blog background
 
Maciej Brzeziński: Poznańskie Historie
historia, zabytki, kultura, ludzie
metka_epoznan
Socrealizm w Poznaniu
ok
65
not ok
0
liczba odsłon: 688
Socrealizm w sztuce, w architekturze i literaturze polskiej, choć trwał (na szczęście) zaledwie kilka lat, kojarzy się jednoznacznie z słusznie minionym ustrojem, a zatem nie wzbudza entuzjazmu. Najsłynniejszym dziełem architektury socrealistycznej w Polsce jest Pałac Kultury i Nauki w Warszawie. W Poznaniu także nie brakuje socrealistycznych budowli, ale nie są tak widowiskowe, jak warszawski symbol przyjaźni polsko-radzieckiej.


Realizm socjalistyczny w kulturze polskiej, jak wspomniałem we wstępie, trwał, przynajmniej oficjalnie, bardzo krótko, bo od końca lat 40. do mniej więcej połowy następnej dekady. W przypadku architektury, będą to lata: 1949 – 1956. Za początek socrealizmu w architekturze i urbanistyce uznaje się referat Edmunda Goldzamta Zagadnienie realizmu socjalistycznego w architekturze, wygłoszony w czerwcu 1949 r. na partyjnej naradzie architektów, a oficjalny koniec nastąpił w marcu 1956 r. Socrealizm obowiązujący od lat 30. XX wieku w Związku Radzieckim, miał zostać teraz przeszczepiony na grunt innych państw bloku wschodniego.  


Komunizm przyniesiony do Polski na bagnetach Armii Czerwonej, zdążył okrzepnąć pod koniec lat 40. Komuniści po sfałszowaniu referendum w 1946 r. i wyborów rok później, zdobyli pełnię władzy, eliminując stopniowo opozycję. Teraz byli gotowi przebudować polskie społeczeństwo.


Miasto socjalistyczne

Według doktryny socrealizmu w architekturze, najmniejszą jednostką urbanistyczną miał być kwartał, zabudowany blokami mieszkalnymi i ograniczony ulicami, stanowiący kolonię mieszkaniową, zamieszkaną przez 1-2 tys. mieszkańców, obejmujący przedszkole, żłobek i sklepy oraz teren wewnątrzblokowy, przeznaczony na rekreację. W żadnym razie nie miał on przypominać dawnych „studziennych” podwórzy kamienic czynszowych. Architektura budynków mieszkalnych powinna harmonizować z otoczeniem, czyli z innymi budynkami całej dzielnicy. Rodzaj zabudowy i wysokość budynków miały być dostosowane do wysokości innych obiektów dzielnicy i miasta. Najważniejszą zasadą obowiązującą w socrealistycznej urbanistyce i architekturze, było nawiązywanie do tradycji budownictwa miejscowego, co miało prowadzić do jednorodności miasta. Temu celowi podporządkowywano też odbudowę zabytkowych dzielnic. Odwołanie się do wzorów miejscowych miało świadczyć o socjalizmie, jako kontynuacji a nie zaprzeczeniu tradycji i w ten sposób legitymizować nową władzę.


Socrealizm w śródmieściu – gmachy użyteczności publicznej

Po zniszczeniach wojennych przystąpiono do odbudowy i przebudowy śródmieścia. Stary Rynek wraz z otaczającymi je ulicami, potraktowano jako swoisty „skansen”, który należy odbudować, zachowując, o ile to możliwe, historyczny wygląd, natomiast miejscem, gdzie można było wybudować gmachy według nowych wzorców, było tzw. górne miasto. W tej części miasta zbudowano reprezentacyjne gmachy użyteczności publicznej, w miejscu zniszczonych budynków, lub jako uzupełnienie już istniejących zabudowań.


1. Dawny gmach KW PZPR przy ul. Święty Marcin.


W 1949 r. przy ulicy Święty Marcin, głównej ulicy centrum Poznania, stanął pierwszy socrealistyczny budynek w stolicy Wielkopolski, czyli gmach Komitetu Wojewódzkiego PZPR. Budynek powstał przy skrzyżowaniu ulic: Św. Marcin i Kościuszki, w miejscu zniszczonego gmachu niemieckiej Intendentury Wojskowej. Autorem projektu był znany architekt działający w mieście już w okresie międzywojennym, Władysław Czarnecki. Czy jednak rzeczywiście jest to obiekt socrealistyczny? Cześć specjalistów uważa, że choć powstał on w epoce realizmu socjalistycznego, to jednak jego stylistyka i struktura nawiązują raczej do przedwojennego klasycyzującego modernizmu. Obecny budynek, po przełomie lat 1989-1990, stał się siedzibą Wydziału Historycznego UAM i pełnił tę funkcję do 2015 r.


Innym, ciekawym budynkiem utrzymanym w stylistyce socrealistycznej, jest siedziba Sądu Okręgowego, stojąca na Alejach Marcinkowskiego. Gmach powstał w miejscu zniszczonego budynku z końca XIX wieku, a zbudowano go w latach 1952-53, według projektu Stanisława Pogórskiego. Symetryczny gmach utrzymano w estetyce klasycyzującej, na planie czworoboku z wewnętrznym dziedzińcem. Ostatnia kondygnacja została dobudowana jednak dopiero w latach 1996-1997.


