polacy, Niemcy i Żydzi w Poznaniu działali nadzwyczaj zgodnie na polu muzycznym. W 1777 r. założono Towarzystwo Przyjaciół Muzyki, przy którym istniał chór i orkiestra. Towarzystwo założyli wprawdzie Niemcy, ale należeli do niego także Polacy i Żydzi. Towarzystwo organizowało regularnie koncerty, a w repertuarze chóru i orkiestry znalazły się m.in.: Requiem Mozarta i V Symfonia Beethovena. W koncertach uczestniczyli także zaproszeni soliści. Towarzystwo istniało prawdopodobnie do 1818 r.


W 1800 r. powstało Towarzystwo Amatorów Muzyki, które dwa razy w miesiącu organizowało wieczory muzyczne. Członkiem, a być może nawet założycielem Towarzystwa, był słynny Ernst Theodor Amadeus Hofmann, niemiecki poeta, pisarz, kompozytor i rysownik, który w latach 1800 – 1802 mieszkał w Poznaniu, pracując jako asesor sądowy. W 1823 r. założono zespół chóralny pod nazwą Związek Śpiewania. Koncerty chóru często z towarzyszeniem Kapeli Miejskiej cieszyły się popularnością wśród mieszkańców Poznania. Repertuar chóru był niezwykle ambitny. Chórzyści wykonali m.in. oratorium Stworzenie Świata Haydna, Mszę C-dur op. 86 Beethovena i fragmenty opery Euryanthe Webera.


Kultura muzyczna Poznania wiele zawdzięcza księciu Antoniemu Radziwiłłowi, namiestnikowi Wielkiego Księstwa Poznańskiego w latach 1815 – 1830. Książę sam był utalentowanym muzykiem i kompozytorem. Na zaproszenie księcia i jego małżonki Luizy z Hohenzollernów, Poznań odwiedziło wielu wybitnych solistów. 


4. Książę Antoni Radziwiłł.


W 1815 r. odbył się koncert wiolonczelisty Bernarda Romberga, w 1819 r. do Poznania przyjechała śpiewaczka Angelica Catalani, w 1821 r. koncertował tu skrzypek Alexander Boucher, a w 1823 r. poznaniacy mieli okazję posłuchać innego utalentowanego skrzypka i kompozytora, wspomnianego już Karola Lipińskiego, zwanego „polskim Paganinim”. Dużą sensacją był koncert pianistki i kompozytorki, Marii Szymanowskiej w 1823 r. Dwa lata później odbył się występ zaledwie dziesięcioletniego „cudownego dziecka”, Józefa Krogulskiego, wirtuoza fortepianu. W 1830 r. w Poznaniu dała koncert jedna z najwybitniejszych śpiewaczek operowych swoich czasów, sopranistka Henriette Sontag, znana odtwórczyni dzieł Rossiniego. Jej wielkim wielbicielem był Fryderyk Chopin. W 1829 r. cały Poznań żył koncertem Niccolò Paganiniego.


5. Afisz z programem koncertu Paganiniego w Poznaniu.


„To jest diabeł a nie Paganini!”

Jak już wspomniałem, Paganini wystąpił w Poznaniu 19 maja 1829 r. Artysta przybył tu na zaproszenie księcia Radziwiłła, będąc w drodze do Warszawy, gdzie z kolei jego występy miały uatrakcyjnić uroczystości koronacyjne cara Mikołaja I na króla Polski. Koncert odbył się w ówczesnym Teatrze Miejskim, stojącym przy placu Wolności. Budynek tamtego teatru już nie istnieje. Został rozebrany w latach 70. XIX stulecia. Na jego miejscu stoi dziś Arkadia. Na szczęście, dysponujemy relacją z tego wydarzenia zapisaną przez Marcelego Mottego w jego słynnych Przechadzkach po mieście. Motty miał 11 lat kiedy ojciec zabrał go na koncert mistrza z Włoch. Paganini wykonał kilka własnych utworów, a także zagrano dwie uwertury: do Don Giovanniego Mozarta i Turka we Włoszech Rossiniego. Relacja nie jest długa, więc przytoczę ją w całości:


6. Paganini "współczesny Orfeusz".


Otóż latem dwudziestego dziewiątego roku przejeżdżał przez Poznań Paganini. Książę Antoni Radziwiłł, ówczesny namiestnik, zapalony miłośnik muzyki, spowodował go do dania koncertu w teatrze. Krótko przedtem zacząłem się był uczyć gry na skrzypcach, dlatego ojciec, aby mnie zachęcić, wziął mnie ze sobą na ów koncert. Paganiniego mam dziś jeszcze przed oczyma. Już niemłody, twarz miał wąską, długą, wychudłą, z wielkim nosem, oczyma święcącemi; włosy czarne spadające na plecy, postać wysoką, cienką; ręce długie, wielkie i białe. To wszystko ubrane było zupełnie czarno, w starym, obwisłym fraku i takich samych spodniach i kłaniało się niezgrabnie, zginając się na pół ciała i  wytykając skrzypce i smyczek daleko od siebie. O jego grze nic ci nie powiem, pamiętam tylko, że między innemi grał „Karnawał Wenecki”, którego był kompozytorem, że napchana w teatrze publiczność krzyczała i zrywała się z siedzeń, a będąc koło mego ojca znajomy nam pastor Ahner, także muzykalny, wołał w zapale: „To jest diabeł a nie Paganini!”.    


