blog background
 
Maciej Brzeziński: Poznańskie Historie
historia, zabytki, kultura, ludzie
metka_epoznan
Od Śluzy Katedralnej do powstania ICHOT
ok
71
not ok
5
liczba odsłon: 1773

Dziś po raz kolejny mam przyjemność zaprezentować Czytelnikom artykuł autorstwa Agnieszki Wiśniewskiej. Tekst poświęcony został historii Śluzy Katedralnej, pozostałości po pruskich fortyfikacjach Ostrowa Tumskiego. Zapraszam serdecznie.


J

uż wkrótce nastąpi otwarcie Interaktywnego Centrum Historii Ostrowa Tumskiego Bramy Poznania. Będzie to nowoczesne muzeum, którego część stanowić będą pozostałości dawnej Śluzy Katedralna. Pora opowiedzieć o jej historii.

 

Twierdza Poligonalna powstawała w Poznaniu w latach 1828 – 1869. Zbudowanie licznych fortyfikacji i umocnień miało wielki wpływ na rozwój miasta. Głównym elementem Twierdzy był duży fort umiejscowiony na Wzgórzu Winiarskim ( stąd nazwa Fort Winiary ), zwanym obecnie Cytadelą. W skład Twierdzy Poligonalnej wchodziły także umocnienia na prawym brzegu Warty czyli obszar od Ostrowa Tumskiego poprzez Miasteczko, Piotrowo, Śródkę, Komandorię i Maltę oraz na lewym brzegu gdzie obecnie mamy ulicę Kazimierza Wielkiego i Kościuszki. W drugiej połowie XIX wieku, od lat siedemdziesiątych Twierdza Poligonalna traciła na znaczeniu a jej wartość militarna coraz bardziej malała. W tym czasie bowiem powstawała już Twierdza Fortowa a główny ciężar obrony miały przejąć forty zewnętrzne otaczające miasto pierścieniem. W roku 1902 zapadła decyzja o likwidacji umocnień na lewym brzegu Warty. Prace rozbiórkowe całej Twierdzy trwały od czasu odzyskania przez Polskę niepodległości, a następnie resztę zlikwidowano po II wojnie światowej. Do naszych czasów zachowały się nieliczne pozostałości a wśród nich zachodni przyczółek Śluzy Katedralnej, którego dotyczy ten artykuł.


Zachodni przyczółek Śluzy Katedralnej przed renowacją, źródło: Wikimedia.

 

Przyczółek w tracie prac renowacyjnych w 2013 r., fot. A. Wiśniewska. 

 

Od najdawniejszych czasów uważano, że woda jest doskonałą przeszkodą chroniącą przed atakami wroga. O dużej skuteczności tej przeszkody przekonani byli budowniczowie fortyfikacji. Na przestrzeni wieków budowle obronne ulegały zmianie. W XIX wieku fortyfikacje były już rozproszone. Woda stanowiła przeszkodę taktyczną ( jeziora, duże rzeki, tereny zalewowe ). Bezpośrednią obronę fortyfikacji pełniły fosy wypełnione wodą. W trakcie budowy poznańskiej Twierdzy Poligonalnej efektywnie wykorzystano liczne cieki wodne. Powstał system spiętrzający, który dawał możliwość zalania sporych obszarów. Małe rzeki ( dopływy Warty) jak Cybina, Bogdanka czy Wierzbak a także inne jeszcze mniejsze wykorzystano do wypełnienia wodnych fos około 1,3 dzieł obronnych. Na Warcie, Cybinie i Wierzbaku zbudowano wielkie jazy ( budowle hydrotechniczne wybudowane w poprzek rzeki lub kanału piętrzące wodę )  przegradzające ich nurty. Zamknięcie tychże jazów w razie ataku od strony rzeki mogło spowodować zatopienie sporych obszarów przedpola twierdzy (skutkiem ubocznym mogło być zalanie dużej części miasta). Jazy służyły nie tylko do spiętrzania wody na rzekach. Pełniły także funkcje mostów wojskowych, a także służyły do cywilnych przepraw przez rzeki.


Widok muru Carnota na zachodnim przyczółku Śluzy Katedralnej.
Fotografia z okresu powodzi ok. 1890 r., źródło: www.mars.slupsk.pl