2. Budynek Sądu Okręgowego przy al. Marcinkowskiego.


Bez wątpienia jednak najciekawszym obiektem powstałym w okresie socrealizmu w Poznaniu, a zarazem jednym z symboli miasta, jest słynny „Okrąglak”, czyli 9-kondygnacyjny dom towarowy, którego budowę rozpoczęto w 1949 r. Uroczyste otwarcie obiektu nastąpiło w 1955 r. Rok później dom towarowy zlokalizowany w „Okrąglaku”, został włączony do Poznańskiego Zjednoczenia Przedsiębiorstw Handlowych. „Okrąglak”, jak sama nazwa wskazuje, powstał na planie okręgu i ma kształt walca. Budynek ten stanowił prawdziwy ewenement i był wykonany przy użyciu najnowocześniejszych technologii. „Okrąglak” był bowiem pierwszym prefabrykowanym obiektem w Poznaniu. Zewnętrzne ściany wykonano z żelbetowych ram łączonych na miejscu. Autorem projektu był warszawski architekt Marek Leykam. Budynek stoi na skrzyżowaniu ulic: Mielżyńskiego i 27 Grudnia. Dziś trudno sobie wyobrazić miasto bez niego, ale swego czasu wzbudzał kontrowersję. Cóż, wieża Eiffela też swego czasu wywoływała zażarte spory, podobnie jak słynny pawilon „Iglica” Międzynarodowych Targów Poznańskich. Dziś jednak chyba nie znalazłby się nikt, kto chciałby rozbiórki wieży Eiffela, „Okrąglaka” czy „Iglicy”. Co jednak ciekawe, „Okrąglak” trudno jednoznacznie zaliczyć do socrealizmu. Budynek znacznie wyróżniał się na tle innych rozwiązań z tamtych czasów i nawiązuje raczej do modernizmu, choć zdania w tej kwestii są podzielone.


3. "Okrąglak".


Nie wszystkie budynki stawiano od podstaw. Zdarzało się, że zniszczone w 1945 r. obiekty odbudowywano, nadając im nowe formy, lub tylko zmieniając niektóre ich elementy architektoniczne. Najlepszym tego przykładem jest Dom Żołnierza przy ul. Niezłomnych 1. Gmach powstał w latach 30. XX wieku wg projektu wspomnianego już Władysława Czarneckiego. Podczas walk 1945 r., gmach został całkowicie zniszczony. Co ciekawe, pracami nad odbudową Domu kierował jego przedwojenny twórca, czyli sam Władysław Czarnecki. Forma budynku pozostała niezmieniona, choć fasada zyskała nowy wygląd.


4. Dom Żołnierza.

Podobnie rzecz się miała z gmachem Izby Rzemieślniczej przy al. Nieodległości, zbudowanym jeszcze w 1926 r. przez Leonarda Mendelewskiego. Po wojnie odbudowano go na podstawie przedwojennych planów, zmieniając jedynie elewację, wykrój okien oraz dach. Prace nad odbudową Izby zakończyły się w 1949 r., a kierował nimi Marian Andrzejewski, architekt działający jeszcze przed wojną.


5. Izba Rzemieślnicza.


Na rogu al. Nieodległości i ul. Powstańców Wielkopolskich zbudowano w 1950 r. 10-kondygancyjny budynek, stanowiący siedzibę agend Ministerstwa Budownictwa. Później miał tu siedzibę Miastoprojekt, a wreszcie Poznańskie Przedsiębiorstwo Budownictwa Przemysłowego nr 2. Nie bez powodu gmach stanął właśnie tam. Miał on kontynuować zabudowę tzw. ringu Stübbena, wytyczonego jeszcze na początku XX wieku i rozbudowywanego w okresie międzywojennym. Przez jakiś czas był to najwyższy budynek w Poznaniu. Jego autorami byli dwaj architekci: Stanisław Pogórski i Tadeusz Płończak.


6. Wieżowiec Miastoprojektu.


Budownictwo mieszkaniowe

Realizując zalecenia Bolesława Bieruta w sprawie sprowadzenia robotników do śródmieścia, włodarze miasta zdecydowali o wzniesieniu zespołów mieszkalnych przy placach: Wielkopolskim i Cyryla Ratajskiego. Zdecydowano, że kamienice, którymi zostanie zabudowana pierzeja placu Wielkopolskiego wraz z ul. Solną i placem Działowym, mają współgrać z historyczną zabudową Starówki. Projekty obiektów odpowiadających tym zaleceniom, opracował zespół złożony ze Stefana Słońskiego, Henryka Błaszkiewicza, Henryka Klary i Leszka Klausego. Projekt realizowano w latach 1953-1956 zgodnie z założeniami socrealizmu. Budynki zostały tak zaprojektowane, aby w łagodny sposób łączyć Stare Miasto z Nowym, stąd częste stosowanie gzymsów, balustrad, łuków, pilastrów, kasetonów w bramach. Można wręcz stwierdzić, że kamienice na Placu Wielkopolskim  nawiązują do renesansu. Trzeba przyznać, że socrealistyczna zabudowa placu bardzo dobrze komponuje się z otoczeniem i cechuje elegancją i wytwornością.


7. Socrealistyczna zabudowa pl. Wielkopolskiego.


Nieco odmienna, ale także udana jest zabudowa placu Cyryla Ratajskiego. Plac został wytyczony na początku XIX w. jako Rynek Nowomiejski. Niestety, piękna dziewiętnastowieczna zabudowa placu została niema całkowicie zniszczona w 1945 r. Ocalał jedynie neorenesansowy gmach PZU. W latach 1952-1957 zespół architektów z poznańskiego Miastoprojektu w składzie: Zygmunt Łomski oraz Adam i Danuta Hahn, zaprojektował kilkanaście niezwykle efektownych, 5- i 6-kondygnacyjnych kamienic. Inwestorem była Dyrekcja Budowy Osiedli Robotniczych. Wszystkie kamienice mają podobny charakter. Nawiązują do klasycyzmu, wyróżniają podcieniami, płaskimi dachami, gzymsami, balkonami z balustradami i pilastrami. Autorom projektu udało się osiągnąć cel. Socrealistyczna zabudowa palcu Cyryla Ratajskiego harmonizuje z dziewiętnastowiecznym otoczeniem. 


