blog background
 
Maciej Brzeziński: Poznańskie Historie
historia, zabytki, kultura, ludzie
metka_epoznan
Odrodzenie z upadku, czyli działalność Komisji Dobrego Porządku w Poznaniu
ok
81
not ok
1
liczba odsłon: 1502
Komisje Dobrego Porządku były bodaj pierwszymi zorganizowanymi instytucjami, mającymi przywrócić porządek, naprawić finanse i poprawić wygląd miast królewskich, które znacznie podupadły w XVIII stuleciu w wyniku zniszczeń wojennych i permanentnego kryzysu gospodarczego, w jakim znalazła się Rzeczpospolita w okresie rządów Sasów. Komisje  powołał do życia król Stanisław August Poniatowski i były one częścią reform państwowych, mających uratować kraj przed ostatecznym upadkiem. Zwieńczeniem tych działań była oczywiście Konstytucja 3 Maja, przyjęta zresztą w Poznaniu z ogromnym entuzjazmem. Plan naprawy państwa co prawda nie udał się, ale wiele ze zmian, jakie powstały w czasach rządów ostatniego króla Polski, pozostały w pamięci pokoleń, a owoce działań Komisji w Poznaniu możemy oglądać do dzisiaj. Prace Komisji objęły swoim zasięgiem niemal wszystkie obszary życia w mieście, jak choćby: rzemiosło, handel, ustrój, czy finanse, ja jednak postanowiłem skupić się przede wszystkim na kwestii rozbudowy miasta, problemach sanitarnych i porządkowych.   

Stanisław August Poniatowski, źródło: Wikimedia.
 
Pierwsza połowa XVIII wieku, to dla Poznania jeden z najczarniejszych okresów w dziejach. Właściwie, to początek końca świetności Poznania zaczął się wraz a „potopem” szwedzkim w 1655 roku. Miasto zostało w dużej części zniszczone i ograbione, a przedmieścia spalone. Ledwie gród Przemysła podniósł się w ruin, a już spadł na nie kolejne klęski. W 1703 roku Poznań zdobyli Szwedzi, a rok później oblegli go Sasi. W roku 1709 w mieście wybuchła dżuma, zabijając 9 tys. ludzi (połowa mieszkańców), a w 1716 roku, stolicę Wielkopolski zdobyli konfederaci tarnogrodzcy. W 1725 roku z kolei, gwałtowny huragan, spowodował zawalenie się wież ratusza, starej fary i katedry. Jedenaście lat później, kolejna klęska żywiołowa – tym razem wielka powódź, zerwała 8 mostów i zniszczyła część murów miejskich. W roku 1764, duża część lewobrzeżnej części miasta została zniszczona przez wielki pożar, a w 1771 roku, Poznań obległy wojska konfederatów barskich. Przemarsze obcych wojsk i ciągłe oblężenia, oprócz zniszczeń wojennych, niosły ze sobą konieczność spłat olbrzymich kontrybucji. Upadło rzemiosło i handel; mieszkańcy popadali w nędzę, a miasto się wyludniało. W raporcie z 1756 roku czytamy: Ratusz i kamienice walą się. Bruki zniszczone, mosty i bramy zaniedbane. Wszędzie brud. Poznań w niczym nie przypomniał już bogatego, pięknego i potężnego miasta sprzed dwustu lat.  

Zniszczenia wojenne dotknęły także innych miast polskich. Przez prawie cały XVIII wiek, przez terytorium Rzeczpospolitej bezkarnie przetaczały się obce wojska, niszcząc i grabiąc co tylko się dało. Skarb świecił pustkami, a królowie – August II Mocny i August III niewiele dbali o nasz kraj, szlachta zaś i magnateria zbyt były zajęte ciągłymi walkami frakcyjnymi, aby zdać sobie sprawę, że kraj zmierza ku przepaści. Handel i gospodarka pogrążyły się w kryzysie, miasta zaś przeżywały niebywały regres. Szlachta gardziła mieszczaństwem, a handel uważała za coś uwłaczającego godności każdego szanującego się człowieka. Już jednak w pierwszej połowie XVIII wieku co bardziej światli prekursorzy Oświecenia, zwracali uwagę na potrzebę podniesienia miast. Usiłowali też zmienić podejście szlachty do handlu. Zabrano się do akcji porządkowania miast i ich zabudowy wierząc (niestety naiwnie), że poprawa wyglądu miast, spowoduje poprawę ich funkcjonowania (w rzeczywistości jest dokładnie odwrotnie). Na sejmie konwokacyjnym w 1764 roku, podjęto decyzję o nowej polityce budowlanej w miastach królewskich. Zniesiono uciążliwy obowiązek dawania bezpłatnych kwater dla uczestników sejmików i zjazdów szlacheckich w miastach, władze miast mogły przejmować puste place i domu, opuszczone dłużej niż 60 lat. Zaczęto także stopniowo znosić jurydyki (obszary niepodlegające jurysdykcji magistratów). W 1765 roku, zapoczątkowano akcję powoływania lokalnych komisji szlacheckich, których celem było uzdrowienie gospodarki komunalnej w miastach królewskich. Komisje takie nazywano Dobrego Porządku (Boni Ordinis) i początkowo powstały w Warszawie, Wieliczce i Kamieńcu Podolskim.

Poznańska KDP, płaskorzeźba z zamku cesarskiego, źródło: Wikimedia.