7. Dawny Teatr Miejski w Poznaniu - tu wystąpił Paganini.


Tyle Motty. Z pamiętnikami historycy mają na ogół kłopot. Z jednej strony to ciekawe i ważne źródła historyczne, ale z drugiej, ich wiarygodność bywa różna. Wiek XIX to złoty wiek literatury pamiętnikarskiej. Dzienniki, pamiętniki i wszelkiego rodzaju wspomnienia piszą wszyscy: monarchowie, arystokraci, politycy, artyści i zwykli zjadacze chleba. Nawet niektórzy literaci pisali powieści w formie pamiętników prowadzonych przez wyimaginowanych bohaterów (Dziennik Serafiny i Pamiętnik Panicza Kraszewskiego oraz słynny Pamiętnik Starego Subiekta z Lalki Prusa). Z reguły pamiętniki pisało się w wieku dojrzałym, wobec czego pamięć o wydarzeniach z odległej przeszłości ulegała zatarciu. Często więc ich autorzy wspomagali się korzystając z innych źródeł, jak choćby z prasy czy wspomnień innych ludzi. Ponadto, część autorów pisała pamiętniki z myślą o ich publikacji, stąd pewne wydarzenia zostały przez nich przemilczane, inne wyolbrzymione, a tak naprawdę patrzymy na wydarzenia historyczne oczami pamiętnikarzy, oni zaś pisali o tym, co uważali za istotne.


8. Marceli Motty.


Motty pisał swoje Przechadzki po mieście pod koniec życia, a na koncercie Paganiniego była jako jedenastolatek. Sam przyznaje, że nie pamięta samej muzyki, a głównie wygląd skrzypka i reakcje publiczności, a zatem widział to, co dla dziecka było czymś niecodziennym. Szczegółowo opisany wygląd Paganiniego nasuwa pewne wątpliwości. Czy Motty miał aż tak dobrą pamięć do szczegółów, czy to po prostu efekt mnóstwa rycin i obrazów muzyka, z którymi pewnie nieraz zetknął się autor Przechadzek? Motty nie pamiętał muzyki Paganiniego, ale pamiętał efekt, jaki jego występ wywarł na publiczność, możemy więc chyba pomimo wszystko uznać wiarygodność jego relacji z koncertu wirtuoza. Niewykluczone zresztą, że jeszcze przez wiele lat wspominało się ten koncert w rodzinie Mottych.


Koncert Paganiniego musiał zrobić kolosalne wrażenie na poznaniakach, przyzwyczajonych przecież, dzięki księciu Radziwiłłowi, do obcowania z gwiazdami muzyki. Ciekawe jednak, czy mieszkańców grodu Przemysła skusiła bardziej gra Paganiniego, czy raczej legendy krążące o nim?


Źródło:


M. Motty, Przechadzki po mieście, t.1, Poznań 1999.

B. Zakrzewska-Nikiporczyk, Życie muzyczne, w: Dzieje Poznania, t. 2 1793 – 1918, praca zbiorowa pod redakcją J. Topolskiego i L. Trzeciakowskiego, Warszawa 1994.


Źródło fotografii:


1.Georg Friedrich Kersting [Public domain], via Wikimedia Commons

2. By Alojzy Reichan, Polish painter, 1807-1860 [Public domain], via Wikimedia Commons  

3. By Smerus at English Wikipedia (Transferred from en.wikipedia to Commons.) [Public domain], via Wikimedia Commons

4. By L. Simon (Biblioteka Narodowa, G.10388/III) [Public domain], via Wikimedia Commons

5. By Anonymous [CC0], via Wikimedia Commons

6. Richard James Lane [Public domain], via Wikimedia Commons

7. http://www.wieczorkiewicz.org/obraz/140/plac-wilhelmowski-1840-1850-001

8. http://vignette4.wikia.nocookie.net/poznan/images/4/4e/Motty-marceli-ptpn.jpg/revision/latest?cb=20111027195855&path-prefix=pl



