blog background
 
Maciej Brzeziński: Poznańskie Historie
historia, zabytki, kultura, ludzie
metka_epoznan
Podróż sentymentalna kolejką wąskotorową - kiedyś czasy świetności, a dziś pozostałości i wspomnienia
ok
112
not ok
2
liczba odsłon: 3867

Dziś kolejny artykuł pióra Agnieszki Wiśniewskiej. Agnieszka tym razem zajęła się „wakacyjnym” tematem, jakim jest historia kolei wąskotorowej, które wiodła niegdyś z Poznania do Środy Wielkopolskiej przez Kobylepole. Do dzisiaj spacerując po Kobylimpolu i Chartowie, można znaleźć pozostałości po torowisku tej właśnie kolejki. Zapraszam do lektury.


„Spacerując po Ratajach i okolicach widzimy, że w niektórych miejscach drogę przecinają nam tory kolejowe. Często zniszczone i widać, że nieużywane od dawna. Zainteresowało mnie, kto je zbudował, jakie pociągi tędy jeździły i co przewoziły. Zaczęłam więc poszukiwania. Informacje, które znalazłam doprowadziły mnie do Kobylegopola i pozostałości stacji kolei wąskotorowej. Kolejka ma swoją historię, która rozpoczyna się w 1892 roku, kiedy to władze pruskie wprowadziły ustawę dotyczącą kolei lokalnych. Wiązał się z nią wzrost gospodarczy kraju poprzez rozwój linii kolejowych dostarczających towary i surowce do zakładów przemysłowych. Ta właśnie wspomniana ustawa zapoczątkowała budowę Średzkiej Kolei Powiatowej. Poprzez Kobylepole planowano połączyć Poznań ze Środą Wielkopolską. Ówczesny właściciel wsi Kobylepole i znajdującego się tam browaru hrabia Józef Mycielski był jednym z pomysłodawców powstania kolejki. Budowa rozpoczęła się w roku 1898. Powstawała według  pruskiego schematu: najbardziej powszechna kolej lokalna tzw. normalnotorowa, a jako uzupełnienie kolej wąskotorowa. Pierwszą część oddano do użytku w 1902 roku. Były to dwie linie. Pierwsza z nich – normalnotorowa połączyła obecny dziś Poznań – Wschód ze stacją Kobylepole, a wąskotorowa wiodła od Kobylegopola do Środy Wielkopolskiej. Główny trzon sieci wąskotorowej tworzyła linia licząca 59 kilometrów, rozpoczynająca się stacją Poznań - Kobylepole Wąskotorowy ( stacja początkowa ) wiodąca od Kobylepola poprzez Środę do Zaniemyśla. Linia ta posiadała także wiele odgałęzień i bocznic. Średzka Kolej Powiatowa to także linie normalnotorowe liczące 11 kilometrów, prowadzące m.in. do Stomilu, browaru Kobylepole, Zakładów Wojskowych, ogrodnictwa Mielocha, Państwowego Monopolu Spirytusowego, Fabryki Papieru Pendowskiego T.A., firmy Polmin.


Źródło: Wikipedia.


W roku 1903 oddano do użytku odcinek normalnotorowy prowadzący od Kobylepola, dalej przez Maltę do Starołęki. Linia ta obsługiwała wiele zakładów przemysłowych m.in. wyżej wspomniany Stomil. Na początku XX wieku wprowadzono wózki, które umożliwiały transport taboru normalnotorowego zwane rolbokami.


W miarę rozrastania się kolei przybywało też pracowników obsługujących parowozy a także całą infrastrukturę. Dla nich właśnie w 1903 roku wybudowano w Kobylimpolu dwa bloki mieszkalne przy ulicy Folwarcznej, które stoją tam do dziś. Przez lata to miejsce nazywane było „Kolejką”.

W 1906 roku postawiono dworzec kolejowy. Wejście znajdowało się od strony ulicy Folwarcznej. W budynku znajdowały się pomieszczenia biurowe kolejki a także kasy i poczekalnia, gdzie podróżni mogli kupić bilet i poczekać na przyjazd pociągu. Obok dworca zbudowano także budynki zaplecza technicznego: laboratorium uzdatniające wodę do parowozów, hale, w których mieściły się warsztaty naprawy taboru, węglarnię a także główną parowozownię kolei, obsługującą parowozy wąsko- i normalnotorowe. W następnych latach linię wąskotorową przedłużono na tereny rolnicze biegnące od Tulec w kierunku Krerowa, a następnie do Środy. Nowa sieć nie służyła jednak przewozom pasażerskim a głównie towarowym (do przewozu płodów rolnych z pobliskich wsi). W 1910 roku powstał 14 – kilometrowy, jedyny zachowany do dziś odcinek linii Środa Wielkopolska – Zaniemyśl.


Średzka Kolej Powiatowa zatrudniała na przestrzeni lat swego funkcjonowania zwykle około stu osób.

W 1924 roku długość linii wąskotorowej wynosiła już 108 kilometrów, a z odcinkami normalnotorowymi 119 kilometrów. W latach międzywojennych była popularnym i tanim środkiem transportu. W samym tylko roku 1924 przewiozła 68 tysięcy pasażerów i aż ponad 138 tysięcy ton ładunków. Średzka Kolej Powiatowa w Polsce międzywojennej była jedną z najlepiej rozwiniętych samorządowych sieci kolejowych, a także jedną z najbardziej dochodowych. W planach była rozbudowa sieci wąskotorowej do Śremu oraz Kostrzyna Wielkopolskiego.


W okresie II wojny światowej kolejkę ponownie rozbudowano. W 1940 roku Kobylepole przyłączono do Poznania. W 1941 roku Niemcy połączyli linią normalnotorową Swarzędz ze Starołęką tzw. łącznicą przez Franowo. Spowodowało to duże zmiany w Kobylimpolu. Władze niemieckie planowały uczynić Kobylepole miejscem, z którego transport wojskowy miał odbywać się na wschód. Przeniesiono wtedy tor linii wąskotorowej wzdłuż torów łącznicy. Na Franowie powstała nowa stacja.


Po wojnie w latach 1945 – 1947 kolejką zarządzały samorządy powiatowe. W 1949 roku została znacjonalizowana i przyłączona do Polskich Kolei Państwowych. Rok 1950 przyniósł zmianę w postaci utworzenia Wydziału Kolei Wąskotorowych, który po pewnym czasie został zmieniony na Zarząd Kolei Dojazdowych.





Stacja Kobylepole - zdjęcia z czasów świetności, źródło: Portal Powiat Średzki.


Pomimo, że w tym czasie kolejką nadal podróżowała duża liczba pasażerów i przewożono spore ilości towarów – szczególnie buraków cukrowych, jej czas zaczął mijać. Głównie przyczynił się do tego rozwój komunikacji autobusowej. W 1962 roku zawieszono ruch osobowy na trasie Kobylepole – Środa Wielkopolska, natomiast od 1968 roku stopniowo zaczęto likwidować poszczególne odcinki torów. Pozostawiono krótkie odcinki normalnotorowe, wykorzystywane do dziś jako bocznice obsługujące pobliskie zakłady  (Poznań – Franowo – Kobylepole – Malta – Starołęka i Poznań – Wschód – Polmos).