Poznańska Komisja Dobrego Porządku została powołana reskryptem królewskim  stosunkowo późno, bo dopiero 23 listopada 1778 roku. Jednak pierwsze posiedzenie odbyło się rok później, bo 15 listopada 1779 roku, poczym prace jej trwały do 31 sierpnia 1780 roku, a następnie działalność Komisji została zawieszona na cztery lata. Jej prace zostały wznowione 13 sierpnia 1784 roku. Na jej czele stanął Kazimierz Raczyński, ostatni starosta generalny Wielkopolski, a jej członkowie wywodzili się wyłącznie spośród szlachty. Aby należycie wykonać postanowienia reskryptu królewskiego, należało najpierw przygotować dokładne mapy i plany terenu Poznania i okolic. Plany takie wykonał geometra miejski Karol Grunt, ale uległy one zniszczeniu w 1945 roku. Zachowały się jedynie odbitki z kopii sporządzonej w 1933 roku.

Kazimierz Raczyński, źródło: Wikimedia.

Poznań w drugiej połowie XVIII wieku tworzył dużą aglomeracje miejską, w skład której wchodziły, oprócz miasta właściwego, miasteczka, przedmieścia, jurydyki i wsie podmiejskie, różniące się jednak wielkością, strukturą ekonomiczną i ustrojem. Na prawym brzegu Warty leżały osady i miasta należące do Kościoła, jak Chwaliszewo, Ostrówek, Ostrów Tumski i Śródka. Dalej leżały tam także osady: Stanisławowo (zwane też Łaciną) oraz przedmieścia Grobla i jurydyka Piotrowo. Na lewym brzegu do najważniejszych należały przedmieścia: Święty Wojciech, Święty Marcin, Nowe Ogrody, jurydyka Wenetowo, należąca do benedyktynek oraz Rybaki i Piaski, reszta, to wsie i folwarki miejskie, jak Wilda, Jeżyce, Rataje, Piątkowo itd.

Kiedy już sporządzono plany, wówczas policzono wszystkie budynki w mieście i na przedmieściach, w tym domy, budynki służące produkcji, jak młyny, a także gmachy użyteczności publicznej. Pomijając liczbę domów i zakładów produkcyjnych, inwentarz wymienił 57 gmachów publicznych, w tym zamek, ratusz, wagę miejską, zbrojownię, odwach, strzelnicę, 8 klasztorów, 9 kościołów katolickich, zbór i 3 synagogi. Co ciekawe, do gmachów użyteczności publicznej zaliczono też bramy miejskie i 30 baszt. Inwentarz jednak nie wymienił budynków publicznych, znajdujących się na przedmieściach, a więc m. in.: sześciu kościołów, trzech klasztorów, ratusza na Chwaliszewie, pałacu arcybiskupiego itd.

Komisja dążyła do ożywienia ruchu budowlanego i rozwoju przemysłu, stąd nakazano przymusową likwidację pustych placów i umożliwiono zwolnienie z podatków na 3 lata dla właścicieli nowo powstałych zakładów przemysłowych. Prócz tego Komisja nakazała przeprowadzać remont jednego gmachu użyteczności publicznego rocznie. Z inicjatywy Kazimierza Raczyńskiego, miano odbudować zniszczoną wieżę ratusza, zamek i przewidziano budowę nowego odwachu. Nakazano też rozebrać drewniane budy i szopy, stojące przy rynku, które nie dość, że szpeciły, to jeszcze stanowiły poważne zagrożenie pożarowe.

Odwach, źródło: Wikimedia.

Ochronie przeciwpożarowej poświecono w ogóle sporo uwagi, choć sam problem nie był nowy. Pierwsze przepisy przeciwpożarowe wydawano już co najmniej na początku XVI wieku. Nakazywano budować w mieście tylko domu murowane, kryte dachówką lub blachą. Zabroniono używania słomy jako materiału na pokrycie dachów. Istniejące budynki z muru pruskiego i kryte gontem, miały zostać przebudowane i pokryte dachówką przy pierwszym remoncie. Ponadto zarządzono częste czyszczenie kominów, a na wieży ratusza zainstalowano piorunochron. Zakazano przechowywania materiałów łatwopalnych i  wybuchowych poza wyznaczonymi miejscami. Każdy członek cechów był zobowiązany do akcji gaśniczej, a miasto wyposażono w nowe sikawki. Zabroniono poruszać się po mieście z pochodniami i żarzącymi się fajkami. 

Wiele uwagi poświęcono sprawie czystości miasta. Dwa razy w tygodniu właściciele domów mieli zamiatać ulicę i czyścić rynsztoki, a szynkarze nawet codziennie. Słomę, którą przywożono z produktami chłopskimi do miasta, należało natychmiast usunąć, to samo dotyczyło gruzu, powstałego po remontach. Zabroniono też wylewać wody i innych nieczystości przez okna. Śmiecie były składowane w jednym miejscu i raz w tygodniu wywożone przez chłopów ze wsi miejskich. Nie zakazywano co prawda hodowania zwierząt, ale zastrzeżono, że mają być chowane tylko dla potrzeb życia codziennego. Zabroniono jednak wyprowadzać zwierzęta na pastwiska i puszczać je samopas. Zwierzęta hodowlane, które wałęsałyby się po mieście, podlegały konfiskacie, a właściciel płacił kary. Ponadto nie wolno było dokonywać uboju w obrębie miasta i dbano o to, aby zwierzęta przeznaczone na rzeź nie były chore. Stale kontrolowano także czystość kramów, sprzedających produkty żywnościowe.

Zamek, a właściwie "budynek Raczyńskiego", źródło: Wikimedia.

Komisja wydała też specjalne rozporządzenia dotyczące aptekarzy i lekarzy. W Poznaniu w omawianym okresie było sześć aptek. Aptekarzy zaliczono do bractwa kupieckiego, a nowo przybyli adepci farmacji musieli przedłożyć świadectwa opanowania sztuki produkcji leków przed magistratem, złożyć egzamin ze swych umiejętności przed lekarzem, przyjąć prawo miejskie i wstąpić do bractwa. Dwa razy w roku lekarze przeprowadzali niezapowiedziane kontrole aptek, a po trzykrotnym stwierdzeniu niedociągnięć, aptekę zamykano. Pozostali kupcy, niebędący aptekarzami, mieli zakaz sprzedaży leków i trucizn. Aptekarze mogli sprzedawać trucizny, ale tylko na pisemne polecenie wydane przez lekarza, prezydenta miasta, bądź księdza. Lekarze mogli praktykować dopiero po zweryfikowaniu ich umiejętności przez magistrat. Lekarstwa mogli pobierać tylko z aptek.
   