 
WASZE KOMENTARZE
DODAJ KOMENTARZ | Jesteś niezalogowany, Twój nick będzie poprzedzony ~zaloguj | zarejestruj
Liczba znaków do wykorzystania: 1000
codeimgNie jesteś anonimowy, Twoje IP zapisujemy w naszej bazie danych. Dodając komentarz akceptujesz Regulamin Forum
Do poprawnego działania mechanizmu dodawania komentarzy wymagane jest włączenie obsługi ciasteczek.
avatar
MACIEJ BRZEZIŃSKI
poznanskiehistorie.epoznan.pl
RSSsend_message
Nazywam się Maciej Brzeziński. Z wykształcenia jestem historykiem i wschodoznawcą. Od maja 2011 roku prowadzę tego bloga. Historia Poznania to jedna z moich pasji, ale za to największa, dlatego chcę popularyzować fascynujące dzieje tego miasta. Można mnie znaleźć także pod adresem: www.poznanskiehistorie.blogspot.com oraz na facebooku. Zapraszam więc do lektury.
Mój kontakt: poznanskiehistorie@gmail.com
ARCHIWUM WPISÓW
Sołacz - willowa dzielnica Poznania (15 cze 2017)
Cesarzowa Wiktoria w Poznaniu (9 cze 2017)
Protestanci w przedrozbiorowym Poznaniu, część 2 (27 maj 2017)
Protestanci w przedrozbiorowym Poznaniu, część 1 (18 maj 2017)
Zanim powstały Targi Poznańskie, czyli Wystawa Wschodnioniemiecka w 1911 roku. (14 maj 2017)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1835, część 2 (4 maj 2017)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1835, część 1 (27 kwi 2017)
10 poznańskich "naj..." (18 kwi 2017)
Medycyna i higiena w renesansowym Poznaniu (2 kwi 2017)
Adwentyści Dnia Siódmego w Poznaniu (22 mar 2017)
Bambrzy w dziejach Poznania, część 2 (9 mar 2017)
Bambrzy w dziejach Poznania, część 1 (3 mar 2017)
Jeżyckie wille - luksus i elegancja (15 lut 2017)
Legendarni biskupi poznańscy wg Długosza (6 lut 2017)
10 najsłynniejszych poznanianek (II) (22 sty 2017)
Poznaniacy wobec powstania listopadowego (30 lis 2016)
Paganini w Poznaniu (23 lis 2016)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1810, część 2 (17 lis 2016)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1810, część 1 (9 lis 2016)
Żydzi w międzywojennym Poznaniu (27 paź 2016)
Ks. Józef Rogaliński i starania o uniwersytet w osiemnastowiecznym Poznaniu (19 paź 2016)
10 najpiękniejszych ulic w Poznaniu (13 paź 2016)
Aleksander I w Poznaniu (29 wrz 2016)
Współczesne kościoły Poznania (23 wrz 2016)
Generał Tadeusz Kutrzeba i Armia "Poznań" (14 wrz 2016)
Niegolewski i inni, czyli wielkopolscy szwoleżerowie Napoleona (6 sie 2016)
Początki nowoczesnego sportu w Poznaniu (17 lip 2016)
Od października do czerwca, czyli ogólnopolskie znaczenie Czerwca'56 (7 lip 2016)
Johow-Gelände, czyli urok łazarskich kamienic (23 cze 2016)
Jak bernardyn z franciszkaninem, czyli wojna mnichów w siedemnastowiecznym Poznaniu (16 cze 2016)
95 lat Międzynarodowych Targów Poznańskich (2 cze 2016)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1790, część 2 (25 maj 2016)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1790, część 1 (19 maj 2016)
Adelajda i Kazimierz, czyli królewski ślub w katedrze poznańskiej (5 maj 2016)
Obchody Millenium Chrztu Polski w Poznaniu w 1966 roku (24 kwi 2016)
Jak Poznańczycy walczyli z germanizacją, część 2 (16 kwi 2016)
Jak Poznańczycy walczyli z germanizacją, część 1 (10 kwi 2016)
Socrealizm w Poznaniu (16 mar 2016)
Panowie z Górki (2 mar 2016)
Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk, czyli namiastka uniwersytetu (25 lut 2016)
Jordan - biskup polski czy poznański? (11 lut 2016)
Zjazd poznański 1530 roku (3 lut 2016)
Architektura międzywojennego Poznania (28 sty 2016)
10 nietuzinkowych poznaniaków (12 sty 2016)
Życie w Poznaniu w pierwszych miesiącach Wielkiej Wojny w świetle "Kuriera Poznańskiego" (15 gru 2015)
