blog background
 
Maciej Brzeziński: Poznańskie Historie
historia, zabytki, kultura, ludzie
metka_epoznan
Historia Jeżyc, część 1
ok
1012
not ok
0
liczba odsłon: 5886

Dziś mam przyjemność zaprezentować Czytelnikom artykuł autorstwa Pana Michała Kuberki, którego tematyką jest historia jednej z najciekawszych, najpiękniejszych i najbardziej charakterystycznych dzielnic Poznania, czyli oczywiście Jeżyc. Dziś publikuję część pierwszą tekstu, a za tydzień zapraszam na część drugą. Pan Michał jest studentem IV roku kultury politycznej na Wydziale Historycznym UAM w Poznaniu. Pracę licencjacką poświęcił dziejom ulicy Jasnej (ob. ul. Roosevelta) w Poznaniu do 1939 roku. Pan Michał jest rodowitym poznaniakiem. Pasjonuje się historią swojego miasta, a w przyszłości chciałby zostać zawodowym przewodnikiem po stolicy Wielkopolski. Zapraszam do lektury.


„Pierwsza trudność jaka się pojawia, to położenie Jeżyc na mapie Poznania. Przygotowując się do napisania tego artykułu, autor postanowił na własną rękę przeprowadzić niewielką sondę by zbadać, gdzie wg rdzennych Poznaniaków i osób przyjezdnych a tu osiadłych, znajdują się owe Jeżyce. Wyniki tego badania wykazały, że odpowiedzi respondentów znacznie się różnią. Większość, jako wschodnią granicę dzielnicy wskazuję ulicę Roosevelta, a jako południowe ramię - ulicę Bukowską. Dalej już nie jest tak prosto. Z odpowiedzi wyłaniają się dwa obrazy dzielnicy. Są to: tzw. „małe Jeżyce”, na które składa się następujący obszar: od północy zamknięty torami kolejowymi w kierunku Szczecina, a od zachodu ulicą Żeromskiego i Przybyszewskiego. Drugą grupę stanowią zwolennicy „wielkich Jeżyc”, które po Nowym Mieście stanowią największą z dzielnic miasta, zajmując ok. 58 km2 z ludnością liczącą ok. 100  tysięcy mieszkańców. Obszar ten mieści się między ulicami: od wschodu Roosevelta, od południa Bukowską, natomiast na północy przebiega przez Park Sołacki i dalej przez Golęcin i ulicę Koszalińską, aż do jeziora Kierskiego. W skład „wielkich Jeżyc” wchodzi także lotnisko Ławica.


Oczywiście, podziały te i różnice będą występować zawsze, bo przynależność do dzielnicy i najbliższej społeczności, czy jak mówi poznańska gwara, do własnego „fyrtla”, dla każdego będzie czymś innym, czymś indywidualnym. Przecież jeśli teraz, w obecnych dniach zapytamy mieszkańca Sołacza, Ogrodów, czy też Woli: czy mieszka na Jeżycach, z pewnością odpowie, że nie i wskaże na swoją najbliższą przestrzeń, choćby wymienione powyżej Sołacz, czy Ogrody. Wiemy przecież, że miasto powiększało się na przestrzeni stuleci, a w jego skład wchodziły coraz to nowe tereny i pobliskie wsie i osady. Zmienić musiała się też administracja. Nazwany przez nas obszar tzw. „wielkich” Jeżyc to obszar, który faktycznie znajdował się administracyjnie na Jeżycach, które obok Nowego Miasta, Starego Miasta, Grunwaldu i Wildy stanowiły dzielnicę Poznania w latach 1950- 1990. Stąd być może u wielu ludzi takie kojarzenie danego obszaru z dzielnicą. Obecnie Poznań podzielony jest administracyjnie aż na 42 dzielnice, a same Jeżyce z lat (1950-1990) aż na 14 mniejszych jednostek. Żeby jednak nie wprowadzać niepotrzebnego zamieszania i nieporozumień, za redakcją jednego z numerów „Kroniki Miasta Poznania” poświęconego Jeżycom właśnie, przyjąć należy, że obejmują one teren mieszczący się między: …ulicami Bukowską od południa (niekiedy z dodatkiem trójkąt Grunwaldzka- Szylinga, a czasem nawet Polna-Bukowska, gdzie mieści się m.in. I Liceum Ogólnokształcące im. Karola Marcinkowskiego, a także większość terenu koszar), Roosevelta od wschodu oraz torami kolejowymi w kierunku Szczecina od północy. Granicę zachodnią dzielnicy stanowiła początkowo ul. Polna, a potem granica ta przesuwała się coraz dalej na zachód, najpierw do ul. Przybyszewskiego, a potem aż do al. Polskiej, obejmując między innymi cmentarz Jeżycki oraz Ogród Botaniczny.


Rynek Jeżycki, źródło: Wikimedia..


Kolejna trudność jaka staje na drodze badaczowi dziejów Jeżyc,  to ich nazwa. Mimo wielu badań prowadzonych w tej dziedzinie przez historyków i językoznawców, nadal brakuje ostatecznego wyjaśnienia tej kwestii, a większość wyników badań pozostaje w sferze przypuszczeń i hipotez. Bardzo przejrzyście i klarownie przedstawił je profesor Jacek Wiesiołowski w tekście: „Jeżyce Średniowieczne”, który ukazał się w „Kronice Miasta Poznania” w numerze 2 z 2000 roku.


Nazwa dzielnicy powstała być może tak jak Wierzbięcice (dzisiejsza Wilda), od przydomku jaki nadano synom właściciela osady. Można więc uważać, że musiał istnieć kiedyś rycerz o imieniu Jeż, po którym wieś przejęli jego synowie, zwani Jeżycami. Niestety, niemożliwe jest określenie o jakiego konkretnie Jeża i jego synów chodzi. Wiadomo jednak, że jakiś Jeż widnieje w dokumentach jako poddany arcybiskupstwa gnieźnieńskiego. Kolejna hipoteza, mówi o tym, że Jeżyce, które zapisane są w kopii przywileju lokacyjnego z 1298 roku jako „Yssycz” a w kolejnych stuleciach jako: Yszycze, Iszycze, lub Gyzicze, Isycze, Gysycze, Gizycze, Grzicze, Yszicze, Giszcze., gdzie łatwo jest zauważyć, że żaden z tych zapisów nie pozwala na poprawne odczytanie nazwy osady jako Jeżyce, lecz jako „Jiszyce”, czy „Jizyce”, co świadczyć może, że nie Jeż, a Jiż, czyli po czesku Jirzi, a po polsku Jerzy był jej założycielem. Jednak obie hipotezy, jak podkreśla Jacek Wiesiołowski, są pod względem językowym mało prawdopodobne i możliwe, że nazwa obecnej dzielnicy Poznania pochodzi od innego słowa dawnej polszczyzny.


Ulica Słowackiego, źródło: Wikimedia.


Z Jeżycami jako nazwą osady spotykamy się po raz pierwszy w 1253 roku, w  dokumencie lokacyjnym Poznania, który został wystawiony przez Przemysła I i jego brata Bolesława Pobożnego. Jeżyce są w nim ujęte jako osada podmiejska. Wiadomo jednak, że ta osada, istniała już od dawien dawna.


