blog background
 
Maciej Brzeziński: Poznańskie Historie
historia, zabytki, kultura, ludzie
metka_epoznan
Beocja czy Sparta? Jak wykształcił się poznański etos
ok
80
not ok
2
liczba odsłon: 1056

W

ydarzenia rozgrywające się w Poznańskiem wzbudzały żywe zainteresowanie Polaków w innych zaborach. Część publicystów niechętna Poznańczykom, porównywała Poznańskie do starożytnej Beocji uważając, że Poznańczycy skupiają się tylko na sprawach materialnych. Sami Wielkopolanie woleli porównywać swą małą ojczyznę do Sparty – krainy twardej, nieustępliwej, zdolnej do walki i najwyższych poświęceń. 

 

Specyficzna sytuacja w jakiej znalazła się ta część Wielkopolski, która dostała się  pod władzę Prus i droga do niepodległości jaką podążyli Poznańczycy, była odmienna od tej, jaką obrano w innych zaborach. W okresie zmagań z pruskim zaborcą, wykształcił się także specyficzny etos, który w mniejszym lub większym stopniu przetrwał do dziś, a przynajmniej chcielibyśmy, aby tak było. Oczywiście nie zawsze to, co mieszkańcy naszego regionu uważają za swoje zalety, inni również za takowe uznają. Przyjrzyjmy się zatem częściom składowym owego poznańskiego etosu i wybranym opiniom na ten temat.


Herb Poznania z czasów pruskich, źródło: Wikimedia.


W tekście wiele razy pojawiać się będzie termin „Poznańczyk”. Pod tym określeniem rozumiem nie tylko człowieka żyjącego w Poznaniu i utożsamiającego się z tym miastem, ale również osobę mieszkającą w Wielkim Księstwie Poznańskim, przekształconym później w Prowincję Poznańską. Nie można mówić tu o Wielkopolsce jako takiej, wiemy bowiem, że nie cała dzielnica znalazła się pod zaborem pruskim. Ziemie: kaliska i konińska, były częścią zaboru rosyjskiego.

 

Nie do końca słuszne jest przekonanie, że dopiero Prusacy nauczyli Poznańczyków pracy i gospodarności. Część pamiętnikarzy z XVII i XVIII wieku pisało, że panowie wielkopolscy regularnie płacili podatki, lepiej zarządzali swymi dobrami, osiągali wyższe dochody i byli bardziej oszczędni w porównaniu ze szlachta z innych dzielnic. Osiemnastowieczni cudzoziemcy odwiedzający Rzeczpospolitą, wyraźnie wskazywali na Wielkopolskę, jako region stojący najwyżej pod względem cywilizacyjnym. Na krótko przed rozbiorami Rzeczpospolitej, Wielkopolska przodowała pod względem gospodarczym, a wysoko stało zwłaszcza rolnictwo. Zainteresowanie sytuacją Wielkiego Księstwa Poznańskiego wzrosło w latach trzydziestych XIX wieku. Pisano obszernie o sytuacji tej ziemi, nasileniu kursu germanizacyjnego i działalności organizacji społecznych. To zainteresowanie Poznańskiem utrzymało się do końca trwania zaborów.   


Biblioteka Raczyńskich, mal. J. von Minutoli, źródło: Wikimedia.

 

Z biegiem lat ukształtował się stereotyp Poznańczyka, który utrzymał się przez długie lata, a nawet niektóre jego elementy, przetrwały do dzisiaj. Wśród pozytywnych cech mieszkańców Poznańskiego wyróżniono: gospodarność, pracowitość, oszczędność, aktywność, wytrwałość, patriotyzm, realizm, zdrowy rozsądek oraz umiłowanie porządku i praworządności. Jako wady podawano zaś: sztywność, wyrachowanie, oschłość w okazywaniu uczuć, materializm, bigoterię, skąpstwo, niski poziom intelektualny i brak wyższych potrzeb kulturalnych. Krytycy poznańskości, ale także i jej apologeci, wskazywali, że ujemne strony Poznańczyków wynikają z wpływów pruskich. Postarajmy się zatem odpowiedzieć sobie  na pytanie, co takiego wpłynęło na wykształcenie się w Poznańczykach cech, które im przypisywano i czy stereotyp ten  jest prawdziwy.  


Hotel Bazar w latach 40. XIX w., źródło: www.wieczorkiewicz.org.

 

Prusacy zajmując Wielkopolskę w 1793 roku, przejmowali obszar rozwinięty pod względem gospodarczym. Okazało się nawet, że Wielkopolska wyprzedzała pod względem ekonomicznym niektóre regiony monarchii Hohenzollernów. Wkrótce nawet Poznańskie upodobniło się do najbardziej rozwiniętych rolniczo obszarów Królestwa Prus. Do końca okresu zaborów zresztą, Poznańskie pozostał przede wszystkim regionem rolniczym. Przemysł i rzemiosło na tym obszarze nastawione było przede wszystkim na obsługę gospodarstw rolnych. Wiemy przecież, że Hipolit Cegielski produkował narzędzia i maszyny rolnicze, a Roman May nawozy sztuczne. Prusy stały się z czasem jednym na najnowocześniejszych i najlepiej uprzemysłowionych państw w Europie i zdecydowanie przewyższały pod tym względem pozostałych zaborców, a zatem rozwój Prus przyczynił się także do rozwoju zaboru pruskiego.  