Święci patroni Poznania (9 gru 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1740, część 2 (24 lis 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1740, część 1 (17 lis 2015)
Cmentarz na Górczynie (4 lis 2015)
130 lat komunikacji telefonicznej w Poznaniu (21 paź 2015)
Włosi w dawnym Poznaniu (7 paź 2015)
"Ukochana żona", czyli historia księżnej Ryksy szwedzkiej, żony Przemysła II (12 sie 2015)
10 najpiękniejszych kamienic poznańskiej "belle epoque" (28 lip 2015)
Od Intendentury do Collegium Historicum (14 lip 2015)
"Naród Sobie", czyli narodziny i pierwsze lata Teatru Polskiego w Poznaniu (30 cze 2015)
Rymarze, krawcy i kuśnierze, czyli słów kilka o rzemieślnikach w średniowiecznym Poznaniu (24 cze 2015)
Kulturkampf (9 cze 2015)
Poznańscy muzułmanie (2 cze 2015)
Port rzeczny w Poznaniu (26 maj 2015)
10 osobliwości Poznania (13 maj 2015)
Szkoci w Poznaniu (5 maj 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1700, część 2 (27 kwi 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1700, część 1 (21 kwi 2015)
Poznańscy reformaci i ich śródecki kościół (24 mar 2015)
Generał Krzyżanowski, czyli jak wielkopolski szlachcic został amerykańskim bohaterem (10 mar 2015)
Ludzie niezwyczajni - o Dezyderym Chłapowskim i księdzu Piotrze Wawrzyniaku słów kilka (3 mar 2015)
10 najpiękniejszych miejsc w Poznaniu (17 lut 2015)
Marcin Kasprzak i Róża Luksemburg, czyli socjaliści w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (1 lut 2015)
Wybierzmy 10 najpiękniejszych miejsc w Poznaniu (26 sty 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1650, część 2 (18 sty 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1650, część 1 (11 sty 2015)
Poznańska parafia prawosławna (14 gru 2014)
10 najpiękniejszych i najcenniejszych poznańskich kościołów (30 lis 2014)
"De optimo senatore", czyli międzynarodowa kariera pewnego poznańskiego biskupa (16 lis 2014)
Od Wszystkich Świętych do Andrzejek, czyli listopad w wielkopolskiej tradycji ludowej (2 lis 2014)
Poznań 1146 - Krzyszków 1157 (26 paź 2014)
Historia Folwarku Edwardowo (12 paź 2014)
Targowisko, centrum polskości i miejsce zgromadzeń, czyli Stary Rynek w XIX wieku (9 paź 2014)
10 symboli Poznania (21 wrz 2014)
Ad maiorem Dei gloriam, czyli przybycie jezuitów do Poznania (14 wrz 2014)
Na pensji w Poznaniu dziewiętnastego stulecia (7 wrz 2014)
Dzieje Górczyna (31 sie 2014)
Przerwa wakacyjna (27 lip 2014)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1580, część 2 (21 lip 2014)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1580, część 1 (13 lip 2014)
10 najsłynniejszych poznanianek (29 cze 2014)
Katedra poznańska królewską nekropolią? (22 cze 2014)
Grecy w Poznaniu (15 cze 2014)
Konstancja z Potockich Raczyńska, czyli żywot kobiety niezwykłej (8 cze 2014)
Poznańska parafia Kościoła Ewangelicko-Metodystycznego (1 cze 2014)
Gniezno czy Poznań? Gdzie znajdowała się pierwsza stolica Polski? (25 maj 2014)
No to mamy już 3 lata! (21 maj 2014)
10 osób, które najbardziej przyczyniły się do rozwoju Poznania (18 maj 2014)
Co kryje park na osiedlu Czecha? Pruskie umocnienia wśród ratajskich bloków! (11 maj 2014)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1500, część 2 (4 maj 2014)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1500, część 1 (27 kwi 2014)
Wesołych Świąt! (13 kwi 2014)
Beocja czy Sparta? Jak wykształcił się poznański etos (23 mar 2014)
Reformowany Kościół Katolicki w Polsce i jego poznańska siedziba (16 mar 2014)
Pomniki Wieszcza Adama w Poznaniu (2 mar 2014)
Dominikanie, karmelici, bernardyni, czyli zakony żebracze w średniowiecznym Poznaniu (16 lut 2014)
Od Śluzy Katedralnej do powstania ICHOT (9 lut 2014)