Zadbano też o komunikację w obrębie miasta. Nakazano czyszczenie Warty i likwidację młynów z groblami, które uniemożliwiały swobodny przepływ barek. Polecono odbudować most Wielki za przedmieściem Grobla, a do czasu jego postawienia, uruchomiono stałą przeprawę promową. Właściciele gruntów mieli utrzymać drogi, bruki i mosty w porządku. Drogi poza miały być wyprostowane, ewentualne doły zasypane, a pobocza nakazano obsadzić drzewami.    

Działalność Komisji, dała impuls do dalszych prac nad przebudową i upiększaniem Poznania. Prawie w ogóle zniknęły puste parcele w mieście i na przedmieściach. W 1793 roku, w obrębie miasta były zaledwie 4 puste parcele, a na przedmieściach 11, podczas, gdy w roku 1780 było ich aż 80 (w mieście i na przedmieściach). Odrestaurowano liczne kamienice przyrynkowe, a wielu z nich nadani formy klasycystyczne. Co prawda, pałac Gurowskich (obecnie Działyńskich) przy Starym Rynku powstał w latach 70. XVIII wieku, czyli jeszcze przed powstaniem Komisji Dobrego Porządku w Poznaniu, ale doskonale wpisuje się on w nowy, stanisławowski Poznań. Zgodnie z zaleceniami Komisji, w latach 1781 – 1783, odbudowano hełm wieży ratuszowej, zniszczony przez huragan. 19 lipca 1783 roku, na hełmie uroczyście zawieszono metalowego orła, którego historia jest pasjonująca sama w sobie i zasługuje na odrębną opowieść. W 1787 roku, z inicjatywy Kazimierza Raczyńskiego (postaci niezwykle zasłużonej dla Poznania, choć przy tym, bardzo kontrowersyjnej), wzniesiono nowy budynek odwachu. Raczyński zbudował też nową Bramę Wroniecką, szkoda tylko, że przy okazji zniszczył starą, średniowiecznej jeszcze daty. Przeprowadził też odbudowę zamku Przemysła, która oczywiście z żaden sposób nie przypominała zamku, a raczej dworek szlachecki (obecna siedziba Muzeum Sztuk Użytkowych), stąd nazwano go „budynkiem Raczyńskiego”. W tym czasie przeprowadzono też szeroko zakrojone prace budowlane w katedrze, zniszczonej przez pożar w 1772 roku, nadając fasadzie zachodniej formy klasycystyczne, przez co zatraciła swój gotycki charakter. 

Katedra po przebudowie, źródło: www.wieczorkiewicz.org

W czasach Stanisława Augusta powstał w Poznaniu tylko jeden kościół, którym był zbór Świętego Krzyża (ob. Wszystkich Świętych) na Grobli.

Nie udało się natomiast zachować gotyckiej fary pod wezwaniem św. Marii Magdaleny. Kościół spłonął od uderzenie pioruna w 1773 roku. Przystąpiono wprawdzie do jej odbudowy, ale już cztery lata później, runęła jedna ze ścian. W 1780 roku, kolejny pożar zniszczył to, co zdołano odbudować. Wkrótce po zajęciu miasta przez Prusy, zdecydowano o rozbiórce ruin fary. Tym sposobem zniknął z miejskiego krajobrazu kościół, który istniał tu niemal od początku, a który przez wieki stanowił dumę mieszkańców.

Ruiny fary, mal. K. Alberti, źródło: Wikimedia.

Komisja Dobrego Porządku przyczyniła się do podniesienia miasta z upadku, w jakim znajdował się od początku XVIII wieku, czy nawet od „potopu” szwedzkiego. Co prawda, wiele z jej założeń nie udało się zrealizować, czemu na przeszkodzie stanął II rozbiór Polski, to jednak trzeba uznać, że nastąpiła wyraźna poprawa stanu sanitarnego i ochrony przeciwpożarowej miasta. Poznań zyskał nowe, piękne budowle, z których część można oglądać do dziś. Komisja zaś opracowała koncepcję nowego uregulowania miasta, które były zgodne z duchem Oświecenia. Nie można wprawdzie mówić o jakieś konkretnej koncepcji urbanistycznej, ale na pewno udało się polepszyć stan miasta.

Źródło:
M. Bogucka, H. Samsonowicz, Dzieje miast i mieszczaństwa w Polsce przedrozbiorowej, Wrocław 1986.
M. Drozdowski, Problemy przestrzenne rozwoju miasta. Działalność Komisji Dobrego Porządku w dziedzinie odbudowy Poznania, w: Dzieje Poznania, Tom 1, do roku 1793, praca zbiorowa pod redakcją J. Topolskiego, Warszawa – Poznań 1988.
B. Tyszkiewicz, Komisja Dobrego Porządku w Poznaniu 1780 – 1784, Poznań 2005.
 
