blog background
 
Maciej Brzeziński: Poznańskie Historie
historia, zabytki, kultura, ludzie
metka_epoznan
Perły poznańskich podwórek, czyli ul. Ratajczaka 14 - historia zabudowy w podwórzu
ok
138
not ok
1
liczba odsłon: 3032

Miło mi powitać Państwa po przewie wakacyjnej. "Poznańskie Historie" wznawiają swoją działalność, a pierwszym wpisem po przerwie, jest niezwykle ciekawy artykuł, autorstwa utalentowanej i bardzo pracowitej współpracowniczki bloga - Agnieszki Wiśniewskiej o dawnej i współczesnej zabudowie kilku podwórek  kamienic przy ulicy Ratajczaka. Zapraszam do lektury.

   

"Jak wszyscy wiemy, dawny Poznań bardzo różnił się od współczesnego. Teraz centrum miasta, to gęsta zabudowa kamienic, wytyczone ulice, komunikacja i wszechobecny ruch. Jednak kilka wieków wstecz wszystko wyglądało zupełnie inaczej.


Miejsce, o którym piszę na pewno nie przypominało tego, co teraz możemy tam zobaczyć. Jego historia zaczyna się w XIV wieku. Wtedy to na obszarze obecnej ulicy Ratajczaka i w jej okolicach pojawiło się pierwsze osadnictwo. Ulokowaną tu wieś zamieszkiwali głównie ogrodnicy, stąd nazwa „Nowe Ogrody”. Mijały kolejne wieki, a miasto się rozrastało. Tereny tej wsi stopniowo przejmowali mieszczanie. W konsekwencji wchłaniania przez Poznań obszarów wiejskich zmieniał się też charakter zabudowy.


Pod koniec XVIII i na początku XIX wieku powstało tu wiele domów wolnostojących wzorowanych na wiejskich dworkach. Na tyłach budowano zabudowania gospodarcze. Dookoła tych domów zazwyczaj tworzono piękne ogrody lub parki. W tym rejonie, przy ulicy Ogrodowej, znajdował się dwór Mycielskich, który przetrwał do pierwszej połowy lat siedemdziesiątych XX wieku.


Koniec XIX wieku przyniósł nowe zmiany. Poznań przeżywał zwiększony rozwój. W związku z tym została przeprowadzona regulacja urbanistyczna. Na nowo podzielono grunty; wytyczono też nowe ulice. Zmianie uległa także zabudowa. Stare domy zostały zburzone. Zastąpiono je nowymi wysokimi kamienicami. Zniknęły ogrody, które kiedyś otaczały tamte dworki. Nowe kamienice nie posiadały parków i ogrodów. Na ich tyłach, w podwórzach budowano budynki gospodarcze.


Pod adresem Ratajczaka 16 dziś możemy zobaczyć budynek powstały po II wojnie światowej. Pod koniec XIX wieku była to działka należąca do braci Lesserów. Mieli w podwórzu magazyn i zakład naprawczy, natomiast ich fabryka maszyn rolniczych znajdowała się na Wildzie. W roku 1920 Towarzystwo Akcyjne Hipolita Cegielskiego wykupiło firmę Lesserów. Wraz z zakładem weszło w posiadanie kamienicy i zabudowań w podwórzu, gdzie powstało biuro i magazyny. Na tej samej ulicy pod numerem 14 swoją kamienicę posiadała rodzina Czartoryskich. Znajdowały się w niej biura i mieszkania. W zabudowaniach w podwórzu mieściły się magazyny, usługi produkcyjne oraz przemysłowe. Skład cygar i papierosów miał tam Jan Miklaszewski; działało Poznańskie Przedsiębiorstwo Węglowe Bracia Szymańscy, Pracownia Futer Władysława Pawełka. W tym miejscu znajdowały się także: Dom Rolniczo – Handlowy Koczorowski A. i Ska , firma Czarliński Leon, która oferowała maszyny rolnicze, oraz Fabryka Guzików S. Jabłońskiego, która powstała pod koniec XIX wieku i była najdłużej funkcjonującym przedsiębiorstwem w tym miejscu. Jeszcze pod zaborem pruskim, przed I wojną światową, znane było pod nazwą Metallenwarenfabrik S. Jablonski Gmbh Posen. Fabryka produkowała odlewane z mosiądzu guziki dla wojska i służb mundurowych.


Guzik wyprodukowany w fabryce  S. Jabłoński Sp. z o.o. Poznań, źródło: www.odkrywca.pl.


Odbiorcami guzików były też prawdopodobnie znajdujące się w pobliżu Małe Koszary Artyleryjskie (mieszczące się na narożniku ulic Ratajczaka i Powstańców Wielkopolskich). Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości nazwę fabryki zmieniono na „S. Jabłoński S. z o.o. Poznań”.


Działania wojenne podczas II wojny światowej spowodowały duże zniszczenia przy ulicy Ratajczaka. Zburzone zostały kamienice nr 10, 12, 14, 16. Natomiast z zabudowań podwórzowych ocalały tylko budynki pod numerem 14. Po zakończeniu wojny rozpoczął tu działalność zakład produkujący ordery i medale.


Pod koniec lat pięćdziesiątych, aż do roku 1977 działała w tym miejscu Fabryka Galanterii Metalowej Pogamet. Po tym okresie te zabudowania służyły, jako magazyny a także wykorzystywane były do celów handlowych. Przez pewien czas swą siedzibę miały tu kluby „Cafe Mięsna” i „U Bazyla”, oraz funkcjonował antykwariat.

Zabudowa podwórzowa w tym obrębie nie była jednolita. Kolejne budynki powstawały w różnych okresach czasowych. Różniły się zarówno materiałami, z jakich były budowane, jak i formą architektury. Dominowała jednak zabudowa jedno lub dwu- kondygnacyjna o płaskich dachach. Na kształt budynków duży wpływ miało ich przeznaczenie a także zamożność ich właścicieli.