Z historią kolejki wąskotorowej związanych jest wiele wspomnień. Wnuczka wspominała jak jej dziadek Marian Barłóg przez 20 ostatnich lat funkcjonowania kolejki pracował jako maszynista. Obsługiwał parowóz Px48-1756 wyprodukowany przez chrzanowską fabrykę Fablok. Praca kolejarzy rozpoczynała się o trzeciej w nocy. Po przygotowaniu pociągu, do Środy Wielkopolskiej wyruszano o czwartej nad ranem. Powrót był o osiemnastej.


Parowóz  Średzkiej KoleiPowiatowej z 1911 r., źródło: Portal Powiat Średzki.


Parowóz Px48-1756 jeżdżący nadal na linii Środa  Wlkp. - Zaniemyśl, źródło: National  Geographic.


Kolejka dojeżdżając do miejscowości Krerowo miała jedyną możliwość na trasie aby wyminąć pociąg jadący w przeciwnym kierunku w tym miejscu bowiem była tzw. mijanka. Trzeba było bardzo pilnować czasu jazdy, by zawsze zdążyć znaleźć się w tym miejscu wraz z pociągiem jadącym z naprzeciwka. W przeciwnym wypadku trzeba było czekać na pociąg jadący w drugim kierunku.


Marian Barłóg wspominał też o dramatycznych momentach. Kolejka nadmiernie obciążona wypadła z torów i zsunęła się z podmytego deszczem nasypu.


Innym razem przewożąc benzynę od iskry spod kół zapaliła się. Ogień przeniósł się dalej i rozprzestrzenił się na tyle, że spaliła się wówczas duża część Kobylegopola.

Natomiast 20 października 1938 roku brała udział w kolizji. Autobus pełen pasażerów jechał w nocy z Poznania do Środy. Na przejeździe kolejowym w Środzie kierowca autobusu nie zauważył lamp naftowych zbliżającej się wąskotorówki i doszło do wypadku. Lokomotywa uderzając w autobus wypadła z torów a wraz z nią wagony z towarem. Autobus został zmiażdżony. Lekarze wydobyli dziewięciu ciężko rannych pasażerów, którzy zostali przewiezieni do szpitala w Środzie Wielkopolskiej.


Funkcjonowanie wąskotorówki wiązało się niekiedy z utrudnieniami życia codziennego mieszkańców, których domy znajdowały się bezpośrednio przy torach. Przejeżdżająca codziennie kolejka powodowała hałas, a latem często przez otwarte okna do mieszkań dostawał się kurz i sadza z komina lokomotywy. Zdarzały się przypadki podkładania na tory kamieni, aby w ten sposób utrudnić kursowanie pociągu. Więc kiedy kolejka była likwidowana, wielu z tych „sąsiadów” torowiska poczuło ulgę.


Po likwidacji linii kolejowej w latach siedemdziesiątych część torów została rozebrana. Wzdłuż ulicy Kobylepole w miejsce torów położono chodnik. Tory, które pozostały, a nie są wykorzystywane niszczeją zarośnięte chwastami. Są miejsca, gdzie drzewa i trawa tak się rozrosły, że trudno je już dostrzec. Przy ulicy Folwarcznej możemy zobaczyć dwa ceglane bloki mieszkalne, wybudowane dla pracowników kolejki na początku XX wieku. Nadal są zamieszkane i dobrze widoczne od strony ulicy.



Budynki mieszkalne zbudowane w 1903 r. dla pracowników kolejki, widok od  ul. Folwarcznej, fot. A.  Wiśniewska.



Widok od podwórka, fot. A. Wiśniewska.


Obok budynków tzw. „Kolejki”, po przejściu przez tory po prawej stronie widzimy budynek z muru pruskiego. To były dworzec. Nie został zburzony tylko przerobiony na dom mieszkalny. Od ponad trzydziestu lat mieszka w nim rodzina Szymankiewiczów. 8 sierpnia 1990 roku budynek stacyjki został wpisany do rejestru zabytków. Figuruje tam jako „zespół stacji kolejowej Kobylepole”. Przebudowany dworzec wyróżnia się na tle otoczenia, które od czasu zlikwidowania wąskotorówki bardzo się zmieniło.


Dworzec kolejki wybudowany  w 1906 r., źródło: Portal Powiat  Średzki.



Dworzec kolejowy w stanie obecnym, zmieniony na  budynek mieszkalny, fot. A. Wiśniewska.


Idąc dalej ulicą Folwarczną, także po prawej stronie w 1988 roku powstało Osiedle Przemysława ( bloki wielorodzinne ), natomiast po lewej stronie wybudowano później osiedle bloków TBS. A więc dawna stacyjka jest dziś prawdziwą zabytkową perełką. Na tyłach posesji państwa Szymankiewiczów znajduje się stara parowozownia, której budynek przetrwał do dnia dzisiejszego lecz jest mało widoczny, gdyż zarośnięty trawą, ukryty za drzewami i krzakami, które przez lata niedbania i zapomnienia nadmiernie się rozrosły.


Budynek parowozowni kiedyś..., źródło: Portal Powiat Średzki.


.... i dziś, fot. A. Wiśniewska.


Fot. A. Wiśniewska.


Fot.  A. Wiśniewska.




Parowozownia na tle  bloku mieszkalnego na Osiedlu Przemysława, fot. A. Wiśniewska.


Widać, że jest dość zniszczony, ale ciężko w porze letniej, gdy są liście i wysoka trawa ocenić dokładnie jego stan. Trudno było też zrobić dobre zdjęcie. Od strony Osiedla Przemysława został zasłonięty garażami i murem otaczającym śmietniki, od ulicy Folwarcznej jest działka ze stacyjką, natomiast z dwóch pozostałych stron mamy niszczejące pozostałości torów, krzaki i nieużytki. Widać natomiast, że w parowozowni zostały zamurowane okna, drzwi i bramy, przez które lokomotywy wjeżdżały do środka. Nad bramami wjazdowymi widnieją  jakieś cyfry. Pewna nie jestem, ale prawdopodobnie określały wysokość parowozu, jaki mógł tędy wjechać. Przed bramami widoczny jest jeszcze zarys torów prowadzących do parowozowni.

Na terenie Poznania widać jeszcze wiele pozostałości po Średzkiej Kolei Powiatowej m.in. bocznica kolejowa normalnotorowa przy ulicy Dymka wraz z przejazdem w pobliżu skrzyżowania z ulicą Szwajcarską, tory kolejowe, przecinające tory tramwajowe na ulicy Starołęckiej, tory przy Osiedlu Tysiąclecia, przejazd kolejowy na ulicy Fortecznej.