W domu i w kamienicy, czyli jak mieszkali poznaniacy w XIX stuleciu (2 lut 2014)
Od osady Stelmachy do placu Wiosny Ludów (26 sty 2014)
Wehikuł czasu, czyli jak się żyło w Poznaniu 600 lat temu, część 2 (19 sty 2014)
Wehikuł czasu, czyli jak się żyło w Poznaniu 600 lat temu, część 1 (12 sty 2014)
Dwa stare forty. Jedna historia, wspólna przyszłość? (5 sty 2014)
Chwała Zwycięzcom! (26 gru 2013)
Wesołych Świąt! (22 gru 2013)
Z Poznania do Hollywood, czyli historia Lilli Palmer (15 gru 2013)
Legenda o trzech skradzionych Hostiach - prawda, czy mit? (8 gru 2013)
Sejm Dzielnicowy w Poznaniu (1 gru 2013)
Panorama renesansowego Poznania (17 lis 2013)
Miejsce kaźni Wielkopolan w okresie II wojny światowej - obóz koncentracyjny w Forcie VII w Poznaniu (8 lis 2013)
Kłopotliwy honorowy obywatel miasta Poznania (3 lis 2013)
Historia Jeżyc, część 2 (27 paź 2013)
Historia Jeżyc, część 1 (20 paź 2013)
Poznań kontra Kraków, czyli jezuickie starania o uniwersytet w Poznaniu w 1611 roku (13 paź 2013)
Doktor Marcin i inni, czyli początki poznańskiej pracy organicznej (29 wrz 2013)
Poznań w oparach czarnej magii (24 wrz 2013)
"W Poznaniu na wygnaniu", czyli poznańskie lata Kazimiery Iłłakowiczówny (15 wrz 2013)
Perły poznańskich podwórek, czyli ul. Ratajczaka 14 - historia zabudowy w podwórzu (8 wrz 2013)
Przerwa wakacyjna (21 lip 2013)
Burzliwe dzieje ratuszowego orła (14 lip 2013)
Podróż sentymentalna kolejką wąskotorową - kiedyś czasy świetności, a dziś pozostałości i wspomnienia (7 lip 2013)
Poznań pod wodą (30 cze 2013)
Wędrujące serce generała (23 cze 2013)
Pancerna Impreza. Fotorelacja z Dnia Otwartych Koszar w Centrum Szkolenia Wojsk Lądowych (16 cze 2013)
Odrodzenie z upadku, czyli działalność Komisji Dobrego Porządku w Poznaniu (9 cze 2013)
Fort VIIa - militarna przeszłość, "biurowa" przyszłość (2 cze 2013)
Od Wszechnicy Piastowskiej do Uniwersytetu Poznańskiego (26 maj 2013)
Książę Przemysł I - ojciec Poznania (19 maj 2013)
Medycyna i higiena w Poznaniu XIX stulecia (12 maj 2013)
28. Dni Ułana 2013 - fotorelacja Agnieszki Wiśniewskiej. (7 maj 2013)
"Błazeńskie urządzenie", czyli historia poznańskich koziołków (28 kwi 2013)
Poznańska Gra Liczbowa "Koziołki" (21 kwi 2013)
Hipodrom Wola - tradycja i teraźniejszość (14 kwi 2013)
Halo, halo, tu Radio Poznań! (7 kwi 2013)
Wesołych Świąt (28 mar 2013)
Książka w renesansowym Poznaniu (24 mar 2013)
Świat, którego już nie ma - Bambrzy na poznańskich Ratajach (17 mar 2013)
"Wichrzyciele i warchoły", czyli Marzec'68 w Poznaniu (10 mar 2013)
Apel (3 mar 2013)
Pozostałości Poznańskiej Twierdzy Fortowej - Fort 1 (3 mar 2013)
Alianckie naloty na Poznań (24 lut 2013)
Budynki pokawaleryjskie w Poznaniu, czyli od koszar do osiedla (17 lut 2013)
Jego Królewska Mość Mikołaj Rychlik (10 lut 2013)
Poznań w latach Wielkiej Wojny (3 lut 2013)
Zachować w pamięci miniony czas, czyli o Muzeum Uzbrojenia na poznańskiej Cytadeli (27 sty 2013)
Konkurs "Blog Roku 2012" (24 sty 2013)
"Piękna Polka", czyli historia królowej Elżbiety Ryksy (20 sty 2013)
Spotkanie z Igorem Janke (15 sty 2013)
Poznańskie stadiony, część 3 - Stadion przy ul. Bułgarskiej (13 sty 2013)
Dwieście lat temu urodził się Hipolit Cegielski! (6 sty 2013)
Wesołych Świąt !!! (19 gru 2012)
Rozrywki dzieci i młodzieży w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (9 gru 2012)
Powojenna odbudowa Starego Rynku (2 gru 2012)
Roman Wilhelmi - wybitny aktor z Poznania (25 lis 2012)
Ponowny pochówek junikowskich kosynierów (21 lis 2012)
Antiqua civitas posnaniensis, czyli dzieje Śródki (18 lis 2012)
Poznań w listopadzie 1918 roku (11 lis 2012)
Poznańska moda w czasach Oświecenia (5 lis 2012)
Odsłonięcie pomnika Romana Wilhelmiego w Poznaniu - fotorelacja (5 lis 2012)