W trakcie badań wykopaliskowych, archeolodzy natrafiają na nowe znaleziska, które dostarczają ciekawych, niekiedy zaskakujących informacji na temat przeszłości tego miejsca. Należy jednak dodać, że zadania jakie stoją przed archeologami badającymi pradawne dzieje Poznania, są trudne. Jak pisze Maciej Przybył w jednym z numerów „Kroniki Miasta Poznania” dotyczącym Jeżyc: Przedstawienie na gruncie archeologicznym najdawniejszych dziejów terenu Jeżyc napotyka na znaczne trudności. Podstawowy problem tkwi w ubóstwie źródeł archeologicznych, spowodowanym tak w przeszłości, jak i dzisiaj ograniczonymi możliwościami penetracji w zwartej zabudowie miejskiej Jeżyc. Mimo, że badania archeologiczne w tym terenie są dość trudne, to jednak wiemy dość dużo na temat tego obszaru.


Kamienica J. Leitgebera, ul. Dąbrowskiego 35/37, źródło: Wikimedia. 


Jeżyce usytuowane są w zachodniej części miasta, w pobliżu lewego dopływu Warty jakim jest niewielkich rozmiarów rzeka Bogdanka i mały strumyk Seganka. Wiemy, że na tym terenie sporadycznie przebywały wędrujące plemiona jeszcze w okresie mezolitu, czyli ok. 8000 lat p.n.e. Później, po tzw. „rewolucji neolitycznej”, na terenie dzielnicy zaczęły powstawać pierwsze stałe osady, gdzie hodowano zwierzęta i prowadzono uprawy roślin. Największy rozwój osadnictwa ludzkiego na tym terenie przypada na tzw. okres halsztacki, przypadający mniej więcej na lata 1800-400 p.n.e., czyli epokę brązu i żelaza. Rozwój ten był możliwy dzięki wspomnianej już Bogdance, która gwarantowała stały dostęp do wody i poprawiała jakość gleb, leżących w jej pobliżu. Z okresów późniejszych, w tym z okresu wpływów rzymskich, archeolodzy posiadają dość znikome informacje, a z tych materiałów, którymi dysponują, można stwierdzić, że Jeżyce prawie w ogóle nie były zaludnione, a znikome ślady działalności człowieka można zaobserwować na Sołaczu.


Kamienica szkieletowa przy ul. Dąbrowskiego 52, źródło: Wikimedia.


Więcej informacji o Jeżycach pochodzi z okresu pełnego średniowiecza, gdzie wieś ta została wymieniona w przywileju lokacyjnym, jako jedna z osad, którymi Poznań był licznie otoczony. Została ona zbudowana na zboczu wspomnianej już Bogdanki, a przez wieś płynął strumień, który napędzał wiatrak znajdujący się w środku wsi, co potwierdzone jest w źródłach. Jeżyce zbudowany były na planie owalnicy. Układ ten przetrwał aż do początku XX wieku, kiedy to  wieś włączono w granice administracyjne miasta. Jednak charakterystyczny kształt osady można zaobserwować po dziś dzień. Jak pisał profesor Wiesiołowski: Jeżyce miały charakter owalnicy, obudowanej domostwami kmieci, co w skutek ciągłości osadnictwa pozostawiło ślad rozpoznawalny po dziś dzień w kształcie ul. Kościelnej. Przykład ulicy Kościelnej jako obrazu dawnego układu ulic i parceli Jeżyc nie jest jedyny. W układzie dzielnicy bowiem można zauważyć więcej takich przypadków, gdzie ulice i skwery wydzielone są na podstawie dawnych posiadłości i działek.

Jeśli chodzi o włodarzy średniowiecznych  Jeżyc, to w niektórych kwestiach wiedza o nich pozostaje nadal niewyjaśniona, a spowodowane to jest brakiem konkretniejszych informacji na ten temat. Wiadomo jednak, że pierwszym  znanym z zapisów sołtysem Jeżyc był niejaki Piotr, niestety informacje o nim są bardzo szczątkowe, a popularność imienia nie pozwala na konkretne sprecyzowanie i opisanie jego osoby. Można jedynie przypuszczać za Jackiem Wiesiołowskim, który stawia hipotezę, że ów Piotr sołtys, mógł być spokrewniony z rodziną sołtysa wsi Górczyn Henrykiem de Tunchy, gdyż to właśnie u Henryka Młodszego z Górczyna przetrwały dokumenty sołtysie dotyczące Jeżyc. Najdokładniej jednak dokumenty średniowieczne opisują sołtysa Jana Fawko. Był on rajcą poznańskim  i ławnikiem, a od 1440 - sołtysem, chyba jednak śmiało można podnieść tezę, że kupno sołectwa jeżyckiego i sprawowania funkcji włodarza wsi stanowiło element pewnego planu ekonomicznego Fawki. Był on bowiem jeszcze przed zakupem sołectwa właścicielem kamienicy w Rynku, młyna na fosie, a także miał w posiadaniu winnicę na Winiarach. Zakup sołectwa był więc  spowodowany chęcią wzbogacenia się i prowadzenia szlacheckiego trybu życia. Sołectwo pod rządami Fawki było dobrze prowadzone i jak na tamte czasy majętne. Sołectwo to, wraz z dokupionymi 4 łanami, zwanymi Rybałtowskimi, w 1450 roku miało aż 8 łanów ziemi, młyn lub nawet dwa młyny i trzy ogrody. Przy przeciętnej wielkości ówczesnego szlacheckiego folwarku wynoszącej 2 łany ziemi sołectwo jeżyckie było równie dochodowe, jak folwarki szlachcica posiadającego trzy do czterech wsi.


Poza rodami sołtysimi, mieszkańcami średniowiecznych Jeżyc byli także landwójtowie i ich rodziny. Zajmowali się oni sprawami administracyjno-sądowniczymi. Sprawowali swoją władzę we wszystkich osadach lokowanych na prawie magdeburskim. Do ich kompetencji należało również przewodniczenie sądom stanowym we wsiach będących pod władza miasta, jak na przykład Jeżyce. Mieszkańcami Jeżyc byli także kmiecie i zagrodnicy, zwani też ogrodnikami, posiadali oni mniej niż ćwierć łana ziemi. Na wsi mieszkali i prowadzili swoje warsztaty także rzemieślnicy tacy jak: kowale, szewcy, młynarze, krawcy. Jednak trzeba dodać, że zawody te zazwyczaj był uzupełnieniem pracy na gospodarstwie, albo jak pisze profesor Wiesiołowski, profesją wyuczoną w mieście, o której po podjęciu pracy na roli zapominano.


Jeżyce średniowieczne były w przeważającej części wsią polską, rodzin pochodzenia niemieckiego było niewiele a i te łatwo się polonizowały, spolszczając swoje nazwiska, lub zupełnie je zmieniając.


Rynek Jeżycki, źródło: Wikimedia.