Jaz Katedralny, którego dotyczy niniejszy artykuł został zbudowany na rzece Cybinie w latach 1834 - 1838. Był jedną z pierwszych ufortyfikowanych budowli hydrotechnicznych. Nazywany jest też Śluzą Katedralną (Dom Schleuse). Należy do ciekawszych i jednych z pierwszych dzieł Twierdzy. Wchodził w skład umocnień Ostrowa Tumskiego. Zbudowano go pomiędzy Śródką a Tumem. Na co dzień był mostem a w razie zagrożenia zamknięcie jego zastaw tworzyło obszar zalewowy od wschodniej strony Cytadeli Tumskiej, pomiędzy Zagórzem i Berdychowem. Most o rozpiętości 55 metrów liczył dziewięć sklepionych przęseł i był murowany. W jego ceglanych filarach wyprofilowano pionowe, potrójne prowadnice, w których za pomocą łańcuchów i kołowrotów zamontowanych na drewnianym pomoście technicznym opuszczano do wody pionowe zastawy (inaczej szandory, mające postać solidnych drewnianych belek). Nad tym pomostem zbudowany został drewniany most, na którym znajdowała się jezdnia dla wozów a obok niej osobny chodnik dla pieszych. Droga ta wiodła na Śródkę. Śluza umożliwiała więc komunikacją pomiędzy Śródką a Tumem. Most był osłonięty z obu stron grubym murem Carnota z otworami strzelniczymi dla karabinów. Więc w razie ataku spełniał także funkcję obronną. Po wschodniej stronie mostu, gdzie znajdował się wlot wodnej fosy wału, powstał wschodni przyczółek jazu. Zbudowano tam nieduży, dwuprzęsłowy jaz wraz z mostem, przez który można było dostać się na Śródkę. Od strony północnej most zabezpieczony był murem ze strzelnicami. Przyczółek wschodni otoczony był murem obronnym. Pośrodku znajdował się plac, na którym magazynowano belki służące do spiętrzania rzeki. Plac ten ochraniał prostokątny blokhauz. Budynek posiadał bombo-odporny strop z cegieł i drewna, wzmocniony dodatkowo nasypem ziemnym. Od strony Katedry zbudowano zachodni przyczółek śluzy, który zachował się do naszych czasów. Budowla ma kształt prostokąta i ma dwie kondygnacje. Od góry przykryta nasypem ziemnym. Na każdej z kondygnacji jest pięć kazamat. Kondygnacja górna posiadała sklepiony przejazd, który prowadził na most. Z obu stron zamykały go dwuskrzydłowe wrota obite ćwiekami, z których zachowały się tylko wewnętrzne. Bramy posiadały strzelnice. Przez środek budynku przebiegała sień zabezpieczana mostem zwodzonym. Od północy zbudowano jasne, dobrze doświetlone izby dla załogi, natomiast od południa do sieni przylegała wartownia wyposażona w osobne drzwi. Elewacja budynku od strony Cybiny zwieńczona została gzymsem i ozdobnym fryzem. Również od strony rzeki znajdowały się strzelnice, natomiast od strony dziedzińca były okna i drzwi.


Śluza katedralna z czasów świetności.

 

Ostatnia ćwierć XIX wieku przyniosła niewielką modernizację przyczółka zachodniego. Do sierpnia 1921 roku, w niepodległej już Polsce (w latach 1919 – 1921) rozebrano cały przyczółek wschodni wraz z jazem, który często był przyczyną powodzi. Pozostawiono zachodni przyczółek wraz z kawałkiem muru ze strzelnicami. Pozostałości te będące w bliskim sąsiedztwie Katedry były wykorzystywane przez archidiecezję poznańską na cele magazynowe. Zachodni przyczółek Śluzy Katedralnej jest wspaniałym reliktem dawnej pruskiej Twierdzy Poligonalnej. Do niedawna jeszcze porośnięty roślinnością, zapomniany i niedostępny do zwiedzania. Lecz już niebawem się to zmieni. Obiekt został odrestaurowany w związku z budową w miejscu wschodniego przyczółka Interaktywnego Centrum Historii Ostrowa Tumskiego ( ICHOT ). Zgodnie z projektem pozostałości na prawym brzegu Cybiny zostały zaadaptowane na potrzeby ICHOT. Połączono je oszkloną kładką z budynkiem Centrum. W 2013 roku były okazje do zwiedzenia odrestaurowanego zachodniego przyczółka. Pierwsza 18 maja podczas Nocy Muzeów. Wycieczki oprowadzał pan Przemysław Maćkowiak – prezes Sekcji Historycznej Towarzystwa Miłośników Miasta Lubonia. Można było poznać historię Śluzy oraz poznać nową rolę budynku. Kolejna okazja do zobaczenia Śluzy Tumskiej nadarzyła się 24 i 25 sierpnia. W ramach Dni Twierdzy Poznań. Organizatorami było Towarzystwo Miłośników Miasta Lubonia wraz z Centrum Turystyki Kulturowej Trakt, a we współpracy brali udział m.in. Automobilklub Wielkopolski, Towarzystwo Działań Historycznych im. Feliksa Pięty, Fabryka Umundurowania Braci Kłoskowskich Hero Collection. Trzecia zaś 13 października. Odbył się wówczas spacer zorganizowany przez wyżej już wspomniane Towarzystwo z Lubonia oraz Koło Przewodników PTTK im. Marcelego Mottego. (Zarówno na Dniach Twierdzy Poznań jak i na spacerze przewodnicy i przedstawiciele grup rekonstrukcyjnych wystąpili w mundurach i strojach z epoki). Ale dopiero w marcu 2014 roku pierwsi zwiedzający będą mogli podziwiać już ukończony cały kompleks.


 

 

 

 

Śluza po renowacji. Zdjęcia wykonane w czasie "Spaceru" z października
2013 r., fot. A. Wiśniewska.


W drugiej połowie sierpnia 2013 zapadła decyzja o zmianie nazwy Interaktywnego Centrum Historii Ostrowa Tumskiego na ICHOT Brama Poznania, a w listopadzie uruchomione zostało oświetlenie kładki, która przebiega pomiędzy zabytkowym budynkiem Śluzy Katedralnej a nowym obiektem Bramy Poznania.