Do najstarszej części zabudowań należał dwukondygnacyjny budynek, posiadający trzy skrzydła i dziedziniec pośrodku. Skrzydło północne po części posiadało piwnice. Budynki zbudowano z czerwonej licowanej cegły w wątku krzyżykowym. Użyto zaprawy wapienno-cementowej. Otwory okienne natomiast wieńczyły łuki odcinkowe. Kondygnacje budynku zostały rozdzielone fryzami ząbkowanymi. Nad parterem cegły ułożono na wozówce a nad pierwszym piętrem na podstawie. Całość została uwieńczona prostym gzymsem.


Budynek ten wyglądem  elewacji i stylistyką bardzo przypomina podobne zabudowania w ówczesnych Niemczech i na terenie zaboru pruskiego. Gabaryty budynku i materiał, z którego został zbudowany, a także układ elewacji wraz ze swymi rozmieszczonymi symetrycznie i równoległymi otworami okiennymi zwieńczonymi łukami odcinkowymi, prostymi gzymsami i ząbkowanymi fryzami są elementami charakterystycznymi dla budownictwa ceglanego Segmentenbogenstil. Ten styl jest odmianą stylu arkadowego (Rundbogenstil), albo stylu łuków okrągłych, który był powszechny w XIX-wiecznych Prusach. W konwencji Rundbogenstil nawiązywano do stylu neoromańskiego i neorenesansowego. Stosowano też łuki pełne. Segmentenbogenstil ma te same korzenie, lecz zamiast łuków pełnych zastosowano odcinkowe. Takie rozwiązania stosowano zarówno w zabudowaniach przemysłowych, użyteczności publicznej jak i koszarowych. W Poznaniu takim dobrym przykładem jest fabryka Zeylanda przy ulicy Wszystkich Świętych, a także Małe Koszary Artyleryjskie znajdujące się właśnie na narożniku ulic Ratajczaka i Powstańców Wielkopolskich. Obecnie znajduje się tam Wyższa Szkoła Bankowa.


Małe Koszary  Artyleryjskie, ob. Wyższa Szkoła Bankowa, źródło: Wikimapa.


Zabudowania w podwórzu przy ulicy Ratajczaka 14 zbudowane zostały w bardzo uproszczonej formie. Skupiono się na konstrukcji i funkcji, jaką budynek miał pełnić, natomiast dekoracje ograniczono. Powodem może być lokalizacja budynku; nie od frontu ulicy, lecz na tyłach.



Front budynku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, przy ul. Ratajczaka, przez bramę widać odrestaurowane budynki w podwórzu, fot. A. Wiśniewska. 


Obecnym użytkownikiem dawnej fabryki guzików jest Wojewódzki Sąd Administracyjny, który zajmuje także budynki pod numerami 10 i 12. W latach 2009/ 2010 ze względu na rozbudowę sądu zaczęto porządkowanie terenu. Następnie część zabudowań niebędących zabytkami została rozebrana. Pod numerem 12 w podwórzu powstał nowoczesny budynek, posiadający kilka kondygnacji i podziemny garaż. Połączono go łącznikiem z zabytkowymi zabudowaniami, w których zachowano skrzydła zachodnie i północne. Południowe skrzydło zostało rozebrane, a następnie odtworzono je na nowo. Na przestrzeni czasu swego istnienia i funkcjonowania budynek był wielokrotnie przekształcany. Elewacja ukazywała najlepiej wykucia nowych okien i drzwi, przemurowania, montaż schodów zewnętrznych, windy, instalacji itd. Ściany pokryte były graffiti. Obiekt nie był właściwie zabezpieczony przed wpływem czynników zewnętrznych. Uległ on zawilgoceniu, rozwijały się grzyby, mchy i porosty. Z powodu zanieczyszczeń osiadających na budynku odbarwiły się cegły. Widać było też ubytki spoin. Zmiany i przemurowywania pogorszyły stan techniczny i miały duży wpływ na estetykę obiektu. Podjęto więc prace konserwatorskie. Wszystkie zbędne elementy, powstałe na przestrzeni lat w związku ze zmieniającymi się lokatorami obiektu zostały usunięte. Usunięto też uszkodzone cegły, a ubytki zastąpiono nowymi. Elewacja została oczyszczona za pomocą roztworu wodnego kwasu fluorowodorowego. Miejsca, które tego wymagały odsolono i poddano dezynfekcji mikrobiologicznej. Całość następnie poddano hydrofobizacji (procesowi nadania elewacji własności odpychania wody, w celu zapobiegania wnikaniu wody w głąb struktury budynku). W związku ze złym stanem technicznym usunięto dach. Okazało się, że ściana pierwszego piętra w skrzydle północnym wymaga rozbiórki. Rozebrano ją do poziomu stropu parteru i odtworzono, wykorzystując oryginalną cegłę. Całość ujednolicono kolorystycznie, aby odtworzone elementy się nie wyróżniały. Okna i drzwi przez lata użytkowania przez wielu właścicieli różniły się formą i kolorystyką. Tak jak ściany, również wszystkie okna ujednolicono, nawiązując do ich pierwotnego wyglądu. Obecnie stolarka okienna jest w kolorze szarym; takim, jaki posiadały budynki tego rodzaju w XIX – wiecznej Wielkopolsce, a także zamknięta łukiem odcinkowym. Drzwi wstawiono nowe; także jak okna w kolorze szarym. Konstrukcja dachu jest nowa. Zachowano jego pierwotny kąt nachylenia. Dach pokryto blachą, stosując dodatkowo maskownice na urządzenia wentylacyjne.


Budynek przed renowacją, źródło: Facebook.


Budynek po renowacji, fot. A. Wiśniewska.