Mały komunikat (5 lis 2012)
Poznańskie stadiony, część 2 - Stadion im. Edmunda Szyca (5 lis 2012)
Legenda polskiej archeologii (21 paź 2012)
Jak budowano Winogrady (14 paź 2012)
Poznaniaków droga ku nowoczesności (8 paź 2012)
Złodziejki, prostytutki, cudzołożnice, czyli kobieca przestępczość w dawnym Poznaniu (30 wrz 2012)
Od mostu Łacina do mostu św. Rocha (23 wrz 2012)
Jak króla Henryka w Poznaniu witano (16 wrz 2012)
Poznańskie stadiony, część 1 - Stadion Lecha na Dębcu (9 wrz 2012)
Budowniczy, uczony, biskup i polityk, czyli opowieść o Janie Lubrańskim (2 wrz 2012)
Pomniki dziewiętnastowiecznego Poznania (26 sie 2012)
Poznańscy ułani (15 sie 2012)
Na scenach kabaretów międzywojennego Poznania (12 sie 2012)
Próby emancypacji poznańskich Żydów w pierwszej połowie XIX wieku (8 sie 2012)
Dzieje "Poznańskiej Wenecji" (5 sie 2012)
Czas na urlop! (17 lip 2012)
Poznański debiut Władysława Hańczy (15 lip 2012)
Najcenniejsza relikwia poznańskiej katedry (11 lip 2012)
Łacińskie inskrypcje na poznańskim Ratuszu, część 2 (8 lip 2012)
Łacińskie inskrypcje na poznańskim Ratuszu, część 1 (4 lip 2012)
Poznański romantyk - Ryszard Wincenty Berwiński (28 cze 2012)
Na pomoc Prezydentowi i Rządowi! Poznań wobec przewrotu majowego 1926 roku (24 cze 2012)
Roman May i jego przemysłowe imperium (20 cze 2012)
Poznańskie organy Ladegasta (17 cze 2012)
Książka w średniowiecznym Poznaniu (10 cze 2012)
Wielkopolskie struktury przedwojennego wywiadu i kontrwywiadu, czyli "Dwójka" w Poznaniu i Bydgoszczy, część 2 (6 cze 2012)
Wielkopolskie struktury przedwojennego wywiadu i kontrwywiadu, czyli "Dwójka" w Poznaniu i Bydgoszczy, część 1 (3 cze 2012)
"Echt Poznanioki" kontra "Galicjoki", czyli konflikt swój-obcy w międzywojennym Poznaniu (30 maj 2012)
Królewska Niemiecka Akademia (27 maj 2012)
No to stuknął nam roczek! (20 maj 2012)
Pierwszy polski podręcznik savoir-vivre (16 maj 2012)
Centrum Turystyki Kulturowej TRAKT, czyli jak wypromować Poznań, część 2 (13 maj 2012)
Dzieje poznańskiej masonerii, część 2 (9 maj 2012)
Dzieje poznańskiej masonerii, część 1 (6 maj 2012)
Poznań a Konstytucja 3 Maja (3 maj 2012)
Rowerem przez Afrykę (29 kwi 2012)
Rycerze św. Jana Jerozolimskiego w Poznaniu (25 kwi 2012)
Czy w Poznaniu strzelano do cara? (15 kwi 2012)
Początki poznańskiej kinematografii (11 kwi 2012)
Palmy, zajączek i dyngus, czyli wielkopolskie tradycje wielkanocne, część 2 (1 kwi 2012)
Palmy, zajączek i dyngus, czyli wielkopolskie tradycje wielkanocne, część 1 (28 mar 2012)
Centrum Turystyki Kulturowej TRAKT, czyli jak wypromować Poznań, część 1 (25 mar 2012)
Ostatnia publiczna egzekucja w Polsce (21 mar 2012)
Poznańskie duchy i zjawy (18 mar 2012)
Szermierz poznańskiej kontrreformacji (14 mar 2012)
Moda renesansowego Poznania (11 mar 2012)
Związki Józefa Ignacego Kraszewskiego z Poznaniem (7 mar 2012)
Edukacja regionalna - czy jest obecna w szkole? (4 mar 2012)
O profesji kata w dawnym Poznaniu (29 lut 2012)
Ferdinand Foch w Poznaniu (26 lut 2012)
Najstarsza poznańska nekropolia (22 lut 2012)
O poznańskich łaźniach (19 lut 2012)
Ustrój renesansowego Poznania (15 lut 2012)
Tragiczna historia Ludgardy (12 lut 2012)
Trakt Królewsko-Cesarski. Podróż po historii Poznania, częśc 3 (8 lut 2012)
Perły Starego Rynku, część 4 (5 lut 2012)
Matka, żona i nauczycielka, czyli pozycja kobiet w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (1 lut 2012)
Ze wspomnień poznańskiego architekta (29 sty 2012)
Trakt Królewsko-Cesarski. Podróż po historii Poznania, częśc 2 (25 sty 2012)
Między lojalnością a kontestacją. Mniejszość niemiecka w międzywojennym Poznaniu (22 sty 2012)
Poznań w Prusach Południowych 1793 - 1806 (17 sty 2012)
