blog background
 
Maciej Brzeziński: Poznańskie Historie
historia, zabytki, kultura, ludzie
metka_epoznan
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1650, część 2
ok
36
not ok
0
liczba odsłon: 850
Zapraszam na drugą część relacji z podróży wehikułem czasu do Poznania w roku 1650. Tydzień temu przedstawiłem zapis ze spotkania tylko z jednym, ale za to niezwykłym człowiekiem - Krzysztofem Arciszewskim. Dziś czeka nas spotkanie z kolejnymi osobami.

 

Wszedłem do Poznania ulicą Wrocławską, która tego dnia była niezwykle zatłoczona. Większość przechodniów nosiła naszyty na płaszczach herb Łodzia. Jak się okazało, byli to słudzy wojewody poznańskiego Krzysztofa Opalińskiego, pieczętującego się właśnie Łodzią. Opaliński zmierzał akurat ze swego zamku w Sierakowie na sejm do Warszawy i po drodze zatrzymał się w Poznaniu. Stanął kwaterą w jednej z przyrynkowych kamienic, gdzie gościny udzielił mu burmistrz Stanisław Bujkowicz. Mógł oczywiście zatrzymać się na zamku, ale znana była powszechnie jego niechęć do starosty Bogusława Leszczyńskiego, wolał więc skorzystać z zaproszenia poczciwego mieszczanina. 

 

Wojewoda Krzysztof Opaliński, źródło: Wikimedia.

 

U pana wojewody

Krzysztof Opaliński był wszechstronnie wykształconym, zamożnym i wpływowym magnatem, absolwentem kilku europejskich uniwersytetów. Już od najmłodszych lat brał udział w życiu politycznym Rzeczpospolitej oraz kilka razy posłował do zagranicznych dworów. W 1645 roku zawarł małżeństwo per procuram pomiędzy Władysławem IV a Ludwiką Marią Gonzaga. W 1637 roku został wojewodą poznańskim. Zapisał się niechlubnie w historii Polski, jako ten, który poddał w 1655 roku wielkopolskie pospolite ruszenie pod Ujściem. Opaliński był też utalentowanym poetą, a w chwili, kiedy spaceruję po Poznaniu, spod pras drukarskich wyszedł anonimowy poemat pt. Satyry albo przestrogi do naprawy rządu i obyczajów w Polszcze należące, na pięć ksiąg rozdzielone. Autorem tego poematu był właśnie wojewoda, a utwór zaczyna się tak:

„Nierządem Polska stoi” – nieźle ktoś powiedział;

Lecz drugi odpowiedział, że nierządem zginie.

Pan Bóg nas ma jak błaznów . I to prawdy blisko,

Że między ludźmi Polak jest Boże igrzysko.

 

Postanowiłem poprosić pana wojewodę o audiencję.  Na szczęście, Opaliński zgodził się poświęcić mi kilka minut.

 

Zamek Opalińskich w Sierakowie, źródło: Wikimedia.

 

Krzysztof Opaliński. Siadajcie panie, wiele czasu poświęcić wam nie mogę, bo robota pali. Sejm blisko, a tam wielce gardłować szlachta będzie, jako, że kozactwo z Tatarami się zwąchawszy, głowę podniosło i w siłę rośnie. Wprawdzie ugoda zawarta, ale czy Ukraina spokojna będzie, tego nikt zawarować nie może. Jam wraz z panami: Kisielem i Ossolińskim za ugodą byłem i dalej obstaję przy tem, aleć książę Jeremi Wiśniowiecki, panowie Zasławscy i insi, których dobra ukrainne kozactwo zajęło, do wojny namawiają, aleć jak do wojny dojść może, kiedy skarbiec pusty? Król nasz sam nie wiem, czyli za wojną, czy za pokojem jest. Nie taki on, jak brat jego nieboszczyk król Władysław. Powiadają, że Jan Kazimierz więcej na niewiasty łasy, nieźli spraw krajowych pilnuje. Raz radby na koń ruszyć, a raz w zadumaniu wielkim i melancholii dni przeżywa. Jam wprawdzie za nim na elekcyi był, aleć nie wiem, czyliż on dobrym królem będzie. W sejm tedy trzeba będzie  wielkie baczenie mieć, aby partia wojenna górą nie była. Tu w Wielkie Polszcze spokój jest i niebezpieczeństwa znikąd nie ma, tedy szlachta tutejsza na wojnę nieskora ruszyć, łyczkom zaś takoż wojna nie pachnie, boć łacniej im towary przedawać, kiedy pokój panuje. Mnie też lepiej tu siedzieć, nieźli w Warszawie, alboć na wojnie. Zamek w Sierakowie opatrzyć trzeba, dwór we Włoszakowicach niedawnom wzniósł wedle projektów Włocha Krzysztofa Bonadury, którego stryj mój sprowadzić do nas raczył. Jeśli chcecie panie, możecie z nim takoż słowo zamienić. Siedzi on w Poznaniu i tu wieżę kościoła Bożego Ciała buduje. Szczęściem, nie ma teraz z grodzie pana starosty Leszczyńskiego, boć zawzięty on okrutnie na mnie i familię mą, utrzymując, iż Leszczyńscy pierwszym rodem w Wielkiej Polszcze są, aleć toć jeno jego przechwałki. A otóż i owy Włoch Bonadura, a ja nie zatrzymuję już waćpana, bywajcie zdrowi.  

 

Starosta Bogusław Leszczyński, źródło: Wikimedia.

 

Mistrz z Lombardii w Poznaniu

Krzysztof Bonadura Starszy został sprowadzony z Włoch do Polski około roku 1615 przez Jana Opalińskiego, stryja obecnego wojewody poznańskiego. Przez wiele lat pracował dla Opalińskich, projektując m.in.: kościół parafialny w Grodzisku, klasztor bernardynów w Sierakowie i klasztor reformatów w Łabiszynie. Trafił w końcu do Poznania, gdzie dominikanie zlecili mu rozbudowę swego klasztoru i budowę kaplicy św. Jacka. Wykonywał tu także inne prace, wraz ze swym synem, także Krzysztofem, którego dla odróżnienia nazwano „Młodszym”. Obaj Bonadurowie otwierają poczet najznakomitszych barokowych architektów działających w Poznaniu i całej Wielkopolsce, wśród których wymienić wystarczy rodzinę Catenazzich, Pompeo Ferrariego, Augustyna Schöpsa i innych. Porozmawiajmy więc z panem Bonadurą.