Obiekt odrestaurowano także od wewnątrz. Został gruntownie przebudowany, aby mógł służyć nowej funkcji. Drewniane elementy konstrukcji zastąpiono żelbetowymi. Kolorystyka wnętrz utrzymana jest w jasnej tonacji. Szare podłogi wraz z granitowymi schodami; ściany pomalowano na biało. W nielicznych pomieszczeniach zachowano ceglane ściany lub stropy. Można zobaczyć, jak oryginalnie był zbudowany.




Obecny wygląd budynku od strony podwórza, fot. A. Wiśniewska.


Aby zachować historyczne walory elewacji i charakter XIX- wiecznych budynków użyteczności publicznej, wznoszonych w tym okresie w zaborze pruskim, nie można było zastosować izolacji zewnętrznej. Aby ocieplić budynek, zastosowano ocieplenie od wewnątrz przy pomocy płyt izolacyjnych Ytong Multipor. Dzięki temu parametry termoizolacyjne budynku uległy znacznej poprawie, a oryginalny wygląd fasady został zachowany.


Dziedziniec zabudowań wyłożono kostką granitową i bazaltową. Teren sądu ogrodzono murem, odgradzając go od kamienicy frontowej.


Jak już wspominałam, budynek obecnie należy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i służy jako centrum szkoleniowe. Posiada pokoje gościnne, sale wykładowe wraz z biblioteką i czytelnią. Jest miejscem konferencyjno–dydaktycznym. Na szkolenia mogą przyjeżdżać pracownicy Sądu Administracyjnego z całej Polski.


Podwórza poznańskich kamienic kryją wiele ciekawych historii. Schodząc z głównych ulic i przekraczając bramy frontowych, wysokich i często okazałych kamienic możemy natknąć się na zabudowania często bardziej interesujące, z o wiele dłuższą historią. Są to byłe kuźnie i stajnie, gorzelnie, drukarnie czy zakłady przemysłowe i usługowe. Zabudowania w podwórzu przy ulicy Ratajczaka 14 wraz ze swoją historią są bardzo dobrym tego przykładem.


Epilog

Rewitalizacja starych budynków przemysłowych czy powojskowych przeżywa w Poznaniu swój renesans. Obiekty te często przez lata zapomniane i niszczejące odzyskują swój blask i świetność. Ze względu na inne czasy, służą zwykle do innych celów niż do tych, do których zostały pierwotnie zbudowane. W tym miejscu należy wspomnieć o fabryce parowej wyrobów stolarskich, budowlanych i mebli Józefa Zeylanda znajdującej się przy ulicy Wszystkich Świętych. Budynek powstał w XIX wieku. Na początku XXI wieku, była już fabryka przeszła kompleksową renowację. Obecnie znajduje się w niej galeria artystyczna. Wybierając się do północnej części Poznania, a dokładniej do Naramowic na ulicę Dworską 1 możemy zobaczyć nowoczesny budynek, który niebawem zostanie oddany do użytku. Jest to budynek biurowo – usługowy Ferguson. W tym oryginalnym obiekcie przestrzeni miejskiej będzie biurowiec, hotel o nazwie ForZa i restauracja Fortezza. W centralnej części obiektu, znajduje się pochodzący z XIX wieku, zbudowany w latach 1887 – 1888 na międzypolu Fortu Pośredniego IVa schron piechoty J1IVa, będący częścią Twierdzy Poznań. Jest on łącznikiem, łączącym nowoczesne części kompleksu (Podobnie jak była fabryka guzików połączona z nowoczesną częścią budynku sądowego). Połączono w ten sposób historię z nowoczesnością. Ciekawa jestem efektu finalnego. Na razie rewitalizację samego schronu widziałam tylko na zdjęciach, a kompleks Ferguson tylko z daleka przez płot, gdyż jeszcze w lipcu był niedostępny. Przykładem na połączenie budynków historycznych z nowoczesnymi jest także Osiedle Ułańskie. W maju pisałam artykuł na temat Fortu VIIa, który należy do prywatnego właściciela i zostanie przebudowany na cele biurowe. Czas pokaże, czy będzie odnowiony w podobnym stylu co budynek w podwórzu na ulicy Ratajczaka14, z zachowaniem jego tradycyjnego wyglądu i dawnych historycznych elementów, czy właściciel zrobi z niego zupełnie odmieniony, nowoczesny kompleks. Pewnie kilka lat upłynie zanim będziemy mogli zobaczyć efekt końcowy.


W Poznaniu jest jeszcze wiele takich budynków historycznych, które czekają na swoje drugie – nowe życie".


Agnieszka Wiśniewska


Źródło:

Magdalena Łyszczak, Fabryka guzików przy ul. Ratajczaka, w: Budownictwo przemysłowe, „Kronika Miasta Poznania”, nr 3, 2012.