 
WASZE KOMENTARZE[1]
~Kurt: "Ratusz i kamienice walą się. Bruki zniszczone, mosty i bramy zaniedbane. Wszędzie brud. Poznań w niczym nie przypomniał już bogatego, pięknego i potężnego miasta sprzed dwustu lat" - brzmi znajomo
dodano: Niedziela, 2013.06.09 16:58, IP:195.245.213.XXX
ok
3
not ok
0
odpowiedz|usuń
avatarUporekMarcepanowicz: Historia lubi się powtarzać... Ta stara prawda zdaje się byc cały czas aktualna. Może należy powołać współczesną Komisję Dobrego Porządku?
dodano: Niedziela, 2013.06.09 21:27
ok
3
not ok
0
odpowiedz|usuń
~Autor: UporekMarcepanowicz: Historia lubi się powtarzać... Ta stara prawda zdaje się byc cały czas aktualna. Może należy powołać współczesną Komisję Dobrego Porządku?...
Jawohl ! Ordnungspolizei Wartegau ! W razie czynnego oporu tubylców porządek pomogą przywrócić niemieccy Parteigenossen. No chyba, że dawni sojusznicy ze wschodu będą szybsi...
dodano: Poniedziałek, 2013.06.10 18:33, IP:46.175.43.XXX
ok
0
not ok
2
odpowiedz|usuń
DODAJ KOMENTARZ | Jesteś niezalogowany, Twój nick będzie poprzedzony ~zaloguj | zarejestruj
Liczba znaków do wykorzystania: 1000
codeimgNie jesteś anonimowy, Twoje IP zapisujemy w naszej bazie danych. Dodając komentarz akceptujesz Regulamin Forum
Do poprawnego działania mechanizmu dodawania komentarzy wymagane jest włączenie obsługi ciasteczek.
avatar
MACIEJ BRZEZIŃSKI
poznanskiehistorie.epoznan.pl
RSSsend_message
Nazywam się Maciej Brzeziński. Z wykształcenia jestem historykiem i wschodoznawcą. Od maja 2011 roku prowadzę tego bloga. Historia Poznania to jedna z moich pasji, ale za to największa, dlatego chcę popularyzować fascynujące dzieje tego miasta. Można mnie znaleźć także pod adresem: www.poznanskiehistorie.blogspot.com oraz na facebooku. Zapraszam więc do lektury.
Mój kontakt: poznanskiehistorie@gmail.com
ARCHIWUM WPISÓW
Protestanci w przedrozbiorowym Poznaniu, część 2 (27 maj 2017)
Protestanci w przedrozbiorowym Poznaniu, część 1 (18 maj 2017)
Zanim powstały Targi Poznańskie, czyli Wystawa Wschodnioniemiecka w 1911 roku. (14 maj 2017)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1835, część 2 (4 maj 2017)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1835, część 1 (27 kwi 2017)
10 poznańskich "naj..." (18 kwi 2017)
Medycyna i higiena w renesansowym Poznaniu (2 kwi 2017)
Adwentyści Dnia Siódmego w Poznaniu (22 mar 2017)
Bambrzy w dziejach Poznania, część 2 (9 mar 2017)
Bambrzy w dziejach Poznania, część 1 (3 mar 2017)
Jeżyckie wille - luksus i elegancja (15 lut 2017)
Legendarni biskupi poznańscy wg Długosza (6 lut 2017)
10 najsłynniejszych poznanianek (II) (22 sty 2017)
Poznaniacy wobec powstania listopadowego (30 lis 2016)
Paganini w Poznaniu (23 lis 2016)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1810, część 2 (17 lis 2016)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1810, część 1 (9 lis 2016)
Żydzi w międzywojennym Poznaniu (27 paź 2016)
Ks. Józef Rogaliński i starania o uniwersytet w osiemnastowiecznym Poznaniu (19 paź 2016)
10 najpiękniejszych ulic w Poznaniu (13 paź 2016)
Aleksander I w Poznaniu (29 wrz 2016)
Współczesne kościoły Poznania (23 wrz 2016)
Generał Tadeusz Kutrzeba i Armia "Poznań" (14 wrz 2016)
Niegolewski i inni, czyli wielkopolscy szwoleżerowie Napoleona (6 sie 2016)
Początki nowoczesnego sportu w Poznaniu (17 lip 2016)
Od października do czerwca, czyli ogólnopolskie znaczenie Czerwca'56 (7 lip 2016)
Johow-Gelände, czyli urok łazarskich kamienic (23 cze 2016)
Jak bernardyn z franciszkaninem, czyli wojna mnichów w siedemnastowiecznym Poznaniu (16 cze 2016)
95 lat Międzynarodowych Targów Poznańskich (2 cze 2016)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1790, część 2 (25 maj 2016)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1790, część 1 (19 maj 2016)
Adelajda i Kazimierz, czyli królewski ślub w katedrze poznańskiej (5 maj 2016)
Obchody Millenium Chrztu Polski w Poznaniu w 1966 roku (24 kwi 2016)
Jak Poznańczycy walczyli z germanizacją, część 2 (16 kwi 2016)
Jak Poznańczycy walczyli z germanizacją, część 1 (10 kwi 2016)
Socrealizm w Poznaniu (16 mar 2016)
Panowie z Górki (2 mar 2016)
Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk, czyli namiastka uniwersytetu (25 lut 2016)
Jordan - biskup polski czy poznański? (11 lut 2016)
Zjazd poznański 1530 roku (3 lut 2016)
Architektura międzywojennego Poznania (28 sty 2016)
10 nietuzinkowych poznaniaków (12 sty 2016)
Życie w Poznaniu w pierwszych miesiącach Wielkiej Wojny w świetle "Kuriera Poznańskiego" (15 gru 2015)