 

Kościół bernardynów w Sierakowie, źródło: Wikimedia.

 

Krzysztof Bonadura Starszy: Już z górą lat trzydzieści w kraju tym mieszkam, przeto język wasz znam. Stryj rodzony pana wojewody sprowadzić tu mnie raczył dla wzniesienie kościoła w Grodzisku. Mieszczanom grodziskim widać kościół wielce spodobać się musiał, boć do obywatelstwa miejskiego dopuścić mię raczyli. Z Grodziska takoż żonę sobie wziąłem i tamże syn mój się urodził. Panowie Opalińscy dobrymi są protektorami, grosza nie żałują, a i roboty mi nie brak. Teraz do Poznania przybyłem, bo i tu wiele roboty jest. W czas teraźniejszy wieżę przy kościele Bożego Ciała wznoszę, a uprzednio przy klasztorze ojców dominikanów pracowałem i kościół katedralny po pożarze na polecenie biskupa naszego odbudowałem, aby dalej Chwałę Boża głosiła. 

 

Prezbiterium kościoła podominikańskiego w Poznaniu, źródło: Wikimedia.

 

Nagabują mnie jeszcze bracia karmelici ze wzgórza św. Wojciecha i bernardyni z Piasków, aby kościoły ich przebudować, co jednak z tego wyjdzie, Bóg raczy wiedzieć, bowiem roboty wszędzie pełno, a choć syna mojego do zawodu przyuczam i na dobrego budownika przysposabiam, toć trudno być wszędy i nad wszystkim mieć bacznie. Poznań to miasto piękne, aleć piękniejszym go jeszcze uczynić można. Chociam ja z Italii, przeto tu takoż wielu Italczyków mieszka, zwłaszcza zasię z Genui i Wenecji. Na Chwaliszewie nawet ulicę swą mają, którą ludzie tameczni Wenecjańską zowią. Przeto po robocie można tam mowy swej rodzimej posłuchać i wina przedniego z naszych stron napić się. Pokochałem ja wszak kraj wasz, gród poznański i tu zostać zamiaruję, jeśli panowie rajcy do obywatelstwa dopuścić mnie raczą. A teraz wybaczcie panie, czas do roboty wracać. Bywajcie zatem!  

 

Drukarnia Wojciecha Regulusa na Chwaliszewie

Pan Krzysztof Bonadura podsunął mi myśl, aby odwiedzić Chwaliszewo.  Przypomniało mi bowiem, że w tym podpoznańskim miasteczku znajdowała się drukarnia Wojciech Regulusa, jednego z najsławniejszych drukarzy w historii Poznania. Regulus, to niezwykła postać. Pochodził ze Słupcy, ukończył Akademię Lubrańskiego i studiował prawo w Krakowie. Po powrocie do Poznania, wykładał na Akademii Lubrańskiego, został notariuszem miasta Chwaliszewa i notariuszem konsystorskim. W 1636 roku przejął drukarnię od spadkobierców Jana Worlaba, również znanego i cenionego poznańskiego drukarza. 

 

Chwaliszewo (1618 r.), źródło: Wikimedia.

 

Oficyna Regulusa wydawała głównie działa o charakterze religijnym, jak: kazania, żywoty świętych, listy pasterskie i poważniejsze prace teologiczne. Według Józefa Łukaszewicza drukarnia Regulusa istniała przeszło 30 lat, niewielkie atoli zasługi dla literatury położyła, trudniła się bowiem jedynie wytłaczaniem pism ascetycznych, panegiryków, itp. Nie mniej jednak, w 1639 roku spod pras drukarskich Regulusa, wyszła anonimowa praca Czarownica powołana albo krótka nauka i przestroga ze strony czarownic. Utwór był co prawda anonimowy, ale niewykluczone, że autorem był sam Regulus. Autor nie negując samych procesów o czary, domagał się zaprzestania stosowania tortur w celu wymuszenia zeznań i opierania aktu oskarżenia wyłącznie na donosach. Zarzucał też sędziom ignorancję i niekompetencję. Ale oto jesteśmy już na Chwaliszewie, przed oficyną Regulusa. W powietrzu unosił się zapach farby drukarskiej, a wśród pras i rozwieszonych wszędzie, suszących się zadrukowanych kartek, krzątał się sam pan Wojciech.

 

Strona tytułowa Czarownicy powołanej, źródło: Wikimedia.

 

Wojciech Regulus. Witajcie panie, chcecie księgę jakowąś nabyć, lubo macie coś, co wydrukować chcecie? A, słowo chcecie ze mną zamienić, przeto wnijdźmy do domu mego, żona wnet strawę poda, wszak słońce już wysoko. Interesy me dobrze idą, dużo ksiąg składam, a najwięcej, to dzieła pobożne, pisma Ojców Kościoła, żywoty świętych, księgi profesorów teologii i prawa kanonicznego, dysputy z heretykami i insze jeszcze księgi. W czasie teraźniejszym, niespokojnym, w którym wojny, zarazy a pożoga, ludzie pociechy duchowej szukają, w księgi pobożne częściej, nieźli do innych zaglądają. W dawnych czasach, jako ojciec mój powiadali, insze zabawy ludziom w głowach, a teraz patrzajcie panie, do którego kościoła nie wejdziecie jeno obrazy śmierci, która w tany ludzi kondycji wszelkiej zaprasza. W jednym korowodzie szlachcic i chłop, kupiec i biskup, Tatarzyn i Żyd, jako, że w obliczu śmierci wszyscyśmy równi. Księża takoż piekłem straszą więcej, nieźli kiedyś. Nie dziwota przeto, iże ludzie wolą żywoty świętych i kazania czytać, nieźli Senekę, Cycerona lubo Liwiusza, też księgi synom szlacheckim zostawiając, co by na sejmikach i sejmach mogli retoryką się popisywać, a słowy pięknymi i maksymami różnymi mądrymi, z których sami zrozumieć nieraz nie potrafią. Tak tedy dobrze interesy moje idą, czeladników i terminatorów trzymam, zamówień mam bez liku i familię mam z czego utrzymać i na godne życie starczy. Przeto troskać się o nic nie mam powodu, chyba tylko o to, aby czeladnicy dobrze księgi składali. Wybaczcie panie, ale widzi mi się, że ksiądz tu jakiś zmierza, pewnie z biskupiego dworu, przeto iść doń muszę. Bywajcie zdrowi!