Wiek XVI w historii Poznania nazywany jest też „złotym wiekiem”, kiedy to miasto rozwijało się jako silny ośrodek życia kulturalnego i gospodarczego, posiadając we władaniu liczne dobra wiejskie. Wiek ten wprowadził duże zmiany w życiu miasta i jego wiejskich terenów. Jeśli za czasów Przemysła I i Bolesława Pobożnego Poznaniowi darowano grunty na użytkowanie, to już w XVI stuleciu włodarze miasta sami nabywali tereny wiejskie dla miasta. I tak od 1529 roku zakupiono wsie takie jak: Wilda, Sołacz, który do tej pory był prywatna wsią, oraz  Rataje i Żegrze, wykupione od Górków. Nie bez znaczenia dla historii miasta  jest fakt na który wskazuje Wiesiołowski: Zaznaczyć trzeba, że w tym samym czasie rozwijają się przedmieścia Poznania, a kurczą wykupywane po kawałku przez mieszczan poznańskich, dotychczasowe, podmurne  wsie zagrodnicze: Kundorf  i Nowe Ogrody.


Wraz z włączaniem pod panowanie miasta wielu terenów wiejskich, pojawił się problem. Dysponowano dużą siłą roboczą w postaci kmieci i zagrodników, jednak nie posiadano wielu folwarków, które mogłyby dostarczać pożywienie i inne surowce. Ta  sytuacja odbiła się na podmiejskich wsiach, w tym na Jeżycach, które do tej pory rozliczały się czynszowo z miastem, teraz musiały zamienić to na pańszczyznę, czyli darmową pracę na rzecz włodarzy wsi miejskich: …że poddani nasi, to jest kmiecie w przerzeczonej wsi naszej Jeżycach, raz na każdy tydzień powinni robić jakążkolwiek im robotę rozkażą, dzień we śrzode im naznaczając, albo gdzieby na śrzode święto jakie zaszło albo niepogody przeszkodziły, tedy we czwartek albo w piątek, albo inszego dnia,  jednak będą wiedzieć dzień przedtym, na jaką robotę isć albo jechać mają, to jest orać, radlić, włóczyć, kosą siec, zboże z pola zwozić…


Dla mieszkańców Jeżyc zamiana czynszu na pańszczyznę nie stanowiła jednak znaczącego utrudnienia, a wieś nadal prężnie i szybko się rozwijała. O sytuacji gospodarczej i społecznej w XVI i XVII wieku najwięcej mówi liczba mieszkańców i jakość gospodarstw. Informacje te posiadamy na podstawie list podatkowych i tak w 1508 roku Jeżyce liczyły 14 łanów i młyn sołtysi. W  XVII wieku wieś miała już ok. 20 łanów a zamieszkiwało ją około 100 osób, co czyniło ją największą i najludniejszą spośród wsi podpoznańskich takich jak: Winiary, Strzeszyn Wielki, Piątkowo, Umultowo, Naramowice.


Wojna szwedzka, zwana także „Potopem” w latach 1655-1660 przyniosła tragiczne skutki dla Poznania, który był oblegany. Zniszczeniu uległy ludne rzemieślnicze przedmieścia, a okoliczne miasteczka zostały zdewastowane. O dziwo, Jeżyce uchroniły się od większych zniszczeń. Ucierpiało kilka gospodarstw i domów, które jednak szybko odbudowano.


Niestety, dobra passa w dziejach Jeżyc, te lata urodzaju i nieprzerwanego rozwoju nie mogły trwać w nieskończoność. Kres pewnej epoki  w życiu wsi przyniosła wojna północna (1700-1721). Klęska wsi miejskich(…) była tak wielka, że we wszystkich wsiach  pozostało tylko pięciu kmieci- jeden na Jeżycach. Miasto próbowało pomagać i ściągało nowych osadników. Większość dawnych mieszkańców albo uciekła przed wojną, lub zginęła. Coś się zmieniło, skończyła się pewna epoka w dziejach Jeżyc i innych wsi podmiejskich. W 1718 roku wieś zamieszkiwana była przez zaledwie 14 osób.


Dom szachulcowy przy ul. Dąbrowskiego 42, źródło: Wikimedia.


Łatwo zauważyć, że Jeżyce wkraczały zniszczone i wyludnione w XVIII wiek. Wiek ważny i istotny, nie tylko dla  Jeżyc i Poznania, ale także całej Rzeczpospolitej, która spotka najgorszy z możliwych losów - utrata niepodległości.


Jeżyce, które jak i inne wsie podmiejskie cierpiały na wyludnienie spowodowane wojną,  w jakiś sposób było trzeba odbudować i ożywić. Miasto postanowiło sprowadzić osadników. Nie z innych terenów Wielkopolski, czy Polski a spoza granic kraju, ludzi którzy szukali  lepszych warunków do osiedlenia się. W poszukiwaniach tych, zwrócono uwagę na zachodnich sąsiadów tj. Niemców. Popularnym środkiem zachęcania do przenoszenia się na inny teren było wysyłanie odezw. Wysyłano je do wielu miast niemieckich, zwłaszcza jednak do Bambergu, na co wskazuje liczna grupa osadników z tamtego regionu we wsiach podmiejskich, zwłaszcza na Jeżycach. Właśnie to wydarzenie zapoczątkowało historię Bambrów w Poznaniu i jego okolicach i to właśnie wydarzenie, było tym które kształtowało dzieje Jeżyc na przełomie XVIII i XIX wieku.


Osadnicy przybywali większymi grupami, w kilku fazach, a było to w latach 1719-1753. Każdy z osadników, który chciał do Polski przyjechać, musiał legitymować się zaświadczeniem, o tym iż jest wiernym wyznania rzymskokatolickiego. Warto tu wspomnieć także o tym, że nowi przybysze nie byli pozostawieni sami sobie. Otrzymali oni szereg ulg i przywilejów, które miały pomóc im się zaaklimatyzować w nowej przestrzeni i ułatwić początki egzystencji w bądź co bądź nowej, obcej kulturze. I tak nowi cudzoziemcy przybywający do podmiejskich wsi, dostali darmowe ziarno na zasiew, drewno na budowę domu i na opał, a także skromną ilość pieniędzy, zostali także zwolnieni na niewielki okres z podatków, tak by mogli w stosunkowo niedługim czasie wybudować domy i osiedlić się we wsiach, które na nowo miały tętnić życiem.

Nowi przybysze szybko się zasymilowali i nawiązali przyjazne stosunki z ludnością pochodzenia polskiego. Jeśli w głowie mamy stereotyp Niemców jako narodu pracowitego, dokładnego, gospodarnego, to taki obraz doskonale opisuje także ludność napływową z Bambergu. Do tego obrazu należy jednak dodać także głęboką religijność, jaką cechowali się Bambrzy, ale także ludność polska Jeżyc. Symbole pobożności Bambrów z Jeżyc obecne są po dziś dzień, choćby na ulicy Dąbrowskiego 67, gdzie stoi krzyż z pasyjką.


Krzyż przy ul. Dąbrowskiego, źródło: Wikimedia.


To właśnie na płaszczyźnie religii obie społeczności mogły znaleźć wspólny język. Gdyż o ten mówiony było dość ciężko. Z początku ludność niemiecka miała z tym spore problemy, jednakże z biegiem lat znajomość języka polskiego stałą się dla osadników sprawą kluczową. I nie chodziło tu tylko o sprawy urzędowe, Bambrzy nie chcieli się czuć obcy i wykluczeni wśród wspólnoty, z którą związali swoje życie. Więzi te zacieśniały się z biegiem lat, poprzez kontakty handlowe, urzędnicze, poprzez edukację a także więzi rodzinne m. in. mieszane małżeństwa.