 

Władze pruskie, pomimo stosunkowo łagodnego kursu w latach 1815 – 30, wyraźnie dążyły do zgermanizowania Poznańskiego i faworyzowały Niemców, kosztem ludności polskiej. Polacy nie mogli liczyć na żadne względy Prusaków, którzy wprost ich szykanowali. Starano się zniechęcać polskich obywateli do aktywności i dążono do wykupu ziemi należącej do polskich ziemian. Niemcy otrzymywali większość zamówień rządowych, a polscy przedsiębiorcy byli gnębieni większymi podatkami. Polacy nie mogli liczyć na wysokie posady w administracji, wojsku i policji. Starano się także nie dopuszczać do powstania polskich organizacji, ale nade wszystko obawiano się konspiracji, więc z dwojga złego, Prusacy doszli do wniosku, że lepiej aby Polacy zajęli się gospodarką i działalnością społeczną, niż przygotowywaniem powstań. Tak też naczelny prezes Wielkiego Księstwa Poznańskiego w latach 1830 - 41 Edward Flottwell, motywował wydanie zgody na budowę Bazaru.     


Edward Flottwell, źródło: Wikimedia.

 

Nie inaczej było w kwestii nauczania. Prusy wprowadziły w 1825 roku obowiązek szkolny i po jakimś czasie praktycznie zlikwidowały analfabetyzm, ale z drugiej strony nie dopuściły do powstania uniwersytetu w Poznaniu i starały się ograniczyć do minimum liczbę polskiej inteligencji. Zlikwidowano w 1878 roku Towarzystwo Oświaty Ludowej i doprowadzono do zamknięcia świetnej Szkoły Rolniczej z Żabikowie, założonej przez filozofa Augusta Cieszkowskiego. 


August Cieszkowski, źródło: Wikimedia.


Namiastką wyższej uczelni miało stać się Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk, założone w 1857 roku i wszelkiego typu kursy i wykłady otwarte. Miłośnicy nauki mogli korzystać z bogatych księgozbiorów Biblioteki Raczyńskich, zbiorów kórnickich i książnicy PTPN. Prócz tego działało Towarzystwo Czytelni Ludowych, założone w 1880 roku, zajmujące się krzewieniem oświaty dla ludu, prowadzeniem bibliotek i czytelni. Niełatwo było jednak Polakom wybierać zawód nauczycielski. Polak-nauczyciel mógł w każdej chwili liczyć się z przeniesieniem w głąb państwa pruskiego, a później Niemiec.


Siedziba PTPN, źródło: Wikimedia.


Józef Ignacy Kraszewski w pracy Rachunki z roku 1867, tak pisał o szkolnictwie w Poznańskiem: Wyższy stan zakładów naukowych w państwie pruskim, ogólna oświata, łatwość jej nabywania, mimo że dla nas wszędzie jest zabarwiona niemczyzną, daje wykształcenie większe i siły, na jakie zbywa gdzie indziej. Brak tu wprawdzie polskiego uniwersytetu, brak szkół polskich, takich jakich byśmy pragnęli, a o które próżno się upominano (stanowczo odmowną otrzymawszy odpowiedź) – pomimo to jednak oświata i  naukowe wykształcenie wydają ludzi zdolnych ani uczucia narodowego, ani znajomości języka i dziejów nie pozbawionych.

 

W ciągu dziewiętnastego stulecia nie udało się przekształcić Poznania w wiodący ośrodek kulturalny. Pod tym względem Gród Przemysła pozostał w tyle za Krakowem, Warszawą i Lwowem. W Poznaniu nie było pisarzy pokroju Kraszewskiego, Sienkiewicza, Reymonta czy Prusa. Właściwie jedynym utalentowanym poetą w  mieście był Ryszard Berwiński, ale zbytnie zaangażowanie tego poety w sprawy niepodległościowe i społeczne spowodowało, że nie poświęcił się w pełni twórczości literackiej, na miarę swojego wielkiego talentu. Znany jest dziś właściwie jedynie historykom literatury i znawcom dziejów Wielkopolski. Zainteresowanych odsyłam do tekstu: Poznański romantyk - Ryszard Wincenty Berwiński - link: http://poznanskiehistorie.blogspot.com/2012/06/poznanski-romantyk-ryszard-wincenty.html Poznań nie stał się też centrum sztuki, choć przy PTPN powstało pierwsze na ziemiach polskich muzeum, a dzięki prywatnym kolekcjonerom, powstały w Poznańskiem bogate zbiory dzieł sztuki.


Ryszard W. Berwiński, źródło: Wikimedia. 


Mimo wszystko jednak, trudno uznać Poznań za kulturalną pustynię. Dzięki ofiarności społeczeństwa, w 1875 roku powstał Teatr Polski, który odegrał wielką rolę w krzewieniu języka i kultury polskiej. 


Teatr Polski w latach 90. XIX  w., źródło: www.wieczorkiewicz.org


Stolica Wielkopolski stała się znaczącym ośrodkiem dziennikarskim. Ukazywały się tu czasopisma stojące na wysokim poziomie, jak: „Dziennik Poznański”, „Dziennik Domowy”, „Kurier Poznański”, „Tygodnik Literacki”, „Przegląd Poznański” i „Zdrój”. Spośród znanych dziennikarzy wystarczy wymienić chociażby Julię Molińską-Woykowską, jedną z pierwszych polskich emancypantek i jej męża Antoniego Woykowskiego. Oprócz nich warto wspomnieć o Marcelim Mottym, Romanie Szymańskim, Franciszku Dobrowolskim, Janie Koźmianie oraz Jerzym i Witoldzie Hulewiczach. 


Franciszek Dobrowolski, źródło: Wikimedia.


W 1895 roku Drukarnia i Księgarnia Świętego Wojciecha z inicjatywy arcybiskupa Floriana Stablewskiego, rozpoczęła wydawanie „Przewodnika Katolickiego”, ukazującego się do dzisiaj najstarszego polskiego czasopisma o tematyce społeczno-religijnej.


Abp Florian Stablewski, źródło: Wikimedia. 