 

W dawnej drukarni, źródło: Wikimedia.

 

Nie chcąc nadużywać gościnności pana Regulusa i odciągać go od pracy, postanowiłem pospacerować jeszcze trochę po Chwaliszewie, a zwłaszcza zwiedzić dwa tamtejsze kościoły gotyckie – św. Barbary i św. Wawrzyńca, które nie przetrwały do naszych czasów. Kiedy jednak zbliżał się wieczór, wróciłem do Poznania przez most Chwaliszewski i bramę Wielką. Udało mi się porozmawiać jeszcze z kilkoma osobami, wśród których była handlarka ryb, mieszkająca na Rybakach (jakże by inaczej), uczeń kolegium jezuickiego, grecki kupiec i czeladnik szewski. Przytaczanie rozmów ze wszystkimi zajęło by zbyt dużo miejsca. Jedno spotkanie jednakże wydało mi się zaskakujące i ciekawe, na koniec więc pozwolę sobie przytoczyć relację z owej rozmowy.

 

Niemile widziani franciszkanie konwentualni

Podczas spaceru po mieście, spotkałem trzech mnichów w franciszkańskich habitach, którzy robili właśnie zakupy na potrzeby klasztoru. Początkowo myślałem, że to bernardyni z klasztoru na Piaskach. 

 

Rembrandt, Franciszkanin, źródło: Wikimedia.

 

Okazało się jednak, że byli to także franciszkanie, ale konwentualni, których sprowadzono tu zaledwie sześć lat wcześniej. W 1644 roku biskup Andrzej Szołdrski przystał na propozycję gnieźnieńskich franciszkanów i zaprosił kilku braci do Poznania, a ci nie otrzymawszy zgody władz miejskich na osiedlenie się w mieście, zdecydowali się założyć klasztor na przedmieściu Grobla. 

 

Grobla z kościółkiem franciszkanów (1656 r.), źródło: wieczorkiewicz.org

 

Wkrótce zbudowali tam niewielki kościółek pw. Dwunastu Apostołów i Zwiastowania NMP. Sprowadzenie franciszkanów nie spodobało się bernardynom (o różnicach pomiędzy obu wspólnotami pisałem już w tekście Dominikanie, karmelici, bernardyni, czyli zakony żebracze w średniowiecznym Poznaniu). Bernardyni bali się konkurencji ze strony pokrewnego zakonu i wszczęli wielką akcję propagandową przeciw franciszkanom konwentualnym, angażując w nią inne wspólnoty zakonne, władze miejskie, a nawet śląc pisma do króla i papieża. Bernardynom póki co udało się zapobiec osiedleniu franciszkanów konwentualnych wewnątrz murów, ale nie mogli przeciwstawić się osadzeniu ich na Grobli. Okupacja szwedzko-brandenburska przyniosła zniszczenie kościółka i klasztoru, a konwentualnych osadzono na Miasteczku, przy kościele św. Rocha. To miejsce jednak nie odpowiadało zakonnikom, jako zbyt odległe od miasta. W latach sześćdziesiątych XVII wieku, uzyskali wreszcie pozwolenie na założenie klasztoru wewnątrz murów, a konkretnie na Górze Zamkowej (ob. Góra Przemysła), dalej jednak opiekowali się kościołem św. Rocha. Wkrótce nowo wznoszony kościół franciszkanów konwentualnych na Górze Zamkowej, wzbogacił się o cudami słynący obraz Matki Bożej, nazwanej Matką Bożą w Cudy Wielmożną Panią Poznania, będący kopią obrazu Matki Bożej Boreckiej, a kościół stał się Jej sanktuarium. Ale to jeszcze odległa przyszłość, wróćmy tymczasem do naszych trzech braciszków. Przewodzący najwyraźniej grupą brat Atanazy, zgodził się na chwilę rozmowy.

 

Brat Atanazy. Niełatwo nam pełnić tu posługę synu, inne klasztory wilkiem na nas spoglądają i przed władzą świecką i duchowną skargi na nas zanoszą, czym grzeszą ciężko przed Panem, my wszak nikomu krzywdy nie czynimy. Spokojnie tu pracujemy, modlimy się i pociechę duchową ludowi zanosim, jak św. Franciszek, patron i założyciel naszego zakonu nakazał. Pobożny biskup Andrzej raczył nas tu z Gniezna sprowadzić, aby lud poznański ku zbawieniu prowadzić, a takoż zalecił, abyśmy kazania w kościele katedralnym głosili. Rajcy nie chcąc nas w mieście widzieć, dali nam pozwoleńswo na zbudowanie kościoła i klasztoru na Grobli, co my z pokorą przyjęli i kościół tam nasz wznosimy. Da Bóg, lud ten poznański pokocha nas i nie będzie zważał na sarkanie i nienawistne głosy inszych braci, a najwięcej bernardynów, co smutkiem nasz szczególnym napełnia, wszak wszyscyśmy synami św. Franciszka. Modlimy się za braci onych, aby Bóg raczył ich oświecić i miłością chrześcijańską napełnił. Bywajcie z Bogiem synu, boć rychło do klasztoru wrócić winniśmy.

 

Grobla (1734 r.), źródło: poznan.wikia.com

 

I ja także wracam w nasze czasy i opuszczam Poznań z roku 1650 z jego wielkimi i małymi problemami. Wrócę tu jeszcze, ale już w innej epoce. Ludzi, z którymi rozmawiałem, nie będzie już pewnie na świecie.