Pod koniec XIX wieku wieś Jeżyce, dzieliła się na część północną i południową. Jak pisze Waldemar Karolczak w „Kronice Miasta Poznania”, w artykule pt. „Z dziejów gminy jeżyckiej pod koniec XIX wieku”: Na północy od szosy Berlińskiej (ob. ul. Jana Henryka Dąbrowskiego), znajdowała się nisko położona w dolinie Bogdanki tzw. dolna wieś, bardzo gęsto zabudowana i zaludniona; po jej południowej stronie, na wysokim płaskowyżu, rozciągała się tzw. górna wieś, której słabo zaludnione i zabudowane tereny rolnicze w większości należały do zamożnych rodzin gospodarzy bamberskich: Bajerleinów, Jesków, Remleinów, Handschuhów, Schneiderów, Muthów, Rothów, Rauschów, itd.

Wsie podmiejskie zostały włączone do Poznania stopniowo, w latach 1900-1925. Jeżyce w chwili przyłączenia do miasta liczyły ok. 13 tys. mieszkańców. Wchłonięcie Jeżyc  przez miasto wiele zmieniło w życiu całej wsi, czy raczej już dzielnicy, ale także i w życiu jej mieszkańców. Zaczynając od zmian administracyjnych i architektonicznych, a kończąc na zmianach w układzie społecznym, zmianach kulturowych i w mentalności ludzi.


Mieszkańcy stopniowo porzucali rolnictwo i gospodarstwa, zaczęli zajmować się handlem, przemysłem i usługami. Dawne gospodarstwa i sady likwidowano. Dla Jeżyc nastał czas kolejnej rewolucji. Na miejscu dawnych pół uprawnych i ogrodów powstawały nowe ulice, zielone skwery, piękne wille i kamienice. Nowe ulice wytyczano jednak między dawnymi parcelami, np.: ulica Mickiewicza, Słowackiego, Prusa. Główną drogą prowadzącą wzdłuż Jeżyc stała się ulica Dąbrowskiego, dawna Wielka Berlińska. Jednak jeszcze do II wojny światowej gdzieniegdzie było można zobaczyć niewielkie pola uprawne, małe gospodarstwa z końmi i krowami. Z perspektywy mieszkańców podpoznańskiej wsi, ale i samego Poznania, jednym z najważniejszych, jak nie przełomowym wydarzeniem było powstanie na Jeżycach dworca kolejowego na linii Poznań-Stargard Szczeciński z połączeniem do Szczecina. Można chyba jednak postawić tezę, że lokalizacja tego dworca była jednak dziełem przypadku, gdyż dworzec planowo miał stać w innym miejscu. Spór o lokalizację toczył się między mieszkańcami miasta i jego władzami, a administracją wojskową. Ludność miasta jak i jego włodarze popierali pomysł by dworzec kolejowy powstał przy ulicy Święty Marcin, administracja wojskowa jednak kategorycznie odrzucała ten pomysł, proponując na miejsce dworca grunty za kościołem Bernardyńskim. W ostateczności dworzec wybudowano poza miastem na Jeżycach właśnie, na terenie Osiedla Gaj, gdzie dzisiaj stoi Stare Zoo. Decyzja ta nie była chyba jednak do końca przemyślana, bowiem dworzec stanął w drugim rejonie fortecznym, co za tym idzie nie mógł być ani okazały, ani murowany, ograniczono się do dwóch budynków z pruskiego muru. Dojazd do dworca z kierunku miasta, także był nieszczególny, narzekano na utrudnienia w ruchu i zbyt małą przepustowość, czego przyczyną była Brama Berlińska, przez którą wiodła droga w stronę dworca. Co więcej w Poznaniu drogi były kamienne, poza miastem już nie, nie trudno wyobrazić sobie jak wyglądała podróż na stację kolei w trakcie deszczu.


Dworzec kolejowy na Jeżycach, źródło: Wikimedia.


Jeżyce, które w 1900 roku włączono w granice Poznania w żaden sposób nie przypominały dawnej, cichej, wsi podmiejskiej, żyjącej z uprawy roli i pracy na gospodarstwie. Były raczej w pełni zurbanizowanym przedmieściem, w niczym nie ustępując centrum miasta. Jednak proces włączania wsi do miasta nie nastąpił jednak z dnia na dzień, a odbywało się to w kilku etapach.


Należy w tym miejscu powiedzieć także o problemach z jakimi borykały się Jeżyce zanim zostały inkorporowane do miasta. Pierwszym kłopotem, była higiena i czystość. Jeżyce nie posiadały własnej kanalizacji, dlatego ścieki wylewano do rowów wykopanych wzdłuż dróg, które  nie były brukowane, a piaszczyste i przypominały raczej obraz wprost z westernów. W trakcie deszczu zamieniały się w płynący potok błota, co w znaczny sposób utrudniało komunikację. Na Jeżycach przełomu  XIX i XX wieku było jeszcze wiele gospodarstw, z których wydostawał się nieprzyjemny zapach gnojówki.


Kolejny problem to czysta woda. Przy ulicy Kościelnej znajdował się młyn i dwa stawy, jeden czysty, obfitujący w wodę z pobliskiej wspomnianej już małej rzeczki Seganki, drugi był jego przeciwieństwem, woda w nim stała, a wraz z nią błoto, nieczystości i śmieci, które wyrzucali tam sami mieszkańcy. Wodę pitną czerpano ze studni, które niestety często był  zanieczyszczaneDlatego też czysta woda była na wagę złota. Znane są przypadki, kiedy to gospodarze, na posesji których stała studnia z czysta i zdrową wodą, kazał sobie płacić za jej czerpanie”.


Michał Kuberka                                                                                                 


Źródło:


W. Karolczak, Z  dziejów gminy jeżyckiej pod koniec XIX wieku, w: Jeżyce, „Kronika Miasta Poznania”, nr 2, 2000.  

J. Niezborała, Skorowidz historycznych nazw ulic miasta Poznania, Poznań 2010.

M. Parandowska, Bambrzy na  Jeżycach, w: Jeżyce, „Kronika Miasta Poznania”, nr 2, 2000.  

M. Przybył, Najdawniejsze dzieje terenu „Jeżyc historycznych” w świetle znalezisk archeologicznych, w:  Jeżyce, „Kronika Miasta Poznania”, nr 2, 2000.  

M. i L. Trzeciakowscy, W dziewiętnastowiecznym Poznaniu. Życie codzienne miasta 1815 – 1914, Poznań 1984.

J. Wiesiołowski, Jeżyce średniowieczne, w: Jeżyce, „Kronika Miasta Poznania”, nr 2, 2000.  

J. Wiesiołowski, J Skuratowicz, L. Trzeciakowski, B. Walczak, Od redkacji, w:  Jeżyce, „Kronika Miasta Poznania”, nr 2, 2000. 

Uchwała nr 666 Prezydium Rządu z dnia 7 października 1954 r. w sprawie podziału na dzielnice miasta Poznania (M.P. z 1954 r. nr 111, poz. 1547).