Trakt Królewsko-Cesarski. Podróż po historii Poznania, część 1 (15 sty 2012)
Krynoliny, gorsety, surduty i cylindry. Kilka słów o modzie dziewiętnastowiecznego Poznania, część 2 (12 sty 2012)
Pomnik Powstańców Wielkopolskich (10 sty 2012)
Kawiarnia, teatr i karty, czyli kilka słów o rozrywkach osiemnastowiecznego Poznania (8 sty 2012)
Z Rogalina przez Francję i Holandię, do Brazylii (5 sty 2012)
Bale w hotelu Bazar (3 sty 2012)
Świąteczny komunikat (20 gru 2011)
Gwiazdor, makiełki i Herody, czyli wielkopolskie tradycje bożonarodzeniowe, część 2 (18 gru 2011)
Gwiazdor, makiełki i Herody, czyli wielkopolskie tradycje bożonarodzeniowe, część 1 (15 gru 2011)
Perły Starego Rynku, część 3 (13 gru 2011)
Krynoliny, gorsety, surduty i cylindry. Kilka słów o modzie dziewiętnastowiecznego Poznania (11 gru 2011)
Prezydent "Rzeczpospolitej Polskiej Poznańskiej" (5 gru 2011)
Perły Starego Rynku, część 2 (4 gru 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 7 (1 gru 2011)
Most znany i nieznany (29 lis 2011)
Romantycy i spiskowcy, czyli próba wywołania powstania w 1846 roku w Poznaniu (27 lis 2011)
Mentalność mieszkańców dawnego Poznania (24 lis 2011)
Perły Starego Rynku, część 1 (22 lis 2011)
Elegantki i modnisie dwudziestolecia międzywojennego (20 lis 2011)
Prezydent-legenda, czyli opowieść o Cyrylu Ratajskim (17 lis 2011)
Skóry, wosk, śledzie i wino, czyli handel nowożytnego Poznania, część 2 (15 lis 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 6 (13 lis 2011)
Patron najsłynniejszej ulicy w Poznaniu (10 lis 2011)
Miłość i polityka (8 lis 2011)
Skóry, wosk, śledzie i wino, czyli handel nowożytnego Poznania, część 1 (6 lis 2011)
Jak budowano Rataje (3 lis 2011)
Cmentarze na poznańskiej Cytadeli (1 lis 2011)
Muzyka w dawnym Poznaniu (30 paź 2011)
Polacy i Niemcy w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (27 paź 2011)
Dyplomata - arcybiskup - więzień - kardynał (25 paź 2011)
To już niemal sto lat, czyli historia Warty Poznań (23 paź 2011)
Subiektywny przegląd ważnych, zabawnych i tragicznych wydarzeń z dziejów osiemnastowiecznego Poznania (20 paź 2011)
Tramwaje konne w Poznaniu (18 paź 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 6 (16 paź 2011)
Religijność w barokowym Poznaniu (13 paź 2011)
Twórca poznańskiego ratusza (11 paź 2011)
Dzieje poznańskiej sceny operetkowej (9 paź 2011)
Poznańskie wiosła (6 paź 2011)
Rozrywki mieszkańców renesansowego Poznania (4 paź 2011)
Administracja niemiecka w okupowanym Poznaniu 1939-45 (2 paź 2011)
Doktor Marcin (29 wrz 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 5 (27 wrz 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 5 (25 wrz 2011)
Subiektywny przegląd ważnych, zabawnych i tragicznych wydarzeń z dziejów siedemnastowiecznego Poznania (22 wrz 2011)
Historia "Kolejorza", część 2 (20 wrz 2011)
Od miasta-twierdzy do nowoczesnej metropolii. Rozwój Poznania w 1 poł. XX wieku. (18 wrz 2011)
Ludność żydowska w średniowiecznym i nowożytnym Poznaniu (15 wrz 2011)
Filolog i fabrykant. Opowieść o Hipolicie Cegielskim (13 wrz 2011)
Historia "Kolejorza", część 1 (11 wrz 2011)
Pomnik Armii "Poznań" (9 wrz 2011)
Międzynarodowe Targi Poznańskie w okresie międzywojennym, część 2 (6 wrz 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 4 (4 wrz 2011)
Wrzesień 1939 roku w Poznaniu (2 wrz 2011)
Międzynarodowe Targi Poznańskie w okresie międzywojennym, część 1 (31 sie 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 4 (29 sie 2011)
Most Królowej Jadwigi (27 sie 2011)
Subiektywny przegląd ważnych, zabawnych i tragicznych wydarzeń z dziejów szesnastowiecznego Poznania (25 sie 2011)
Poznańska Georges Sand (23 sie 2011)