 

Kilka słów wyjaśnienia

Przedstawiłem tu relacje z rozmów z pięcioma osobami, reprezentującymi różne stany ówczesnego Poznania. Jak nietrudno się domyśleć, tylko ostatni rozmówca, brat Atanazy to postać fikcyjna, choć trudne początki zakony franciszkanów konwentualnych w Poznaniu, to najprawdziwsza prawda. Czy pozostali bohaterowie tej opowieści, czyli: Krzysztof Arciszewski, Krzysztof Opaliński, Krzysztof Bonadura Starszy  i Wojciech Regulus, rzeczywiście mieli takie poglądy, jakie tu przedstawiłem, nie wiem. Kierując się wiedzą o opisywanej epoce i znając osiągnięcie wyżej wymienionych, mogę chyba mieć nadzieję, że tak, przynajmniej w jakieś części. 

 
WASZE KOMENTARZE
DODAJ KOMENTARZ | Jesteś niezalogowany, Twój nick będzie poprzedzony ~zaloguj | zarejestruj
Liczba znaków do wykorzystania: 1000
codeimgNie jesteś anonimowy, Twoje IP zapisujemy w naszej bazie danych. Dodając komentarz akceptujesz Regulamin Forum
Do poprawnego działania mechanizmu dodawania komentarzy wymagane jest włączenie obsługi ciasteczek.
avatar
MACIEJ BRZEZIŃSKI
poznanskiehistorie.epoznan.pl
RSSsend_message
Nazywam się Maciej Brzeziński. Z wykształcenia jestem historykiem i wschodoznawcą. Od maja 2011 roku prowadzę tego bloga. Historia Poznania to jedna z moich pasji, ale za to największa, dlatego chcę popularyzować fascynujące dzieje tego miasta. Można mnie znaleźć także pod adresem: www.poznanskiehistorie.blogspot.com oraz na facebooku. Zapraszam więc do lektury.
Mój kontakt: poznanskiehistorie@gmail.com
ARCHIWUM WPISÓW
Kaiser Wilhelm-Siedlung, czyli osiedle kolejarzy przy ulicy Hutniczej (16 lis 2017)
Ormianie w dawnym Poznaniu (9 lis 2017)
Poznańska parafia Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego (3 lis 2017)
10 grunwaldzkich "perełek" (27 paź 2017)
Balony, sterowce, aeroplany, czyli początki lotnictwa w Poznaniu (19 paź 2017)
Krótka historia osiedla Piątkowo-Naramowice (11 paź 2017)
Pogrobowiec, czyli historia króla Przemysła II (5 paź 2017)
Złota Kaplica, czyli cząstka Bizancjum w Poznaniu (28 wrz 2017)
Szkoła Wydziałowa Poznańska (2 wrz 2017)
Ogródki rozrywkowe i wyścigi konne, czyli jak dawniej bawiono się przy Drodze Dębińskiej (21 sie 2017)
10 wildeckich "perełek" (8 sie 2017)
Poznański gotyk, część 2 (23 lip 2017)
Poznański gotyk, część 1 (13 lip 2017)
Bunt wójta Przemka (3 lip 2017)
Sołacz - willowa dzielnica Poznania (15 cze 2017)
Cesarzowa Wiktoria w Poznaniu (9 cze 2017)
Protestanci w przedrozbiorowym Poznaniu, część 2 (27 maj 2017)
Protestanci w przedrozbiorowym Poznaniu, część 1 (18 maj 2017)
Zanim powstały Targi Poznańskie, czyli Wystawa Wschodnioniemiecka w 1911 roku. (14 maj 2017)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1835, część 2 (4 maj 2017)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1835, część 1 (27 kwi 2017)
10 poznańskich "naj..." (18 kwi 2017)
Medycyna i higiena w renesansowym Poznaniu (2 kwi 2017)
Adwentyści Dnia Siódmego w Poznaniu (22 mar 2017)
Bambrzy w dziejach Poznania, część 2 (9 mar 2017)
Bambrzy w dziejach Poznania, część 1 (3 mar 2017)
Jeżyckie wille - luksus i elegancja (15 lut 2017)
Legendarni biskupi poznańscy wg Długosza (6 lut 2017)
10 najsłynniejszych poznanianek (II) (22 sty 2017)
Poznaniacy wobec powstania listopadowego (30 lis 2016)
Paganini w Poznaniu (23 lis 2016)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1810, część 2 (17 lis 2016)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1810, część 1 (9 lis 2016)
Żydzi w międzywojennym Poznaniu (27 paź 2016)
Ks. Józef Rogaliński i starania o uniwersytet w osiemnastowiecznym Poznaniu (19 paź 2016)
10 najpiękniejszych ulic w Poznaniu (13 paź 2016)
Aleksander I w Poznaniu (29 wrz 2016)
Współczesne kościoły Poznania (23 wrz 2016)
Generał Tadeusz Kutrzeba i Armia "Poznań" (14 wrz 2016)
Niegolewski i inni, czyli wielkopolscy szwoleżerowie Napoleona (6 sie 2016)
Początki nowoczesnego sportu w Poznaniu (17 lip 2016)
Od października do czerwca, czyli ogólnopolskie znaczenie Czerwca'56 (7 lip 2016)
Johow-Gelände, czyli urok łazarskich kamienic (23 cze 2016)
Jak bernardyn z franciszkaninem, czyli wojna mnichów w siedemnastowiecznym Poznaniu (16 cze 2016)
95 lat Międzynarodowych Targów Poznańskich (2 cze 2016)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1790, część 2 (25 maj 2016)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1790, część 1 (19 maj 2016)
Adelajda i Kazimierz, czyli królewski ślub w katedrze poznańskiej (5 maj 2016)
Obchody Millenium Chrztu Polski w Poznaniu w 1966 roku (24 kwi 2016)
Jak Poznańczycy walczyli z germanizacją, część 2 (16 kwi 2016)
Jak Poznańczycy walczyli z germanizacją, część 1 (10 kwi 2016)
Socrealizm w Poznaniu (16 mar 2016)
Panowie z Górki (2 mar 2016)
Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk, czyli namiastka uniwersytetu (25 lut 2016)
Jordan - biskup polski czy poznański? (11 lut 2016)
Zjazd poznański 1530 roku (3 lut 2016)
Architektura międzywojennego Poznania (28 sty 2016)
10 nietuzinkowych poznaniaków (12 sty 2016)
Życie w Poznaniu w pierwszych miesiącach Wielkiej Wojny w świetle "Kuriera Poznańskiego" (15 gru 2015)
Święci patroni Poznania (9 gru 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1740, część 2 (24 lis 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1740, część 1 (17 lis 2015)
Cmentarz na Górczynie (4 lis 2015)
130 lat komunikacji telefonicznej w Poznaniu (21 paź 2015)
Włosi w dawnym Poznaniu (7 paź 2015)
"Ukochana żona", czyli historia księżnej Ryksy szwedzkiej, żony Przemysła II (12 sie 2015)
10 najpiękniejszych kamienic poznańskiej "belle epoque" (28 lip 2015)
Od Intendentury do Collegium Historicum (14 lip 2015)
"Naród Sobie", czyli narodziny i pierwsze lata Teatru Polskiego w Poznaniu (30 cze 2015)
Rymarze, krawcy i kuśnierze, czyli słów kilka o rzemieślnikach w średniowiecznym Poznaniu (24 cze 2015)
Kulturkampf (9 cze 2015)
Poznańscy muzułmanie (2 cze 2015)
Port rzeczny w Poznaniu (26 maj 2015)
10 osobliwości Poznania (13 maj 2015)
Szkoci w Poznaniu (5 maj 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1700, część 2 (27 kwi 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1700, część 1 (21 kwi 2015)
Poznańscy reformaci i ich śródecki kościół (24 mar 2015)
Generał Krzyżanowski, czyli jak wielkopolski szlachcic został amerykańskim bohaterem (10 mar 2015)
Ludzie niezwyczajni - o Dezyderym Chłapowskim i księdzu Piotrze Wawrzyniaku słów kilka (3 mar 2015)
10 najpiękniejszych miejsc w Poznaniu (17 lut 2015)
Marcin Kasprzak i Róża Luksemburg, czyli socjaliści w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (1 lut 2015)
Wybierzmy 10 najpiękniejszych miejsc w Poznaniu (26 sty 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1650, część 2 (18 sty 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1650, część 1 (11 sty 2015)
Poznańska parafia prawosławna (14 gru 2014)
10 najpiękniejszych i najcenniejszych poznańskich kościołów (30 lis 2014)
"De optimo senatore", czyli międzynarodowa kariera pewnego poznańskiego biskupa (16 lis 2014)
Od Wszystkich Świętych do Andrzejek, czyli listopad w wielkopolskiej tradycji ludowej (2 lis 2014)
Poznań 1146 - Krzyszków 1157 (26 paź 2014)
Historia Folwarku Edwardowo (12 paź 2014)
Targowisko, centrum polskości i miejsce zgromadzeń, czyli Stary Rynek w XIX wieku (9 paź 2014)
10 symboli Poznania (21 wrz 2014)
Ad maiorem Dei gloriam, czyli przybycie jezuitów do Poznania (14 wrz 2014)
Na pensji w Poznaniu dziewiętnastego stulecia (7 wrz 2014)
Dzieje Górczyna (31 sie 2014)
Przerwa wakacyjna (27 lip 2014)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1580, część 2 (21 lip 2014)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1580, część 1 (13 lip 2014)
10 najsłynniejszych poznanianek (29 cze 2014)
Katedra poznańska królewską nekropolią? (22 cze 2014)
Grecy w Poznaniu (15 cze 2014)
Konstancja z Potockich Raczyńska, czyli żywot kobiety niezwykłej (8 cze 2014)
Poznańska parafia Kościoła Ewangelicko-Metodystycznego (1 cze 2014)
Gniezno czy Poznań? Gdzie znajdowała się pierwsza stolica Polski? (25 maj 2014)
No to mamy już 3 lata! (21 maj 2014)
10 osób, które najbardziej przyczyniły się do rozwoju Poznania (18 maj 2014)
Co kryje park na osiedlu Czecha? Pruskie umocnienia wśród ratajskich bloków! (11 maj 2014)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1500, część 2 (4 maj 2014)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1500, część 1 (27 kwi 2014)
Wesołych Świąt! (13 kwi 2014)
Beocja czy Sparta? Jak wykształcił się poznański etos (23 mar 2014)
Reformowany Kościół Katolicki w Polsce i jego poznańska siedziba (16 mar 2014)
Pomniki Wieszcza Adama w Poznaniu (2 mar 2014)
Dominikanie, karmelici, bernardyni, czyli zakony żebracze w średniowiecznym Poznaniu (16 lut 2014)
Od Śluzy Katedralnej do powstania ICHOT (9 lut 2014)
W domu i w kamienicy, czyli jak mieszkali poznaniacy w XIX stuleciu (2 lut 2014)
Od osady Stelmachy do placu Wiosny Ludów (26 sty 2014)
Wehikuł czasu, czyli jak się żyło w Poznaniu 600 lat temu, część 2 (19 sty 2014)
Wehikuł czasu, czyli jak się żyło w Poznaniu 600 lat temu, część 1 (12 sty 2014)
Dwa stare forty. Jedna historia, wspólna przyszłość? (5 sty 2014)
Chwała Zwycięzcom! (26 gru 2013)
Wesołych Świąt! (22 gru 2013)
Z Poznania do Hollywood, czyli historia Lilli Palmer (15 gru 2013)
Legenda o trzech skradzionych Hostiach - prawda, czy mit? (8 gru 2013)
Sejm Dzielnicowy w Poznaniu (1 gru 2013)