 

ICHOT Brama Poznania jest częścią Traktu Królewsko – Cesarskiego. Ma przyciągać turystów do tej części naszego miasta i ma być miejscem, od którego zaczyna się zwiedzanie Ostrowa Tumskiego. Głównym celem jego powstania jest opowiadanie bogatej i wielowiekowej historii Ostrowa Tumskiego, będącego najstarszą częścią Poznania. Niebawem otwarte zostanie Centrum, gdzie prezentowana będzie historia i dziedzictwo kulturowe dzięki bogatej ofercie turystycznej, edukacyjnej i kulturalnej. Do jego zadań  ma   należeć także opowiadanie o wielkiej roli Ostrowa Tumskiego w kształtowaniu naszego państwa. Wizyta w Bramie Poznania ma zachęcić zwiedzających do udania się następnie na Ostrów Tumski i zapoznania się z jego zabytkami. W tym muzeum czekać będą m.in. makiety, wizualizacje, prezentacje multimedialne, za sprawą których będzie można aktywnie uczestniczyć w poznawaniu reliktów epoki Mieszka I i Bolesława Chrobrego, a także kolejnych epok. Na program ICHOT będą się składać: działalność ekspozycyjna, turystyczna, edukacyjna oraz kulturalna. Wystrój tego interaktywnego muzeum będzie bardzo nowoczesny. Ekspozycja ma być tak zaplanowana i skonstruowana, aby zwiedzający chcieli powrócić tam ponownie. Z Centrum będzie można przejść kładką ( zbudowaną w miejscu dawnego mostu ze śluzą ) do odrestaurowanego przyczółka Śluzy Katedralnej, a stamtąd na teren Ostrowa Tumskiego.


Budynek ICHOT, źródło: www.gloswielkopolski.pl

 

ICHOT Brama Poznania jest to nowoczesne muzeum powstałe dosłownie na gruzach dawnej Twierdzy Poligonalnej – swoiste połączenie historii z teraźniejszością. Przyczółek Śluzy Katedralnej jest jedyną pozostałością po niegdyś licznych fortyfikacjach Ostrowa Tumskiego. Kolejna część dawnej Twierdzy Poznań została odrestaurowana i otrzymała drugie, nowe życie.

 

Sama jestem bardzo ciekawa efektu końcowego, więc po otwarciu planuję się tam wybrać. Zachodni przyczółek Śluzy Katedralnej miałam okazję zobaczyć w zeszłym roku na wspomnianym już spacerze z 13 października. Widać, że włożono w renowację tego obiektu sporo pracy i pieniędzy. Dobrze, że zamiast ulegać powolnemu zniszczeniu jest odnowiony i zostanie niedługo udostępniony dla zwiedzających. Być może stanie się kolejnym ważnym symbolem na turystycznej mapie Poznania. 


Agnieszka Wiśniewska

  

Źródło:

 

Biesiadka Jacek, Gawlak Andrzej, Kucharski Szymon, Wojciechowski Mariusz, Twierdza Poznań. O fortyfikacjach miasta Poznania w XIX i XX wieku, Poznań 2006.

 

Maćkowiak Przemysław, Umocnienia Poznańskiej Twierdzy Poligonalnej Na Komandorii, w: Od Komandorii do Antoninka, „Kronika Miasta Poznania”, nr 4, 2010.

 

Maćkowiak Przemysław, Zachodni przyczółek Śluzy Katedralnej, w: „Bitewnik Poznański 1914”, nr 3, 24 sierpnia 2013.

 

Poznańska wiki. Wszystko o Poznaniu

 