 

Tym, co zdecydowanie odróżniło Poznańskie od reszty ziem polskich, była oczywiście praca organiczna. Tutejsi Polacy pojęli, że tylko wzrost aktywności na polu gospodarczy i oświatowym zagwarantuje przetrwanie, rozbudzi świadomość narodową i przygotuje Poznańczyków do walki o niepodległość. Przywódcy ruchu organicznikowskiego, jak chociażby: Karol Marcinkowski, Hipolit Cegielski, Maksymilian Jackowski i księża: Augustyn Szamarzewski, Piotr Wawrzyniak i Stanisław Adamski, starali się wpoić mieszkańcom regionu takie ideały, jak pracowitość, solidność, punktualność, oszczędność, nawyk ciągłego zdobywania i poszerzania wiedzy oraz nabywania nowych umiejętności. Długo można by wymieniać inicjatywy organiczników, dość wspomnieć o Hotelu Bazar, Towarzystwie Naukowej Pomocy, Towarzystwie Przemysłowym i Banku Związku Spółek Zarobkowych. Można powiedzieć, że praca organiczna przyczyniła się do przejścia społeczeństwa wielkopolskiego z feudalizmu do kapitalistycznej formacji społeczno-politycznej, że posłużę  się językiem Marksa.

 

Do dziś pokutuje pogląd, że Poznańczycy unikali zbrojnej walki o niepodległość. Nic bardziej mylnego. Mieszkańcy Wielkiego Księstwa Poznańskiego wzięli czynny udział w insurekcji kościuszkowskiej, wojnach napoleońskich, a w Poznańskiem doszło do trzech powstań, w latach: 1806, 1848, 1918/19, z czego powstania: 1806 i 1918/19 zakończyły się zwycięstwem. Poznań stał się głównym ośrodkiem konspiracyjnym przygotowującym trójzaborowe powstanie w 1846 roku. Mężczyźni z Poznańskiego brali czynny udział w powstaniach: listopadowym i styczniowym, a wielkopolskie panie, zwłaszcza Emilia Sczaniecka, opiekowały się rannymi w szpitalach polowych. Zabór pruski stał się też zapleczem dla walczących rodaków w Królestwie Polskim.


Poznańscy ułani w powstaniu listopadowym, źródło: Wikimedia.


Zupełnie inne zdanie na ten temat miał niechętny Poznańczykom Juliusz Słowacki, który zarzucał im zbytnie „liczenie się z realiami”, miast stawać do boju, choćby bez broni i szans na zwycięstwo, jak kazała romantyczna dusza poety. Oto fragment wiersza pod przewrotnym tytułem Vivat Poznańczanie!:

 

Gotują się na powstanie,

Pobłogosław, Panie Boże,

Tak jako kaczki za morze.

Wybierają się - na wroga

Już! Już! Vivat Poznańczanie!

 

Potrzeba pierwej, mospanie,

Obliczyć, wielu nas stanie

I na koniach, i bez koni,

I trzeba zakupić broni,

I haj! Vivat Poznańczanie!

 

Obliczyli i bez sprzeczek,

Co jest w Polaków nie lada,

Że kupić broni wypada,

Broni na takie powstanie

Aż całych trzydzieści beczek. […]

 

Wszystkie powyższe działania doprowadziły do znacznego rozwoju cywilizacyjnego Poznańskiego i zdecydowały o klęsce polityki germanizacyjnej. Zauważyli to także publicyści spoza regionu. A piśmie „Niwa” w 1881 roku, ukazał się w artykuł anonimowego autora pt. Wycieczka w Poznańskie, w którym zauważono brak większych sukcesów germanizatorów: Germanizacja, tysiącem najrozmaitszych, najgwałtowniejszych popierania środków, nie wydała dotychczas skutków, jakich po niej oczekiwano: kraj we wnętrzu swoim pozostał polskim, może bardziej polskim, niż się to wydawać może ludziom patrzącym na niego z daleka lub powierzchownie… Głoszenie go zniemczonym, straconym itd. jest przyznawaniem Niemcom zwycięstwa którego nie odnieśli, jest zachęcaniem ich do wytrwania w drodze, która ich do zamierzonego celu nie prowadzi i na pewno nie doprowadzi nigdy, jest więc szkodliwym politycznie, a faktycznie – najzupełniej nieprawdziwym.

 

Ile z wielkopolskiego etosu przetrwało do dzisiaj? Trudno odpowiedzieć na to pytanie. Od kilkunastu lat trwają dyskusje na ten temat na łamach prasy i w Internecie. Zdania są tu podzielone. Możemy być dumni z osiągnięć naszych przodków, ale jednocześnie apeluję o jedno – nie patrzymy „z góry” na Polaków zamieszkujących inne regiony naszego kraju. Chwalmy wielkopolską drogę do niepodległości, ale okazujmy też szacunek i zrozumienie dla tych, którzy w przeszłości uznawali inne metody walki o wolność, bowiem, jak głosił nieżyjący już profesor Stefan Kieniewicz, jeden z najwybitniejszych historyków zajmujących się XIX wiekiem, do niepodległości prowadziło sto dróg i wszystkie były właściwe.

 

Źródło:

 

Etos Wielkopolan. Antologia tekstów o społeczeństwie Wielkopolski z drugiej połowy XIX i XX wieku, wybrał i opracował Witold Molik przy współudziale Agnieszki Buszko, Poznań 2005.

 

L. Trzeciakowski, Wizerunek dziewiętnastowiecznego Poznaniaka. Stereotyp i rzeczywistość, „Kronika Miasta Poznania”, nr 3-4, 1982.