Fot. A. Wiśniewska.


Fot. A. Wiśniewska.


Fot. A. Wiśniewska.


Fot. A. Wiśniewska.


Fot. A. Wiśniewska.


Fot. A. Wiśniewska.


Jako ciekawostkę dodam, że w pobliżu Galerii Malta przecina ulicę i chodnik wykonany z kostki granitowej zarys torów kolejki. Na chodniku możemy zobaczyć wmurowaną tablicę z napisem „Ślad Torowiska Średzkiej Kolei Powiatowej”.


Fot. A. Wiśniewska.


Fot. A. Wiśniewska.


Kolejka wąskotorowa nie zniknęła jednak całkiem z naszego krajobrazu. Pozostał jedyny czynny odcinek linia Środa Wielkopolska – Zaniemyśl, gdzie regularny ruch osobowy odbywał się do 2001 roku. Ruch towarowy wstrzymano na przełomie 1999 i 2000 roku. PKP miały w planach likwidację tej linii. Kolejka została przejęta przez powiat średzki. Od 2003 roku na trasie odbywa się sezonowy ruch turystyczny kierowany przez Powiatową Kolej Wąskotorową w Środzie Wielkopolskiej. Ruch obsługiwany jest przez dwa zabytkowe parowozy Px48-1756. Od 2007 roku działa Towarzystwo Przyjaciół Kolejki Średzkiej „BANA”, które ma w planach rozwój kolejki. W 2010 roku Starostwo Powiatowe w Środzie Wielkopolskiej otrzymało od PKP nieruchomości wąskotorówki.


Warto dodać, że Kolej Średzka jest jednym z nielicznych i najdłużej działających w Europie taborów parowych – 111 lat”.


Agnieszka Wiśniewska


Źródło:

Paulina Barłóg, CIUCHCIĄ DO ŚRODY. Krótka historia kolejki w Kobylepolu, w: Od Komandorii do Antoninka, „Kronika Miasta Poznania”, nr 4, 2010.

Poznańska wiki. Wszystko o Poznaniu.

Źródła własne.