 
WASZE KOMENTARZE[1]
avatarKibic1922: dziekuje bardzo chetnie to przeczytam, chodz musze to rozlorzyc na kilka dni, bo po 5 minutach czytania zaczyna mnie bolec glowa bardzo.
dodano: Poniedziałek, 2013.10.21 14:37
ok
5
not ok
0
odpowiedz|usuń
avatarpoznaniak29: Dużo suchych faktów. Jak dla mnie brakuje mi w tym wpisie "rzeczy" pospolitych na temat Jeżyc i ich mieszkańców.
dodano: Wtorek, 2013.10.22 14:58
ok
0
not ok
0
odpowiedz|usuń
~Autor: Kibic1922: dziekuje bardzo chetnie to przeczytam, chodz musze to rozlorzyc na kilka dni, bo po 5 minutach czytania zaczyna mnie bolec glowa bardzo....
To sobie wydrukuj
dodano: Piątek, 2016.08.26 11:40, IP:83.25.201.XXX
ok
0
not ok
0
odpowiedz|usuń
DODAJ KOMENTARZ | Jesteś niezalogowany, Twój nick będzie poprzedzony ~zaloguj | zarejestruj
Liczba znaków do wykorzystania: 1000
codeimgNie jesteś anonimowy, Twoje IP zapisujemy w naszej bazie danych. Dodając komentarz akceptujesz Regulamin Forum
Do poprawnego działania mechanizmu dodawania komentarzy wymagane jest włączenie obsługi ciasteczek.
avatar
MACIEJ BRZEZIŃSKI
poznanskiehistorie.epoznan.pl
RSSsend_message
Nazywam się Maciej Brzeziński. Z wykształcenia jestem historykiem i wschodoznawcą. Od maja 2011 roku prowadzę tego bloga. Historia Poznania to jedna z moich pasji, ale za to największa, dlatego chcę popularyzować fascynujące dzieje tego miasta. Można mnie znaleźć także pod adresem: www.poznanskiehistorie.blogspot.com oraz na facebooku. Zapraszam więc do lektury.
Mój kontakt: poznanskiehistorie@gmail.com
ARCHIWUM WPISÓW
Poznański gotyk, część 1 (13 lip 2017)
Bunt wójta Przemka (3 lip 2017)
Sołacz - willowa dzielnica Poznania (15 cze 2017)
Cesarzowa Wiktoria w Poznaniu (9 cze 2017)
Protestanci w przedrozbiorowym Poznaniu, część 2 (27 maj 2017)
Protestanci w przedrozbiorowym Poznaniu, część 1 (18 maj 2017)
Zanim powstały Targi Poznańskie, czyli Wystawa Wschodnioniemiecka w 1911 roku. (14 maj 2017)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1835, część 2 (4 maj 2017)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1835, część 1 (27 kwi 2017)
10 poznańskich "naj..." (18 kwi 2017)
Medycyna i higiena w renesansowym Poznaniu (2 kwi 2017)
Adwentyści Dnia Siódmego w Poznaniu (22 mar 2017)
Bambrzy w dziejach Poznania, część 2 (9 mar 2017)
Bambrzy w dziejach Poznania, część 1 (3 mar 2017)
Jeżyckie wille - luksus i elegancja (15 lut 2017)
Legendarni biskupi poznańscy wg Długosza (6 lut 2017)
10 najsłynniejszych poznanianek (II) (22 sty 2017)
Poznaniacy wobec powstania listopadowego (30 lis 2016)
Paganini w Poznaniu (23 lis 2016)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1810, część 2 (17 lis 2016)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1810, część 1 (9 lis 2016)
Żydzi w międzywojennym Poznaniu (27 paź 2016)
Ks. Józef Rogaliński i starania o uniwersytet w osiemnastowiecznym Poznaniu (19 paź 2016)
10 najpiękniejszych ulic w Poznaniu (13 paź 2016)
Aleksander I w Poznaniu (29 wrz 2016)
Współczesne kościoły Poznania (23 wrz 2016)
Generał Tadeusz Kutrzeba i Armia "Poznań" (14 wrz 2016)
Niegolewski i inni, czyli wielkopolscy szwoleżerowie Napoleona (6 sie 2016)
Początki nowoczesnego sportu w Poznaniu (17 lip 2016)
Od października do czerwca, czyli ogólnopolskie znaczenie Czerwca'56 (7 lip 2016)
Johow-Gelände, czyli urok łazarskich kamienic (23 cze 2016)
Jak bernardyn z franciszkaninem, czyli wojna mnichów w siedemnastowiecznym Poznaniu (16 cze 2016)
95 lat Międzynarodowych Targów Poznańskich (2 cze 2016)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1790, część 2 (25 maj 2016)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1790, część 1 (19 maj 2016)
Adelajda i Kazimierz, czyli królewski ślub w katedrze poznańskiej (5 maj 2016)
Obchody Millenium Chrztu Polski w Poznaniu w 1966 roku (24 kwi 2016)
Jak Poznańczycy walczyli z germanizacją, część 2 (16 kwi 2016)
Jak Poznańczycy walczyli z germanizacją, część 1 (10 kwi 2016)
Socrealizm w Poznaniu (16 mar 2016)
Panowie z Górki (2 mar 2016)
Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk, czyli namiastka uniwersytetu (25 lut 2016)
Jordan - biskup polski czy poznański? (11 lut 2016)
Zjazd poznański 1530 roku (3 lut 2016)
Architektura międzywojennego Poznania (28 sty 2016)
10 nietuzinkowych poznaniaków (12 sty 2016)
Życie w Poznaniu w pierwszych miesiącach Wielkiej Wojny w świetle "Kuriera Poznańskiego" (15 gru 2015)
Święci patroni Poznania (9 gru 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1740, część 2 (24 lis 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1740, część 1 (17 lis 2015)
Cmentarz na Górczynie (4 lis 2015)
130 lat komunikacji telefonicznej w Poznaniu (21 paź 2015)
Włosi w dawnym Poznaniu (7 paź 2015)
"Ukochana żona", czyli historia księżnej Ryksy szwedzkiej, żony Przemysła II (12 sie 2015)
10 najpiękniejszych kamienic poznańskiej "belle epoque" (28 lip 2015)
Od Intendentury do Collegium Historicum (14 lip 2015)
"Naród Sobie", czyli narodziny i pierwsze lata Teatru Polskiego w Poznaniu (30 cze 2015)
Rymarze, krawcy i kuśnierze, czyli słów kilka o rzemieślnikach w średniowiecznym Poznaniu (24 cze 2015)
Kulturkampf (9 cze 2015)
Poznańscy muzułmanie (2 cze 2015)
Port rzeczny w Poznaniu (26 maj 2015)
10 osobliwości Poznania (13 maj 2015)
Szkoci w Poznaniu (5 maj 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1700, część 2 (27 kwi 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1700, część 1 (21 kwi 2015)
Poznańscy reformaci i ich śródecki kościół (24 mar 2015)
Generał Krzyżanowski, czyli jak wielkopolski szlachcic został amerykańskim bohaterem (10 mar 2015)
Ludzie niezwyczajni - o Dezyderym Chłapowskim i księdzu Piotrze Wawrzyniaku słów kilka (3 mar 2015)