epoznan.pl

Wikipedia

Źródła własne

 
WASZE KOMENTARZE[1]
~Autor: .................. W Poznaniu jest jeszcze wiele takich budynków historycznych, które czekają na swoje drugie – nowe życie"................... To prawda - absolutny potencjał często ukryty za bramą....
dodano: Niedziela, 2013.09.08 11:25, IP:77.65.48.XXX
ok
6
not ok
0
odpowiedz|usuń
avatarremik: Marcinie - dzięki za udostępnienie, Agnieszko - Autorko - pokłon do ziemi składam... Znowu się dowiedziałem czegoś nowego...
dodano: Niedziela, 2013.09.08 21:49
ok
5
not ok
1
odpowiedz|usuń
~Autor: szkoda tylko że zlikwidowano zewnetrzne oryginalne stalowe schody wiodące na 1 pietro budynku. jeszcze parę lat temu była tam knajpa.
dodano: Poniedziałek, 2013.09.09 13:21, IP:85.221.180.XXX
ok
2
not ok
0
odpowiedz|usuń
avatarMaciek_1980: Dziękuję za wszystkie komentarze :) Panie Remigiuszu - w zasadzie, to mam na imię Maciej, ale Marcin też ładnie :) Czytam wszystkie wpisy na Pańskim blogu, jako, że też jestem miłośnikiem książek wszelakich :) Pozdrawiam serdecznie i dziękuję za miłe słowa.
dodano: Poniedziałek, 2013.09.09 18:42
ok
0
not ok
0
odpowiedz|usuń
~Piotr: Witam. Mam uprzejme pytanie: Czy znane jest imię producenta guzików Jabłońskiego? Wszędzie podana jest litera "S.". Niestety nigdzie nie mogę znaleźć imienia. Jako ciekawostkę można dodać, że podczas II wojny światowej była to jedyna firma z polskimi tradycjami, która produkowała Krzyże Żelazne II klasy. Sygnowane są liczbś 128 i są ekstremalnie rzadkie na rynku kolekcjonerskim. Pozdrawiam.
dodano: Wtorek, 2016.08.09 22:48, IP:46.134.83.XXX
ok
0
not ok
0
odpowiedz|usuń
~AnnaKow: A czy Ferguson ma fabrykę w Wielkopolsce czy oni jedynie importują swoje towary?
dodano: Poniedziałek, 2016.08.22 14:44, IP:89.73.130.XXX
ok
0
not ok
0
odpowiedz|usuń
DODAJ KOMENTARZ | Jesteś niezalogowany, Twój nick będzie poprzedzony ~zaloguj | zarejestruj
Liczba znaków do wykorzystania: 1000
codeimgNie jesteś anonimowy, Twoje IP zapisujemy w naszej bazie danych. Dodając komentarz akceptujesz Regulamin Forum
Do poprawnego działania mechanizmu dodawania komentarzy wymagane jest włączenie obsługi ciasteczek.
avatar
MACIEJ BRZEZIŃSKI
poznanskiehistorie.epoznan.pl
RSSsend_message
Nazywam się Maciej Brzeziński. Z wykształcenia jestem historykiem i wschodoznawcą. Od maja 2011 roku prowadzę tego bloga. Historia Poznania to jedna z moich pasji, ale za to największa, dlatego chcę popularyzować fascynujące dzieje tego miasta. Można mnie znaleźć także pod adresem: www.poznanskiehistorie.blogspot.com oraz na facebooku. Zapraszam więc do lektury.
Mój kontakt: poznanskiehistorie@gmail.com
ARCHIWUM WPISÓW
Protestanci w przedrozbiorowym Poznaniu, część 2 (27 maj 2017)
Protestanci w przedrozbiorowym Poznaniu, część 1 (18 maj 2017)
Zanim powstały Targi Poznańskie, czyli Wystawa Wschodnioniemiecka w 1911 roku. (14 maj 2017)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1835, część 2 (4 maj 2017)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1835, część 1 (27 kwi 2017)
10 poznańskich "naj..." (18 kwi 2017)
Medycyna i higiena w renesansowym Poznaniu (2 kwi 2017)
Adwentyści Dnia Siódmego w Poznaniu (22 mar 2017)
Bambrzy w dziejach Poznania, część 2 (9 mar 2017)
Bambrzy w dziejach Poznania, część 1 (3 mar 2017)
Jeżyckie wille - luksus i elegancja (15 lut 2017)
Legendarni biskupi poznańscy wg Długosza (6 lut 2017)
10 najsłynniejszych poznanianek (II) (22 sty 2017)
Poznaniacy wobec powstania listopadowego (30 lis 2016)
Paganini w Poznaniu (23 lis 2016)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1810, część 2 (17 lis 2016)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1810, część 1 (9 lis 2016)
Żydzi w międzywojennym Poznaniu (27 paź 2016)
Ks. Józef Rogaliński i starania o uniwersytet w osiemnastowiecznym Poznaniu (19 paź 2016)
10 najpiękniejszych ulic w Poznaniu (13 paź 2016)
Aleksander I w Poznaniu (29 wrz 2016)
Współczesne kościoły Poznania (23 wrz 2016)
Generał Tadeusz Kutrzeba i Armia "Poznań" (14 wrz 2016)
Niegolewski i inni, czyli wielkopolscy szwoleżerowie Napoleona (6 sie 2016)
Początki nowoczesnego sportu w Poznaniu (17 lip 2016)
Od października do czerwca, czyli ogólnopolskie znaczenie Czerwca'56 (7 lip 2016)
Johow-Gelände, czyli urok łazarskich kamienic (23 cze 2016)
Jak bernardyn z franciszkaninem, czyli wojna mnichów w siedemnastowiecznym Poznaniu (16 cze 2016)
95 lat Międzynarodowych Targów Poznańskich (2 cze 2016)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1790, część 2 (25 maj 2016)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1790, część 1 (19 maj 2016)
Adelajda i Kazimierz, czyli królewski ślub w katedrze poznańskiej (5 maj 2016)
Obchody Millenium Chrztu Polski w Poznaniu w 1966 roku (24 kwi 2016)