8. Socrealistyczna zabudowa pl. Cyryla Ratajskiego.


Oczywiście wybudowanie kamienic w śródmieściu nie rozwiązało problemu braku mieszkań w Poznaniu. Z problemami mieszkaniowymi zmagała się zresztą cała Polska, nie tylko Poznań. W 1948 r. powołano do życia Zakład Osiedli Robotniczych, pełniący funkcję inwestora w skali kraju. Jego oddziałem w Poznaniu była Dyrekcja Budowli Osiedli Robotniczych, natomiast prace projektowe miał wykonywać Miastoprojekt. Nowe osiedla miały powstawać według z góry ustalonego planu i zaspokajać wszelkie potrzeby ich mieszkańców, a były przeznaczone przede wszystkim dla robotników i ich rodzin, a zatem budowano je głównie w pobliżu wielkich zakładów przemysłowych.


Jednym z pierwszych osiedli robotniczych w Poznaniu, było osiedle Dębiec, zbudowane z myślą o robotników z zakładów Cegielskiego u zbiegu ulic: Dolna Wilda i 28 Czerwca 1956 oraz przy ul. Czechosłowackiej. Budowę rozpoczęto już w 1948 r. i trwała przez dwadzieścia lat, stąd zabudowa jest niejednorodna. Można wręcz powiedzieć, że osiedle to odzwierciedla trendy w budownictwie mieszkaniowym wczesnego i pełnego PRL’u. W skład osiedla wchodzą 73 bloki mieszkalne, szkoła, pawilony handlowe i przedszkole. 


9. Bloki przy ul. Azaliowej na Dębcu.


Kolejne osiedle powstało w latach 1951 – 1956 pomiędzy ulicami: Reymonta, Chociszewskiego i Bogusławskiego. Autorem projektu był Stanisław Odyniec-Dobrowolski z warszawskiego Miastoprojektu. Bloki są w większości 4-kondygnacyjne, z mieszkaniami 1-, 2- i 3-pokojowymi. Do ich budowy wykorzystano głównie cegłę z rozbiórki Cytadeli poznańskiej. Zadbano o reprezentacyjny wygląd bloków, poprzez zastosowanie bogactwa detalu i ornamentu. 


10. Socrealistyczny blok przy ul. Chociszewskiego.


Niezwykłe przemyślane rozwiązanie zastosowano w rejonie ulic: Kosińskiego i Prądzyńskiego na Wildzie. Zespół mieszkaniowy, którego autorem był Henryk Błaszkiewicz, ukończono w 1956 r. Bloki zbudowano tak, aby pasowały do zabudowy z początków XX wieku, dzięki czemu ulica zachowała swój przedwojenny charakter. Warto dodać, że przy budowie bloków zastosowano, po raz pierwszy w Polsce, nowy materiał budowlany - beton komórkowy, tzw. siporex.  


Wbrew nie najlepszym skojarzeniom, poznański socrealizm w architekturze należy do nadzwyczaj udanych. Budynki zbudowane w tym stylu dobrze wpisują się w otoczenie, nie rażą formą, a nawet stały się wizytówką swych dzielnic. Dzisiejsi architekci i urbaniści nie zawsze dbają o to, aby gmachy przez nich projektowane pasowały do otoczenia, czego przykładem jest Galeria MM przy Alejach Niepodległości, a przecież krótko po wojnie na to właśnie położono główny nacisk. Nie wszystkie obiekty powstałe w tym czasie, można zaliczyć do socrealizmu, co świadczy tylko o otwartości architektów zarówno ma nowe prądy w sztuce, jak i na czerpanie z doświadczeń przedwojennego modernizmu.


Źródło:

P. Marciniak, Doświadczenia modernizmu. Architektura i urbanistyka Poznania w czasach PRL, Poznań 2010.   

Źródło fotografii:

1. By Radomil (Own work) [GFDL (http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html) or CC-BY-SA-3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/)], via Wikimedia Commons

2. By Radomil (Own work) [GFDL (http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html) or CC-BY-SA-3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/)], via Wikimedia Commons

3. By Tadeusz Rudzki (Own work) [CC BY-SA 3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)], via Wikimedia Commons

4. By MOs810 (Own work) [GFDL (http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html) or CC BY-SA 4.0-3.0-2.5-2.0-1.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0-3.0-2.5-2.0-1.0)], via Wikimedia Commons

5. By MOs810 (Own work) [GFDL (http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html) or CC BY-SA 4.0-3.0-2.5-2.0-1.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0-3.0-2.5-2.0-1.0)], via Wikimedia Commons

6.  By MOs810 (Own work) [CC BY-SA 3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)], via Wikimedia Commons

7. http://vignette1.wikia.nocookie.net/poznan/images/6/63/Plac_Wielkopolski.jpg/revision/latest?cb=20120508084520&path-prefix=pl

8. By MOs810 (Own work) [CC BY-SA 3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)], via Wikimedia Commons

9. By MOs810 (Own work) [GFDL (http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html) or CC BY-SA 4.0-3.0-2.5-2.0-1.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0-3.0-2.5-2.0-1.0)], via Wikimedia Commons

10. By MOs810 (Own work) [CC BY-SA 3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)], via Wikimedia Commons

 