10 najpiękniejszych miejsc w Poznaniu (17 lut 2015)
Marcin Kasprzak i Róża Luksemburg, czyli socjaliści w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (1 lut 2015)
Wybierzmy 10 najpiękniejszych miejsc w Poznaniu (26 sty 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1650, część 2 (18 sty 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1650, część 1 (11 sty 2015)
Poznańska parafia prawosławna (14 gru 2014)
10 najpiękniejszych i najcenniejszych poznańskich kościołów (30 lis 2014)
"De optimo senatore", czyli międzynarodowa kariera pewnego poznańskiego biskupa (16 lis 2014)
Od Wszystkich Świętych do Andrzejek, czyli listopad w wielkopolskiej tradycji ludowej (2 lis 2014)
Poznań 1146 - Krzyszków 1157 (26 paź 2014)
Historia Folwarku Edwardowo (12 paź 2014)
Targowisko, centrum polskości i miejsce zgromadzeń, czyli Stary Rynek w XIX wieku (9 paź 2014)
10 symboli Poznania (21 wrz 2014)
Ad maiorem Dei gloriam, czyli przybycie jezuitów do Poznania (14 wrz 2014)
Na pensji w Poznaniu dziewiętnastego stulecia (7 wrz 2014)
Dzieje Górczyna (31 sie 2014)
Przerwa wakacyjna (27 lip 2014)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1580, część 2 (21 lip 2014)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1580, część 1 (13 lip 2014)
10 najsłynniejszych poznanianek (29 cze 2014)
Katedra poznańska królewską nekropolią? (22 cze 2014)
Grecy w Poznaniu (15 cze 2014)
Konstancja z Potockich Raczyńska, czyli żywot kobiety niezwykłej (8 cze 2014)
Poznańska parafia Kościoła Ewangelicko-Metodystycznego (1 cze 2014)
Gniezno czy Poznań? Gdzie znajdowała się pierwsza stolica Polski? (25 maj 2014)
No to mamy już 3 lata! (21 maj 2014)
10 osób, które najbardziej przyczyniły się do rozwoju Poznania (18 maj 2014)
Co kryje park na osiedlu Czecha? Pruskie umocnienia wśród ratajskich bloków! (11 maj 2014)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1500, część 2 (4 maj 2014)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1500, część 1 (27 kwi 2014)
Wesołych Świąt! (13 kwi 2014)
Beocja czy Sparta? Jak wykształcił się poznański etos (23 mar 2014)
Reformowany Kościół Katolicki w Polsce i jego poznańska siedziba (16 mar 2014)
Pomniki Wieszcza Adama w Poznaniu (2 mar 2014)
Dominikanie, karmelici, bernardyni, czyli zakony żebracze w średniowiecznym Poznaniu (16 lut 2014)
Od Śluzy Katedralnej do powstania ICHOT (9 lut 2014)
W domu i w kamienicy, czyli jak mieszkali poznaniacy w XIX stuleciu (2 lut 2014)
Od osady Stelmachy do placu Wiosny Ludów (26 sty 2014)
Wehikuł czasu, czyli jak się żyło w Poznaniu 600 lat temu, część 2 (19 sty 2014)
Wehikuł czasu, czyli jak się żyło w Poznaniu 600 lat temu, część 1 (12 sty 2014)
Dwa stare forty. Jedna historia, wspólna przyszłość? (5 sty 2014)
Chwała Zwycięzcom! (26 gru 2013)
Wesołych Świąt! (22 gru 2013)
Z Poznania do Hollywood, czyli historia Lilli Palmer (15 gru 2013)
Legenda o trzech skradzionych Hostiach - prawda, czy mit? (8 gru 2013)
Sejm Dzielnicowy w Poznaniu (1 gru 2013)
Panorama renesansowego Poznania (17 lis 2013)
Miejsce kaźni Wielkopolan w okresie II wojny światowej - obóz koncentracyjny w Forcie VII w Poznaniu (8 lis 2013)
Kłopotliwy honorowy obywatel miasta Poznania (3 lis 2013)
Historia Jeżyc, część 2 (27 paź 2013)
Historia Jeżyc, część 1 (20 paź 2013)
Poznań kontra Kraków, czyli jezuickie starania o uniwersytet w Poznaniu w 1611 roku (13 paź 2013)
Doktor Marcin i inni, czyli początki poznańskiej pracy organicznej (29 wrz 2013)
Poznań w oparach czarnej magii (24 wrz 2013)
"W Poznaniu na wygnaniu", czyli poznańskie lata Kazimiery Iłłakowiczówny (15 wrz 2013)
Perły poznańskich podwórek, czyli ul. Ratajczaka 14 - historia zabudowy w podwórzu (8 wrz 2013)
Przerwa wakacyjna (21 lip 2013)
Burzliwe dzieje ratuszowego orła (14 lip 2013)
Podróż sentymentalna kolejką wąskotorową - kiedyś czasy świetności, a dziś pozostałości i wspomnienia (7 lip 2013)
Poznań pod wodą (30 cze 2013)
Wędrujące serce generała (23 cze 2013)
Pancerna Impreza. Fotorelacja z Dnia Otwartych Koszar w Centrum Szkolenia Wojsk Lądowych (16 cze 2013)
Odrodzenie z upadku, czyli działalność Komisji Dobrego Porządku w Poznaniu (9 cze 2013)
Fort VIIa - militarna przeszłość, "biurowa" przyszłość (2 cze 2013)
Od Wszechnicy Piastowskiej do Uniwersytetu Poznańskiego (26 maj 2013)
Książę Przemysł I - ojciec Poznania (19 maj 2013)
Medycyna i higiena w Poznaniu XIX stulecia (12 maj 2013)
28. Dni Ułana 2013 - fotorelacja Agnieszki Wiśniewskiej. (7 maj 2013)
"Błazeńskie urządzenie", czyli historia poznańskich koziołków (28 kwi 2013)
Poznańska Gra Liczbowa "Koziołki" (21 kwi 2013)
Hipodrom Wola - tradycja i teraźniejszość (14 kwi 2013)
Halo, halo, tu Radio Poznań! (7 kwi 2013)
Wesołych Świąt (28 mar 2013)
Książka w renesansowym Poznaniu (24 mar 2013)
Świat, którego już nie ma - Bambrzy na poznańskich Ratajach (17 mar 2013)
"Wichrzyciele i warchoły", czyli Marzec'68 w Poznaniu (10 mar 2013)
Apel (3 mar 2013)
Pozostałości Poznańskiej Twierdzy Fortowej - Fort 1 (3 mar 2013)
Alianckie naloty na Poznań (24 lut 2013)
Budynki pokawaleryjskie w Poznaniu, czyli od koszar do osiedla (17 lut 2013)
Jego Królewska Mość Mikołaj Rychlik (10 lut 2013)
Poznań w latach Wielkiej Wojny (3 lut 2013)
Zachować w pamięci miniony czas, czyli o Muzeum Uzbrojenia na poznańskiej Cytadeli (27 sty 2013)
Konkurs "Blog Roku 2012" (24 sty 2013)
"Piękna Polka", czyli historia królowej Elżbiety Ryksy (20 sty 2013)
Spotkanie z Igorem Janke (15 sty 2013)
Poznańskie stadiony, część 3 - Stadion przy ul. Bułgarskiej (13 sty 2013)
Dwieście lat temu urodził się Hipolit Cegielski! (6 sty 2013)
Wesołych Świąt !!! (19 gru 2012)
Rozrywki dzieci i młodzieży w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (9 gru 2012)