Poznań wika.com/Wiki/Śluza Katedralna

 
WASZE KOMENTARZE[1]
avatarMaciek_1980: Treść
dodano: Niedziela, 2014.02.09 16:47
ok
0
not ok
4
odpowiedz|usuń
avatarUporekMarcepanowicz: To są panie drogie rzeczy...
dodano: Poniedziałek, 2014.02.10 06:42
ok
3
not ok
3
odpowiedz|usuń
~Kokok: Chciałbym, żeby było ciekawie i dla tych, którzy interesują się historią na zaawansowanym poziomie i dla tych, którym wystarczy dość blade pojęcie. Żeby na wszystkich robiło to wrazenie. Dobrą realizacją jest Rezerwat Archeologiczny na Ostrowie Tumskim (muzeum). Nie uniknięto jednak błędów: zbyt długie opowiastki na ekranie w sali kinowej profesorów uniwersytetu. To nie tylko dla dzieci staje się nużące. A to pierwszy punkt zwiedzania. Oby były też słuchawki z przewodnikiem na uszach.
dodano: Poniedziałek, 2014.02.10 18:54, IP:31.62.127.XXX
ok
2
not ok
1
odpowiedz|usuń
DODAJ KOMENTARZ | Jesteś niezalogowany, Twój nick będzie poprzedzony ~zaloguj | zarejestruj
Liczba znaków do wykorzystania: 1000
codeimgNie jesteś anonimowy, Twoje IP zapisujemy w naszej bazie danych. Dodając komentarz akceptujesz Regulamin Forum
Do poprawnego działania mechanizmu dodawania komentarzy wymagane jest włączenie obsługi ciasteczek.
avatar
MACIEJ BRZEZIŃSKI
poznanskiehistorie.epoznan.pl
RSSsend_message
Nazywam się Maciej Brzeziński. Z wykształcenia jestem historykiem i wschodoznawcą. Od maja 2011 roku prowadzę tego bloga. Historia Poznania to jedna z moich pasji, ale za to największa, dlatego chcę popularyzować fascynujące dzieje tego miasta. Można mnie znaleźć także pod adresem: www.poznanskiehistorie.blogspot.com oraz na facebooku. Zapraszam więc do lektury.
Mój kontakt: poznanskiehistorie@gmail.com
ARCHIWUM WPISÓW
Protestanci w przedrozbiorowym Poznaniu, część 2 (27 maj 2017)
Protestanci w przedrozbiorowym Poznaniu, część 1 (18 maj 2017)
Zanim powstały Targi Poznańskie, czyli Wystawa Wschodnioniemiecka w 1911 roku. (14 maj 2017)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1835, część 2 (4 maj 2017)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1835, część 1 (27 kwi 2017)
10 poznańskich "naj..." (18 kwi 2017)
Medycyna i higiena w renesansowym Poznaniu (2 kwi 2017)
Adwentyści Dnia Siódmego w Poznaniu (22 mar 2017)
Bambrzy w dziejach Poznania, część 2 (9 mar 2017)
Bambrzy w dziejach Poznania, część 1 (3 mar 2017)
Jeżyckie wille - luksus i elegancja (15 lut 2017)
Legendarni biskupi poznańscy wg Długosza (6 lut 2017)
10 najsłynniejszych poznanianek (II) (22 sty 2017)
Poznaniacy wobec powstania listopadowego (30 lis 2016)
Paganini w Poznaniu (23 lis 2016)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1810, część 2 (17 lis 2016)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1810, część 1 (9 lis 2016)
Żydzi w międzywojennym Poznaniu (27 paź 2016)
Ks. Józef Rogaliński i starania o uniwersytet w osiemnastowiecznym Poznaniu (19 paź 2016)
10 najpiękniejszych ulic w Poznaniu (13 paź 2016)
Aleksander I w Poznaniu (29 wrz 2016)
Współczesne kościoły Poznania (23 wrz 2016)
Generał Tadeusz Kutrzeba i Armia "Poznań" (14 wrz 2016)
Niegolewski i inni, czyli wielkopolscy szwoleżerowie Napoleona (6 sie 2016)
Początki nowoczesnego sportu w Poznaniu (17 lip 2016)
Od października do czerwca, czyli ogólnopolskie znaczenie Czerwca'56 (7 lip 2016)
Johow-Gelände, czyli urok łazarskich kamienic (23 cze 2016)
Jak bernardyn z franciszkaninem, czyli wojna mnichów w siedemnastowiecznym Poznaniu (16 cze 2016)
95 lat Międzynarodowych Targów Poznańskich (2 cze 2016)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1790, część 2 (25 maj 2016)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1790, część 1 (19 maj 2016)
Adelajda i Kazimierz, czyli królewski ślub w katedrze poznańskiej (5 maj 2016)
Obchody Millenium Chrztu Polski w Poznaniu w 1966 roku (24 kwi 2016)
Jak Poznańczycy walczyli z germanizacją, część 2 (16 kwi 2016)
Jak Poznańczycy walczyli z germanizacją, część 1 (10 kwi 2016)
Socrealizm w Poznaniu (16 mar 2016)
Panowie z Górki (2 mar 2016)
Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk, czyli namiastka uniwersytetu (25 lut 2016)
Jordan - biskup polski czy poznański? (11 lut 2016)
Zjazd poznański 1530 roku (3 lut 2016)
Architektura międzywojennego Poznania (28 sty 2016)
10 nietuzinkowych poznaniaków (12 sty 2016)
Życie w Poznaniu w pierwszych miesiącach Wielkiej Wojny w świetle "Kuriera Poznańskiego" (15 gru 2015)
Święci patroni Poznania (9 gru 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1740, część 2 (24 lis 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1740, część 1 (17 lis 2015)