 
WASZE KOMENTARZE[1]
avatarrb: Okrąglak to zdecydowanie architektura modernizmu, a nie socrealizmu. Na początku artykułu ładnie opisałeś nawiązania socrealizmu do miejscowego budownictwa i jego podłoże ideologiczne, zaś okrąglak łamie wszelkie powyższe zasady. Nie można natomiast jego inności zrzucić na planowy monumentalizm budynków użyteczności publicznej, jak w przypadku PKiN, gdyż budowany jako dom towarowy o czym miałby świadczyć jako dominanta?
dodano: Czwartek, 2016.03.17 10:56
ok
2
not ok
0
odpowiedz|usuń
DODAJ KOMENTARZ | Jesteś niezalogowany, Twój nick będzie poprzedzony ~zaloguj | zarejestruj
Liczba znaków do wykorzystania: 1000
codeimgNie jesteś anonimowy, Twoje IP zapisujemy w naszej bazie danych. Dodając komentarz akceptujesz Regulamin Forum
Do poprawnego działania mechanizmu dodawania komentarzy wymagane jest włączenie obsługi ciasteczek.
avatar
MACIEJ BRZEZIŃSKI
poznanskiehistorie.epoznan.pl
RSSsend_message
Nazywam się Maciej Brzeziński. Z wykształcenia jestem historykiem i wschodoznawcą. Od maja 2011 roku prowadzę tego bloga. Historia Poznania to jedna z moich pasji, ale za to największa, dlatego chcę popularyzować fascynujące dzieje tego miasta. Można mnie znaleźć także pod adresem: www.poznanskiehistorie.blogspot.com oraz na facebooku. Zapraszam więc do lektury.
Mój kontakt: poznanskiehistorie@gmail.com
ARCHIWUM WPISÓW
Poznański gotyk, część 1 (13 lip 2017)
Bunt wójta Przemka (3 lip 2017)
Sołacz - willowa dzielnica Poznania (15 cze 2017)
Cesarzowa Wiktoria w Poznaniu (9 cze 2017)
Protestanci w przedrozbiorowym Poznaniu, część 2 (27 maj 2017)
Protestanci w przedrozbiorowym Poznaniu, część 1 (18 maj 2017)
Zanim powstały Targi Poznańskie, czyli Wystawa Wschodnioniemiecka w 1911 roku. (14 maj 2017)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1835, część 2 (4 maj 2017)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1835, część 1 (27 kwi 2017)
10 poznańskich "naj..." (18 kwi 2017)
Medycyna i higiena w renesansowym Poznaniu (2 kwi 2017)
Adwentyści Dnia Siódmego w Poznaniu (22 mar 2017)
Bambrzy w dziejach Poznania, część 2 (9 mar 2017)
Bambrzy w dziejach Poznania, część 1 (3 mar 2017)
Jeżyckie wille - luksus i elegancja (15 lut 2017)
Legendarni biskupi poznańscy wg Długosza (6 lut 2017)
10 najsłynniejszych poznanianek (II) (22 sty 2017)
Poznaniacy wobec powstania listopadowego (30 lis 2016)
Paganini w Poznaniu (23 lis 2016)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1810, część 2 (17 lis 2016)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1810, część 1 (9 lis 2016)
Żydzi w międzywojennym Poznaniu (27 paź 2016)
Ks. Józef Rogaliński i starania o uniwersytet w osiemnastowiecznym Poznaniu (19 paź 2016)
10 najpiękniejszych ulic w Poznaniu (13 paź 2016)
Aleksander I w Poznaniu (29 wrz 2016)
Współczesne kościoły Poznania (23 wrz 2016)
Generał Tadeusz Kutrzeba i Armia "Poznań" (14 wrz 2016)
Niegolewski i inni, czyli wielkopolscy szwoleżerowie Napoleona (6 sie 2016)
Początki nowoczesnego sportu w Poznaniu (17 lip 2016)
Od października do czerwca, czyli ogólnopolskie znaczenie Czerwca'56 (7 lip 2016)
Johow-Gelände, czyli urok łazarskich kamienic (23 cze 2016)
Jak bernardyn z franciszkaninem, czyli wojna mnichów w siedemnastowiecznym Poznaniu (16 cze 2016)
95 lat Międzynarodowych Targów Poznańskich (2 cze 2016)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1790, część 2 (25 maj 2016)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1790, część 1 (19 maj 2016)
Adelajda i Kazimierz, czyli królewski ślub w katedrze poznańskiej (5 maj 2016)
Obchody Millenium Chrztu Polski w Poznaniu w 1966 roku (24 kwi 2016)
Jak Poznańczycy walczyli z germanizacją, część 2 (16 kwi 2016)
Jak Poznańczycy walczyli z germanizacją, część 1 (10 kwi 2016)
Socrealizm w Poznaniu (16 mar 2016)
Panowie z Górki (2 mar 2016)
Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk, czyli namiastka uniwersytetu (25 lut 2016)
Jordan - biskup polski czy poznański? (11 lut 2016)
Zjazd poznański 1530 roku (3 lut 2016)
Architektura międzywojennego Poznania (28 sty 2016)
10 nietuzinkowych poznaniaków (12 sty 2016)
Życie w Poznaniu w pierwszych miesiącach Wielkiej Wojny w świetle "Kuriera Poznańskiego" (15 gru 2015)
Święci patroni Poznania (9 gru 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1740, część 2 (24 lis 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1740, część 1 (17 lis 2015)
Cmentarz na Górczynie (4 lis 2015)
130 lat komunikacji telefonicznej w Poznaniu (21 paź 2015)
Włosi w dawnym Poznaniu (7 paź 2015)