Powojenna odbudowa Starego Rynku (2 gru 2012)
Roman Wilhelmi - wybitny aktor z Poznania (25 lis 2012)
Ponowny pochówek junikowskich kosynierów (21 lis 2012)
Antiqua civitas posnaniensis, czyli dzieje Śródki (18 lis 2012)
Poznań w listopadzie 1918 roku (11 lis 2012)
Poznańska moda w czasach Oświecenia (5 lis 2012)
Odsłonięcie pomnika Romana Wilhelmiego w Poznaniu - fotorelacja (5 lis 2012)
Mały komunikat (5 lis 2012)
Poznańskie stadiony, część 2 - Stadion im. Edmunda Szyca (5 lis 2012)
Legenda polskiej archeologii (21 paź 2012)
Jak budowano Winogrady (14 paź 2012)
Poznaniaków droga ku nowoczesności (8 paź 2012)
Złodziejki, prostytutki, cudzołożnice, czyli kobieca przestępczość w dawnym Poznaniu (30 wrz 2012)
Od mostu Łacina do mostu św. Rocha (23 wrz 2012)
Jak króla Henryka w Poznaniu witano (16 wrz 2012)
Poznańskie stadiony, część 1 - Stadion Lecha na Dębcu (9 wrz 2012)
Budowniczy, uczony, biskup i polityk, czyli opowieść o Janie Lubrańskim (2 wrz 2012)
Pomniki dziewiętnastowiecznego Poznania (26 sie 2012)
Poznańscy ułani (15 sie 2012)
Na scenach kabaretów międzywojennego Poznania (12 sie 2012)
Próby emancypacji poznańskich Żydów w pierwszej połowie XIX wieku (8 sie 2012)
Dzieje "Poznańskiej Wenecji" (5 sie 2012)
Czas na urlop! (17 lip 2012)
Poznański debiut Władysława Hańczy (15 lip 2012)
Najcenniejsza relikwia poznańskiej katedry (11 lip 2012)
Łacińskie inskrypcje na poznańskim Ratuszu, część 2 (8 lip 2012)
Łacińskie inskrypcje na poznańskim Ratuszu, część 1 (4 lip 2012)
Poznański romantyk - Ryszard Wincenty Berwiński (28 cze 2012)
Na pomoc Prezydentowi i Rządowi! Poznań wobec przewrotu majowego 1926 roku (24 cze 2012)
Roman May i jego przemysłowe imperium (20 cze 2012)
Poznańskie organy Ladegasta (17 cze 2012)
Książka w średniowiecznym Poznaniu (10 cze 2012)
Wielkopolskie struktury przedwojennego wywiadu i kontrwywiadu, czyli "Dwójka" w Poznaniu i Bydgoszczy, część 2 (6 cze 2012)
Wielkopolskie struktury przedwojennego wywiadu i kontrwywiadu, czyli "Dwójka" w Poznaniu i Bydgoszczy, część 1 (3 cze 2012)
"Echt Poznanioki" kontra "Galicjoki", czyli konflikt swój-obcy w międzywojennym Poznaniu (30 maj 2012)
Królewska Niemiecka Akademia (27 maj 2012)
No to stuknął nam roczek! (20 maj 2012)
Pierwszy polski podręcznik savoir-vivre (16 maj 2012)
Centrum Turystyki Kulturowej TRAKT, czyli jak wypromować Poznań, część 2 (13 maj 2012)
Dzieje poznańskiej masonerii, część 2 (9 maj 2012)
Dzieje poznańskiej masonerii, część 1 (6 maj 2012)
Poznań a Konstytucja 3 Maja (3 maj 2012)
Rowerem przez Afrykę (29 kwi 2012)
Rycerze św. Jana Jerozolimskiego w Poznaniu (25 kwi 2012)
Czy w Poznaniu strzelano do cara? (15 kwi 2012)
Początki poznańskiej kinematografii (11 kwi 2012)
Palmy, zajączek i dyngus, czyli wielkopolskie tradycje wielkanocne, część 2 (1 kwi 2012)
Palmy, zajączek i dyngus, czyli wielkopolskie tradycje wielkanocne, część 1 (28 mar 2012)
Centrum Turystyki Kulturowej TRAKT, czyli jak wypromować Poznań, część 1 (25 mar 2012)
Ostatnia publiczna egzekucja w Polsce (21 mar 2012)
Poznańskie duchy i zjawy (18 mar 2012)
Szermierz poznańskiej kontrreformacji (14 mar 2012)
Moda renesansowego Poznania (11 mar 2012)
Związki Józefa Ignacego Kraszewskiego z Poznaniem (7 mar 2012)
Edukacja regionalna - czy jest obecna w szkole? (4 mar 2012)
O profesji kata w dawnym Poznaniu (29 lut 2012)
Ferdinand Foch w Poznaniu (26 lut 2012)
Najstarsza poznańska nekropolia (22 lut 2012)
O poznańskich łaźniach (19 lut 2012)
Ustrój renesansowego Poznania (15 lut 2012)
Tragiczna historia Ludgardy (12 lut 2012)
Trakt Królewsko-Cesarski. Podróż po historii Poznania, częśc 3 (8 lut 2012)
Perły Starego Rynku, część 4 (5 lut 2012)
Matka, żona i nauczycielka, czyli pozycja kobiet w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (1 lut 2012)
Ze wspomnień poznańskiego architekta (29 sty 2012)
Trakt Królewsko-Cesarski. Podróż po historii Poznania, częśc 2 (25 sty 2012)
Między lojalnością a kontestacją. Mniejszość niemiecka w międzywojennym Poznaniu (22 sty 2012)
Poznań w Prusach Południowych 1793 - 1806 (17 sty 2012)
Trakt Królewsko-Cesarski. Podróż po historii Poznania, część 1 (15 sty 2012)
Krynoliny, gorsety, surduty i cylindry. Kilka słów o modzie dziewiętnastowiecznego Poznania, część 2 (12 sty 2012)
Pomnik Powstańców Wielkopolskich (10 sty 2012)
Kawiarnia, teatr i karty, czyli kilka słów o rozrywkach osiemnastowiecznego Poznania (8 sty 2012)
Z Rogalina przez Francję i Holandię, do Brazylii (5 sty 2012)
Bale w hotelu Bazar (3 sty 2012)
Świąteczny komunikat (20 gru 2011)
Gwiazdor, makiełki i Herody, czyli wielkopolskie tradycje bożonarodzeniowe, część 2 (18 gru 2011)
Gwiazdor, makiełki i Herody, czyli wielkopolskie tradycje bożonarodzeniowe, część 1 (15 gru 2011)
Perły Starego Rynku, część 3 (13 gru 2011)
Krynoliny, gorsety, surduty i cylindry. Kilka słów o modzie dziewiętnastowiecznego Poznania (11 gru 2011)
Prezydent "Rzeczpospolitej Polskiej Poznańskiej" (5 gru 2011)
Perły Starego Rynku, część 2 (4 gru 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 7 (1 gru 2011)
Most znany i nieznany (29 lis 2011)
Romantycy i spiskowcy, czyli próba wywołania powstania w 1846 roku w Poznaniu (27 lis 2011)
Mentalność mieszkańców dawnego Poznania (24 lis 2011)
Perły Starego Rynku, część 1 (22 lis 2011)
Elegantki i modnisie dwudziestolecia międzywojennego (20 lis 2011)
Prezydent-legenda, czyli opowieść o Cyrylu Ratajskim (17 lis 2011)
Skóry, wosk, śledzie i wino, czyli handel nowożytnego Poznania, część 2 (15 lis 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 6 (13 lis 2011)
Patron najsłynniejszej ulicy w Poznaniu (10 lis 2011)
Miłość i polityka (8 lis 2011)
Skóry, wosk, śledzie i wino, czyli handel nowożytnego Poznania, część 1 (6 lis 2011)