 
WASZE KOMENTARZE[1]
~: Panie Macieju, a czy wysoki poziom gospodarności i zaradności Poznańczyków nie wynikał z ich przeszłości ? Jeśli sięgniemy początków Poznania to był on lokowany na prawie magdeburskim czyli niemieckim. Zasadźcą był Tomasz z Gubina czyli de facto także nie do końca przedstawiciel Polan czy jak ich można ówcześnie nazwać. Ale stamtąd czyli zza Odry pochodziła wiedza i umiejętności. I tę wiedzę zdecydował się wykorzystać Przemysł. A dalszy rozwój miasta tez był oparty o wiedzę tych których przyprowadził Tomasz, a napisane jest w akcie lokacyjnym "sprowadzi nam tutaj Niemców". Przenikanie się tych dwóch narodowości na jednym gruncie - poznańskim plus kolejne narodowości: Szkoci, Węgrzy także Grecy no i Żydzi oczywiście potem Bambrzy wykształciło kocioł narodowościowy, który dał takie właśnie cechy jakie przypisuje się in plus Poznańczykom. Wywodziły się one jednak w poważnej mierze z... A zabory tylko wzmogły i wzmocniły te cechy... pozdrawiam Lajkonik
dodano: Wtorek, 2014.04.15 16:16, IP:80.50.128.XXX
ok
2
not ok
1
odpowiedz|usuń
DODAJ KOMENTARZ | Jesteś niezalogowany, Twój nick będzie poprzedzony ~zaloguj | zarejestruj
Liczba znaków do wykorzystania: 1000
codeimgNie jesteś anonimowy, Twoje IP zapisujemy w naszej bazie danych. Dodając komentarz akceptujesz Regulamin Forum
Do poprawnego działania mechanizmu dodawania komentarzy wymagane jest włączenie obsługi ciasteczek.
avatar
MACIEJ BRZEZIŃSKI
poznanskiehistorie.epoznan.pl
RSSsend_message
Nazywam się Maciej Brzeziński. Z wykształcenia jestem historykiem i wschodoznawcą. Od maja 2011 roku prowadzę tego bloga. Historia Poznania to jedna z moich pasji, ale za to największa, dlatego chcę popularyzować fascynujące dzieje tego miasta. Można mnie znaleźć także pod adresem: www.poznanskiehistorie.blogspot.com oraz na facebooku. Zapraszam więc do lektury.
Mój kontakt: poznanskiehistorie@gmail.com
ARCHIWUM WPISÓW
Sołacz - willowa dzielnica Poznania (15 cze 2017)
Cesarzowa Wiktoria w Poznaniu (9 cze 2017)
Protestanci w przedrozbiorowym Poznaniu, część 2 (27 maj 2017)
Protestanci w przedrozbiorowym Poznaniu, część 1 (18 maj 2017)
Zanim powstały Targi Poznańskie, czyli Wystawa Wschodnioniemiecka w 1911 roku. (14 maj 2017)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1835, część 2 (4 maj 2017)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1835, część 1 (27 kwi 2017)
10 poznańskich "naj..." (18 kwi 2017)
Medycyna i higiena w renesansowym Poznaniu (2 kwi 2017)
Adwentyści Dnia Siódmego w Poznaniu (22 mar 2017)
Bambrzy w dziejach Poznania, część 2 (9 mar 2017)
Bambrzy w dziejach Poznania, część 1 (3 mar 2017)
Jeżyckie wille - luksus i elegancja (15 lut 2017)
Legendarni biskupi poznańscy wg Długosza (6 lut 2017)
10 najsłynniejszych poznanianek (II) (22 sty 2017)
Poznaniacy wobec powstania listopadowego (30 lis 2016)
Paganini w Poznaniu (23 lis 2016)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1810, część 2 (17 lis 2016)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1810, część 1 (9 lis 2016)
Żydzi w międzywojennym Poznaniu (27 paź 2016)
Ks. Józef Rogaliński i starania o uniwersytet w osiemnastowiecznym Poznaniu (19 paź 2016)
10 najpiękniejszych ulic w Poznaniu (13 paź 2016)
Aleksander I w Poznaniu (29 wrz 2016)
Współczesne kościoły Poznania (23 wrz 2016)
Generał Tadeusz Kutrzeba i Armia "Poznań" (14 wrz 2016)
Niegolewski i inni, czyli wielkopolscy szwoleżerowie Napoleona (6 sie 2016)
Początki nowoczesnego sportu w Poznaniu (17 lip 2016)
Od października do czerwca, czyli ogólnopolskie znaczenie Czerwca'56 (7 lip 2016)
Johow-Gelände, czyli urok łazarskich kamienic (23 cze 2016)
Jak bernardyn z franciszkaninem, czyli wojna mnichów w siedemnastowiecznym Poznaniu (16 cze 2016)
95 lat Międzynarodowych Targów Poznańskich (2 cze 2016)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1790, część 2 (25 maj 2016)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1790, część 1 (19 maj 2016)
Adelajda i Kazimierz, czyli królewski ślub w katedrze poznańskiej (5 maj 2016)
Obchody Millenium Chrztu Polski w Poznaniu w 1966 roku (24 kwi 2016)
Jak Poznańczycy walczyli z germanizacją, część 2 (16 kwi 2016)
Jak Poznańczycy walczyli z germanizacją, część 1 (10 kwi 2016)
Socrealizm w Poznaniu (16 mar 2016)
Panowie z Górki (2 mar 2016)
Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk, czyli namiastka uniwersytetu (25 lut 2016)
Jordan - biskup polski czy poznański? (11 lut 2016)
Zjazd poznański 1530 roku (3 lut 2016)
Architektura międzywojennego Poznania (28 sty 2016)
10 nietuzinkowych poznaniaków (12 sty 2016)