Panorama renesansowego Poznania (17 lis 2013)
Miejsce kaźni Wielkopolan w okresie II wojny światowej - obóz koncentracyjny w Forcie VII w Poznaniu (8 lis 2013)
Kłopotliwy honorowy obywatel miasta Poznania (3 lis 2013)
Historia Jeżyc, część 2 (27 paź 2013)
Historia Jeżyc, część 1 (20 paź 2013)
Poznań kontra Kraków, czyli jezuickie starania o uniwersytet w Poznaniu w 1611 roku (13 paź 2013)
Doktor Marcin i inni, czyli początki poznańskiej pracy organicznej (29 wrz 2013)
Poznań w oparach czarnej magii (24 wrz 2013)
"W Poznaniu na wygnaniu", czyli poznańskie lata Kazimiery Iłłakowiczówny (15 wrz 2013)
Perły poznańskich podwórek, czyli ul. Ratajczaka 14 - historia zabudowy w podwórzu (8 wrz 2013)
Przerwa wakacyjna (21 lip 2013)
Burzliwe dzieje ratuszowego orła (14 lip 2013)
Podróż sentymentalna kolejką wąskotorową - kiedyś czasy świetności, a dziś pozostałości i wspomnienia (7 lip 2013)
Poznań pod wodą (30 cze 2013)
Wędrujące serce generała (23 cze 2013)
Pancerna Impreza. Fotorelacja z Dnia Otwartych Koszar w Centrum Szkolenia Wojsk Lądowych (16 cze 2013)
Odrodzenie z upadku, czyli działalność Komisji Dobrego Porządku w Poznaniu (9 cze 2013)
Fort VIIa - militarna przeszłość, "biurowa" przyszłość (2 cze 2013)
Od Wszechnicy Piastowskiej do Uniwersytetu Poznańskiego (26 maj 2013)
Książę Przemysł I - ojciec Poznania (19 maj 2013)
Medycyna i higiena w Poznaniu XIX stulecia (12 maj 2013)
28. Dni Ułana 2013 - fotorelacja Agnieszki Wiśniewskiej. (7 maj 2013)
"Błazeńskie urządzenie", czyli historia poznańskich koziołków (28 kwi 2013)
Poznańska Gra Liczbowa "Koziołki" (21 kwi 2013)
Hipodrom Wola - tradycja i teraźniejszość (14 kwi 2013)
Halo, halo, tu Radio Poznań! (7 kwi 2013)
Wesołych Świąt (28 mar 2013)
Książka w renesansowym Poznaniu (24 mar 2013)
Świat, którego już nie ma - Bambrzy na poznańskich Ratajach (17 mar 2013)
"Wichrzyciele i warchoły", czyli Marzec'68 w Poznaniu (10 mar 2013)
Apel (3 mar 2013)
Pozostałości Poznańskiej Twierdzy Fortowej - Fort 1 (3 mar 2013)
Alianckie naloty na Poznań (24 lut 2013)
Budynki pokawaleryjskie w Poznaniu, czyli od koszar do osiedla (17 lut 2013)
Jego Królewska Mość Mikołaj Rychlik (10 lut 2013)
Poznań w latach Wielkiej Wojny (3 lut 2013)
Zachować w pamięci miniony czas, czyli o Muzeum Uzbrojenia na poznańskiej Cytadeli (27 sty 2013)
Konkurs "Blog Roku 2012" (24 sty 2013)
"Piękna Polka", czyli historia królowej Elżbiety Ryksy (20 sty 2013)
Spotkanie z Igorem Janke (15 sty 2013)
Poznańskie stadiony, część 3 - Stadion przy ul. Bułgarskiej (13 sty 2013)
Dwieście lat temu urodził się Hipolit Cegielski! (6 sty 2013)
Wesołych Świąt !!! (19 gru 2012)
Rozrywki dzieci i młodzieży w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (9 gru 2012)
Powojenna odbudowa Starego Rynku (2 gru 2012)
Roman Wilhelmi - wybitny aktor z Poznania (25 lis 2012)
Ponowny pochówek junikowskich kosynierów (21 lis 2012)
Antiqua civitas posnaniensis, czyli dzieje Śródki (18 lis 2012)
Poznań w listopadzie 1918 roku (11 lis 2012)
Poznańska moda w czasach Oświecenia (5 lis 2012)
Odsłonięcie pomnika Romana Wilhelmiego w Poznaniu - fotorelacja (5 lis 2012)
Mały komunikat (5 lis 2012)
Poznańskie stadiony, część 2 - Stadion im. Edmunda Szyca (5 lis 2012)
Legenda polskiej archeologii (21 paź 2012)
Jak budowano Winogrady (14 paź 2012)
Poznaniaków droga ku nowoczesności (8 paź 2012)
Złodziejki, prostytutki, cudzołożnice, czyli kobieca przestępczość w dawnym Poznaniu (30 wrz 2012)
Od mostu Łacina do mostu św. Rocha (23 wrz 2012)
Jak króla Henryka w Poznaniu witano (16 wrz 2012)
Poznańskie stadiony, część 1 - Stadion Lecha na Dębcu (9 wrz 2012)
Budowniczy, uczony, biskup i polityk, czyli opowieść o Janie Lubrańskim (2 wrz 2012)
Pomniki dziewiętnastowiecznego Poznania (26 sie 2012)
Poznańscy ułani (15 sie 2012)
Na scenach kabaretów międzywojennego Poznania (12 sie 2012)
Próby emancypacji poznańskich Żydów w pierwszej połowie XIX wieku (8 sie 2012)
Dzieje "Poznańskiej Wenecji" (5 sie 2012)
Czas na urlop! (17 lip 2012)
Poznański debiut Władysława Hańczy (15 lip 2012)
Najcenniejsza relikwia poznańskiej katedry (11 lip 2012)
Łacińskie inskrypcje na poznańskim Ratuszu, część 2 (8 lip 2012)
Łacińskie inskrypcje na poznańskim Ratuszu, część 1 (4 lip 2012)
Poznański romantyk - Ryszard Wincenty Berwiński (28 cze 2012)
Na pomoc Prezydentowi i Rządowi! Poznań wobec przewrotu majowego 1926 roku (24 cze 2012)
Roman May i jego przemysłowe imperium (20 cze 2012)
Poznańskie organy Ladegasta (17 cze 2012)
Książka w średniowiecznym Poznaniu (10 cze 2012)
Wielkopolskie struktury przedwojennego wywiadu i kontrwywiadu, czyli "Dwójka" w Poznaniu i Bydgoszczy, część 2 (6 cze 2012)
Wielkopolskie struktury przedwojennego wywiadu i kontrwywiadu, czyli "Dwójka" w Poznaniu i Bydgoszczy, część 1 (3 cze 2012)