"Ukochana żona", czyli historia księżnej Ryksy szwedzkiej, żony Przemysła II (12 sie 2015)
10 najpiękniejszych kamienic poznańskiej "belle epoque" (28 lip 2015)
Od Intendentury do Collegium Historicum (14 lip 2015)
"Naród Sobie", czyli narodziny i pierwsze lata Teatru Polskiego w Poznaniu (30 cze 2015)
Rymarze, krawcy i kuśnierze, czyli słów kilka o rzemieślnikach w średniowiecznym Poznaniu (24 cze 2015)
Kulturkampf (9 cze 2015)
Poznańscy muzułmanie (2 cze 2015)
Port rzeczny w Poznaniu (26 maj 2015)
10 osobliwości Poznania (13 maj 2015)
Szkoci w Poznaniu (5 maj 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1700, część 2 (27 kwi 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1700, część 1 (21 kwi 2015)
Poznańscy reformaci i ich śródecki kościół (24 mar 2015)
Generał Krzyżanowski, czyli jak wielkopolski szlachcic został amerykańskim bohaterem (10 mar 2015)
Ludzie niezwyczajni - o Dezyderym Chłapowskim i księdzu Piotrze Wawrzyniaku słów kilka (3 mar 2015)
10 najpiękniejszych miejsc w Poznaniu (17 lut 2015)
Marcin Kasprzak i Róża Luksemburg, czyli socjaliści w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (1 lut 2015)
Wybierzmy 10 najpiękniejszych miejsc w Poznaniu (26 sty 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1650, część 2 (18 sty 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1650, część 1 (11 sty 2015)
Poznańska parafia prawosławna (14 gru 2014)
10 najpiękniejszych i najcenniejszych poznańskich kościołów (30 lis 2014)
"De optimo senatore", czyli międzynarodowa kariera pewnego poznańskiego biskupa (16 lis 2014)
Od Wszystkich Świętych do Andrzejek, czyli listopad w wielkopolskiej tradycji ludowej (2 lis 2014)
Poznań 1146 - Krzyszków 1157 (26 paź 2014)
Historia Folwarku Edwardowo (12 paź 2014)
Targowisko, centrum polskości i miejsce zgromadzeń, czyli Stary Rynek w XIX wieku (9 paź 2014)
10 symboli Poznania (21 wrz 2014)
Ad maiorem Dei gloriam, czyli przybycie jezuitów do Poznania (14 wrz 2014)
Na pensji w Poznaniu dziewiętnastego stulecia (7 wrz 2014)
Dzieje Górczyna (31 sie 2014)
Przerwa wakacyjna (27 lip 2014)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1580, część 2 (21 lip 2014)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1580, część 1 (13 lip 2014)
10 najsłynniejszych poznanianek (29 cze 2014)
Katedra poznańska królewską nekropolią? (22 cze 2014)
Grecy w Poznaniu (15 cze 2014)
Konstancja z Potockich Raczyńska, czyli żywot kobiety niezwykłej (8 cze 2014)
Poznańska parafia Kościoła Ewangelicko-Metodystycznego (1 cze 2014)
Gniezno czy Poznań? Gdzie znajdowała się pierwsza stolica Polski? (25 maj 2014)
No to mamy już 3 lata! (21 maj 2014)
10 osób, które najbardziej przyczyniły się do rozwoju Poznania (18 maj 2014)
Co kryje park na osiedlu Czecha? Pruskie umocnienia wśród ratajskich bloków! (11 maj 2014)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1500, część 2 (4 maj 2014)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1500, część 1 (27 kwi 2014)
Wesołych Świąt! (13 kwi 2014)
Beocja czy Sparta? Jak wykształcił się poznański etos (23 mar 2014)
Reformowany Kościół Katolicki w Polsce i jego poznańska siedziba (16 mar 2014)
Pomniki Wieszcza Adama w Poznaniu (2 mar 2014)
Dominikanie, karmelici, bernardyni, czyli zakony żebracze w średniowiecznym Poznaniu (16 lut 2014)
Od Śluzy Katedralnej do powstania ICHOT (9 lut 2014)
W domu i w kamienicy, czyli jak mieszkali poznaniacy w XIX stuleciu (2 lut 2014)
Od osady Stelmachy do placu Wiosny Ludów (26 sty 2014)
Wehikuł czasu, czyli jak się żyło w Poznaniu 600 lat temu, część 2 (19 sty 2014)
Wehikuł czasu, czyli jak się żyło w Poznaniu 600 lat temu, część 1 (12 sty 2014)
Dwa stare forty. Jedna historia, wspólna przyszłość? (5 sty 2014)
Chwała Zwycięzcom! (26 gru 2013)
Wesołych Świąt! (22 gru 2013)
Z Poznania do Hollywood, czyli historia Lilli Palmer (15 gru 2013)
Legenda o trzech skradzionych Hostiach - prawda, czy mit? (8 gru 2013)
Sejm Dzielnicowy w Poznaniu (1 gru 2013)
Panorama renesansowego Poznania (17 lis 2013)
Miejsce kaźni Wielkopolan w okresie II wojny światowej - obóz koncentracyjny w Forcie VII w Poznaniu (8 lis 2013)
Kłopotliwy honorowy obywatel miasta Poznania (3 lis 2013)
Historia Jeżyc, część 2 (27 paź 2013)
Historia Jeżyc, część 1 (20 paź 2013)
Poznań kontra Kraków, czyli jezuickie starania o uniwersytet w Poznaniu w 1611 roku (13 paź 2013)
Doktor Marcin i inni, czyli początki poznańskiej pracy organicznej (29 wrz 2013)
Poznań w oparach czarnej magii (24 wrz 2013)