Życie w Poznaniu w pierwszych miesiącach Wielkiej Wojny w świetle "Kuriera Poznańskiego" (15 gru 2015)
Święci patroni Poznania (9 gru 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1740, część 2 (24 lis 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1740, część 1 (17 lis 2015)
Cmentarz na Górczynie (4 lis 2015)
130 lat komunikacji telefonicznej w Poznaniu (21 paź 2015)
Włosi w dawnym Poznaniu (7 paź 2015)
"Ukochana żona", czyli historia księżnej Ryksy szwedzkiej, żony Przemysła II (12 sie 2015)
10 najpiękniejszych kamienic poznańskiej "belle epoque" (28 lip 2015)
Od Intendentury do Collegium Historicum (14 lip 2015)
"Naród Sobie", czyli narodziny i pierwsze lata Teatru Polskiego w Poznaniu (30 cze 2015)
Rymarze, krawcy i kuśnierze, czyli słów kilka o rzemieślnikach w średniowiecznym Poznaniu (24 cze 2015)
Kulturkampf (9 cze 2015)
Poznańscy muzułmanie (2 cze 2015)
Port rzeczny w Poznaniu (26 maj 2015)
10 osobliwości Poznania (13 maj 2015)
Szkoci w Poznaniu (5 maj 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1700, część 2 (27 kwi 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1700, część 1 (21 kwi 2015)
Poznańscy reformaci i ich śródecki kościół (24 mar 2015)
Generał Krzyżanowski, czyli jak wielkopolski szlachcic został amerykańskim bohaterem (10 mar 2015)
Ludzie niezwyczajni - o Dezyderym Chłapowskim i księdzu Piotrze Wawrzyniaku słów kilka (3 mar 2015)
10 najpiękniejszych miejsc w Poznaniu (17 lut 2015)
Marcin Kasprzak i Róża Luksemburg, czyli socjaliści w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (1 lut 2015)
Wybierzmy 10 najpiękniejszych miejsc w Poznaniu (26 sty 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1650, część 2 (18 sty 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1650, część 1 (11 sty 2015)
Poznańska parafia prawosławna (14 gru 2014)
10 najpiękniejszych i najcenniejszych poznańskich kościołów (30 lis 2014)
"De optimo senatore", czyli międzynarodowa kariera pewnego poznańskiego biskupa (16 lis 2014)
Od Wszystkich Świętych do Andrzejek, czyli listopad w wielkopolskiej tradycji ludowej (2 lis 2014)
Poznań 1146 - Krzyszków 1157 (26 paź 2014)
Historia Folwarku Edwardowo (12 paź 2014)
Targowisko, centrum polskości i miejsce zgromadzeń, czyli Stary Rynek w XIX wieku (9 paź 2014)
10 symboli Poznania (21 wrz 2014)
Ad maiorem Dei gloriam, czyli przybycie jezuitów do Poznania (14 wrz 2014)
Na pensji w Poznaniu dziewiętnastego stulecia (7 wrz 2014)
Dzieje Górczyna (31 sie 2014)
Przerwa wakacyjna (27 lip 2014)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1580, część 2 (21 lip 2014)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1580, część 1 (13 lip 2014)
10 najsłynniejszych poznanianek (29 cze 2014)
Katedra poznańska królewską nekropolią? (22 cze 2014)
Grecy w Poznaniu (15 cze 2014)
Konstancja z Potockich Raczyńska, czyli żywot kobiety niezwykłej (8 cze 2014)
Poznańska parafia Kościoła Ewangelicko-Metodystycznego (1 cze 2014)
Gniezno czy Poznań? Gdzie znajdowała się pierwsza stolica Polski? (25 maj 2014)
No to mamy już 3 lata! (21 maj 2014)
10 osób, które najbardziej przyczyniły się do rozwoju Poznania (18 maj 2014)
Co kryje park na osiedlu Czecha? Pruskie umocnienia wśród ratajskich bloków! (11 maj 2014)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1500, część 2 (4 maj 2014)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1500, część 1 (27 kwi 2014)
Wesołych Świąt! (13 kwi 2014)
Beocja czy Sparta? Jak wykształcił się poznański etos (23 mar 2014)
Reformowany Kościół Katolicki w Polsce i jego poznańska siedziba (16 mar 2014)
Pomniki Wieszcza Adama w Poznaniu (2 mar 2014)
Dominikanie, karmelici, bernardyni, czyli zakony żebracze w średniowiecznym Poznaniu (16 lut 2014)
Od Śluzy Katedralnej do powstania ICHOT (9 lut 2014)
W domu i w kamienicy, czyli jak mieszkali poznaniacy w XIX stuleciu (2 lut 2014)
Od osady Stelmachy do placu Wiosny Ludów (26 sty 2014)
Wehikuł czasu, czyli jak się żyło w Poznaniu 600 lat temu, część 2 (19 sty 2014)
Wehikuł czasu, czyli jak się żyło w Poznaniu 600 lat temu, część 1 (12 sty 2014)
Dwa stare forty. Jedna historia, wspólna przyszłość? (5 sty 2014)
Chwała Zwycięzcom! (26 gru 2013)
Wesołych Świąt! (22 gru 2013)
Z Poznania do Hollywood, czyli historia Lilli Palmer (15 gru 2013)
Legenda o trzech skradzionych Hostiach - prawda, czy mit? (8 gru 2013)
Sejm Dzielnicowy w Poznaniu (1 gru 2013)
Panorama renesansowego Poznania (17 lis 2013)
Miejsce kaźni Wielkopolan w okresie II wojny światowej - obóz koncentracyjny w Forcie VII w Poznaniu (8 lis 2013)
Kłopotliwy honorowy obywatel miasta Poznania (3 lis 2013)
Historia Jeżyc, część 2 (27 paź 2013)