Cmentarz na Górczynie (4 lis 2015)
130 lat komunikacji telefonicznej w Poznaniu (21 paź 2015)
Włosi w dawnym Poznaniu (7 paź 2015)
"Ukochana żona", czyli historia księżnej Ryksy szwedzkiej, żony Przemysła II (12 sie 2015)
10 najpiękniejszych kamienic poznańskiej "belle epoque" (28 lip 2015)
Od Intendentury do Collegium Historicum (14 lip 2015)
"Naród Sobie", czyli narodziny i pierwsze lata Teatru Polskiego w Poznaniu (30 cze 2015)
Rymarze, krawcy i kuśnierze, czyli słów kilka o rzemieślnikach w średniowiecznym Poznaniu (24 cze 2015)
Kulturkampf (9 cze 2015)
Poznańscy muzułmanie (2 cze 2015)
Port rzeczny w Poznaniu (26 maj 2015)
10 osobliwości Poznania (13 maj 2015)
Szkoci w Poznaniu (5 maj 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1700, część 2 (27 kwi 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1700, część 1 (21 kwi 2015)
Poznańscy reformaci i ich śródecki kościół (24 mar 2015)
Generał Krzyżanowski, czyli jak wielkopolski szlachcic został amerykańskim bohaterem (10 mar 2015)
Ludzie niezwyczajni - o Dezyderym Chłapowskim i księdzu Piotrze Wawrzyniaku słów kilka (3 mar 2015)
10 najpiękniejszych miejsc w Poznaniu (17 lut 2015)
Marcin Kasprzak i Róża Luksemburg, czyli socjaliści w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (1 lut 2015)
Wybierzmy 10 najpiękniejszych miejsc w Poznaniu (26 sty 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1650, część 2 (18 sty 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1650, część 1 (11 sty 2015)
Poznańska parafia prawosławna (14 gru 2014)
10 najpiękniejszych i najcenniejszych poznańskich kościołów (30 lis 2014)
"De optimo senatore", czyli międzynarodowa kariera pewnego poznańskiego biskupa (16 lis 2014)
Od Wszystkich Świętych do Andrzejek, czyli listopad w wielkopolskiej tradycji ludowej (2 lis 2014)
Poznań 1146 - Krzyszków 1157 (26 paź 2014)
Historia Folwarku Edwardowo (12 paź 2014)
Targowisko, centrum polskości i miejsce zgromadzeń, czyli Stary Rynek w XIX wieku (9 paź 2014)
10 symboli Poznania (21 wrz 2014)
Ad maiorem Dei gloriam, czyli przybycie jezuitów do Poznania (14 wrz 2014)
Na pensji w Poznaniu dziewiętnastego stulecia (7 wrz 2014)
Dzieje Górczyna (31 sie 2014)
Przerwa wakacyjna (27 lip 2014)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1580, część 2 (21 lip 2014)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1580, część 1 (13 lip 2014)
10 najsłynniejszych poznanianek (29 cze 2014)
Katedra poznańska królewską nekropolią? (22 cze 2014)
Grecy w Poznaniu (15 cze 2014)
Konstancja z Potockich Raczyńska, czyli żywot kobiety niezwykłej (8 cze 2014)
Poznańska parafia Kościoła Ewangelicko-Metodystycznego (1 cze 2014)
Gniezno czy Poznań? Gdzie znajdowała się pierwsza stolica Polski? (25 maj 2014)
No to mamy już 3 lata! (21 maj 2014)
10 osób, które najbardziej przyczyniły się do rozwoju Poznania (18 maj 2014)
Co kryje park na osiedlu Czecha? Pruskie umocnienia wśród ratajskich bloków! (11 maj 2014)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1500, część 2 (4 maj 2014)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1500, część 1 (27 kwi 2014)
Wesołych Świąt! (13 kwi 2014)
Beocja czy Sparta? Jak wykształcił się poznański etos (23 mar 2014)
Reformowany Kościół Katolicki w Polsce i jego poznańska siedziba (16 mar 2014)
Pomniki Wieszcza Adama w Poznaniu (2 mar 2014)
Dominikanie, karmelici, bernardyni, czyli zakony żebracze w średniowiecznym Poznaniu (16 lut 2014)
Od Śluzy Katedralnej do powstania ICHOT (9 lut 2014)
W domu i w kamienicy, czyli jak mieszkali poznaniacy w XIX stuleciu (2 lut 2014)
Od osady Stelmachy do placu Wiosny Ludów (26 sty 2014)
Wehikuł czasu, czyli jak się żyło w Poznaniu 600 lat temu, część 2 (19 sty 2014)
Wehikuł czasu, czyli jak się żyło w Poznaniu 600 lat temu, część 1 (12 sty 2014)
Dwa stare forty. Jedna historia, wspólna przyszłość? (5 sty 2014)
Chwała Zwycięzcom! (26 gru 2013)
Wesołych Świąt! (22 gru 2013)
Z Poznania do Hollywood, czyli historia Lilli Palmer (15 gru 2013)
Legenda o trzech skradzionych Hostiach - prawda, czy mit? (8 gru 2013)
Sejm Dzielnicowy w Poznaniu (1 gru 2013)
Panorama renesansowego Poznania (17 lis 2013)
Miejsce kaźni Wielkopolan w okresie II wojny światowej - obóz koncentracyjny w Forcie VII w Poznaniu (8 lis 2013)
Kłopotliwy honorowy obywatel miasta Poznania (3 lis 2013)
Historia Jeżyc, część 2 (27 paź 2013)
Historia Jeżyc, część 1 (20 paź 2013)
Poznań kontra Kraków, czyli jezuickie starania o uniwersytet w Poznaniu w 1611 roku (13 paź 2013)
Doktor Marcin i inni, czyli początki poznańskiej pracy organicznej (29 wrz 2013)