 
WASZE KOMENTARZE[1]
avatarKrzycho: Panie Macieju, jak zawsze rewelacja! "Poznańskie historie" to moja lektura obowiązkowa.
dodano: Niedziela, 2013.07.07 14:34
ok
6
not ok
0
odpowiedz|usuń
avatarTryndamar: Świetny artykuł, bardzo ciekawy. O niektórych rzeczach nawet nie wiedziałem. Do dziś na szlaku Kobylepole - Środa Wlkp. można zobaczyć pozostałe jeszcze elementy infrastruktury kolejki, np. mosty. Wielka szkoda, że został już tylko jeden jej fragment.
dodano: Niedziela, 2013.07.07 15:39
ok
7
not ok
0
odpowiedz|usuń
avatarMaciek_1980: Dziękuję bardzo, ale słowa uznania za ten rzeczywiście świetny artykuł, należą się Agnieszce Wiśniewskiej - autorce :)
dodano: Niedziela, 2013.07.07 16:29
ok
8
not ok
0
odpowiedz|usuń
~Mateusz: Mam przyjemność być członkiem TPKŚ i aktywnie działać na rzecz kolejki. Pozostaje tylko zaprosić do odwiedzenia tej ostatniej w kraju wąskotorówki korzystającej w zasadzie wyłącznie z trakcji parowej. W ostatnim zdaniu jest jednak błąd - tak naprawdę trakcja parowa jest wykorzystywana już ponad 111 lat (1902-2013 z przerwą 2001-2003 po zawieszeniu ruchu przez PKP) - jest to błędne i bardzo często powielane stwierdzenie, prawdziwe tylko w odniesieniu do rozkładowego ruchu pociągów w ramach służby publicznej (1902-2001). Niestety, obecnie wiele wskazuje, że 2013 rok będzie jednak ostatnim dla trakcji parowej - 30 listopada dla parowozu Px48-1756 kończy się świadectwo dopuszczenia do ruchu i zostanie on odstawiony w oczekiwaniu na naprawę główną, której ze względu na brak funduszy może się nie doczekać. Zapraszam na stronę www.ciuchcia-sroda.pl :)
dodano: Niedziela, 2013.07.07 23:05, IP:83.20.106.XXX
ok
3
not ok
1
odpowiedz|usuń
avatarespe: Bardzo interesujący artykuł. Ślady po starym torowisku zachował się na Szczepankowie wzdłuż ulicy Szczepankowo pozostał pas zieleni, ktorym wiodły tory kolejowe w kierunku Środy Wlkp. Jadąc w stronę Środy po prawej stronie. To tak tytułem niewielkiego uzupełnienia ciekawego tekstu.
dodano: Poniedziałek, 2013.07.08 10:35
ok
1
not ok
5
odpowiedz|usuń
~zz: Bardzo ciekawy artykul, ale niestety musze sie przyczepic do pewnej niefortunnej konstrukcji jezykowej: "Spacerując po Ratajach i okolicach w niektórych miejscach drogę przecinają nam tory kolejowe". Z tego zdania wynika jednoznacznie, ze to tory kolejowe spaceruja po Ratajach i okolicach. Poprawnie powinno to zdanie brzmiec: "Spacerując po Ratajach i okolicach WIDZIMY, ZE w niektórych miejscach drogę przecinają nam tory kolejowe" albo "Spacerując po Ratajach i okolicach natrafiamy w niektórych miejscach na tory kolejowe przecinajace nam droge".
dodano: Poniedziałek, 2013.07.08 13:42, IP:77.103.23.XXX
ok
4
not ok
1
odpowiedz|usuń
~zz: Nad bramami wjazdowymi widnieją jakieś cyfry. Pewna nie jestem, ale prawdopodobnie określały wysokość parowozu, jaki mógł tędy wjechać
Albo numer stanowiska w parowozowni.
dodano: Poniedziałek, 2013.07.08 13:55, IP:77.103.23.XXX
ok
2
not ok
0
odpowiedz|usuń
avatarMaciek_1980: Błędy poprawione :) Dziękuję za zwrócenie uwagi :)
dodano: Poniedziałek, 2013.07.08 21:09
ok
1
not ok
0
odpowiedz|usuń
~remik: Wspaniałe, ciekawe, dzięki Macieju
dodano: Wtorek, 2013.07.09 00:36, IP:212.67.150.XXX
ok
2
not ok
0
odpowiedz|usuń
~sympatyk: pozdrawiam i gratuluję ciekawego i fachowego artykułu, trzeba dodać zachowany fragment mostku nad strumykiem między Żernikami a Tulcami - dobrze widoczny po prawej stronie drogi 433 jadąc w kierunku Swarzędza -:)
dodano: Wtorek, 2013.07.09 17:13, IP:31.62.100.XXX
ok
2
not ok
0
odpowiedz|usuń
avatarMaciek_1980: Dziękuję w imieniu Agnieszki, autorki tekstu, za wszystkie komentarze i miłe słowa :)
dodano: Wtorek, 2013.07.09 20:52
ok
1
not ok
0
odpowiedz|usuń
~Stary Poznaniak: Żeby unaocznić przebieg lini Poznań Wschód-Poznań Starołęka to pierwszą stacją była Poznań Brama Warszawska na skrzyżowaniu ul Warszawskiej i św.Michała dalej linia przebiegała przez teraźniejsze jezioro Malta do ul Katowickiej i dalej do stacji Poznań-Malta,która znajdowała się przy firmie Maltadecor i skręcając w prawo równolegle z ul Inflandzką po skrzyżowaniu z ul Krzywoustego był przystanek Poznań Zegrze dalej prosto przecina ul Piłsudskiego i był przystanek Obrzyca skręcała w prawo przez teren byłej fabryki domów przecina ul Zamenhofa skręca w lewo kieruje się na teren byłej fabryki Lechia i Stomil idalej do Starołęki.
dodano: Wtorek, 2013.07.09 23:19, IP:5.60.243.XXX
ok
1
not ok
0
odpowiedz|usuń
~Su12: Mam jedno pytanie. Czy dawna stacja Poznań Żegrze była wykorzystywana dalej przez Korgaz i Fabrykę Domów. I czy fabryka domów wykorzystywała tą bocznicę bo jeśli tak to w którym miejscu znajdowała się stacja towarowa?
dodano: Piątek, 2014.01.31 02:01, IP:5.60.30.XXX
ok
1
not ok
0
odpowiedz|usuń
~Szczun z Wildy: Od siedmiu lat przejeżdżam przez tory kolejowe na Folwarcznej, trochę zły że trzeba zwolnić. Na wiosnę tego roku zauważyłem że przy Dymka na łące rozbierają tory kolejowe. Pochodziłem tam trochę. Miałem wrażenie że coś umiera bezpowrotnie. To było niedługo po tym jak dowiedziałem się że ten mały budynek przy Folwarcznej to budynek byłego dworca Kobylepole ! Obchodziłem parowozownię kilka razy naokoło i żal mi było że to wszystko ginie bezpowrotnie. Dobrze że ocalał Dworzec Kobylepole. Teraz przejeżdżam przez tory na Folwarcznej z pełnym szacunkiem dla Historii.
dodano: Sobota, 2015.06.13 21:33, IP:31.61.138.XXX
ok
1
not ok
0
odpowiedz|usuń
~GreG: Dzięki za ciekawy artykuł - sporo się dowiedziałem ! Mieszkam w Tulcach i wiele chodzę z psem po okolicach. Już dawno temu zainteresowałem się dziwnymi obiektami - resztki mostów, nasypy, wykopy, dziwne miejsca po czymś co mogło być szlakiem etc. Kiedy ułożyło mi się to w całość zacząłem szukać i dowiedziałem się że te obiekty to ślady szlaków kolejowych. Wielka szkoda że dawno temu szlak został zlikwidowany... Dawne mosty to obecnie bryły betonu ogołocone ze stali. Stoją nad rzeczkami w szczerym polu jak smutne pomniki ...
dodano: Czwartek, 2015.08.27 11:31, IP:79.184.70.XXX
ok
1
not ok
0
odpowiedz|usuń