"W Poznaniu na wygnaniu", czyli poznańskie lata Kazimiery Iłłakowiczówny (15 wrz 2013)
Perły poznańskich podwórek, czyli ul. Ratajczaka 14 - historia zabudowy w podwórzu (8 wrz 2013)
Przerwa wakacyjna (21 lip 2013)
Burzliwe dzieje ratuszowego orła (14 lip 2013)
Podróż sentymentalna kolejką wąskotorową - kiedyś czasy świetności, a dziś pozostałości i wspomnienia (7 lip 2013)
Poznań pod wodą (30 cze 2013)
Wędrujące serce generała (23 cze 2013)
Pancerna Impreza. Fotorelacja z Dnia Otwartych Koszar w Centrum Szkolenia Wojsk Lądowych (16 cze 2013)
Odrodzenie z upadku, czyli działalność Komisji Dobrego Porządku w Poznaniu (9 cze 2013)
Fort VIIa - militarna przeszłość, "biurowa" przyszłość (2 cze 2013)
Od Wszechnicy Piastowskiej do Uniwersytetu Poznańskiego (26 maj 2013)
Książę Przemysł I - ojciec Poznania (19 maj 2013)
Medycyna i higiena w Poznaniu XIX stulecia (12 maj 2013)
28. Dni Ułana 2013 - fotorelacja Agnieszki Wiśniewskiej. (7 maj 2013)
"Błazeńskie urządzenie", czyli historia poznańskich koziołków (28 kwi 2013)
Poznańska Gra Liczbowa "Koziołki" (21 kwi 2013)
Hipodrom Wola - tradycja i teraźniejszość (14 kwi 2013)
Halo, halo, tu Radio Poznań! (7 kwi 2013)
Wesołych Świąt (28 mar 2013)
Książka w renesansowym Poznaniu (24 mar 2013)
Świat, którego już nie ma - Bambrzy na poznańskich Ratajach (17 mar 2013)
"Wichrzyciele i warchoły", czyli Marzec'68 w Poznaniu (10 mar 2013)
Apel (3 mar 2013)
Pozostałości Poznańskiej Twierdzy Fortowej - Fort 1 (3 mar 2013)
Alianckie naloty na Poznań (24 lut 2013)
Budynki pokawaleryjskie w Poznaniu, czyli od koszar do osiedla (17 lut 2013)
Jego Królewska Mość Mikołaj Rychlik (10 lut 2013)
Poznań w latach Wielkiej Wojny (3 lut 2013)
Zachować w pamięci miniony czas, czyli o Muzeum Uzbrojenia na poznańskiej Cytadeli (27 sty 2013)
Konkurs "Blog Roku 2012" (24 sty 2013)
"Piękna Polka", czyli historia królowej Elżbiety Ryksy (20 sty 2013)
Spotkanie z Igorem Janke (15 sty 2013)
Poznańskie stadiony, część 3 - Stadion przy ul. Bułgarskiej (13 sty 2013)
Dwieście lat temu urodził się Hipolit Cegielski! (6 sty 2013)
Wesołych Świąt !!! (19 gru 2012)
Rozrywki dzieci i młodzieży w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (9 gru 2012)
Powojenna odbudowa Starego Rynku (2 gru 2012)
Roman Wilhelmi - wybitny aktor z Poznania (25 lis 2012)
Ponowny pochówek junikowskich kosynierów (21 lis 2012)
Antiqua civitas posnaniensis, czyli dzieje Śródki (18 lis 2012)
Poznań w listopadzie 1918 roku (11 lis 2012)
Poznańska moda w czasach Oświecenia (5 lis 2012)
Odsłonięcie pomnika Romana Wilhelmiego w Poznaniu - fotorelacja (5 lis 2012)
Mały komunikat (5 lis 2012)
Poznańskie stadiony, część 2 - Stadion im. Edmunda Szyca (5 lis 2012)
Legenda polskiej archeologii (21 paź 2012)
Jak budowano Winogrady (14 paź 2012)
Poznaniaków droga ku nowoczesności (8 paź 2012)
Złodziejki, prostytutki, cudzołożnice, czyli kobieca przestępczość w dawnym Poznaniu (30 wrz 2012)
Od mostu Łacina do mostu św. Rocha (23 wrz 2012)
Jak króla Henryka w Poznaniu witano (16 wrz 2012)
Poznańskie stadiony, część 1 - Stadion Lecha na Dębcu (9 wrz 2012)
Budowniczy, uczony, biskup i polityk, czyli opowieść o Janie Lubrańskim (2 wrz 2012)
Pomniki dziewiętnastowiecznego Poznania (26 sie 2012)
Poznańscy ułani (15 sie 2012)
Na scenach kabaretów międzywojennego Poznania (12 sie 2012)
Próby emancypacji poznańskich Żydów w pierwszej połowie XIX wieku (8 sie 2012)
Dzieje "Poznańskiej Wenecji" (5 sie 2012)
Czas na urlop! (17 lip 2012)
Poznański debiut Władysława Hańczy (15 lip 2012)
Najcenniejsza relikwia poznańskiej katedry (11 lip 2012)
Łacińskie inskrypcje na poznańskim Ratuszu, część 2 (8 lip 2012)
Łacińskie inskrypcje na poznańskim Ratuszu, część 1 (4 lip 2012)
Poznański romantyk - Ryszard Wincenty Berwiński (28 cze 2012)
Na pomoc Prezydentowi i Rządowi! Poznań wobec przewrotu majowego 1926 roku (24 cze 2012)
Roman May i jego przemysłowe imperium (20 cze 2012)
Poznańskie organy Ladegasta (17 cze 2012)
Książka w średniowiecznym Poznaniu (10 cze 2012)
Wielkopolskie struktury przedwojennego wywiadu i kontrwywiadu, czyli "Dwójka" w Poznaniu i Bydgoszczy, część 2 (6 cze 2012)
Wielkopolskie struktury przedwojennego wywiadu i kontrwywiadu, czyli "Dwójka" w Poznaniu i Bydgoszczy, część 1 (3 cze 2012)
"Echt Poznanioki" kontra "Galicjoki", czyli konflikt swój-obcy w międzywojennym Poznaniu (30 maj 2012)
Królewska Niemiecka Akademia (27 maj 2012)
No to stuknął nam roczek! (20 maj 2012)
Pierwszy polski podręcznik savoir-vivre (16 maj 2012)
Centrum Turystyki Kulturowej TRAKT, czyli jak wypromować Poznań, część 2 (13 maj 2012)