Jak Poznańczycy walczyli z germanizacją, część 2 (16 kwi 2016)
Jak Poznańczycy walczyli z germanizacją, część 1 (10 kwi 2016)
Socrealizm w Poznaniu (16 mar 2016)
Panowie z Górki (2 mar 2016)
Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk, czyli namiastka uniwersytetu (25 lut 2016)
Jordan - biskup polski czy poznański? (11 lut 2016)
Zjazd poznański 1530 roku (3 lut 2016)
Architektura międzywojennego Poznania (28 sty 2016)
10 nietuzinkowych poznaniaków (12 sty 2016)
Życie w Poznaniu w pierwszych miesiącach Wielkiej Wojny w świetle "Kuriera Poznańskiego" (15 gru 2015)
Święci patroni Poznania (9 gru 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1740, część 2 (24 lis 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1740, część 1 (17 lis 2015)
Cmentarz na Górczynie (4 lis 2015)
130 lat komunikacji telefonicznej w Poznaniu (21 paź 2015)
Włosi w dawnym Poznaniu (7 paź 2015)
"Ukochana żona", czyli historia księżnej Ryksy szwedzkiej, żony Przemysła II (12 sie 2015)
10 najpiękniejszych kamienic poznańskiej "belle epoque" (28 lip 2015)
Od Intendentury do Collegium Historicum (14 lip 2015)
"Naród Sobie", czyli narodziny i pierwsze lata Teatru Polskiego w Poznaniu (30 cze 2015)
Rymarze, krawcy i kuśnierze, czyli słów kilka o rzemieślnikach w średniowiecznym Poznaniu (24 cze 2015)
Kulturkampf (9 cze 2015)
Poznańscy muzułmanie (2 cze 2015)
Port rzeczny w Poznaniu (26 maj 2015)
10 osobliwości Poznania (13 maj 2015)
Szkoci w Poznaniu (5 maj 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1700, część 2 (27 kwi 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1700, część 1 (21 kwi 2015)
Poznańscy reformaci i ich śródecki kościół (24 mar 2015)
Generał Krzyżanowski, czyli jak wielkopolski szlachcic został amerykańskim bohaterem (10 mar 2015)
Ludzie niezwyczajni - o Dezyderym Chłapowskim i księdzu Piotrze Wawrzyniaku słów kilka (3 mar 2015)
10 najpiękniejszych miejsc w Poznaniu (17 lut 2015)
Marcin Kasprzak i Róża Luksemburg, czyli socjaliści w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (1 lut 2015)
Wybierzmy 10 najpiękniejszych miejsc w Poznaniu (26 sty 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1650, część 2 (18 sty 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1650, część 1 (11 sty 2015)
Poznańska parafia prawosławna (14 gru 2014)
10 najpiękniejszych i najcenniejszych poznańskich kościołów (30 lis 2014)
"De optimo senatore", czyli międzynarodowa kariera pewnego poznańskiego biskupa (16 lis 2014)
Od Wszystkich Świętych do Andrzejek, czyli listopad w wielkopolskiej tradycji ludowej (2 lis 2014)
Poznań 1146 - Krzyszków 1157 (26 paź 2014)
Historia Folwarku Edwardowo (12 paź 2014)
Targowisko, centrum polskości i miejsce zgromadzeń, czyli Stary Rynek w XIX wieku (9 paź 2014)
10 symboli Poznania (21 wrz 2014)
Ad maiorem Dei gloriam, czyli przybycie jezuitów do Poznania (14 wrz 2014)
Na pensji w Poznaniu dziewiętnastego stulecia (7 wrz 2014)
Dzieje Górczyna (31 sie 2014)
Przerwa wakacyjna (27 lip 2014)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1580, część 2 (21 lip 2014)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1580, część 1 (13 lip 2014)
10 najsłynniejszych poznanianek (29 cze 2014)
Katedra poznańska królewską nekropolią? (22 cze 2014)
Grecy w Poznaniu (15 cze 2014)
Konstancja z Potockich Raczyńska, czyli żywot kobiety niezwykłej (8 cze 2014)
Poznańska parafia Kościoła Ewangelicko-Metodystycznego (1 cze 2014)
Gniezno czy Poznań? Gdzie znajdowała się pierwsza stolica Polski? (25 maj 2014)
No to mamy już 3 lata! (21 maj 2014)
10 osób, które najbardziej przyczyniły się do rozwoju Poznania (18 maj 2014)
Co kryje park na osiedlu Czecha? Pruskie umocnienia wśród ratajskich bloków! (11 maj 2014)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1500, część 2 (4 maj 2014)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1500, część 1 (27 kwi 2014)
Wesołych Świąt! (13 kwi 2014)
Beocja czy Sparta? Jak wykształcił się poznański etos (23 mar 2014)
Reformowany Kościół Katolicki w Polsce i jego poznańska siedziba (16 mar 2014)
Pomniki Wieszcza Adama w Poznaniu (2 mar 2014)
Dominikanie, karmelici, bernardyni, czyli zakony żebracze w średniowiecznym Poznaniu (16 lut 2014)
Od Śluzy Katedralnej do powstania ICHOT (9 lut 2014)
W domu i w kamienicy, czyli jak mieszkali poznaniacy w XIX stuleciu (2 lut 2014)
Od osady Stelmachy do placu Wiosny Ludów (26 sty 2014)
Wehikuł czasu, czyli jak się żyło w Poznaniu 600 lat temu, część 2 (19 sty 2014)
Wehikuł czasu, czyli jak się żyło w Poznaniu 600 lat temu, część 1 (12 sty 2014)
Dwa stare forty. Jedna historia, wspólna przyszłość? (5 sty 2014)
Chwała Zwycięzcom! (26 gru 2013)
Wesołych Świąt! (22 gru 2013)
Z Poznania do Hollywood, czyli historia Lilli Palmer (15 gru 2013)