~Jacek J: Panie kolego S. P., nie tak było na Ratajach, jak Pan pisze: "... dalej prosto przecina ul Piłsudskiego i był przystanek Obrzyca skręcała w prawo przez teren byłej fabryki domów przecina ul Zamenhofa skręca w lewo kieruje się na teren byłej fabryki Lechia i Stomil i dalej do Starołęki". Naprawdę przystanek Obrzyca był już PO fabryce domów, po przecięciu Zamenhofa czyli wówczas ul Rataje, mniej więcej tam, gdzie teraz stacja paliw Orlen. Stamtąd bocznice prowadziły do ratajskich cegielni. Jako ciekawostkę dla Ratajan dodam, że tor prowadził nie tylko przez d. fabrykę wielkich płyt, ale też przez północną część terenu przykościelnego parafii Nawiedzenia NMP przy os. Bohaterów - na śladzie torów mniej więcej stoi obecnie Grota maryjna. Proszę przy tej okazji, by mieszkańcy Rataj pamiętający lata siedemdziesiąte nie pomylili tego normalnotorowego odcinka Średzkiej Kolei Powiatowej z kilkoma wąskotorowymi (chyba 600 mm) trasami od fabryki wielkich płyt do miejsc budów.
dodano: Czwartek, 2015.11.26 23:14, IP:83.8.234.XXX
ok
1
not ok
0
odpowiedz|usuń
~Szerokość toru Średzkie: Linia wąskotorowa miała oryginalnie szerokość toru 1000mm. Stan ten utrzymał się do roku 1953, kiedy przekuto część wąskotorową sieci dawnej kolei powiatowej na szerokość 750mm.
dodano: Poniedziałek, 2017.04.24 10:57, IP:150.254.10.XXX
ok
1
not ok
0
odpowiedz|usuń
~Autor: po co 1000 mm czy 1 000 000 μm jak krocej jest 1 m
dodano: Środa, 2017.04.26 09:58, IP:83.30.171.XXX
ok
1
not ok
0
odpowiedz|usuń
avatarmajesza: Artykuł ciekawy. Przydałaby się porządna bibliografia. I książka tylko o tym temacie. Garbacik np. napisał książke o krakowskiej kocmyrzówce. O "wersji poznańskiej" czyli sredzkiej kolei też by się przydało podobne opracowanie
dodano: Wtorek, 2017.09.05 18:14
ok
0
not ok
0
odpowiedz|usuń
DODAJ KOMENTARZ | Jesteś niezalogowany, Twój nick będzie poprzedzony ~zaloguj | zarejestruj
Liczba znaków do wykorzystania: 1000
codeimgNie jesteś anonimowy, Twoje IP zapisujemy w naszej bazie danych. Dodając komentarz akceptujesz Regulamin Forum
Do poprawnego działania mechanizmu dodawania komentarzy wymagane jest włączenie obsługi ciasteczek.
avatar
MACIEJ BRZEZIŃSKI
poznanskiehistorie.epoznan.pl
RSSsend_message
Nazywam się Maciej Brzeziński. Z wykształcenia jestem historykiem i wschodoznawcą. Od maja 2011 roku prowadzę tego bloga. Historia Poznania to jedna z moich pasji, ale za to największa, dlatego chcę popularyzować fascynujące dzieje tego miasta. Można mnie znaleźć także pod adresem: www.poznanskiehistorie.blogspot.com oraz na facebooku. Zapraszam więc do lektury.
Mój kontakt: poznanskiehistorie@gmail.com
ARCHIWUM WPISÓW
Szkoła Wydziałowa Poznańska (2 wrz 2017)
Ogródki rozrywkowe i wyścigi konne, czyli jak dawniej bawiono się przy Drodze Dębińskiej (21 sie 2017)
10 wildeckich "perełek" (8 sie 2017)
Poznański gotyk, część 2 (23 lip 2017)
Poznański gotyk, część 1 (13 lip 2017)
Bunt wójta Przemka (3 lip 2017)
Sołacz - willowa dzielnica Poznania (15 cze 2017)
Cesarzowa Wiktoria w Poznaniu (9 cze 2017)
Protestanci w przedrozbiorowym Poznaniu, część 2 (27 maj 2017)
Protestanci w przedrozbiorowym Poznaniu, część 1 (18 maj 2017)
Zanim powstały Targi Poznańskie, czyli Wystawa Wschodnioniemiecka w 1911 roku. (14 maj 2017)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1835, część 2 (4 maj 2017)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1835, część 1 (27 kwi 2017)
10 poznańskich "naj..." (18 kwi 2017)
Medycyna i higiena w renesansowym Poznaniu (2 kwi 2017)
Adwentyści Dnia Siódmego w Poznaniu (22 mar 2017)
Bambrzy w dziejach Poznania, część 2 (9 mar 2017)
Bambrzy w dziejach Poznania, część 1 (3 mar 2017)
Jeżyckie wille - luksus i elegancja (15 lut 2017)
Legendarni biskupi poznańscy wg Długosza (6 lut 2017)
10 najsłynniejszych poznanianek (II) (22 sty 2017)
Poznaniacy wobec powstania listopadowego (30 lis 2016)
Paganini w Poznaniu (23 lis 2016)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1810, część 2 (17 lis 2016)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1810, część 1 (9 lis 2016)
Żydzi w międzywojennym Poznaniu (27 paź 2016)
Ks. Józef Rogaliński i starania o uniwersytet w osiemnastowiecznym Poznaniu (19 paź 2016)
10 najpiękniejszych ulic w Poznaniu (13 paź 2016)
Aleksander I w Poznaniu (29 wrz 2016)
Współczesne kościoły Poznania (23 wrz 2016)
Generał Tadeusz Kutrzeba i Armia "Poznań" (14 wrz 2016)
Niegolewski i inni, czyli wielkopolscy szwoleżerowie Napoleona (6 sie 2016)
Początki nowoczesnego sportu w Poznaniu (17 lip 2016)
Od października do czerwca, czyli ogólnopolskie znaczenie Czerwca'56 (7 lip 2016)
Johow-Gelände, czyli urok łazarskich kamienic (23 cze 2016)
Jak bernardyn z franciszkaninem, czyli wojna mnichów w siedemnastowiecznym Poznaniu (16 cze 2016)
95 lat Międzynarodowych Targów Poznańskich (2 cze 2016)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1790, część 2 (25 maj 2016)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1790, część 1 (19 maj 2016)
Adelajda i Kazimierz, czyli królewski ślub w katedrze poznańskiej (5 maj 2016)
Obchody Millenium Chrztu Polski w Poznaniu w 1966 roku (24 kwi 2016)
Jak Poznańczycy walczyli z germanizacją, część 2 (16 kwi 2016)
Jak Poznańczycy walczyli z germanizacją, część 1 (10 kwi 2016)
Socrealizm w Poznaniu (16 mar 2016)
Panowie z Górki (2 mar 2016)
Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk, czyli namiastka uniwersytetu (25 lut 2016)
Jordan - biskup polski czy poznański? (11 lut 2016)
Zjazd poznański 1530 roku (3 lut 2016)
Architektura międzywojennego Poznania (28 sty 2016)
10 nietuzinkowych poznaniaków (12 sty 2016)
Życie w Poznaniu w pierwszych miesiącach Wielkiej Wojny w świetle "Kuriera Poznańskiego" (15 gru 2015)
Święci patroni Poznania (9 gru 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1740, część 2 (24 lis 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1740, część 1 (17 lis 2015)
Cmentarz na Górczynie (4 lis 2015)
130 lat komunikacji telefonicznej w Poznaniu (21 paź 2015)
Włosi w dawnym Poznaniu (7 paź 2015)