"Echt Poznanioki" kontra "Galicjoki", czyli konflikt swój-obcy w międzywojennym Poznaniu (30 maj 2012)
Królewska Niemiecka Akademia (27 maj 2012)
No to stuknął nam roczek! (20 maj 2012)
Pierwszy polski podręcznik savoir-vivre (16 maj 2012)
Centrum Turystyki Kulturowej TRAKT, czyli jak wypromować Poznań, część 2 (13 maj 2012)
Dzieje poznańskiej masonerii, część 2 (9 maj 2012)
Dzieje poznańskiej masonerii, część 1 (6 maj 2012)
Poznań a Konstytucja 3 Maja (3 maj 2012)
Rowerem przez Afrykę (29 kwi 2012)
Rycerze św. Jana Jerozolimskiego w Poznaniu (25 kwi 2012)
Czy w Poznaniu strzelano do cara? (15 kwi 2012)
Początki poznańskiej kinematografii (11 kwi 2012)
Palmy, zajączek i dyngus, czyli wielkopolskie tradycje wielkanocne, część 2 (1 kwi 2012)
Palmy, zajączek i dyngus, czyli wielkopolskie tradycje wielkanocne, część 1 (28 mar 2012)
Centrum Turystyki Kulturowej TRAKT, czyli jak wypromować Poznań, część 1 (25 mar 2012)
Ostatnia publiczna egzekucja w Polsce (21 mar 2012)
Poznańskie duchy i zjawy (18 mar 2012)
Szermierz poznańskiej kontrreformacji (14 mar 2012)
Moda renesansowego Poznania (11 mar 2012)
Związki Józefa Ignacego Kraszewskiego z Poznaniem (7 mar 2012)
Edukacja regionalna - czy jest obecna w szkole? (4 mar 2012)
O profesji kata w dawnym Poznaniu (29 lut 2012)
Ferdinand Foch w Poznaniu (26 lut 2012)
Najstarsza poznańska nekropolia (22 lut 2012)
O poznańskich łaźniach (19 lut 2012)
Ustrój renesansowego Poznania (15 lut 2012)
Tragiczna historia Ludgardy (12 lut 2012)
Trakt Królewsko-Cesarski. Podróż po historii Poznania, częśc 3 (8 lut 2012)
Perły Starego Rynku, część 4 (5 lut 2012)
Matka, żona i nauczycielka, czyli pozycja kobiet w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (1 lut 2012)
Ze wspomnień poznańskiego architekta (29 sty 2012)
Trakt Królewsko-Cesarski. Podróż po historii Poznania, częśc 2 (25 sty 2012)
Między lojalnością a kontestacją. Mniejszość niemiecka w międzywojennym Poznaniu (22 sty 2012)
Poznań w Prusach Południowych 1793 - 1806 (17 sty 2012)
Trakt Królewsko-Cesarski. Podróż po historii Poznania, część 1 (15 sty 2012)
Krynoliny, gorsety, surduty i cylindry. Kilka słów o modzie dziewiętnastowiecznego Poznania, część 2 (12 sty 2012)
Pomnik Powstańców Wielkopolskich (10 sty 2012)
Kawiarnia, teatr i karty, czyli kilka słów o rozrywkach osiemnastowiecznego Poznania (8 sty 2012)
Z Rogalina przez Francję i Holandię, do Brazylii (5 sty 2012)
Bale w hotelu Bazar (3 sty 2012)
Świąteczny komunikat (20 gru 2011)
Gwiazdor, makiełki i Herody, czyli wielkopolskie tradycje bożonarodzeniowe, część 2 (18 gru 2011)
Gwiazdor, makiełki i Herody, czyli wielkopolskie tradycje bożonarodzeniowe, część 1 (15 gru 2011)
Perły Starego Rynku, część 3 (13 gru 2011)
Krynoliny, gorsety, surduty i cylindry. Kilka słów o modzie dziewiętnastowiecznego Poznania (11 gru 2011)
Prezydent "Rzeczpospolitej Polskiej Poznańskiej" (5 gru 2011)
Perły Starego Rynku, część 2 (4 gru 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 7 (1 gru 2011)
Most znany i nieznany (29 lis 2011)
Romantycy i spiskowcy, czyli próba wywołania powstania w 1846 roku w Poznaniu (27 lis 2011)
Mentalność mieszkańców dawnego Poznania (24 lis 2011)
Perły Starego Rynku, część 1 (22 lis 2011)
Elegantki i modnisie dwudziestolecia międzywojennego (20 lis 2011)
Prezydent-legenda, czyli opowieść o Cyrylu Ratajskim (17 lis 2011)
Skóry, wosk, śledzie i wino, czyli handel nowożytnego Poznania, część 2 (15 lis 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 6 (13 lis 2011)
Patron najsłynniejszej ulicy w Poznaniu (10 lis 2011)
Miłość i polityka (8 lis 2011)
Skóry, wosk, śledzie i wino, czyli handel nowożytnego Poznania, część 1 (6 lis 2011)
Jak budowano Rataje (3 lis 2011)
Cmentarze na poznańskiej Cytadeli (1 lis 2011)
Muzyka w dawnym Poznaniu (30 paź 2011)
Polacy i Niemcy w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (27 paź 2011)
Dyplomata - arcybiskup - więzień - kardynał (25 paź 2011)
To już niemal sto lat, czyli historia Warty Poznań (23 paź 2011)
Subiektywny przegląd ważnych, zabawnych i tragicznych wydarzeń z dziejów osiemnastowiecznego Poznania (20 paź 2011)
Tramwaje konne w Poznaniu (18 paź 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 6 (16 paź 2011)
Religijność w barokowym Poznaniu (13 paź 2011)
Twórca poznańskiego ratusza (11 paź 2011)
Dzieje poznańskiej sceny operetkowej (9 paź 2011)
Poznańskie wiosła (6 paź 2011)
Rozrywki mieszkańców renesansowego Poznania (4 paź 2011)
Administracja niemiecka w okupowanym Poznaniu 1939-45 (2 paź 2011)
Doktor Marcin (29 wrz 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 5 (27 wrz 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 5 (25 wrz 2011)