Święci patroni Poznania (9 gru 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1740, część 2 (24 lis 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1740, część 1 (17 lis 2015)
Cmentarz na Górczynie (4 lis 2015)
130 lat komunikacji telefonicznej w Poznaniu (21 paź 2015)
Włosi w dawnym Poznaniu (7 paź 2015)
"Ukochana żona", czyli historia księżnej Ryksy szwedzkiej, żony Przemysła II (12 sie 2015)
10 najpiękniejszych kamienic poznańskiej "belle epoque" (28 lip 2015)
Od Intendentury do Collegium Historicum (14 lip 2015)
"Naród Sobie", czyli narodziny i pierwsze lata Teatru Polskiego w Poznaniu (30 cze 2015)
Rymarze, krawcy i kuśnierze, czyli słów kilka o rzemieślnikach w średniowiecznym Poznaniu (24 cze 2015)
Kulturkampf (9 cze 2015)
Poznańscy muzułmanie (2 cze 2015)
Port rzeczny w Poznaniu (26 maj 2015)
10 osobliwości Poznania (13 maj 2015)
Szkoci w Poznaniu (5 maj 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1700, część 2 (27 kwi 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1700, część 1 (21 kwi 2015)
Poznańscy reformaci i ich śródecki kościół (24 mar 2015)
Generał Krzyżanowski, czyli jak wielkopolski szlachcic został amerykańskim bohaterem (10 mar 2015)
Ludzie niezwyczajni - o Dezyderym Chłapowskim i księdzu Piotrze Wawrzyniaku słów kilka (3 mar 2015)
10 najpiękniejszych miejsc w Poznaniu (17 lut 2015)
Marcin Kasprzak i Róża Luksemburg, czyli socjaliści w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (1 lut 2015)
Wybierzmy 10 najpiękniejszych miejsc w Poznaniu (26 sty 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1650, część 2 (18 sty 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1650, część 1 (11 sty 2015)
Poznańska parafia prawosławna (14 gru 2014)
10 najpiękniejszych i najcenniejszych poznańskich kościołów (30 lis 2014)
"De optimo senatore", czyli międzynarodowa kariera pewnego poznańskiego biskupa (16 lis 2014)
Od Wszystkich Świętych do Andrzejek, czyli listopad w wielkopolskiej tradycji ludowej (2 lis 2014)
Poznań 1146 - Krzyszków 1157 (26 paź 2014)
Historia Folwarku Edwardowo (12 paź 2014)
Targowisko, centrum polskości i miejsce zgromadzeń, czyli Stary Rynek w XIX wieku (9 paź 2014)
10 symboli Poznania (21 wrz 2014)
Ad maiorem Dei gloriam, czyli przybycie jezuitów do Poznania (14 wrz 2014)
Na pensji w Poznaniu dziewiętnastego stulecia (7 wrz 2014)
Dzieje Górczyna (31 sie 2014)
Przerwa wakacyjna (27 lip 2014)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1580, część 2 (21 lip 2014)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1580, część 1 (13 lip 2014)
10 najsłynniejszych poznanianek (29 cze 2014)
Katedra poznańska królewską nekropolią? (22 cze 2014)
Grecy w Poznaniu (15 cze 2014)
Konstancja z Potockich Raczyńska, czyli żywot kobiety niezwykłej (8 cze 2014)
Poznańska parafia Kościoła Ewangelicko-Metodystycznego (1 cze 2014)
Gniezno czy Poznań? Gdzie znajdowała się pierwsza stolica Polski? (25 maj 2014)
No to mamy już 3 lata! (21 maj 2014)
10 osób, które najbardziej przyczyniły się do rozwoju Poznania (18 maj 2014)
Co kryje park na osiedlu Czecha? Pruskie umocnienia wśród ratajskich bloków! (11 maj 2014)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1500, część 2 (4 maj 2014)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1500, część 1 (27 kwi 2014)
Wesołych Świąt! (13 kwi 2014)
Beocja czy Sparta? Jak wykształcił się poznański etos (23 mar 2014)
Reformowany Kościół Katolicki w Polsce i jego poznańska siedziba (16 mar 2014)
Pomniki Wieszcza Adama w Poznaniu (2 mar 2014)
Dominikanie, karmelici, bernardyni, czyli zakony żebracze w średniowiecznym Poznaniu (16 lut 2014)
Od Śluzy Katedralnej do powstania ICHOT (9 lut 2014)
W domu i w kamienicy, czyli jak mieszkali poznaniacy w XIX stuleciu (2 lut 2014)
Od osady Stelmachy do placu Wiosny Ludów (26 sty 2014)
Wehikuł czasu, czyli jak się żyło w Poznaniu 600 lat temu, część 2 (19 sty 2014)
Wehikuł czasu, czyli jak się żyło w Poznaniu 600 lat temu, część 1 (12 sty 2014)
Dwa stare forty. Jedna historia, wspólna przyszłość? (5 sty 2014)
Chwała Zwycięzcom! (26 gru 2013)
Wesołych Świąt! (22 gru 2013)
Z Poznania do Hollywood, czyli historia Lilli Palmer (15 gru 2013)
Legenda o trzech skradzionych Hostiach - prawda, czy mit? (8 gru 2013)
Sejm Dzielnicowy w Poznaniu (1 gru 2013)
Panorama renesansowego Poznania (17 lis 2013)
Miejsce kaźni Wielkopolan w okresie II wojny światowej - obóz koncentracyjny w Forcie VII w Poznaniu (8 lis 2013)
Kłopotliwy honorowy obywatel miasta Poznania (3 lis 2013)
Historia Jeżyc, część 2 (27 paź 2013)
Historia Jeżyc, część 1 (20 paź 2013)
Poznań kontra Kraków, czyli jezuickie starania o uniwersytet w Poznaniu w 1611 roku (13 paź 2013)