"Ukochana żona", czyli historia księżnej Ryksy szwedzkiej, żony Przemysła II (12 sie 2015)
10 najpiękniejszych kamienic poznańskiej "belle epoque" (28 lip 2015)
Od Intendentury do Collegium Historicum (14 lip 2015)
"Naród Sobie", czyli narodziny i pierwsze lata Teatru Polskiego w Poznaniu (30 cze 2015)
Rymarze, krawcy i kuśnierze, czyli słów kilka o rzemieślnikach w średniowiecznym Poznaniu (24 cze 2015)
Kulturkampf (9 cze 2015)
Poznańscy muzułmanie (2 cze 2015)
Port rzeczny w Poznaniu (26 maj 2015)
10 osobliwości Poznania (13 maj 2015)
Szkoci w Poznaniu (5 maj 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1700, część 2 (27 kwi 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1700, część 1 (21 kwi 2015)
Poznańscy reformaci i ich śródecki kościół (24 mar 2015)
Generał Krzyżanowski, czyli jak wielkopolski szlachcic został amerykańskim bohaterem (10 mar 2015)
Ludzie niezwyczajni - o Dezyderym Chłapowskim i księdzu Piotrze Wawrzyniaku słów kilka (3 mar 2015)
10 najpiękniejszych miejsc w Poznaniu (17 lut 2015)
Marcin Kasprzak i Róża Luksemburg, czyli socjaliści w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (1 lut 2015)
Wybierzmy 10 najpiękniejszych miejsc w Poznaniu (26 sty 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1650, część 2 (18 sty 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1650, część 1 (11 sty 2015)
Poznańska parafia prawosławna (14 gru 2014)
10 najpiękniejszych i najcenniejszych poznańskich kościołów (30 lis 2014)
"De optimo senatore", czyli międzynarodowa kariera pewnego poznańskiego biskupa (16 lis 2014)
Od Wszystkich Świętych do Andrzejek, czyli listopad w wielkopolskiej tradycji ludowej (2 lis 2014)
Poznań 1146 - Krzyszków 1157 (26 paź 2014)
Historia Folwarku Edwardowo (12 paź 2014)
Targowisko, centrum polskości i miejsce zgromadzeń, czyli Stary Rynek w XIX wieku (9 paź 2014)
10 symboli Poznania (21 wrz 2014)
Ad maiorem Dei gloriam, czyli przybycie jezuitów do Poznania (14 wrz 2014)
Na pensji w Poznaniu dziewiętnastego stulecia (7 wrz 2014)
Dzieje Górczyna (31 sie 2014)
Przerwa wakacyjna (27 lip 2014)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1580, część 2 (21 lip 2014)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1580, część 1 (13 lip 2014)
10 najsłynniejszych poznanianek (29 cze 2014)
Katedra poznańska królewską nekropolią? (22 cze 2014)
Grecy w Poznaniu (15 cze 2014)
Konstancja z Potockich Raczyńska, czyli żywot kobiety niezwykłej (8 cze 2014)
Poznańska parafia Kościoła Ewangelicko-Metodystycznego (1 cze 2014)
Gniezno czy Poznań? Gdzie znajdowała się pierwsza stolica Polski? (25 maj 2014)
No to mamy już 3 lata! (21 maj 2014)
10 osób, które najbardziej przyczyniły się do rozwoju Poznania (18 maj 2014)
Co kryje park na osiedlu Czecha? Pruskie umocnienia wśród ratajskich bloków! (11 maj 2014)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1500, część 2 (4 maj 2014)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1500, część 1 (27 kwi 2014)
Wesołych Świąt! (13 kwi 2014)
Beocja czy Sparta? Jak wykształcił się poznański etos (23 mar 2014)
Reformowany Kościół Katolicki w Polsce i jego poznańska siedziba (16 mar 2014)
Pomniki Wieszcza Adama w Poznaniu (2 mar 2014)
Dominikanie, karmelici, bernardyni, czyli zakony żebracze w średniowiecznym Poznaniu (16 lut 2014)
Od Śluzy Katedralnej do powstania ICHOT (9 lut 2014)
W domu i w kamienicy, czyli jak mieszkali poznaniacy w XIX stuleciu (2 lut 2014)
Od osady Stelmachy do placu Wiosny Ludów (26 sty 2014)
Wehikuł czasu, czyli jak się żyło w Poznaniu 600 lat temu, część 2 (19 sty 2014)
Wehikuł czasu, czyli jak się żyło w Poznaniu 600 lat temu, część 1 (12 sty 2014)
Dwa stare forty. Jedna historia, wspólna przyszłość? (5 sty 2014)
Chwała Zwycięzcom! (26 gru 2013)
Wesołych Świąt! (22 gru 2013)
Z Poznania do Hollywood, czyli historia Lilli Palmer (15 gru 2013)
Legenda o trzech skradzionych Hostiach - prawda, czy mit? (8 gru 2013)
Sejm Dzielnicowy w Poznaniu (1 gru 2013)
Panorama renesansowego Poznania (17 lis 2013)
Miejsce kaźni Wielkopolan w okresie II wojny światowej - obóz koncentracyjny w Forcie VII w Poznaniu (8 lis 2013)
Kłopotliwy honorowy obywatel miasta Poznania (3 lis 2013)
Historia Jeżyc, część 2 (27 paź 2013)
Historia Jeżyc, część 1 (20 paź 2013)
Poznań kontra Kraków, czyli jezuickie starania o uniwersytet w Poznaniu w 1611 roku (13 paź 2013)
Doktor Marcin i inni, czyli początki poznańskiej pracy organicznej (29 wrz 2013)
Poznań w oparach czarnej magii (24 wrz 2013)
"W Poznaniu na wygnaniu", czyli poznańskie lata Kazimiery Iłłakowiczówny (15 wrz 2013)
Perły poznańskich podwórek, czyli ul. Ratajczaka 14 - historia zabudowy w podwórzu (8 wrz 2013)
Przerwa wakacyjna (21 lip 2013)
Burzliwe dzieje ratuszowego orła (14 lip 2013)
Podróż sentymentalna kolejką wąskotorową - kiedyś czasy świetności, a dziś pozostałości i wspomnienia (7 lip 2013)
Poznań pod wodą (30 cze 2013)
Wędrujące serce generała (23 cze 2013)
Pancerna Impreza. Fotorelacja z Dnia Otwartych Koszar w Centrum Szkolenia Wojsk Lądowych (16 cze 2013)
Odrodzenie z upadku, czyli działalność Komisji Dobrego Porządku w Poznaniu (9 cze 2013)
Fort VIIa - militarna przeszłość, "biurowa" przyszłość (2 cze 2013)
Od Wszechnicy Piastowskiej do Uniwersytetu Poznańskiego (26 maj 2013)
Książę Przemysł I - ojciec Poznania (19 maj 2013)
Medycyna i higiena w Poznaniu XIX stulecia (12 maj 2013)
28. Dni Ułana 2013 - fotorelacja Agnieszki Wiśniewskiej. (7 maj 2013)
"Błazeńskie urządzenie", czyli historia poznańskich koziołków (28 kwi 2013)
Poznańska Gra Liczbowa "Koziołki" (21 kwi 2013)
Hipodrom Wola - tradycja i teraźniejszość (14 kwi 2013)
Halo, halo, tu Radio Poznań! (7 kwi 2013)
Wesołych Świąt (28 mar 2013)
Książka w renesansowym Poznaniu (24 mar 2013)
Świat, którego już nie ma - Bambrzy na poznańskich Ratajach (17 mar 2013)
"Wichrzyciele i warchoły", czyli Marzec'68 w Poznaniu (10 mar 2013)
Apel (3 mar 2013)
Pozostałości Poznańskiej Twierdzy Fortowej - Fort 1 (3 mar 2013)
Alianckie naloty na Poznań (24 lut 2013)