Poznań w oparach czarnej magii (24 wrz 2013)
"W Poznaniu na wygnaniu", czyli poznańskie lata Kazimiery Iłłakowiczówny (15 wrz 2013)
Perły poznańskich podwórek, czyli ul. Ratajczaka 14 - historia zabudowy w podwórzu (8 wrz 2013)
Przerwa wakacyjna (21 lip 2013)
Burzliwe dzieje ratuszowego orła (14 lip 2013)
Podróż sentymentalna kolejką wąskotorową - kiedyś czasy świetności, a dziś pozostałości i wspomnienia (7 lip 2013)
Poznań pod wodą (30 cze 2013)
Wędrujące serce generała (23 cze 2013)
Pancerna Impreza. Fotorelacja z Dnia Otwartych Koszar w Centrum Szkolenia Wojsk Lądowych (16 cze 2013)
Odrodzenie z upadku, czyli działalność Komisji Dobrego Porządku w Poznaniu (9 cze 2013)
Fort VIIa - militarna przeszłość, "biurowa" przyszłość (2 cze 2013)
Od Wszechnicy Piastowskiej do Uniwersytetu Poznańskiego (26 maj 2013)
Książę Przemysł I - ojciec Poznania (19 maj 2013)
Medycyna i higiena w Poznaniu XIX stulecia (12 maj 2013)
28. Dni Ułana 2013 - fotorelacja Agnieszki Wiśniewskiej. (7 maj 2013)
"Błazeńskie urządzenie", czyli historia poznańskich koziołków (28 kwi 2013)
Poznańska Gra Liczbowa "Koziołki" (21 kwi 2013)
Hipodrom Wola - tradycja i teraźniejszość (14 kwi 2013)
Halo, halo, tu Radio Poznań! (7 kwi 2013)
Wesołych Świąt (28 mar 2013)
Książka w renesansowym Poznaniu (24 mar 2013)
Świat, którego już nie ma - Bambrzy na poznańskich Ratajach (17 mar 2013)
"Wichrzyciele i warchoły", czyli Marzec'68 w Poznaniu (10 mar 2013)
Apel (3 mar 2013)
Pozostałości Poznańskiej Twierdzy Fortowej - Fort 1 (3 mar 2013)
Alianckie naloty na Poznań (24 lut 2013)
Budynki pokawaleryjskie w Poznaniu, czyli od koszar do osiedla (17 lut 2013)
Jego Królewska Mość Mikołaj Rychlik (10 lut 2013)
Poznań w latach Wielkiej Wojny (3 lut 2013)
Zachować w pamięci miniony czas, czyli o Muzeum Uzbrojenia na poznańskiej Cytadeli (27 sty 2013)
Konkurs "Blog Roku 2012" (24 sty 2013)
"Piękna Polka", czyli historia królowej Elżbiety Ryksy (20 sty 2013)
Spotkanie z Igorem Janke (15 sty 2013)
Poznańskie stadiony, część 3 - Stadion przy ul. Bułgarskiej (13 sty 2013)
Dwieście lat temu urodził się Hipolit Cegielski! (6 sty 2013)
Wesołych Świąt !!! (19 gru 2012)
Rozrywki dzieci i młodzieży w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (9 gru 2012)
Powojenna odbudowa Starego Rynku (2 gru 2012)
Roman Wilhelmi - wybitny aktor z Poznania (25 lis 2012)
Ponowny pochówek junikowskich kosynierów (21 lis 2012)
Antiqua civitas posnaniensis, czyli dzieje Śródki (18 lis 2012)
Poznań w listopadzie 1918 roku (11 lis 2012)
Poznańska moda w czasach Oświecenia (5 lis 2012)
Odsłonięcie pomnika Romana Wilhelmiego w Poznaniu - fotorelacja (5 lis 2012)
Mały komunikat (5 lis 2012)
Poznańskie stadiony, część 2 - Stadion im. Edmunda Szyca (5 lis 2012)
Legenda polskiej archeologii (21 paź 2012)
Jak budowano Winogrady (14 paź 2012)
Poznaniaków droga ku nowoczesności (8 paź 2012)
Złodziejki, prostytutki, cudzołożnice, czyli kobieca przestępczość w dawnym Poznaniu (30 wrz 2012)
Od mostu Łacina do mostu św. Rocha (23 wrz 2012)
Jak króla Henryka w Poznaniu witano (16 wrz 2012)
Poznańskie stadiony, część 1 - Stadion Lecha na Dębcu (9 wrz 2012)
Budowniczy, uczony, biskup i polityk, czyli opowieść o Janie Lubrańskim (2 wrz 2012)
Pomniki dziewiętnastowiecznego Poznania (26 sie 2012)
Poznańscy ułani (15 sie 2012)
Na scenach kabaretów międzywojennego Poznania (12 sie 2012)
Próby emancypacji poznańskich Żydów w pierwszej połowie XIX wieku (8 sie 2012)
Dzieje "Poznańskiej Wenecji" (5 sie 2012)
Czas na urlop! (17 lip 2012)
Poznański debiut Władysława Hańczy (15 lip 2012)
Najcenniejsza relikwia poznańskiej katedry (11 lip 2012)
Łacińskie inskrypcje na poznańskim Ratuszu, część 2 (8 lip 2012)
Łacińskie inskrypcje na poznańskim Ratuszu, część 1 (4 lip 2012)
Poznański romantyk - Ryszard Wincenty Berwiński (28 cze 2012)
Na pomoc Prezydentowi i Rządowi! Poznań wobec przewrotu majowego 1926 roku (24 cze 2012)
Roman May i jego przemysłowe imperium (20 cze 2012)
Poznańskie organy Ladegasta (17 cze 2012)
Książka w średniowiecznym Poznaniu (10 cze 2012)
Wielkopolskie struktury przedwojennego wywiadu i kontrwywiadu, czyli "Dwójka" w Poznaniu i Bydgoszczy, część 2 (6 cze 2012)
Wielkopolskie struktury przedwojennego wywiadu i kontrwywiadu, czyli "Dwójka" w Poznaniu i Bydgoszczy, część 1 (3 cze 2012)
"Echt Poznanioki" kontra "Galicjoki", czyli konflikt swój-obcy w międzywojennym Poznaniu (30 maj 2012)
Królewska Niemiecka Akademia (27 maj 2012)
No to stuknął nam roczek! (20 maj 2012)
Pierwszy polski podręcznik savoir-vivre (16 maj 2012)