Legenda o trzech skradzionych Hostiach - prawda, czy mit? (8 gru 2013)
Sejm Dzielnicowy w Poznaniu (1 gru 2013)
Panorama renesansowego Poznania (17 lis 2013)
Miejsce kaźni Wielkopolan w okresie II wojny światowej - obóz koncentracyjny w Forcie VII w Poznaniu (8 lis 2013)
Kłopotliwy honorowy obywatel miasta Poznania (3 lis 2013)
Historia Jeżyc, część 2 (27 paź 2013)
Historia Jeżyc, część 1 (20 paź 2013)
Poznań kontra Kraków, czyli jezuickie starania o uniwersytet w Poznaniu w 1611 roku (13 paź 2013)
Doktor Marcin i inni, czyli początki poznańskiej pracy organicznej (29 wrz 2013)
Poznań w oparach czarnej magii (24 wrz 2013)
"W Poznaniu na wygnaniu", czyli poznańskie lata Kazimiery Iłłakowiczówny (15 wrz 2013)
Perły poznańskich podwórek, czyli ul. Ratajczaka 14 - historia zabudowy w podwórzu (8 wrz 2013)
Przerwa wakacyjna (21 lip 2013)
Burzliwe dzieje ratuszowego orła (14 lip 2013)
Podróż sentymentalna kolejką wąskotorową - kiedyś czasy świetności, a dziś pozostałości i wspomnienia (7 lip 2013)
Poznań pod wodą (30 cze 2013)
Wędrujące serce generała (23 cze 2013)
Pancerna Impreza. Fotorelacja z Dnia Otwartych Koszar w Centrum Szkolenia Wojsk Lądowych (16 cze 2013)
Odrodzenie z upadku, czyli działalność Komisji Dobrego Porządku w Poznaniu (9 cze 2013)
Fort VIIa - militarna przeszłość, "biurowa" przyszłość (2 cze 2013)
Od Wszechnicy Piastowskiej do Uniwersytetu Poznańskiego (26 maj 2013)
Książę Przemysł I - ojciec Poznania (19 maj 2013)
Medycyna i higiena w Poznaniu XIX stulecia (12 maj 2013)
28. Dni Ułana 2013 - fotorelacja Agnieszki Wiśniewskiej. (7 maj 2013)
"Błazeńskie urządzenie", czyli historia poznańskich koziołków (28 kwi 2013)
Poznańska Gra Liczbowa "Koziołki" (21 kwi 2013)
Hipodrom Wola - tradycja i teraźniejszość (14 kwi 2013)
Halo, halo, tu Radio Poznań! (7 kwi 2013)
Wesołych Świąt (28 mar 2013)
Książka w renesansowym Poznaniu (24 mar 2013)
Świat, którego już nie ma - Bambrzy na poznańskich Ratajach (17 mar 2013)
"Wichrzyciele i warchoły", czyli Marzec'68 w Poznaniu (10 mar 2013)
Apel (3 mar 2013)
Pozostałości Poznańskiej Twierdzy Fortowej - Fort 1 (3 mar 2013)
Alianckie naloty na Poznań (24 lut 2013)
Budynki pokawaleryjskie w Poznaniu, czyli od koszar do osiedla (17 lut 2013)
Jego Królewska Mość Mikołaj Rychlik (10 lut 2013)
Poznań w latach Wielkiej Wojny (3 lut 2013)
Zachować w pamięci miniony czas, czyli o Muzeum Uzbrojenia na poznańskiej Cytadeli (27 sty 2013)
Konkurs "Blog Roku 2012" (24 sty 2013)
"Piękna Polka", czyli historia królowej Elżbiety Ryksy (20 sty 2013)
Spotkanie z Igorem Janke (15 sty 2013)
Poznańskie stadiony, część 3 - Stadion przy ul. Bułgarskiej (13 sty 2013)
Dwieście lat temu urodził się Hipolit Cegielski! (6 sty 2013)
Wesołych Świąt !!! (19 gru 2012)
Rozrywki dzieci i młodzieży w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (9 gru 2012)
Powojenna odbudowa Starego Rynku (2 gru 2012)
Roman Wilhelmi - wybitny aktor z Poznania (25 lis 2012)
Ponowny pochówek junikowskich kosynierów (21 lis 2012)
Antiqua civitas posnaniensis, czyli dzieje Śródki (18 lis 2012)
Poznań w listopadzie 1918 roku (11 lis 2012)
Poznańska moda w czasach Oświecenia (5 lis 2012)
Odsłonięcie pomnika Romana Wilhelmiego w Poznaniu - fotorelacja (5 lis 2012)
Mały komunikat (5 lis 2012)
Poznańskie stadiony, część 2 - Stadion im. Edmunda Szyca (5 lis 2012)
Legenda polskiej archeologii (21 paź 2012)
Jak budowano Winogrady (14 paź 2012)
Poznaniaków droga ku nowoczesności (8 paź 2012)
Złodziejki, prostytutki, cudzołożnice, czyli kobieca przestępczość w dawnym Poznaniu (30 wrz 2012)
Od mostu Łacina do mostu św. Rocha (23 wrz 2012)
Jak króla Henryka w Poznaniu witano (16 wrz 2012)
Poznańskie stadiony, część 1 - Stadion Lecha na Dębcu (9 wrz 2012)
Budowniczy, uczony, biskup i polityk, czyli opowieść o Janie Lubrańskim (2 wrz 2012)
Pomniki dziewiętnastowiecznego Poznania (26 sie 2012)
Poznańscy ułani (15 sie 2012)
Na scenach kabaretów międzywojennego Poznania (12 sie 2012)
Próby emancypacji poznańskich Żydów w pierwszej połowie XIX wieku (8 sie 2012)
Dzieje "Poznańskiej Wenecji" (5 sie 2012)
Czas na urlop! (17 lip 2012)
Poznański debiut Władysława Hańczy (15 lip 2012)
Najcenniejsza relikwia poznańskiej katedry (11 lip 2012)
Łacińskie inskrypcje na poznańskim Ratuszu, część 2 (8 lip 2012)
Łacińskie inskrypcje na poznańskim Ratuszu, część 1 (4 lip 2012)
Poznański romantyk - Ryszard Wincenty Berwiński (28 cze 2012)
Na pomoc Prezydentowi i Rządowi! Poznań wobec przewrotu majowego 1926 roku (24 cze 2012)
Roman May i jego przemysłowe imperium (20 cze 2012)
Poznańskie organy Ladegasta (17 cze 2012)
Książka w średniowiecznym Poznaniu (10 cze 2012)
Wielkopolskie struktury przedwojennego wywiadu i kontrwywiadu, czyli "Dwójka" w Poznaniu i Bydgoszczy, część 2 (6 cze 2012)