Budynki pokawaleryjskie w Poznaniu, czyli od koszar do osiedla (17 lut 2013)
Jego Królewska Mość Mikołaj Rychlik (10 lut 2013)
Poznań w latach Wielkiej Wojny (3 lut 2013)
Zachować w pamięci miniony czas, czyli o Muzeum Uzbrojenia na poznańskiej Cytadeli (27 sty 2013)
Konkurs "Blog Roku 2012" (24 sty 2013)
"Piękna Polka", czyli historia królowej Elżbiety Ryksy (20 sty 2013)
Spotkanie z Igorem Janke (15 sty 2013)
Poznańskie stadiony, część 3 - Stadion przy ul. Bułgarskiej (13 sty 2013)
Dwieście lat temu urodził się Hipolit Cegielski! (6 sty 2013)
Wesołych Świąt !!! (19 gru 2012)
Rozrywki dzieci i młodzieży w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (9 gru 2012)
Powojenna odbudowa Starego Rynku (2 gru 2012)
Roman Wilhelmi - wybitny aktor z Poznania (25 lis 2012)
Ponowny pochówek junikowskich kosynierów (21 lis 2012)
Antiqua civitas posnaniensis, czyli dzieje Śródki (18 lis 2012)
Poznań w listopadzie 1918 roku (11 lis 2012)
Poznańska moda w czasach Oświecenia (5 lis 2012)
Odsłonięcie pomnika Romana Wilhelmiego w Poznaniu - fotorelacja (5 lis 2012)
Mały komunikat (5 lis 2012)
Poznańskie stadiony, część 2 - Stadion im. Edmunda Szyca (5 lis 2012)
Legenda polskiej archeologii (21 paź 2012)
Jak budowano Winogrady (14 paź 2012)
Poznaniaków droga ku nowoczesności (8 paź 2012)
Złodziejki, prostytutki, cudzołożnice, czyli kobieca przestępczość w dawnym Poznaniu (30 wrz 2012)
Od mostu Łacina do mostu św. Rocha (23 wrz 2012)
Jak króla Henryka w Poznaniu witano (16 wrz 2012)
Poznańskie stadiony, część 1 - Stadion Lecha na Dębcu (9 wrz 2012)
Budowniczy, uczony, biskup i polityk, czyli opowieść o Janie Lubrańskim (2 wrz 2012)
Pomniki dziewiętnastowiecznego Poznania (26 sie 2012)
Poznańscy ułani (15 sie 2012)
Na scenach kabaretów międzywojennego Poznania (12 sie 2012)
Próby emancypacji poznańskich Żydów w pierwszej połowie XIX wieku (8 sie 2012)
Dzieje "Poznańskiej Wenecji" (5 sie 2012)
Czas na urlop! (17 lip 2012)
Poznański debiut Władysława Hańczy (15 lip 2012)
Najcenniejsza relikwia poznańskiej katedry (11 lip 2012)
Łacińskie inskrypcje na poznańskim Ratuszu, część 2 (8 lip 2012)
Łacińskie inskrypcje na poznańskim Ratuszu, część 1 (4 lip 2012)
Poznański romantyk - Ryszard Wincenty Berwiński (28 cze 2012)
Na pomoc Prezydentowi i Rządowi! Poznań wobec przewrotu majowego 1926 roku (24 cze 2012)
Roman May i jego przemysłowe imperium (20 cze 2012)
Poznańskie organy Ladegasta (17 cze 2012)
Książka w średniowiecznym Poznaniu (10 cze 2012)
Wielkopolskie struktury przedwojennego wywiadu i kontrwywiadu, czyli "Dwójka" w Poznaniu i Bydgoszczy, część 2 (6 cze 2012)
Wielkopolskie struktury przedwojennego wywiadu i kontrwywiadu, czyli "Dwójka" w Poznaniu i Bydgoszczy, część 1 (3 cze 2012)
"Echt Poznanioki" kontra "Galicjoki", czyli konflikt swój-obcy w międzywojennym Poznaniu (30 maj 2012)
Królewska Niemiecka Akademia (27 maj 2012)
No to stuknął nam roczek! (20 maj 2012)
Pierwszy polski podręcznik savoir-vivre (16 maj 2012)
Centrum Turystyki Kulturowej TRAKT, czyli jak wypromować Poznań, część 2 (13 maj 2012)
Dzieje poznańskiej masonerii, część 2 (9 maj 2012)
Dzieje poznańskiej masonerii, część 1 (6 maj 2012)
Poznań a Konstytucja 3 Maja (3 maj 2012)
Rowerem przez Afrykę (29 kwi 2012)
Rycerze św. Jana Jerozolimskiego w Poznaniu (25 kwi 2012)
Czy w Poznaniu strzelano do cara? (15 kwi 2012)
Początki poznańskiej kinematografii (11 kwi 2012)
Palmy, zajączek i dyngus, czyli wielkopolskie tradycje wielkanocne, część 2 (1 kwi 2012)
Palmy, zajączek i dyngus, czyli wielkopolskie tradycje wielkanocne, część 1 (28 mar 2012)
Centrum Turystyki Kulturowej TRAKT, czyli jak wypromować Poznań, część 1 (25 mar 2012)
Ostatnia publiczna egzekucja w Polsce (21 mar 2012)
Poznańskie duchy i zjawy (18 mar 2012)
Szermierz poznańskiej kontrreformacji (14 mar 2012)
Moda renesansowego Poznania (11 mar 2012)
Związki Józefa Ignacego Kraszewskiego z Poznaniem (7 mar 2012)
Edukacja regionalna - czy jest obecna w szkole? (4 mar 2012)
O profesji kata w dawnym Poznaniu (29 lut 2012)
Ferdinand Foch w Poznaniu (26 lut 2012)
Najstarsza poznańska nekropolia (22 lut 2012)
O poznańskich łaźniach (19 lut 2012)
Ustrój renesansowego Poznania (15 lut 2012)
Tragiczna historia Ludgardy (12 lut 2012)
Trakt Królewsko-Cesarski. Podróż po historii Poznania, częśc 3 (8 lut 2012)
Perły Starego Rynku, część 4 (5 lut 2012)
Matka, żona i nauczycielka, czyli pozycja kobiet w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (1 lut 2012)
Ze wspomnień poznańskiego architekta (29 sty 2012)
Trakt Królewsko-Cesarski. Podróż po historii Poznania, częśc 2 (25 sty 2012)
Między lojalnością a kontestacją. Mniejszość niemiecka w międzywojennym Poznaniu (22 sty 2012)
Poznań w Prusach Południowych 1793 - 1806 (17 sty 2012)
Trakt Królewsko-Cesarski. Podróż po historii Poznania, część 1 (15 sty 2012)
Krynoliny, gorsety, surduty i cylindry. Kilka słów o modzie dziewiętnastowiecznego Poznania, część 2 (12 sty 2012)
Pomnik Powstańców Wielkopolskich (10 sty 2012)
Kawiarnia, teatr i karty, czyli kilka słów o rozrywkach osiemnastowiecznego Poznania (8 sty 2012)
Z Rogalina przez Francję i Holandię, do Brazylii (5 sty 2012)
Bale w hotelu Bazar (3 sty 2012)
Świąteczny komunikat (20 gru 2011)
Gwiazdor, makiełki i Herody, czyli wielkopolskie tradycje bożonarodzeniowe, część 2 (18 gru 2011)
Gwiazdor, makiełki i Herody, czyli wielkopolskie tradycje bożonarodzeniowe, część 1 (15 gru 2011)
Perły Starego Rynku, część 3 (13 gru 2011)
Krynoliny, gorsety, surduty i cylindry. Kilka słów o modzie dziewiętnastowiecznego Poznania (11 gru 2011)
Prezydent "Rzeczpospolitej Polskiej Poznańskiej" (5 gru 2011)
Perły Starego Rynku, część 2 (4 gru 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 7 (1 gru 2011)
Most znany i nieznany (29 lis 2011)
Romantycy i spiskowcy, czyli próba wywołania powstania w 1846 roku w Poznaniu (27 lis 2011)
Mentalność mieszkańców dawnego Poznania (24 lis 2011)
Perły Starego Rynku, część 1 (22 lis 2011)
Elegantki i modnisie dwudziestolecia międzywojennego (20 lis 2011)