Subiektywny przegląd ważnych, zabawnych i tragicznych wydarzeń z dziejów siedemnastowiecznego Poznania (22 wrz 2011)
Historia "Kolejorza", część 2 (20 wrz 2011)
Od miasta-twierdzy do nowoczesnej metropolii. Rozwój Poznania w 1 poł. XX wieku. (18 wrz 2011)
Ludność żydowska w średniowiecznym i nowożytnym Poznaniu (15 wrz 2011)
Filolog i fabrykant. Opowieść o Hipolicie Cegielskim (13 wrz 2011)
Historia "Kolejorza", część 1 (11 wrz 2011)
Pomnik Armii "Poznań" (9 wrz 2011)
Międzynarodowe Targi Poznańskie w okresie międzywojennym, część 2 (6 wrz 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 4 (4 wrz 2011)
Wrzesień 1939 roku w Poznaniu (2 wrz 2011)
Międzynarodowe Targi Poznańskie w okresie międzywojennym, część 1 (31 sie 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 4 (29 sie 2011)
Most Królowej Jadwigi (27 sie 2011)
Subiektywny przegląd ważnych, zabawnych i tragicznych wydarzeń z dziejów szesnastowiecznego Poznania (25 sie 2011)
Poznańska Georges Sand (23 sie 2011)
Bułgarzy w Poznaniu (21 sie 2011)
Kolegium Jezuickie w Poznaniu (19 sie 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 3 (17 sie 2011)
Występy Heleny Modrzejewskiej na scenach poznańskich teatrów (15 sie 2011)
Komunikat (30 lip 2011)
Przybycie Bambrów do Poznania (28 lip 2011)
Edward hr. Raczyński (1786 - 1845) (26 lip 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 3. Czas pracy i odpoczynku. (25 lip 2011)
Edukacja dziewcząt w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (24 lip 2011)
Subiektywny przegląd ważnych, zabawnych i tragicznych wydarzeń z dziejów średniowiecznego Poznania (22 lip 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 2 (22 lip 2011)
Szwedzi w Poznaniu, część 2 (21 lip 2011)
Mikołaj Skrzetuski (ok. 1610 - 1673) (19 lip 2011)
Szwedzi w Poznaniu, część 1 (18 lip 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 1 (17 lip 2011)
Poznań na morzach i oceanach, część 3 (16 lip 2011)
Poznań na morzach i oceanach, część 2 (15 lip 2011)
Poznań na morzach i oceanach, część 1 (14 lip 2011)
Inteligencja polska w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (13 lip 2011)
Biskup Andrzej Bniński (1396 - 1479) (12 lip 2011)
Perypetie z pomnikiem Bamberki (11 lip 2011)
Reformacja i kontrreformacja w Poznaniu, część 2 (10 lip 2011)
Reformacja i kontrreformacja w Poznaniu, część 1 (9 lip 2011)
Biblioteka Raczyńskich (8 lip 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 2 (7 lip 2011)
Antoni Pfitzner i jego firma (5 lip 2011)
Krótka historia Łazarza (4 lip 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 1 (3 lip 2011)
Przyjęcia u prezydenta Ratajskiego (2 lip 2011)
Emilia Sczaniecka (1804 - 1896) (1 lip 2011)
Zajezdnia tramwajowa przy ulicy Gajowej (30 cze 2011)
Panorama średniowiecznego Poznania, część 2 (29 cze 2011)
Pomnik Poznańskiego Czerwca'56 (28 cze 2011)
Poznański Czerwiec 1956 (27 cze 2011)
Przemysł piwowarski w Poznaniu w XIX i na początku XX wieku (26 cze 2011)
Panorama średniowiecznego Poznania, część 1 (25 cze 2011)
Pomnik Bismarcka w Poznaniu (24 cze 2011)
Akademia Lubrańskiego (23 cze 2011)
Kościół św. Wojciecha (22 cze 2011)
Antoni Radziwiłł 1775 - 1833 (21 cze 2011)
Ustrój średniowiecznego Poznania (20 cze 2011)
Fortyfikacje Twierdzy Poznań - bariera w rozwoju miasta w XIX wieku (19 cze 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 5 (18 cze 2011)
Pałac Górków (16 cze 2011)
Józef Struś 1510 - 1568 (15 cze 2011)
Brytyjski nalot na Poznań (14 cze 2011)
Krótka historia Wildy (13 cze 2011)
Zamtuzy i gamratki, czyli płatna miłość w Poznaniu, część 2 (12 cze 2011)
Więzienia w Poznaniu (10 cze 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 4 (9 cze 2011)
Pożary i powodzie w renesansowym Poznaniu (8 cze 2011)
Perła poznańskiego baroku (7 cze 2011)
Twórca praskiego golema był Poznaniakiem (6 cze 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 3 (5 cze 2011)
Zamtuzy i gamratki, czyli płatna miłość w Poznaniu, część 1 (4 cze 2011)
Pręgierz (3 cze 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 2 (2 cze 2011)
Paweł Edmund Strzelecki 1797 - 1873 (1 cze 2011)
Zamek Wilhelma II (31 maj 2011)
Poznańskie czarownice i ich obrońcy (30 maj 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 1 (29 maj 2011)
Poznaniak wśrod pionierów pediatrii (27 maj 2011)
Poznaniak współtwórcą wielkich odkryć geograficznych (26 maj 2011)
Sytuacja kobiet w renesansowym Poznaniu (25 maj 2011)
Zamek Przemysła (24 maj 2011)
Dopisek (23 maj 2011)
Napoleon w Poznaniu (23 maj 2011)
Herb miasta Poznania (22 maj 2011)
Skąd się wzięła nazwa "Poznań"? (21 maj 2011)
Witam wszystkich i zapraszam do lektury. (20 maj 2011)
Zdjęcie: Marek Barankiewicz