Jak budowano Rataje (3 lis 2011)
Cmentarze na poznańskiej Cytadeli (1 lis 2011)
Muzyka w dawnym Poznaniu (30 paź 2011)
Polacy i Niemcy w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (27 paź 2011)
Dyplomata - arcybiskup - więzień - kardynał (25 paź 2011)
To już niemal sto lat, czyli historia Warty Poznań (23 paź 2011)
Subiektywny przegląd ważnych, zabawnych i tragicznych wydarzeń z dziejów osiemnastowiecznego Poznania (20 paź 2011)
Tramwaje konne w Poznaniu (18 paź 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 6 (16 paź 2011)
Religijność w barokowym Poznaniu (13 paź 2011)
Twórca poznańskiego ratusza (11 paź 2011)
Dzieje poznańskiej sceny operetkowej (9 paź 2011)
Poznańskie wiosła (6 paź 2011)
Rozrywki mieszkańców renesansowego Poznania (4 paź 2011)
Administracja niemiecka w okupowanym Poznaniu 1939-45 (2 paź 2011)
Doktor Marcin (29 wrz 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 5 (27 wrz 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 5 (25 wrz 2011)
Subiektywny przegląd ważnych, zabawnych i tragicznych wydarzeń z dziejów siedemnastowiecznego Poznania (22 wrz 2011)
Historia "Kolejorza", część 2 (20 wrz 2011)
Od miasta-twierdzy do nowoczesnej metropolii. Rozwój Poznania w 1 poł. XX wieku. (18 wrz 2011)
Ludność żydowska w średniowiecznym i nowożytnym Poznaniu (15 wrz 2011)
Filolog i fabrykant. Opowieść o Hipolicie Cegielskim (13 wrz 2011)
Historia "Kolejorza", część 1 (11 wrz 2011)
Pomnik Armii "Poznań" (9 wrz 2011)
Międzynarodowe Targi Poznańskie w okresie międzywojennym, część 2 (6 wrz 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 4 (4 wrz 2011)
Wrzesień 1939 roku w Poznaniu (2 wrz 2011)
Międzynarodowe Targi Poznańskie w okresie międzywojennym, część 1 (31 sie 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 4 (29 sie 2011)
Most Królowej Jadwigi (27 sie 2011)
Subiektywny przegląd ważnych, zabawnych i tragicznych wydarzeń z dziejów szesnastowiecznego Poznania (25 sie 2011)
Poznańska Georges Sand (23 sie 2011)
Bułgarzy w Poznaniu (21 sie 2011)
Kolegium Jezuickie w Poznaniu (19 sie 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 3 (17 sie 2011)
Występy Heleny Modrzejewskiej na scenach poznańskich teatrów (15 sie 2011)
Komunikat (30 lip 2011)
Przybycie Bambrów do Poznania (28 lip 2011)
Edward hr. Raczyński (1786 - 1845) (26 lip 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 3. Czas pracy i odpoczynku. (25 lip 2011)
Edukacja dziewcząt w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (24 lip 2011)
Subiektywny przegląd ważnych, zabawnych i tragicznych wydarzeń z dziejów średniowiecznego Poznania (22 lip 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 2 (22 lip 2011)
Szwedzi w Poznaniu, część 2 (21 lip 2011)
Mikołaj Skrzetuski (ok. 1610 - 1673) (19 lip 2011)
Szwedzi w Poznaniu, część 1 (18 lip 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 1 (17 lip 2011)
Poznań na morzach i oceanach, część 3 (16 lip 2011)
Poznań na morzach i oceanach, część 2 (15 lip 2011)
Poznań na morzach i oceanach, część 1 (14 lip 2011)
Inteligencja polska w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (13 lip 2011)
Biskup Andrzej Bniński (1396 - 1479) (12 lip 2011)
Perypetie z pomnikiem Bamberki (11 lip 2011)
Reformacja i kontrreformacja w Poznaniu, część 2 (10 lip 2011)
Reformacja i kontrreformacja w Poznaniu, część 1 (9 lip 2011)
Biblioteka Raczyńskich (8 lip 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 2 (7 lip 2011)
Antoni Pfitzner i jego firma (5 lip 2011)
Krótka historia Łazarza (4 lip 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 1 (3 lip 2011)
Przyjęcia u prezydenta Ratajskiego (2 lip 2011)
Emilia Sczaniecka (1804 - 1896) (1 lip 2011)
Zajezdnia tramwajowa przy ulicy Gajowej (30 cze 2011)
Panorama średniowiecznego Poznania, część 2 (29 cze 2011)
Pomnik Poznańskiego Czerwca'56 (28 cze 2011)
Poznański Czerwiec 1956 (27 cze 2011)
Przemysł piwowarski w Poznaniu w XIX i na początku XX wieku (26 cze 2011)
Panorama średniowiecznego Poznania, część 1 (25 cze 2011)
Pomnik Bismarcka w Poznaniu (24 cze 2011)
Akademia Lubrańskiego (23 cze 2011)
Kościół św. Wojciecha (22 cze 2011)
Antoni Radziwiłł 1775 - 1833 (21 cze 2011)
Ustrój średniowiecznego Poznania (20 cze 2011)
Fortyfikacje Twierdzy Poznań - bariera w rozwoju miasta w XIX wieku (19 cze 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 5 (18 cze 2011)
Pałac Górków (16 cze 2011)
Józef Struś 1510 - 1568 (15 cze 2011)
Brytyjski nalot na Poznań (14 cze 2011)
Krótka historia Wildy (13 cze 2011)
Zamtuzy i gamratki, czyli płatna miłość w Poznaniu, część 2 (12 cze 2011)
Więzienia w Poznaniu (10 cze 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 4 (9 cze 2011)
Pożary i powodzie w renesansowym Poznaniu (8 cze 2011)
Perła poznańskiego baroku (7 cze 2011)
Twórca praskiego golema był Poznaniakiem (6 cze 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 3 (5 cze 2011)
Zamtuzy i gamratki, czyli płatna miłość w Poznaniu, część 1 (4 cze 2011)
Pręgierz (3 cze 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 2 (2 cze 2011)
Paweł Edmund Strzelecki 1797 - 1873 (1 cze 2011)
Zamek Wilhelma II (31 maj 2011)
Poznańskie czarownice i ich obrońcy (30 maj 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 1 (29 maj 2011)
Poznaniak wśrod pionierów pediatrii (27 maj 2011)
Poznaniak współtwórcą wielkich odkryć geograficznych (26 maj 2011)
Sytuacja kobiet w renesansowym Poznaniu (25 maj 2011)
Zamek Przemysła (24 maj 2011)
Dopisek (23 maj 2011)
Napoleon w Poznaniu (23 maj 2011)
Herb miasta Poznania (22 maj 2011)
Skąd się wzięła nazwa "Poznań"? (21 maj 2011)
Witam wszystkich i zapraszam do lektury. (20 maj 2011)
Zdjęcie: Marek Barankiewicz