Doktor Marcin i inni, czyli początki poznańskiej pracy organicznej (29 wrz 2013)
Poznań w oparach czarnej magii (24 wrz 2013)
"W Poznaniu na wygnaniu", czyli poznańskie lata Kazimiery Iłłakowiczówny (15 wrz 2013)
Perły poznańskich podwórek, czyli ul. Ratajczaka 14 - historia zabudowy w podwórzu (8 wrz 2013)
Przerwa wakacyjna (21 lip 2013)
Burzliwe dzieje ratuszowego orła (14 lip 2013)
Podróż sentymentalna kolejką wąskotorową - kiedyś czasy świetności, a dziś pozostałości i wspomnienia (7 lip 2013)
Poznań pod wodą (30 cze 2013)
Wędrujące serce generała (23 cze 2013)
Pancerna Impreza. Fotorelacja z Dnia Otwartych Koszar w Centrum Szkolenia Wojsk Lądowych (16 cze 2013)
Odrodzenie z upadku, czyli działalność Komisji Dobrego Porządku w Poznaniu (9 cze 2013)
Fort VIIa - militarna przeszłość, "biurowa" przyszłość (2 cze 2013)
Od Wszechnicy Piastowskiej do Uniwersytetu Poznańskiego (26 maj 2013)
Książę Przemysł I - ojciec Poznania (19 maj 2013)
Medycyna i higiena w Poznaniu XIX stulecia (12 maj 2013)
28. Dni Ułana 2013 - fotorelacja Agnieszki Wiśniewskiej. (7 maj 2013)
"Błazeńskie urządzenie", czyli historia poznańskich koziołków (28 kwi 2013)
Poznańska Gra Liczbowa "Koziołki" (21 kwi 2013)
Hipodrom Wola - tradycja i teraźniejszość (14 kwi 2013)
Halo, halo, tu Radio Poznań! (7 kwi 2013)
Wesołych Świąt (28 mar 2013)
Książka w renesansowym Poznaniu (24 mar 2013)
Świat, którego już nie ma - Bambrzy na poznańskich Ratajach (17 mar 2013)
"Wichrzyciele i warchoły", czyli Marzec'68 w Poznaniu (10 mar 2013)
Apel (3 mar 2013)
Pozostałości Poznańskiej Twierdzy Fortowej - Fort 1 (3 mar 2013)
Alianckie naloty na Poznań (24 lut 2013)
Budynki pokawaleryjskie w Poznaniu, czyli od koszar do osiedla (17 lut 2013)
Jego Królewska Mość Mikołaj Rychlik (10 lut 2013)
Poznań w latach Wielkiej Wojny (3 lut 2013)
Zachować w pamięci miniony czas, czyli o Muzeum Uzbrojenia na poznańskiej Cytadeli (27 sty 2013)
Konkurs "Blog Roku 2012" (24 sty 2013)
"Piękna Polka", czyli historia królowej Elżbiety Ryksy (20 sty 2013)
Spotkanie z Igorem Janke (15 sty 2013)
Poznańskie stadiony, część 3 - Stadion przy ul. Bułgarskiej (13 sty 2013)
Dwieście lat temu urodził się Hipolit Cegielski! (6 sty 2013)
Wesołych Świąt !!! (19 gru 2012)
Rozrywki dzieci i młodzieży w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (9 gru 2012)
Powojenna odbudowa Starego Rynku (2 gru 2012)
Roman Wilhelmi - wybitny aktor z Poznania (25 lis 2012)
Ponowny pochówek junikowskich kosynierów (21 lis 2012)
Antiqua civitas posnaniensis, czyli dzieje Śródki (18 lis 2012)
Poznań w listopadzie 1918 roku (11 lis 2012)
Poznańska moda w czasach Oświecenia (5 lis 2012)
Odsłonięcie pomnika Romana Wilhelmiego w Poznaniu - fotorelacja (5 lis 2012)
Mały komunikat (5 lis 2012)
Poznańskie stadiony, część 2 - Stadion im. Edmunda Szyca (5 lis 2012)
Legenda polskiej archeologii (21 paź 2012)
Jak budowano Winogrady (14 paź 2012)
Poznaniaków droga ku nowoczesności (8 paź 2012)
Złodziejki, prostytutki, cudzołożnice, czyli kobieca przestępczość w dawnym Poznaniu (30 wrz 2012)
Od mostu Łacina do mostu św. Rocha (23 wrz 2012)
Jak króla Henryka w Poznaniu witano (16 wrz 2012)
Poznańskie stadiony, część 1 - Stadion Lecha na Dębcu (9 wrz 2012)
Budowniczy, uczony, biskup i polityk, czyli opowieść o Janie Lubrańskim (2 wrz 2012)
Pomniki dziewiętnastowiecznego Poznania (26 sie 2012)
Poznańscy ułani (15 sie 2012)
Na scenach kabaretów międzywojennego Poznania (12 sie 2012)
Próby emancypacji poznańskich Żydów w pierwszej połowie XIX wieku (8 sie 2012)
Dzieje "Poznańskiej Wenecji" (5 sie 2012)
Czas na urlop! (17 lip 2012)
Poznański debiut Władysława Hańczy (15 lip 2012)
Najcenniejsza relikwia poznańskiej katedry (11 lip 2012)
Łacińskie inskrypcje na poznańskim Ratuszu, część 2 (8 lip 2012)
Łacińskie inskrypcje na poznańskim Ratuszu, część 1 (4 lip 2012)
Poznański romantyk - Ryszard Wincenty Berwiński (28 cze 2012)
Na pomoc Prezydentowi i Rządowi! Poznań wobec przewrotu majowego 1926 roku (24 cze 2012)
Roman May i jego przemysłowe imperium (20 cze 2012)
Poznańskie organy Ladegasta (17 cze 2012)
Książka w średniowiecznym Poznaniu (10 cze 2012)
Wielkopolskie struktury przedwojennego wywiadu i kontrwywiadu, czyli "Dwójka" w Poznaniu i Bydgoszczy, część 2 (6 cze 2012)
Wielkopolskie struktury przedwojennego wywiadu i kontrwywiadu, czyli "Dwójka" w Poznaniu i Bydgoszczy, część 1 (3 cze 2012)
"Echt Poznanioki" kontra "Galicjoki", czyli konflikt swój-obcy w międzywojennym Poznaniu (30 maj 2012)
Królewska Niemiecka Akademia (27 maj 2012)
No to stuknął nam roczek! (20 maj 2012)