Historia Jeżyc, część 1 (20 paź 2013)
Poznań kontra Kraków, czyli jezuickie starania o uniwersytet w Poznaniu w 1611 roku (13 paź 2013)
Doktor Marcin i inni, czyli początki poznańskiej pracy organicznej (29 wrz 2013)
Poznań w oparach czarnej magii (24 wrz 2013)
"W Poznaniu na wygnaniu", czyli poznańskie lata Kazimiery Iłłakowiczówny (15 wrz 2013)
Perły poznańskich podwórek, czyli ul. Ratajczaka 14 - historia zabudowy w podwórzu (8 wrz 2013)
Przerwa wakacyjna (21 lip 2013)
Burzliwe dzieje ratuszowego orła (14 lip 2013)
Podróż sentymentalna kolejką wąskotorową - kiedyś czasy świetności, a dziś pozostałości i wspomnienia (7 lip 2013)
Poznań pod wodą (30 cze 2013)
Wędrujące serce generała (23 cze 2013)
Pancerna Impreza. Fotorelacja z Dnia Otwartych Koszar w Centrum Szkolenia Wojsk Lądowych (16 cze 2013)
Odrodzenie z upadku, czyli działalność Komisji Dobrego Porządku w Poznaniu (9 cze 2013)
Fort VIIa - militarna przeszłość, "biurowa" przyszłość (2 cze 2013)
Od Wszechnicy Piastowskiej do Uniwersytetu Poznańskiego (26 maj 2013)
Książę Przemysł I - ojciec Poznania (19 maj 2013)
Medycyna i higiena w Poznaniu XIX stulecia (12 maj 2013)
28. Dni Ułana 2013 - fotorelacja Agnieszki Wiśniewskiej. (7 maj 2013)
"Błazeńskie urządzenie", czyli historia poznańskich koziołków (28 kwi 2013)
Poznańska Gra Liczbowa "Koziołki" (21 kwi 2013)
Hipodrom Wola - tradycja i teraźniejszość (14 kwi 2013)
Halo, halo, tu Radio Poznań! (7 kwi 2013)
Wesołych Świąt (28 mar 2013)
Książka w renesansowym Poznaniu (24 mar 2013)
Świat, którego już nie ma - Bambrzy na poznańskich Ratajach (17 mar 2013)
"Wichrzyciele i warchoły", czyli Marzec'68 w Poznaniu (10 mar 2013)
Apel (3 mar 2013)
Pozostałości Poznańskiej Twierdzy Fortowej - Fort 1 (3 mar 2013)
Alianckie naloty na Poznań (24 lut 2013)
Budynki pokawaleryjskie w Poznaniu, czyli od koszar do osiedla (17 lut 2013)
Jego Królewska Mość Mikołaj Rychlik (10 lut 2013)
Poznań w latach Wielkiej Wojny (3 lut 2013)
Zachować w pamięci miniony czas, czyli o Muzeum Uzbrojenia na poznańskiej Cytadeli (27 sty 2013)
Konkurs "Blog Roku 2012" (24 sty 2013)
"Piękna Polka", czyli historia królowej Elżbiety Ryksy (20 sty 2013)
Spotkanie z Igorem Janke (15 sty 2013)
Poznańskie stadiony, część 3 - Stadion przy ul. Bułgarskiej (13 sty 2013)
Dwieście lat temu urodził się Hipolit Cegielski! (6 sty 2013)
Wesołych Świąt !!! (19 gru 2012)
Rozrywki dzieci i młodzieży w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (9 gru 2012)
Powojenna odbudowa Starego Rynku (2 gru 2012)
Roman Wilhelmi - wybitny aktor z Poznania (25 lis 2012)
Ponowny pochówek junikowskich kosynierów (21 lis 2012)
Antiqua civitas posnaniensis, czyli dzieje Śródki (18 lis 2012)
Poznań w listopadzie 1918 roku (11 lis 2012)
Poznańska moda w czasach Oświecenia (5 lis 2012)
Odsłonięcie pomnika Romana Wilhelmiego w Poznaniu - fotorelacja (5 lis 2012)
Mały komunikat (5 lis 2012)
Poznańskie stadiony, część 2 - Stadion im. Edmunda Szyca (5 lis 2012)
Legenda polskiej archeologii (21 paź 2012)
Jak budowano Winogrady (14 paź 2012)
Poznaniaków droga ku nowoczesności (8 paź 2012)
Złodziejki, prostytutki, cudzołożnice, czyli kobieca przestępczość w dawnym Poznaniu (30 wrz 2012)
Od mostu Łacina do mostu św. Rocha (23 wrz 2012)
Jak króla Henryka w Poznaniu witano (16 wrz 2012)
Poznańskie stadiony, część 1 - Stadion Lecha na Dębcu (9 wrz 2012)
Budowniczy, uczony, biskup i polityk, czyli opowieść o Janie Lubrańskim (2 wrz 2012)
Pomniki dziewiętnastowiecznego Poznania (26 sie 2012)
Poznańscy ułani (15 sie 2012)
Na scenach kabaretów międzywojennego Poznania (12 sie 2012)
Próby emancypacji poznańskich Żydów w pierwszej połowie XIX wieku (8 sie 2012)
Dzieje "Poznańskiej Wenecji" (5 sie 2012)
Czas na urlop! (17 lip 2012)
Poznański debiut Władysława Hańczy (15 lip 2012)
Najcenniejsza relikwia poznańskiej katedry (11 lip 2012)
Łacińskie inskrypcje na poznańskim Ratuszu, część 2 (8 lip 2012)
Łacińskie inskrypcje na poznańskim Ratuszu, część 1 (4 lip 2012)
Poznański romantyk - Ryszard Wincenty Berwiński (28 cze 2012)
Na pomoc Prezydentowi i Rządowi! Poznań wobec przewrotu majowego 1926 roku (24 cze 2012)
Roman May i jego przemysłowe imperium (20 cze 2012)
Poznańskie organy Ladegasta (17 cze 2012)
Książka w średniowiecznym Poznaniu (10 cze 2012)
Wielkopolskie struktury przedwojennego wywiadu i kontrwywiadu, czyli "Dwójka" w Poznaniu i Bydgoszczy, część 2 (6 cze 2012)
Wielkopolskie struktury przedwojennego wywiadu i kontrwywiadu, czyli "Dwójka" w Poznaniu i Bydgoszczy, część 1 (3 cze 2012)
"Echt Poznanioki" kontra "Galicjoki", czyli konflikt swój-obcy w międzywojennym Poznaniu (30 maj 2012)