Prezydent-legenda, czyli opowieść o Cyrylu Ratajskim (17 lis 2011)
Skóry, wosk, śledzie i wino, czyli handel nowożytnego Poznania, część 2 (15 lis 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 6 (13 lis 2011)
Patron najsłynniejszej ulicy w Poznaniu (10 lis 2011)
Miłość i polityka (8 lis 2011)
Skóry, wosk, śledzie i wino, czyli handel nowożytnego Poznania, część 1 (6 lis 2011)
Jak budowano Rataje (3 lis 2011)
Cmentarze na poznańskiej Cytadeli (1 lis 2011)
Muzyka w dawnym Poznaniu (30 paź 2011)
Polacy i Niemcy w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (27 paź 2011)
Dyplomata - arcybiskup - więzień - kardynał (25 paź 2011)
To już niemal sto lat, czyli historia Warty Poznań (23 paź 2011)
Subiektywny przegląd ważnych, zabawnych i tragicznych wydarzeń z dziejów osiemnastowiecznego Poznania (20 paź 2011)
Tramwaje konne w Poznaniu (18 paź 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 6 (16 paź 2011)
Religijność w barokowym Poznaniu (13 paź 2011)
Twórca poznańskiego ratusza (11 paź 2011)
Dzieje poznańskiej sceny operetkowej (9 paź 2011)
Poznańskie wiosła (6 paź 2011)
Rozrywki mieszkańców renesansowego Poznania (4 paź 2011)
Administracja niemiecka w okupowanym Poznaniu 1939-45 (2 paź 2011)
Doktor Marcin (29 wrz 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 5 (27 wrz 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 5 (25 wrz 2011)
Subiektywny przegląd ważnych, zabawnych i tragicznych wydarzeń z dziejów siedemnastowiecznego Poznania (22 wrz 2011)
Historia "Kolejorza", część 2 (20 wrz 2011)
Od miasta-twierdzy do nowoczesnej metropolii. Rozwój Poznania w 1 poł. XX wieku. (18 wrz 2011)
Ludność żydowska w średniowiecznym i nowożytnym Poznaniu (15 wrz 2011)
Filolog i fabrykant. Opowieść o Hipolicie Cegielskim (13 wrz 2011)
Historia "Kolejorza", część 1 (11 wrz 2011)
Pomnik Armii "Poznań" (9 wrz 2011)
Międzynarodowe Targi Poznańskie w okresie międzywojennym, część 2 (6 wrz 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 4 (4 wrz 2011)
Wrzesień 1939 roku w Poznaniu (2 wrz 2011)
Międzynarodowe Targi Poznańskie w okresie międzywojennym, część 1 (31 sie 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 4 (29 sie 2011)
Most Królowej Jadwigi (27 sie 2011)
Subiektywny przegląd ważnych, zabawnych i tragicznych wydarzeń z dziejów szesnastowiecznego Poznania (25 sie 2011)
Poznańska Georges Sand (23 sie 2011)
Bułgarzy w Poznaniu (21 sie 2011)
Kolegium Jezuickie w Poznaniu (19 sie 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 3 (17 sie 2011)
Występy Heleny Modrzejewskiej na scenach poznańskich teatrów (15 sie 2011)
Komunikat (30 lip 2011)
Przybycie Bambrów do Poznania (28 lip 2011)
Edward hr. Raczyński (1786 - 1845) (26 lip 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 3. Czas pracy i odpoczynku. (25 lip 2011)
Edukacja dziewcząt w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (24 lip 2011)
Subiektywny przegląd ważnych, zabawnych i tragicznych wydarzeń z dziejów średniowiecznego Poznania (22 lip 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 2 (22 lip 2011)
Szwedzi w Poznaniu, część 2 (21 lip 2011)
Mikołaj Skrzetuski (ok. 1610 - 1673) (19 lip 2011)
Szwedzi w Poznaniu, część 1 (18 lip 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 1 (17 lip 2011)
Poznań na morzach i oceanach, część 3 (16 lip 2011)
Poznań na morzach i oceanach, część 2 (15 lip 2011)
Poznań na morzach i oceanach, część 1 (14 lip 2011)
Inteligencja polska w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (13 lip 2011)
Biskup Andrzej Bniński (1396 - 1479) (12 lip 2011)
Perypetie z pomnikiem Bamberki (11 lip 2011)
Reformacja i kontrreformacja w Poznaniu, część 2 (10 lip 2011)
Reformacja i kontrreformacja w Poznaniu, część 1 (9 lip 2011)
Biblioteka Raczyńskich (8 lip 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 2 (7 lip 2011)
Antoni Pfitzner i jego firma (5 lip 2011)
Krótka historia Łazarza (4 lip 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 1 (3 lip 2011)
Przyjęcia u prezydenta Ratajskiego (2 lip 2011)
Emilia Sczaniecka (1804 - 1896) (1 lip 2011)
Zajezdnia tramwajowa przy ulicy Gajowej (30 cze 2011)
Panorama średniowiecznego Poznania, część 2 (29 cze 2011)
Pomnik Poznańskiego Czerwca'56 (28 cze 2011)
Poznański Czerwiec 1956 (27 cze 2011)
Przemysł piwowarski w Poznaniu w XIX i na początku XX wieku (26 cze 2011)
Panorama średniowiecznego Poznania, część 1 (25 cze 2011)
Pomnik Bismarcka w Poznaniu (24 cze 2011)
Akademia Lubrańskiego (23 cze 2011)
Kościół św. Wojciecha (22 cze 2011)
Antoni Radziwiłł 1775 - 1833 (21 cze 2011)
Ustrój średniowiecznego Poznania (20 cze 2011)
Fortyfikacje Twierdzy Poznań - bariera w rozwoju miasta w XIX wieku (19 cze 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 5 (18 cze 2011)
Pałac Górków (16 cze 2011)
Józef Struś 1510 - 1568 (15 cze 2011)
Brytyjski nalot na Poznań (14 cze 2011)
Krótka historia Wildy (13 cze 2011)
Zamtuzy i gamratki, czyli płatna miłość w Poznaniu, część 2 (12 cze 2011)
Więzienia w Poznaniu (10 cze 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 4 (9 cze 2011)
Pożary i powodzie w renesansowym Poznaniu (8 cze 2011)
Perła poznańskiego baroku (7 cze 2011)
Twórca praskiego golema był Poznaniakiem (6 cze 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 3 (5 cze 2011)
Zamtuzy i gamratki, czyli płatna miłość w Poznaniu, część 1 (4 cze 2011)
Pręgierz (3 cze 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 2 (2 cze 2011)
Paweł Edmund Strzelecki 1797 - 1873 (1 cze 2011)
Zamek Wilhelma II (31 maj 2011)
Poznańskie czarownice i ich obrońcy (30 maj 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 1 (29 maj 2011)
Poznaniak wśrod pionierów pediatrii (27 maj 2011)
Poznaniak współtwórcą wielkich odkryć geograficznych (26 maj 2011)
Sytuacja kobiet w renesansowym Poznaniu (25 maj 2011)
Zamek Przemysła (24 maj 2011)
Dopisek (23 maj 2011)
Napoleon w Poznaniu (23 maj 2011)
Herb miasta Poznania (22 maj 2011)
Skąd się wzięła nazwa "Poznań"? (21 maj 2011)
Witam wszystkich i zapraszam do lektury. (20 maj 2011)
Zdjęcie: Marek Barankiewicz