Centrum Turystyki Kulturowej TRAKT, czyli jak wypromować Poznań, część 2 (13 maj 2012)
Dzieje poznańskiej masonerii, część 2 (9 maj 2012)
Dzieje poznańskiej masonerii, część 1 (6 maj 2012)
Poznań a Konstytucja 3 Maja (3 maj 2012)
Rowerem przez Afrykę (29 kwi 2012)
Rycerze św. Jana Jerozolimskiego w Poznaniu (25 kwi 2012)
Czy w Poznaniu strzelano do cara? (15 kwi 2012)
Początki poznańskiej kinematografii (11 kwi 2012)
Palmy, zajączek i dyngus, czyli wielkopolskie tradycje wielkanocne, część 2 (1 kwi 2012)
Palmy, zajączek i dyngus, czyli wielkopolskie tradycje wielkanocne, część 1 (28 mar 2012)
Centrum Turystyki Kulturowej TRAKT, czyli jak wypromować Poznań, część 1 (25 mar 2012)
Ostatnia publiczna egzekucja w Polsce (21 mar 2012)
Poznańskie duchy i zjawy (18 mar 2012)
Szermierz poznańskiej kontrreformacji (14 mar 2012)
Moda renesansowego Poznania (11 mar 2012)
Związki Józefa Ignacego Kraszewskiego z Poznaniem (7 mar 2012)
Edukacja regionalna - czy jest obecna w szkole? (4 mar 2012)
O profesji kata w dawnym Poznaniu (29 lut 2012)
Ferdinand Foch w Poznaniu (26 lut 2012)
Najstarsza poznańska nekropolia (22 lut 2012)
O poznańskich łaźniach (19 lut 2012)
Ustrój renesansowego Poznania (15 lut 2012)
Tragiczna historia Ludgardy (12 lut 2012)
Trakt Królewsko-Cesarski. Podróż po historii Poznania, częśc 3 (8 lut 2012)
Perły Starego Rynku, część 4 (5 lut 2012)
Matka, żona i nauczycielka, czyli pozycja kobiet w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (1 lut 2012)
Ze wspomnień poznańskiego architekta (29 sty 2012)
Trakt Królewsko-Cesarski. Podróż po historii Poznania, częśc 2 (25 sty 2012)
Między lojalnością a kontestacją. Mniejszość niemiecka w międzywojennym Poznaniu (22 sty 2012)
Poznań w Prusach Południowych 1793 - 1806 (17 sty 2012)
Trakt Królewsko-Cesarski. Podróż po historii Poznania, część 1 (15 sty 2012)
Krynoliny, gorsety, surduty i cylindry. Kilka słów o modzie dziewiętnastowiecznego Poznania, część 2 (12 sty 2012)
Pomnik Powstańców Wielkopolskich (10 sty 2012)
Kawiarnia, teatr i karty, czyli kilka słów o rozrywkach osiemnastowiecznego Poznania (8 sty 2012)
Z Rogalina przez Francję i Holandię, do Brazylii (5 sty 2012)
Bale w hotelu Bazar (3 sty 2012)
Świąteczny komunikat (20 gru 2011)
Gwiazdor, makiełki i Herody, czyli wielkopolskie tradycje bożonarodzeniowe, część 2 (18 gru 2011)
Gwiazdor, makiełki i Herody, czyli wielkopolskie tradycje bożonarodzeniowe, część 1 (15 gru 2011)
Perły Starego Rynku, część 3 (13 gru 2011)
Krynoliny, gorsety, surduty i cylindry. Kilka słów o modzie dziewiętnastowiecznego Poznania (11 gru 2011)
Prezydent "Rzeczpospolitej Polskiej Poznańskiej" (5 gru 2011)
Perły Starego Rynku, część 2 (4 gru 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 7 (1 gru 2011)
Most znany i nieznany (29 lis 2011)
Romantycy i spiskowcy, czyli próba wywołania powstania w 1846 roku w Poznaniu (27 lis 2011)
Mentalność mieszkańców dawnego Poznania (24 lis 2011)
Perły Starego Rynku, część 1 (22 lis 2011)
Elegantki i modnisie dwudziestolecia międzywojennego (20 lis 2011)
Prezydent-legenda, czyli opowieść o Cyrylu Ratajskim (17 lis 2011)
Skóry, wosk, śledzie i wino, czyli handel nowożytnego Poznania, część 2 (15 lis 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 6 (13 lis 2011)
Patron najsłynniejszej ulicy w Poznaniu (10 lis 2011)
Miłość i polityka (8 lis 2011)
Skóry, wosk, śledzie i wino, czyli handel nowożytnego Poznania, część 1 (6 lis 2011)
Jak budowano Rataje (3 lis 2011)
Cmentarze na poznańskiej Cytadeli (1 lis 2011)
Muzyka w dawnym Poznaniu (30 paź 2011)
Polacy i Niemcy w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (27 paź 2011)
Dyplomata - arcybiskup - więzień - kardynał (25 paź 2011)
To już niemal sto lat, czyli historia Warty Poznań (23 paź 2011)
Subiektywny przegląd ważnych, zabawnych i tragicznych wydarzeń z dziejów osiemnastowiecznego Poznania (20 paź 2011)
Tramwaje konne w Poznaniu (18 paź 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 6 (16 paź 2011)
Religijność w barokowym Poznaniu (13 paź 2011)
Twórca poznańskiego ratusza (11 paź 2011)
Dzieje poznańskiej sceny operetkowej (9 paź 2011)
Poznańskie wiosła (6 paź 2011)
Rozrywki mieszkańców renesansowego Poznania (4 paź 2011)
Administracja niemiecka w okupowanym Poznaniu 1939-45 (2 paź 2011)
Doktor Marcin (29 wrz 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 5 (27 wrz 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 5 (25 wrz 2011)
Subiektywny przegląd ważnych, zabawnych i tragicznych wydarzeń z dziejów siedemnastowiecznego Poznania (22 wrz 2011)