Królewska Niemiecka Akademia (27 maj 2012)
No to stuknął nam roczek! (20 maj 2012)
Pierwszy polski podręcznik savoir-vivre (16 maj 2012)
Centrum Turystyki Kulturowej TRAKT, czyli jak wypromować Poznań, część 2 (13 maj 2012)
Dzieje poznańskiej masonerii, część 2 (9 maj 2012)
Dzieje poznańskiej masonerii, część 1 (6 maj 2012)
Poznań a Konstytucja 3 Maja (3 maj 2012)
Rowerem przez Afrykę (29 kwi 2012)
Rycerze św. Jana Jerozolimskiego w Poznaniu (25 kwi 2012)
Czy w Poznaniu strzelano do cara? (15 kwi 2012)
Początki poznańskiej kinematografii (11 kwi 2012)
Palmy, zajączek i dyngus, czyli wielkopolskie tradycje wielkanocne, część 2 (1 kwi 2012)
Palmy, zajączek i dyngus, czyli wielkopolskie tradycje wielkanocne, część 1 (28 mar 2012)
Centrum Turystyki Kulturowej TRAKT, czyli jak wypromować Poznań, część 1 (25 mar 2012)
Ostatnia publiczna egzekucja w Polsce (21 mar 2012)
Poznańskie duchy i zjawy (18 mar 2012)
Szermierz poznańskiej kontrreformacji (14 mar 2012)
Moda renesansowego Poznania (11 mar 2012)
Związki Józefa Ignacego Kraszewskiego z Poznaniem (7 mar 2012)
Edukacja regionalna - czy jest obecna w szkole? (4 mar 2012)
O profesji kata w dawnym Poznaniu (29 lut 2012)
Ferdinand Foch w Poznaniu (26 lut 2012)
Najstarsza poznańska nekropolia (22 lut 2012)
O poznańskich łaźniach (19 lut 2012)
Ustrój renesansowego Poznania (15 lut 2012)
Tragiczna historia Ludgardy (12 lut 2012)
Trakt Królewsko-Cesarski. Podróż po historii Poznania, częśc 3 (8 lut 2012)
Perły Starego Rynku, część 4 (5 lut 2012)
Matka, żona i nauczycielka, czyli pozycja kobiet w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (1 lut 2012)
Ze wspomnień poznańskiego architekta (29 sty 2012)
Trakt Królewsko-Cesarski. Podróż po historii Poznania, częśc 2 (25 sty 2012)
Między lojalnością a kontestacją. Mniejszość niemiecka w międzywojennym Poznaniu (22 sty 2012)
Poznań w Prusach Południowych 1793 - 1806 (17 sty 2012)
Trakt Królewsko-Cesarski. Podróż po historii Poznania, część 1 (15 sty 2012)
Krynoliny, gorsety, surduty i cylindry. Kilka słów o modzie dziewiętnastowiecznego Poznania, część 2 (12 sty 2012)
Pomnik Powstańców Wielkopolskich (10 sty 2012)
Kawiarnia, teatr i karty, czyli kilka słów o rozrywkach osiemnastowiecznego Poznania (8 sty 2012)
Z Rogalina przez Francję i Holandię, do Brazylii (5 sty 2012)
Bale w hotelu Bazar (3 sty 2012)
Świąteczny komunikat (20 gru 2011)
Gwiazdor, makiełki i Herody, czyli wielkopolskie tradycje bożonarodzeniowe, część 2 (18 gru 2011)
Gwiazdor, makiełki i Herody, czyli wielkopolskie tradycje bożonarodzeniowe, część 1 (15 gru 2011)
Perły Starego Rynku, część 3 (13 gru 2011)
Krynoliny, gorsety, surduty i cylindry. Kilka słów o modzie dziewiętnastowiecznego Poznania (11 gru 2011)
Prezydent "Rzeczpospolitej Polskiej Poznańskiej" (5 gru 2011)
Perły Starego Rynku, część 2 (4 gru 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 7 (1 gru 2011)
Most znany i nieznany (29 lis 2011)
Romantycy i spiskowcy, czyli próba wywołania powstania w 1846 roku w Poznaniu (27 lis 2011)
Mentalność mieszkańców dawnego Poznania (24 lis 2011)
Perły Starego Rynku, część 1 (22 lis 2011)
Elegantki i modnisie dwudziestolecia międzywojennego (20 lis 2011)
Prezydent-legenda, czyli opowieść o Cyrylu Ratajskim (17 lis 2011)
Skóry, wosk, śledzie i wino, czyli handel nowożytnego Poznania, część 2 (15 lis 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 6 (13 lis 2011)
Patron najsłynniejszej ulicy w Poznaniu (10 lis 2011)
Miłość i polityka (8 lis 2011)
Skóry, wosk, śledzie i wino, czyli handel nowożytnego Poznania, część 1 (6 lis 2011)
Jak budowano Rataje (3 lis 2011)
Cmentarze na poznańskiej Cytadeli (1 lis 2011)
Muzyka w dawnym Poznaniu (30 paź 2011)
Polacy i Niemcy w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (27 paź 2011)
Dyplomata - arcybiskup - więzień - kardynał (25 paź 2011)
To już niemal sto lat, czyli historia Warty Poznań (23 paź 2011)
Subiektywny przegląd ważnych, zabawnych i tragicznych wydarzeń z dziejów osiemnastowiecznego Poznania (20 paź 2011)
Tramwaje konne w Poznaniu (18 paź 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 6 (16 paź 2011)
Religijność w barokowym Poznaniu (13 paź 2011)
Twórca poznańskiego ratusza (11 paź 2011)
Dzieje poznańskiej sceny operetkowej (9 paź 2011)
Poznańskie wiosła (6 paź 2011)
Rozrywki mieszkańców renesansowego Poznania (4 paź 2011)
Administracja niemiecka w okupowanym Poznaniu 1939-45 (2 paź 2011)
Doktor Marcin (29 wrz 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 5 (27 wrz 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 5 (25 wrz 2011)