Dzieje poznańskiej masonerii, część 2 (9 maj 2012)
Dzieje poznańskiej masonerii, część 1 (6 maj 2012)
Poznań a Konstytucja 3 Maja (3 maj 2012)
Rowerem przez Afrykę (29 kwi 2012)
Rycerze św. Jana Jerozolimskiego w Poznaniu (25 kwi 2012)
Czy w Poznaniu strzelano do cara? (15 kwi 2012)
Początki poznańskiej kinematografii (11 kwi 2012)
Palmy, zajączek i dyngus, czyli wielkopolskie tradycje wielkanocne, część 2 (1 kwi 2012)
Palmy, zajączek i dyngus, czyli wielkopolskie tradycje wielkanocne, część 1 (28 mar 2012)
Centrum Turystyki Kulturowej TRAKT, czyli jak wypromować Poznań, część 1 (25 mar 2012)
Ostatnia publiczna egzekucja w Polsce (21 mar 2012)
Poznańskie duchy i zjawy (18 mar 2012)
Szermierz poznańskiej kontrreformacji (14 mar 2012)
Moda renesansowego Poznania (11 mar 2012)
Związki Józefa Ignacego Kraszewskiego z Poznaniem (7 mar 2012)
Edukacja regionalna - czy jest obecna w szkole? (4 mar 2012)
O profesji kata w dawnym Poznaniu (29 lut 2012)
Ferdinand Foch w Poznaniu (26 lut 2012)
Najstarsza poznańska nekropolia (22 lut 2012)
O poznańskich łaźniach (19 lut 2012)
Ustrój renesansowego Poznania (15 lut 2012)
Tragiczna historia Ludgardy (12 lut 2012)
Trakt Królewsko-Cesarski. Podróż po historii Poznania, częśc 3 (8 lut 2012)
Perły Starego Rynku, część 4 (5 lut 2012)
Matka, żona i nauczycielka, czyli pozycja kobiet w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (1 lut 2012)
Ze wspomnień poznańskiego architekta (29 sty 2012)
Trakt Królewsko-Cesarski. Podróż po historii Poznania, częśc 2 (25 sty 2012)
Między lojalnością a kontestacją. Mniejszość niemiecka w międzywojennym Poznaniu (22 sty 2012)
Poznań w Prusach Południowych 1793 - 1806 (17 sty 2012)
Trakt Królewsko-Cesarski. Podróż po historii Poznania, część 1 (15 sty 2012)
Krynoliny, gorsety, surduty i cylindry. Kilka słów o modzie dziewiętnastowiecznego Poznania, część 2 (12 sty 2012)
Pomnik Powstańców Wielkopolskich (10 sty 2012)
Kawiarnia, teatr i karty, czyli kilka słów o rozrywkach osiemnastowiecznego Poznania (8 sty 2012)
Z Rogalina przez Francję i Holandię, do Brazylii (5 sty 2012)
Bale w hotelu Bazar (3 sty 2012)
Świąteczny komunikat (20 gru 2011)
Gwiazdor, makiełki i Herody, czyli wielkopolskie tradycje bożonarodzeniowe, część 2 (18 gru 2011)
Gwiazdor, makiełki i Herody, czyli wielkopolskie tradycje bożonarodzeniowe, część 1 (15 gru 2011)
Perły Starego Rynku, część 3 (13 gru 2011)
Krynoliny, gorsety, surduty i cylindry. Kilka słów o modzie dziewiętnastowiecznego Poznania (11 gru 2011)
Prezydent "Rzeczpospolitej Polskiej Poznańskiej" (5 gru 2011)
Perły Starego Rynku, część 2 (4 gru 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 7 (1 gru 2011)
Most znany i nieznany (29 lis 2011)
Romantycy i spiskowcy, czyli próba wywołania powstania w 1846 roku w Poznaniu (27 lis 2011)
Mentalność mieszkańców dawnego Poznania (24 lis 2011)
Perły Starego Rynku, część 1 (22 lis 2011)
Elegantki i modnisie dwudziestolecia międzywojennego (20 lis 2011)
Prezydent-legenda, czyli opowieść o Cyrylu Ratajskim (17 lis 2011)
Skóry, wosk, śledzie i wino, czyli handel nowożytnego Poznania, część 2 (15 lis 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 6 (13 lis 2011)
Patron najsłynniejszej ulicy w Poznaniu (10 lis 2011)
Miłość i polityka (8 lis 2011)
Skóry, wosk, śledzie i wino, czyli handel nowożytnego Poznania, część 1 (6 lis 2011)
Jak budowano Rataje (3 lis 2011)
Cmentarze na poznańskiej Cytadeli (1 lis 2011)
Muzyka w dawnym Poznaniu (30 paź 2011)
Polacy i Niemcy w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (27 paź 2011)
Dyplomata - arcybiskup - więzień - kardynał (25 paź 2011)
To już niemal sto lat, czyli historia Warty Poznań (23 paź 2011)
Subiektywny przegląd ważnych, zabawnych i tragicznych wydarzeń z dziejów osiemnastowiecznego Poznania (20 paź 2011)
Tramwaje konne w Poznaniu (18 paź 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 6 (16 paź 2011)
Religijność w barokowym Poznaniu (13 paź 2011)
Twórca poznańskiego ratusza (11 paź 2011)
Dzieje poznańskiej sceny operetkowej (9 paź 2011)
Poznańskie wiosła (6 paź 2011)
Rozrywki mieszkańców renesansowego Poznania (4 paź 2011)
Administracja niemiecka w okupowanym Poznaniu 1939-45 (2 paź 2011)
Doktor Marcin (29 wrz 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 5 (27 wrz 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 5 (25 wrz 2011)
Subiektywny przegląd ważnych, zabawnych i tragicznych wydarzeń z dziejów siedemnastowiecznego Poznania (22 wrz 2011)
Historia "Kolejorza", część 2 (20 wrz 2011)