Historia "Kolejorza", część 2 (20 wrz 2011)
Od miasta-twierdzy do nowoczesnej metropolii. Rozwój Poznania w 1 poł. XX wieku. (18 wrz 2011)
Ludność żydowska w średniowiecznym i nowożytnym Poznaniu (15 wrz 2011)
Filolog i fabrykant. Opowieść o Hipolicie Cegielskim (13 wrz 2011)
Historia "Kolejorza", część 1 (11 wrz 2011)
Pomnik Armii "Poznań" (9 wrz 2011)
Międzynarodowe Targi Poznańskie w okresie międzywojennym, część 2 (6 wrz 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 4 (4 wrz 2011)
Wrzesień 1939 roku w Poznaniu (2 wrz 2011)
Międzynarodowe Targi Poznańskie w okresie międzywojennym, część 1 (31 sie 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 4 (29 sie 2011)
Most Królowej Jadwigi (27 sie 2011)
Subiektywny przegląd ważnych, zabawnych i tragicznych wydarzeń z dziejów szesnastowiecznego Poznania (25 sie 2011)
Poznańska Georges Sand (23 sie 2011)
Bułgarzy w Poznaniu (21 sie 2011)
Kolegium Jezuickie w Poznaniu (19 sie 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 3 (17 sie 2011)
Występy Heleny Modrzejewskiej na scenach poznańskich teatrów (15 sie 2011)
Komunikat (30 lip 2011)
Przybycie Bambrów do Poznania (28 lip 2011)
Edward hr. Raczyński (1786 - 1845) (26 lip 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 3. Czas pracy i odpoczynku. (25 lip 2011)
Edukacja dziewcząt w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (24 lip 2011)
Subiektywny przegląd ważnych, zabawnych i tragicznych wydarzeń z dziejów średniowiecznego Poznania (22 lip 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 2 (22 lip 2011)
Szwedzi w Poznaniu, część 2 (21 lip 2011)
Mikołaj Skrzetuski (ok. 1610 - 1673) (19 lip 2011)
Szwedzi w Poznaniu, część 1 (18 lip 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 1 (17 lip 2011)
Poznań na morzach i oceanach, część 3 (16 lip 2011)
Poznań na morzach i oceanach, część 2 (15 lip 2011)
Poznań na morzach i oceanach, część 1 (14 lip 2011)
Inteligencja polska w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (13 lip 2011)
Biskup Andrzej Bniński (1396 - 1479) (12 lip 2011)
Perypetie z pomnikiem Bamberki (11 lip 2011)
Reformacja i kontrreformacja w Poznaniu, część 2 (10 lip 2011)
Reformacja i kontrreformacja w Poznaniu, część 1 (9 lip 2011)
Biblioteka Raczyńskich (8 lip 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 2 (7 lip 2011)
Antoni Pfitzner i jego firma (5 lip 2011)
Krótka historia Łazarza (4 lip 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 1 (3 lip 2011)
Przyjęcia u prezydenta Ratajskiego (2 lip 2011)
Emilia Sczaniecka (1804 - 1896) (1 lip 2011)
Zajezdnia tramwajowa przy ulicy Gajowej (30 cze 2011)
Panorama średniowiecznego Poznania, część 2 (29 cze 2011)
Pomnik Poznańskiego Czerwca'56 (28 cze 2011)
Poznański Czerwiec 1956 (27 cze 2011)
Przemysł piwowarski w Poznaniu w XIX i na początku XX wieku (26 cze 2011)
Panorama średniowiecznego Poznania, część 1 (25 cze 2011)
Pomnik Bismarcka w Poznaniu (24 cze 2011)
Akademia Lubrańskiego (23 cze 2011)
Kościół św. Wojciecha (22 cze 2011)
Antoni Radziwiłł 1775 - 1833 (21 cze 2011)
Ustrój średniowiecznego Poznania (20 cze 2011)
Fortyfikacje Twierdzy Poznań - bariera w rozwoju miasta w XIX wieku (19 cze 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 5 (18 cze 2011)
Pałac Górków (16 cze 2011)
Józef Struś 1510 - 1568 (15 cze 2011)
Brytyjski nalot na Poznań (14 cze 2011)
Krótka historia Wildy (13 cze 2011)
Zamtuzy i gamratki, czyli płatna miłość w Poznaniu, część 2 (12 cze 2011)
Więzienia w Poznaniu (10 cze 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 4 (9 cze 2011)
Pożary i powodzie w renesansowym Poznaniu (8 cze 2011)
Perła poznańskiego baroku (7 cze 2011)
Twórca praskiego golema był Poznaniakiem (6 cze 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 3 (5 cze 2011)
Zamtuzy i gamratki, czyli płatna miłość w Poznaniu, część 1 (4 cze 2011)
Pręgierz (3 cze 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 2 (2 cze 2011)
Paweł Edmund Strzelecki 1797 - 1873 (1 cze 2011)
Zamek Wilhelma II (31 maj 2011)
Poznańskie czarownice i ich obrońcy (30 maj 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 1 (29 maj 2011)
Poznaniak wśrod pionierów pediatrii (27 maj 2011)
Poznaniak współtwórcą wielkich odkryć geograficznych (26 maj 2011)
Sytuacja kobiet w renesansowym Poznaniu (25 maj 2011)
Zamek Przemysła (24 maj 2011)
Dopisek (23 maj 2011)
Napoleon w Poznaniu (23 maj 2011)
Herb miasta Poznania (22 maj 2011)
Skąd się wzięła nazwa "Poznań"? (21 maj 2011)
Witam wszystkich i zapraszam do lektury. (20 maj 2011)
Zdjęcie: Marek Barankiewicz