Wielkopolskie struktury przedwojennego wywiadu i kontrwywiadu, czyli "Dwójka" w Poznaniu i Bydgoszczy, część 1 (3 cze 2012)
"Echt Poznanioki" kontra "Galicjoki", czyli konflikt swój-obcy w międzywojennym Poznaniu (30 maj 2012)
Królewska Niemiecka Akademia (27 maj 2012)
No to stuknął nam roczek! (20 maj 2012)
Pierwszy polski podręcznik savoir-vivre (16 maj 2012)
Centrum Turystyki Kulturowej TRAKT, czyli jak wypromować Poznań, część 2 (13 maj 2012)
Dzieje poznańskiej masonerii, część 2 (9 maj 2012)
Dzieje poznańskiej masonerii, część 1 (6 maj 2012)
Poznań a Konstytucja 3 Maja (3 maj 2012)
Rowerem przez Afrykę (29 kwi 2012)
Rycerze św. Jana Jerozolimskiego w Poznaniu (25 kwi 2012)
Czy w Poznaniu strzelano do cara? (15 kwi 2012)
Początki poznańskiej kinematografii (11 kwi 2012)
Palmy, zajączek i dyngus, czyli wielkopolskie tradycje wielkanocne, część 2 (1 kwi 2012)
Palmy, zajączek i dyngus, czyli wielkopolskie tradycje wielkanocne, część 1 (28 mar 2012)
Centrum Turystyki Kulturowej TRAKT, czyli jak wypromować Poznań, część 1 (25 mar 2012)
Ostatnia publiczna egzekucja w Polsce (21 mar 2012)
Poznańskie duchy i zjawy (18 mar 2012)
Szermierz poznańskiej kontrreformacji (14 mar 2012)
Moda renesansowego Poznania (11 mar 2012)
Związki Józefa Ignacego Kraszewskiego z Poznaniem (7 mar 2012)
Edukacja regionalna - czy jest obecna w szkole? (4 mar 2012)
O profesji kata w dawnym Poznaniu (29 lut 2012)
Ferdinand Foch w Poznaniu (26 lut 2012)
Najstarsza poznańska nekropolia (22 lut 2012)
O poznańskich łaźniach (19 lut 2012)
Ustrój renesansowego Poznania (15 lut 2012)
Tragiczna historia Ludgardy (12 lut 2012)
Trakt Królewsko-Cesarski. Podróż po historii Poznania, częśc 3 (8 lut 2012)
Perły Starego Rynku, część 4 (5 lut 2012)
Matka, żona i nauczycielka, czyli pozycja kobiet w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (1 lut 2012)
Ze wspomnień poznańskiego architekta (29 sty 2012)
Trakt Królewsko-Cesarski. Podróż po historii Poznania, częśc 2 (25 sty 2012)
Między lojalnością a kontestacją. Mniejszość niemiecka w międzywojennym Poznaniu (22 sty 2012)
Poznań w Prusach Południowych 1793 - 1806 (17 sty 2012)
Trakt Królewsko-Cesarski. Podróż po historii Poznania, część 1 (15 sty 2012)
Krynoliny, gorsety, surduty i cylindry. Kilka słów o modzie dziewiętnastowiecznego Poznania, część 2 (12 sty 2012)
Pomnik Powstańców Wielkopolskich (10 sty 2012)
Kawiarnia, teatr i karty, czyli kilka słów o rozrywkach osiemnastowiecznego Poznania (8 sty 2012)
Z Rogalina przez Francję i Holandię, do Brazylii (5 sty 2012)
Bale w hotelu Bazar (3 sty 2012)
Świąteczny komunikat (20 gru 2011)
Gwiazdor, makiełki i Herody, czyli wielkopolskie tradycje bożonarodzeniowe, część 2 (18 gru 2011)
Gwiazdor, makiełki i Herody, czyli wielkopolskie tradycje bożonarodzeniowe, część 1 (15 gru 2011)
Perły Starego Rynku, część 3 (13 gru 2011)
Krynoliny, gorsety, surduty i cylindry. Kilka słów o modzie dziewiętnastowiecznego Poznania (11 gru 2011)
Prezydent "Rzeczpospolitej Polskiej Poznańskiej" (5 gru 2011)
Perły Starego Rynku, część 2 (4 gru 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 7 (1 gru 2011)
Most znany i nieznany (29 lis 2011)
Romantycy i spiskowcy, czyli próba wywołania powstania w 1846 roku w Poznaniu (27 lis 2011)
Mentalność mieszkańców dawnego Poznania (24 lis 2011)
Perły Starego Rynku, część 1 (22 lis 2011)
Elegantki i modnisie dwudziestolecia międzywojennego (20 lis 2011)
Prezydent-legenda, czyli opowieść o Cyrylu Ratajskim (17 lis 2011)
Skóry, wosk, śledzie i wino, czyli handel nowożytnego Poznania, część 2 (15 lis 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 6 (13 lis 2011)
Patron najsłynniejszej ulicy w Poznaniu (10 lis 2011)
Miłość i polityka (8 lis 2011)
Skóry, wosk, śledzie i wino, czyli handel nowożytnego Poznania, część 1 (6 lis 2011)
Jak budowano Rataje (3 lis 2011)
Cmentarze na poznańskiej Cytadeli (1 lis 2011)
Muzyka w dawnym Poznaniu (30 paź 2011)
Polacy i Niemcy w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (27 paź 2011)
Dyplomata - arcybiskup - więzień - kardynał (25 paź 2011)
To już niemal sto lat, czyli historia Warty Poznań (23 paź 2011)
Subiektywny przegląd ważnych, zabawnych i tragicznych wydarzeń z dziejów osiemnastowiecznego Poznania (20 paź 2011)
Tramwaje konne w Poznaniu (18 paź 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 6 (16 paź 2011)
Religijność w barokowym Poznaniu (13 paź 2011)
Twórca poznańskiego ratusza (11 paź 2011)
Dzieje poznańskiej sceny operetkowej (9 paź 2011)
Poznańskie wiosła (6 paź 2011)
Rozrywki mieszkańców renesansowego Poznania (4 paź 2011)
Administracja niemiecka w okupowanym Poznaniu 1939-45 (2 paź 2011)
Doktor Marcin (29 wrz 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 5 (27 wrz 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 5 (25 wrz 2011)