Od miasta-twierdzy do nowoczesnej metropolii. Rozwój Poznania w 1 poł. XX wieku. (18 wrz 2011)
Ludność żydowska w średniowiecznym i nowożytnym Poznaniu (15 wrz 2011)
Filolog i fabrykant. Opowieść o Hipolicie Cegielskim (13 wrz 2011)
Historia "Kolejorza", część 1 (11 wrz 2011)
Pomnik Armii "Poznań" (9 wrz 2011)
Międzynarodowe Targi Poznańskie w okresie międzywojennym, część 2 (6 wrz 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 4 (4 wrz 2011)
Wrzesień 1939 roku w Poznaniu (2 wrz 2011)
Międzynarodowe Targi Poznańskie w okresie międzywojennym, część 1 (31 sie 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 4 (29 sie 2011)
Most Królowej Jadwigi (27 sie 2011)
Subiektywny przegląd ważnych, zabawnych i tragicznych wydarzeń z dziejów szesnastowiecznego Poznania (25 sie 2011)
Poznańska Georges Sand (23 sie 2011)
Bułgarzy w Poznaniu (21 sie 2011)
Kolegium Jezuickie w Poznaniu (19 sie 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 3 (17 sie 2011)
Występy Heleny Modrzejewskiej na scenach poznańskich teatrów (15 sie 2011)
Komunikat (30 lip 2011)
Przybycie Bambrów do Poznania (28 lip 2011)
Edward hr. Raczyński (1786 - 1845) (26 lip 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 3. Czas pracy i odpoczynku. (25 lip 2011)
Edukacja dziewcząt w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (24 lip 2011)
Subiektywny przegląd ważnych, zabawnych i tragicznych wydarzeń z dziejów średniowiecznego Poznania (22 lip 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 2 (22 lip 2011)
Szwedzi w Poznaniu, część 2 (21 lip 2011)
Mikołaj Skrzetuski (ok. 1610 - 1673) (19 lip 2011)
Szwedzi w Poznaniu, część 1 (18 lip 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 1 (17 lip 2011)
Poznań na morzach i oceanach, część 3 (16 lip 2011)
Poznań na morzach i oceanach, część 2 (15 lip 2011)
Poznań na morzach i oceanach, część 1 (14 lip 2011)
Inteligencja polska w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (13 lip 2011)
Biskup Andrzej Bniński (1396 - 1479) (12 lip 2011)
Perypetie z pomnikiem Bamberki (11 lip 2011)
Reformacja i kontrreformacja w Poznaniu, część 2 (10 lip 2011)
Reformacja i kontrreformacja w Poznaniu, część 1 (9 lip 2011)
Biblioteka Raczyńskich (8 lip 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 2 (7 lip 2011)
Antoni Pfitzner i jego firma (5 lip 2011)
Krótka historia Łazarza (4 lip 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 1 (3 lip 2011)
Przyjęcia u prezydenta Ratajskiego (2 lip 2011)
Emilia Sczaniecka (1804 - 1896) (1 lip 2011)
Zajezdnia tramwajowa przy ulicy Gajowej (30 cze 2011)
Panorama średniowiecznego Poznania, część 2 (29 cze 2011)
Pomnik Poznańskiego Czerwca'56 (28 cze 2011)
Poznański Czerwiec 1956 (27 cze 2011)
Przemysł piwowarski w Poznaniu w XIX i na początku XX wieku (26 cze 2011)
Panorama średniowiecznego Poznania, część 1 (25 cze 2011)
Pomnik Bismarcka w Poznaniu (24 cze 2011)
Akademia Lubrańskiego (23 cze 2011)
Kościół św. Wojciecha (22 cze 2011)
Antoni Radziwiłł 1775 - 1833 (21 cze 2011)
Ustrój średniowiecznego Poznania (20 cze 2011)
Fortyfikacje Twierdzy Poznań - bariera w rozwoju miasta w XIX wieku (19 cze 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 5 (18 cze 2011)
Pałac Górków (16 cze 2011)
Józef Struś 1510 - 1568 (15 cze 2011)
Brytyjski nalot na Poznań (14 cze 2011)
Krótka historia Wildy (13 cze 2011)
Zamtuzy i gamratki, czyli płatna miłość w Poznaniu, część 2 (12 cze 2011)
Więzienia w Poznaniu (10 cze 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 4 (9 cze 2011)
Pożary i powodzie w renesansowym Poznaniu (8 cze 2011)
Perła poznańskiego baroku (7 cze 2011)
Twórca praskiego golema był Poznaniakiem (6 cze 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 3 (5 cze 2011)
Zamtuzy i gamratki, czyli płatna miłość w Poznaniu, część 1 (4 cze 2011)
Pręgierz (3 cze 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 2 (2 cze 2011)
Paweł Edmund Strzelecki 1797 - 1873 (1 cze 2011)
Zamek Wilhelma II (31 maj 2011)
Poznańskie czarownice i ich obrońcy (30 maj 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 1 (29 maj 2011)
Poznaniak wśrod pionierów pediatrii (27 maj 2011)
Poznaniak współtwórcą wielkich odkryć geograficznych (26 maj 2011)
Sytuacja kobiet w renesansowym Poznaniu (25 maj 2011)
Zamek Przemysła (24 maj 2011)
Dopisek (23 maj 2011)
Napoleon w Poznaniu (23 maj 2011)
Herb miasta Poznania (22 maj 2011)
Skąd się wzięła nazwa "Poznań"? (21 maj 2011)
Witam wszystkich i zapraszam do lektury. (20 maj 2011)
Zdjęcie: Marek Barankiewicz