Pierwszy polski podręcznik savoir-vivre (16 maj 2012)
Centrum Turystyki Kulturowej TRAKT, czyli jak wypromować Poznań, część 2 (13 maj 2012)
Dzieje poznańskiej masonerii, część 2 (9 maj 2012)
Dzieje poznańskiej masonerii, część 1 (6 maj 2012)
Poznań a Konstytucja 3 Maja (3 maj 2012)
Rowerem przez Afrykę (29 kwi 2012)
Rycerze św. Jana Jerozolimskiego w Poznaniu (25 kwi 2012)
Czy w Poznaniu strzelano do cara? (15 kwi 2012)
Początki poznańskiej kinematografii (11 kwi 2012)
Palmy, zajączek i dyngus, czyli wielkopolskie tradycje wielkanocne, część 2 (1 kwi 2012)
Palmy, zajączek i dyngus, czyli wielkopolskie tradycje wielkanocne, część 1 (28 mar 2012)
Centrum Turystyki Kulturowej TRAKT, czyli jak wypromować Poznań, część 1 (25 mar 2012)
Ostatnia publiczna egzekucja w Polsce (21 mar 2012)
Poznańskie duchy i zjawy (18 mar 2012)
Szermierz poznańskiej kontrreformacji (14 mar 2012)
Moda renesansowego Poznania (11 mar 2012)
Związki Józefa Ignacego Kraszewskiego z Poznaniem (7 mar 2012)
Edukacja regionalna - czy jest obecna w szkole? (4 mar 2012)
O profesji kata w dawnym Poznaniu (29 lut 2012)
Ferdinand Foch w Poznaniu (26 lut 2012)
Najstarsza poznańska nekropolia (22 lut 2012)
O poznańskich łaźniach (19 lut 2012)
Ustrój renesansowego Poznania (15 lut 2012)
Tragiczna historia Ludgardy (12 lut 2012)
Trakt Królewsko-Cesarski. Podróż po historii Poznania, częśc 3 (8 lut 2012)
Perły Starego Rynku, część 4 (5 lut 2012)
Matka, żona i nauczycielka, czyli pozycja kobiet w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (1 lut 2012)
Ze wspomnień poznańskiego architekta (29 sty 2012)
Trakt Królewsko-Cesarski. Podróż po historii Poznania, częśc 2 (25 sty 2012)
Między lojalnością a kontestacją. Mniejszość niemiecka w międzywojennym Poznaniu (22 sty 2012)
Poznań w Prusach Południowych 1793 - 1806 (17 sty 2012)
Trakt Królewsko-Cesarski. Podróż po historii Poznania, część 1 (15 sty 2012)
Krynoliny, gorsety, surduty i cylindry. Kilka słów o modzie dziewiętnastowiecznego Poznania, część 2 (12 sty 2012)
Pomnik Powstańców Wielkopolskich (10 sty 2012)
Kawiarnia, teatr i karty, czyli kilka słów o rozrywkach osiemnastowiecznego Poznania (8 sty 2012)
Z Rogalina przez Francję i Holandię, do Brazylii (5 sty 2012)
Bale w hotelu Bazar (3 sty 2012)
Świąteczny komunikat (20 gru 2011)
Gwiazdor, makiełki i Herody, czyli wielkopolskie tradycje bożonarodzeniowe, część 2 (18 gru 2011)
Gwiazdor, makiełki i Herody, czyli wielkopolskie tradycje bożonarodzeniowe, część 1 (15 gru 2011)
Perły Starego Rynku, część 3 (13 gru 2011)
Krynoliny, gorsety, surduty i cylindry. Kilka słów o modzie dziewiętnastowiecznego Poznania (11 gru 2011)
Prezydent "Rzeczpospolitej Polskiej Poznańskiej" (5 gru 2011)
Perły Starego Rynku, część 2 (4 gru 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 7 (1 gru 2011)
Most znany i nieznany (29 lis 2011)
Romantycy i spiskowcy, czyli próba wywołania powstania w 1846 roku w Poznaniu (27 lis 2011)
Mentalność mieszkańców dawnego Poznania (24 lis 2011)
Perły Starego Rynku, część 1 (22 lis 2011)
Elegantki i modnisie dwudziestolecia międzywojennego (20 lis 2011)
Prezydent-legenda, czyli opowieść o Cyrylu Ratajskim (17 lis 2011)
Skóry, wosk, śledzie i wino, czyli handel nowożytnego Poznania, część 2 (15 lis 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 6 (13 lis 2011)
Patron najsłynniejszej ulicy w Poznaniu (10 lis 2011)
Miłość i polityka (8 lis 2011)
Skóry, wosk, śledzie i wino, czyli handel nowożytnego Poznania, część 1 (6 lis 2011)
Jak budowano Rataje (3 lis 2011)
Cmentarze na poznańskiej Cytadeli (1 lis 2011)
Muzyka w dawnym Poznaniu (30 paź 2011)
Polacy i Niemcy w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (27 paź 2011)
Dyplomata - arcybiskup - więzień - kardynał (25 paź 2011)
To już niemal sto lat, czyli historia Warty Poznań (23 paź 2011)
Subiektywny przegląd ważnych, zabawnych i tragicznych wydarzeń z dziejów osiemnastowiecznego Poznania (20 paź 2011)
Tramwaje konne w Poznaniu (18 paź 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 6 (16 paź 2011)
Religijność w barokowym Poznaniu (13 paź 2011)
Twórca poznańskiego ratusza (11 paź 2011)
Dzieje poznańskiej sceny operetkowej (9 paź 2011)
Poznańskie wiosła (6 paź 2011)
Rozrywki mieszkańców renesansowego Poznania (4 paź 2011)
Administracja niemiecka w okupowanym Poznaniu 1939-45 (2 paź 2011)
Doktor Marcin (29 wrz 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 5 (27 wrz 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 5 (25 wrz 2011)
Subiektywny przegląd ważnych, zabawnych i tragicznych wydarzeń z dziejów siedemnastowiecznego Poznania (22 wrz 2011)