Bułgarzy w Poznaniu (21 sie 2011)
Kolegium Jezuickie w Poznaniu (19 sie 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 3 (17 sie 2011)
Występy Heleny Modrzejewskiej na scenach poznańskich teatrów (15 sie 2011)
Komunikat (30 lip 2011)
Przybycie Bambrów do Poznania (28 lip 2011)
Edward hr. Raczyński (1786 - 1845) (26 lip 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 3. Czas pracy i odpoczynku. (25 lip 2011)
Edukacja dziewcząt w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (24 lip 2011)
Subiektywny przegląd ważnych, zabawnych i tragicznych wydarzeń z dziejów średniowiecznego Poznania (22 lip 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 2 (22 lip 2011)
Szwedzi w Poznaniu, część 2 (21 lip 2011)
Mikołaj Skrzetuski (ok. 1610 - 1673) (19 lip 2011)
Szwedzi w Poznaniu, część 1 (18 lip 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 1 (17 lip 2011)
Poznań na morzach i oceanach, część 3 (16 lip 2011)
Poznań na morzach i oceanach, część 2 (15 lip 2011)
Poznań na morzach i oceanach, część 1 (14 lip 2011)
Inteligencja polska w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (13 lip 2011)
Biskup Andrzej Bniński (1396 - 1479) (12 lip 2011)
Perypetie z pomnikiem Bamberki (11 lip 2011)
Reformacja i kontrreformacja w Poznaniu, część 2 (10 lip 2011)
Reformacja i kontrreformacja w Poznaniu, część 1 (9 lip 2011)
Biblioteka Raczyńskich (8 lip 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 2 (7 lip 2011)
Antoni Pfitzner i jego firma (5 lip 2011)
Krótka historia Łazarza (4 lip 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 1 (3 lip 2011)
Przyjęcia u prezydenta Ratajskiego (2 lip 2011)
Emilia Sczaniecka (1804 - 1896) (1 lip 2011)
Zajezdnia tramwajowa przy ulicy Gajowej (30 cze 2011)
Panorama średniowiecznego Poznania, część 2 (29 cze 2011)
Pomnik Poznańskiego Czerwca'56 (28 cze 2011)
Poznański Czerwiec 1956 (27 cze 2011)
Przemysł piwowarski w Poznaniu w XIX i na początku XX wieku (26 cze 2011)
Panorama średniowiecznego Poznania, część 1 (25 cze 2011)
Pomnik Bismarcka w Poznaniu (24 cze 2011)
Akademia Lubrańskiego (23 cze 2011)
Kościół św. Wojciecha (22 cze 2011)
Antoni Radziwiłł 1775 - 1833 (21 cze 2011)
Ustrój średniowiecznego Poznania (20 cze 2011)
Fortyfikacje Twierdzy Poznań - bariera w rozwoju miasta w XIX wieku (19 cze 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 5 (18 cze 2011)
Pałac Górków (16 cze 2011)
Józef Struś 1510 - 1568 (15 cze 2011)
Brytyjski nalot na Poznań (14 cze 2011)
Krótka historia Wildy (13 cze 2011)
Zamtuzy i gamratki, czyli płatna miłość w Poznaniu, część 2 (12 cze 2011)
Więzienia w Poznaniu (10 cze 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 4 (9 cze 2011)
Pożary i powodzie w renesansowym Poznaniu (8 cze 2011)
Perła poznańskiego baroku (7 cze 2011)
Twórca praskiego golema był Poznaniakiem (6 cze 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 3 (5 cze 2011)
Zamtuzy i gamratki, czyli płatna miłość w Poznaniu, część 1 (4 cze 2011)
Pręgierz (3 cze 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 2 (2 cze 2011)
Paweł Edmund Strzelecki 1797 - 1873 (1 cze 2011)
Zamek Wilhelma II (31 maj 2011)
Poznańskie czarownice i ich obrońcy (30 maj 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 1 (29 maj 2011)
Poznaniak wśrod pionierów pediatrii (27 maj 2011)
Poznaniak współtwórcą wielkich odkryć geograficznych (26 maj 2011)
Sytuacja kobiet w renesansowym Poznaniu (25 maj 2011)
Zamek Przemysła (24 maj 2011)
Dopisek (23 maj 2011)
Napoleon w Poznaniu (23 maj 2011)
Herb miasta Poznania (22 maj 2011)
Skąd się wzięła nazwa "Poznań"? (21 maj 2011)
Witam wszystkich i zapraszam do lektury. (20 maj 2011)
Zdjęcie: Marek Barankiewicz