Subiektywny przegląd ważnych, zabawnych i tragicznych wydarzeń z dziejów siedemnastowiecznego Poznania (22 wrz 2011)
Historia "Kolejorza", część 2 (20 wrz 2011)
Od miasta-twierdzy do nowoczesnej metropolii. Rozwój Poznania w 1 poł. XX wieku. (18 wrz 2011)
Ludność żydowska w średniowiecznym i nowożytnym Poznaniu (15 wrz 2011)
Filolog i fabrykant. Opowieść o Hipolicie Cegielskim (13 wrz 2011)
Historia "Kolejorza", część 1 (11 wrz 2011)
Pomnik Armii "Poznań" (9 wrz 2011)
Międzynarodowe Targi Poznańskie w okresie międzywojennym, część 2 (6 wrz 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 4 (4 wrz 2011)
Wrzesień 1939 roku w Poznaniu (2 wrz 2011)
Międzynarodowe Targi Poznańskie w okresie międzywojennym, część 1 (31 sie 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 4 (29 sie 2011)
Most Królowej Jadwigi (27 sie 2011)
Subiektywny przegląd ważnych, zabawnych i tragicznych wydarzeń z dziejów szesnastowiecznego Poznania (25 sie 2011)
Poznańska Georges Sand (23 sie 2011)
Bułgarzy w Poznaniu (21 sie 2011)
Kolegium Jezuickie w Poznaniu (19 sie 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 3 (17 sie 2011)
Występy Heleny Modrzejewskiej na scenach poznańskich teatrów (15 sie 2011)
Komunikat (30 lip 2011)
Przybycie Bambrów do Poznania (28 lip 2011)
Edward hr. Raczyński (1786 - 1845) (26 lip 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 3. Czas pracy i odpoczynku. (25 lip 2011)
Edukacja dziewcząt w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (24 lip 2011)
Subiektywny przegląd ważnych, zabawnych i tragicznych wydarzeń z dziejów średniowiecznego Poznania (22 lip 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 2 (22 lip 2011)
Szwedzi w Poznaniu, część 2 (21 lip 2011)
Mikołaj Skrzetuski (ok. 1610 - 1673) (19 lip 2011)
Szwedzi w Poznaniu, część 1 (18 lip 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 1 (17 lip 2011)
Poznań na morzach i oceanach, część 3 (16 lip 2011)
Poznań na morzach i oceanach, część 2 (15 lip 2011)
Poznań na morzach i oceanach, część 1 (14 lip 2011)
Inteligencja polska w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (13 lip 2011)
Biskup Andrzej Bniński (1396 - 1479) (12 lip 2011)
Perypetie z pomnikiem Bamberki (11 lip 2011)
Reformacja i kontrreformacja w Poznaniu, część 2 (10 lip 2011)
Reformacja i kontrreformacja w Poznaniu, część 1 (9 lip 2011)
Biblioteka Raczyńskich (8 lip 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 2 (7 lip 2011)
Antoni Pfitzner i jego firma (5 lip 2011)
Krótka historia Łazarza (4 lip 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 1 (3 lip 2011)
Przyjęcia u prezydenta Ratajskiego (2 lip 2011)
Emilia Sczaniecka (1804 - 1896) (1 lip 2011)
Zajezdnia tramwajowa przy ulicy Gajowej (30 cze 2011)
Panorama średniowiecznego Poznania, część 2 (29 cze 2011)
Pomnik Poznańskiego Czerwca'56 (28 cze 2011)
Poznański Czerwiec 1956 (27 cze 2011)
Przemysł piwowarski w Poznaniu w XIX i na początku XX wieku (26 cze 2011)
Panorama średniowiecznego Poznania, część 1 (25 cze 2011)
Pomnik Bismarcka w Poznaniu (24 cze 2011)
Akademia Lubrańskiego (23 cze 2011)
Kościół św. Wojciecha (22 cze 2011)
Antoni Radziwiłł 1775 - 1833 (21 cze 2011)
Ustrój średniowiecznego Poznania (20 cze 2011)
Fortyfikacje Twierdzy Poznań - bariera w rozwoju miasta w XIX wieku (19 cze 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 5 (18 cze 2011)
Pałac Górków (16 cze 2011)
Józef Struś 1510 - 1568 (15 cze 2011)
Brytyjski nalot na Poznań (14 cze 2011)
Krótka historia Wildy (13 cze 2011)
Zamtuzy i gamratki, czyli płatna miłość w Poznaniu, część 2 (12 cze 2011)
Więzienia w Poznaniu (10 cze 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 4 (9 cze 2011)
Pożary i powodzie w renesansowym Poznaniu (8 cze 2011)
Perła poznańskiego baroku (7 cze 2011)
Twórca praskiego golema był Poznaniakiem (6 cze 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 3 (5 cze 2011)
Zamtuzy i gamratki, czyli płatna miłość w Poznaniu, część 1 (4 cze 2011)
Pręgierz (3 cze 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 2 (2 cze 2011)
Paweł Edmund Strzelecki 1797 - 1873 (1 cze 2011)
Zamek Wilhelma II (31 maj 2011)
Poznańskie czarownice i ich obrońcy (30 maj 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 1 (29 maj 2011)
Poznaniak wśrod pionierów pediatrii (27 maj 2011)
Poznaniak współtwórcą wielkich odkryć geograficznych (26 maj 2011)
Sytuacja kobiet w renesansowym Poznaniu (25 maj 2011)
Zamek Przemysła (24 maj 2011)
Dopisek (23 maj 2011)
Napoleon w Poznaniu (23 maj 2011)
Herb miasta Poznania (22 maj 2011)
Skąd się wzięła nazwa "Poznań"? (21 maj 2011)
Witam wszystkich i zapraszam do lektury. (20 maj 2011)
Zdjęcie: Marek Barankiewicz