Historia "Kolejorza", część 2 (20 wrz 2011)
Od miasta-twierdzy do nowoczesnej metropolii. Rozwój Poznania w 1 poł. XX wieku. (18 wrz 2011)
Ludność żydowska w średniowiecznym i nowożytnym Poznaniu (15 wrz 2011)
Filolog i fabrykant. Opowieść o Hipolicie Cegielskim (13 wrz 2011)
Historia "Kolejorza", część 1 (11 wrz 2011)
Pomnik Armii "Poznań" (9 wrz 2011)
Międzynarodowe Targi Poznańskie w okresie międzywojennym, część 2 (6 wrz 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 4 (4 wrz 2011)
Wrzesień 1939 roku w Poznaniu (2 wrz 2011)
Międzynarodowe Targi Poznańskie w okresie międzywojennym, część 1 (31 sie 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 4 (29 sie 2011)
Most Królowej Jadwigi (27 sie 2011)
Subiektywny przegląd ważnych, zabawnych i tragicznych wydarzeń z dziejów szesnastowiecznego Poznania (25 sie 2011)
Poznańska Georges Sand (23 sie 2011)
Bułgarzy w Poznaniu (21 sie 2011)
Kolegium Jezuickie w Poznaniu (19 sie 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 3 (17 sie 2011)
Występy Heleny Modrzejewskiej na scenach poznańskich teatrów (15 sie 2011)
Komunikat (30 lip 2011)
Przybycie Bambrów do Poznania (28 lip 2011)
Edward hr. Raczyński (1786 - 1845) (26 lip 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 3. Czas pracy i odpoczynku. (25 lip 2011)
Edukacja dziewcząt w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (24 lip 2011)
Subiektywny przegląd ważnych, zabawnych i tragicznych wydarzeń z dziejów średniowiecznego Poznania (22 lip 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 2 (22 lip 2011)
Szwedzi w Poznaniu, część 2 (21 lip 2011)
Mikołaj Skrzetuski (ok. 1610 - 1673) (19 lip 2011)
Szwedzi w Poznaniu, część 1 (18 lip 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 1 (17 lip 2011)
Poznań na morzach i oceanach, część 3 (16 lip 2011)
Poznań na morzach i oceanach, część 2 (15 lip 2011)
Poznań na morzach i oceanach, część 1 (14 lip 2011)
Inteligencja polska w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (13 lip 2011)
Biskup Andrzej Bniński (1396 - 1479) (12 lip 2011)
Perypetie z pomnikiem Bamberki (11 lip 2011)
Reformacja i kontrreformacja w Poznaniu, część 2 (10 lip 2011)
Reformacja i kontrreformacja w Poznaniu, część 1 (9 lip 2011)
Biblioteka Raczyńskich (8 lip 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 2 (7 lip 2011)
Antoni Pfitzner i jego firma (5 lip 2011)
Krótka historia Łazarza (4 lip 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 1 (3 lip 2011)
Przyjęcia u prezydenta Ratajskiego (2 lip 2011)
Emilia Sczaniecka (1804 - 1896) (1 lip 2011)
Zajezdnia tramwajowa przy ulicy Gajowej (30 cze 2011)
Panorama średniowiecznego Poznania, część 2 (29 cze 2011)
Pomnik Poznańskiego Czerwca'56 (28 cze 2011)
Poznański Czerwiec 1956 (27 cze 2011)
Przemysł piwowarski w Poznaniu w XIX i na początku XX wieku (26 cze 2011)
Panorama średniowiecznego Poznania, część 1 (25 cze 2011)
Pomnik Bismarcka w Poznaniu (24 cze 2011)
Akademia Lubrańskiego (23 cze 2011)
Kościół św. Wojciecha (22 cze 2011)
Antoni Radziwiłł 1775 - 1833 (21 cze 2011)
Ustrój średniowiecznego Poznania (20 cze 2011)
Fortyfikacje Twierdzy Poznań - bariera w rozwoju miasta w XIX wieku (19 cze 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 5 (18 cze 2011)
Pałac Górków (16 cze 2011)
Józef Struś 1510 - 1568 (15 cze 2011)
Brytyjski nalot na Poznań (14 cze 2011)
Krótka historia Wildy (13 cze 2011)
Zamtuzy i gamratki, czyli płatna miłość w Poznaniu, część 2 (12 cze 2011)
Więzienia w Poznaniu (10 cze 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 4 (9 cze 2011)
Pożary i powodzie w renesansowym Poznaniu (8 cze 2011)
Perła poznańskiego baroku (7 cze 2011)
Twórca praskiego golema był Poznaniakiem (6 cze 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 3 (5 cze 2011)
Zamtuzy i gamratki, czyli płatna miłość w Poznaniu, część 1 (4 cze 2011)
Pręgierz (3 cze 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 2 (2 cze 2011)
Paweł Edmund Strzelecki 1797 - 1873 (1 cze 2011)
Zamek Wilhelma II (31 maj 2011)
Poznańskie czarownice i ich obrońcy (30 maj 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 1 (29 maj 2011)
Poznaniak wśrod pionierów pediatrii (27 maj 2011)
Poznaniak współtwórcą wielkich odkryć geograficznych (26 maj 2011)
Sytuacja kobiet w renesansowym Poznaniu (25 maj 2011)
Zamek Przemysła (24 maj 2011)
Dopisek (23 maj 2011)
Napoleon w Poznaniu (23 maj 2011)
Herb miasta Poznania (22 maj 2011)
Skąd się wzięła nazwa "Poznań"? (21 maj 2011)
Witam wszystkich i zapraszam do lektury. (20 maj 2011)
Zdjęcie: Marek Barankiewicz