Subiektywny przegląd ważnych, zabawnych i tragicznych wydarzeń z dziejów siedemnastowiecznego Poznania (22 wrz 2011)
Historia "Kolejorza", część 2 (20 wrz 2011)
Od miasta-twierdzy do nowoczesnej metropolii. Rozwój Poznania w 1 poł. XX wieku. (18 wrz 2011)
Ludność żydowska w średniowiecznym i nowożytnym Poznaniu (15 wrz 2011)
Filolog i fabrykant. Opowieść o Hipolicie Cegielskim (13 wrz 2011)
Historia "Kolejorza", część 1 (11 wrz 2011)
Pomnik Armii "Poznań" (9 wrz 2011)
Międzynarodowe Targi Poznańskie w okresie międzywojennym, część 2 (6 wrz 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 4 (4 wrz 2011)
Wrzesień 1939 roku w Poznaniu (2 wrz 2011)
Międzynarodowe Targi Poznańskie w okresie międzywojennym, część 1 (31 sie 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 4 (29 sie 2011)
Most Królowej Jadwigi (27 sie 2011)
Subiektywny przegląd ważnych, zabawnych i tragicznych wydarzeń z dziejów szesnastowiecznego Poznania (25 sie 2011)
Poznańska Georges Sand (23 sie 2011)
Bułgarzy w Poznaniu (21 sie 2011)
Kolegium Jezuickie w Poznaniu (19 sie 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 3 (17 sie 2011)
Występy Heleny Modrzejewskiej na scenach poznańskich teatrów (15 sie 2011)
Komunikat (30 lip 2011)
Przybycie Bambrów do Poznania (28 lip 2011)
Edward hr. Raczyński (1786 - 1845) (26 lip 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 3. Czas pracy i odpoczynku. (25 lip 2011)
Edukacja dziewcząt w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (24 lip 2011)
Subiektywny przegląd ważnych, zabawnych i tragicznych wydarzeń z dziejów średniowiecznego Poznania (22 lip 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 2 (22 lip 2011)
Szwedzi w Poznaniu, część 2 (21 lip 2011)
Mikołaj Skrzetuski (ok. 1610 - 1673) (19 lip 2011)
Szwedzi w Poznaniu, część 1 (18 lip 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 1 (17 lip 2011)
Poznań na morzach i oceanach, część 3 (16 lip 2011)
Poznań na morzach i oceanach, część 2 (15 lip 2011)
Poznań na morzach i oceanach, część 1 (14 lip 2011)
Inteligencja polska w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (13 lip 2011)
Biskup Andrzej Bniński (1396 - 1479) (12 lip 2011)
Perypetie z pomnikiem Bamberki (11 lip 2011)
Reformacja i kontrreformacja w Poznaniu, część 2 (10 lip 2011)
Reformacja i kontrreformacja w Poznaniu, część 1 (9 lip 2011)
Biblioteka Raczyńskich (8 lip 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 2 (7 lip 2011)
Antoni Pfitzner i jego firma (5 lip 2011)
Krótka historia Łazarza (4 lip 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 1 (3 lip 2011)
Przyjęcia u prezydenta Ratajskiego (2 lip 2011)
Emilia Sczaniecka (1804 - 1896) (1 lip 2011)
Zajezdnia tramwajowa przy ulicy Gajowej (30 cze 2011)
Panorama średniowiecznego Poznania, część 2 (29 cze 2011)
Pomnik Poznańskiego Czerwca'56 (28 cze 2011)
Poznański Czerwiec 1956 (27 cze 2011)
Przemysł piwowarski w Poznaniu w XIX i na początku XX wieku (26 cze 2011)
Panorama średniowiecznego Poznania, część 1 (25 cze 2011)
Pomnik Bismarcka w Poznaniu (24 cze 2011)
Akademia Lubrańskiego (23 cze 2011)
Kościół św. Wojciecha (22 cze 2011)
Antoni Radziwiłł 1775 - 1833 (21 cze 2011)
Ustrój średniowiecznego Poznania (20 cze 2011)
Fortyfikacje Twierdzy Poznań - bariera w rozwoju miasta w XIX wieku (19 cze 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 5 (18 cze 2011)
Pałac Górków (16 cze 2011)
Józef Struś 1510 - 1568 (15 cze 2011)
Brytyjski nalot na Poznań (14 cze 2011)
Krótka historia Wildy (13 cze 2011)
Zamtuzy i gamratki, czyli płatna miłość w Poznaniu, część 2 (12 cze 2011)
Więzienia w Poznaniu (10 cze 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 4 (9 cze 2011)
Pożary i powodzie w renesansowym Poznaniu (8 cze 2011)
Perła poznańskiego baroku (7 cze 2011)
Twórca praskiego golema był Poznaniakiem (6 cze 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 3 (5 cze 2011)
Zamtuzy i gamratki, czyli płatna miłość w Poznaniu, część 1 (4 cze 2011)
Pręgierz (3 cze 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 2 (2 cze 2011)
Paweł Edmund Strzelecki 1797 - 1873 (1 cze 2011)
Zamek Wilhelma II (31 maj 2011)
Poznańskie czarownice i ich obrońcy (30 maj 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 1 (29 maj 2011)
Poznaniak wśrod pionierów pediatrii (27 maj 2011)
Poznaniak współtwórcą wielkich odkryć geograficznych (26 maj 2011)
Sytuacja kobiet w renesansowym Poznaniu (25 maj 2011)
Zamek Przemysła (24 maj 2011)
Dopisek (23 maj 2011)
Napoleon w Poznaniu (23 maj 2011)
Herb miasta Poznania (22 maj 2011)
Skąd się wzięła nazwa "Poznań"? (21 maj 2011)
Witam wszystkich i zapraszam do lektury. (20 maj 2011)
Zdjęcie: Marek Barankiewicz