blog background
 
Maciej Brzeziński: Poznańskie Historie
historia, zabytki, kultura, ludzie
metka_epoznan
Antiqua civitas posnaniensis, czyli dzieje Śródki
ok
3
not ok
0
liczba odsłon: 1361
Śródka, to jedno z najstarszych miejsc w Poznaniu. Leży na szlaku Traktu Królewsko-Cesarskiego, pomiędzy Komandorią, a Ostrowem Tumskim. Najstarsze dzieje Śródki giną w mrokach dziejów, nawet pochodzenie jej nazwy nie jest do końca jasne. Prawdopodobnie, Śródka otrzymała prawa miejskie jeszcze przed lewobrzeżnym Poznaniem, stąd w źródłach występuje jako antiqua civitas posnaniensis czyli stare miasto poznańskie.

Rynek Śródecki, źródło: Wikimedia.

Dzięki badaniom archeologicznym przeprowadzonym w 1994 roku, naukowcy postawili tezę, że początki osady na Śródce sięgają przynajmniej drugiej połowy XI, a być może nawet X wieku. Prawdopodobnie była to osada służebna wobec grodu na Ostrowie Tumskim. Archeolodzy odkryli na Śródce cmentarzysko, ale nie wiadomo, czy chowano tam zmarłych z Ostrowa Tumskiego i Zagórza, czy też ludność zamieszkującą osadę.  Osada leżała na szlaku handlowym i tutaj obsługiwano przeprawę przez Wartę i Cybinę.

Zagadką pozostaje tłumaczenie nazwy „Śródka”. Tradycyjnie przyjęło się, że pochodzi ono od środy, kiedy to zapewne wyznaczono dni targowe dla tej osady. Według części badaczy, m.in. Józefa Łukaszewicza, nazwa „Śródka” wzięła się stąd, iż odsada w leży w połowie drogi, niejako w środku traktu z Komandorii św. Jana na Ostrów Tumski. Zygmunt Zaleski wywodził nazwę Śródki od starosłowiańskiego wyrazu „środa”, który oznacza środek. Środa, to także punkt środkowy, ograniczona przestrzeń, zbiorowisko, zgromadzenie. Od tego słowa wywodzą się wyrazy: wśród, spośród, środowisko itd. Zaleski poszedł dalej tą drogą i doszedł do przekonania, że „środa” oznacza zbiorowisko, osadę, podgrodzie. Na ile te wywody można uznać za uzasadnione, piszący te słowa z racji tego, iż nie jest językoznawcą, ustalić nie może. W każdym razie, Zaleski mógł mieć rację, choć to nie wyjaśnia, dlaczego „środa” została zdrobniona do „Śródki”? Pozostawmy więc tę kwestię i przejdźmy do nico bardziej „uchwytnych” źródłowo dziejów Śródki.

Po raz pierwszy w źródłach nazwa Śródka pojawia się w 1231 roku. Jan Długosz wspomina o sprowadzeniu do Śródki zakonu Dominikanów przez biskupa poznańskiego Pawła II. W tej samej notatce, Długosz po raz pierwszy wspomina o kościele św. Małgorzaty, w okolicy którego miał znajdować się klasztor. Nie wiadomo, czy jest to dokładna data sprowadzenia braci św. Dominika do Śródki, ale faktem jest, że braciszkowie zostali w 1244 roku osadzeni przez księcia Przemysła I w osadzie św. Gotarda na lewym brzegu Watry. Osada ta weszła w skład nowo lokowanego Poznania. Być może Śródka nie spodobała się Dominikanom i woleli inne miejsce, a być może dowiedzieli się, że nowe miasto będzie lokowane gdzie indziej. Wkrótce zresztą, nie tylko pobożni braciszkowie przenieśli się na lewy brzeg rzeki. W przywileju lokacyjnym Poznania znajduje się informacja, że mieszkańcy Śródki zostali przeniesieni do lokowanego właśnie miasta. W tym miejscu pojawia się zagadka, nad rozwiązaniem której głowią się od lat historycy. Istnieje prawdopodobieństwo, że w tym czasie Śródka był już miastem i to starszym, od Poznania.

Pierwszym argumentem za miejskością Śródki jest fakt, że chciano tam osadzić Dominikanów, a wiemy skądinąd, że zarówno Dominikanie, jak i Franciszkanie, w przeciwieństwie do Benedyktynów i Cystersów,  osiedlali się w miastach. Drugą przesłanką są informacje z dokumentów i źródeł kronikarskich z tego okresu, które wskazują na miejski charakter Śródki. W dokumencie z 1245 roku, określa się mieszkańców tej osady jako cives (mieszczanie). W przywileju lokacyjnym Poznania pojawia się sołtys śródecki (być może  zasadźca lub wójt) Henryk, a ten sam przywilej wzmiankuje o przeniesieniu mieszczan (cives) ze Śródki do Poznania. Nie oznacza to oczywiście przeniesienia wszystkich mieszkańców, a jedynie prawdopodobnie kilkunastu rodzin, które stanowiły „nadwyżkę” ludnościową Śródki, nie mniej, był to fakt niecodzienny, a przez to godny zapisania. Źródła z końca XIII wieku, nazywają Śródkę antiqua civitas posnaniensis stare miasto poznańskie. Znajdziemy też szczątkowe informacje o tym, że  Śródka miała prawo do organizowania jarmarków i targu oraz, że dysponowała przywilejem na handel suknem. Mieszkańcy Śródki mieli też prawo do uprawiania wszelkich rzemiosł. Brak jednak przywileju lokacyjnego Śródki, a nawet wzmianki o nim, a może nigdy podobnego dokumentu nie wystawiono, a Śródkę tylko tak przypadkiem, zwyczajowo nazywano miastem? Chyba jednak należy uznać, że Śródka była miastem i to starszym od Poznania, a dalsze jej losy potwierdzają miejski charakter.  Była ona jednak na tyle niefortunnie ulokowana, że nie dawało to szans na jej dalszy rozwój terytorialny.
Przede wszystkim, była ona wciśnięta pomiędzy brzegi rzeki. Z jednej strony znajdował się niewielki Ostrówek, własność kapituły poznańskiej, a z drugiej ziemie poznańskiej Komandorii Joannitów. Miasto nie miało więc szans rozrastać się terytorialnie. Sieć ulic przeprowadzono nieregularnie, a rynek zdominował kościół św. Małgorzaty, choć, z całym szacunkiem dla dostojnej budowli, powinien znajdować się tam ratusz oraz kramy kupieckie i rzemieślnicze. To spowodowało, że zdecydowano się na lokację Poznania na lewym brzegu. Spory udział w lokacji Poznania miał biskup Boguchwał II, który odbył  studia we Francji i znając tamtejsze miasta, zdawał sobie sprawę, że lokacja miasta na prawym brzegu nie rokuje nadziei na rozwój. W 1288 roku, należąca do tej pory do księcia Środka, została przekazana przez Przemysła II na własność biskupom poznańskim w osobie Jana II i odtąd służyć miała wszystkim kolejnym lokatorom dworu biskupiego na Ostrowie Tumskim. Książę potwierdził wszelkie przywileje Śródki dotyczące rzemiosła, ale pozbawił ją prawa organizowania targu i jarmarków oraz hurtowego handlu suknem. Przemysł nie chciał stwarzać młodemu Poznaniowi konkurencji handlowej. Śródka miała więc, jak do tej pory, stanowić zaplecze gospodarcze szeroko rozumianego kręgu katedralnego i samego dworu biskupiego, co uniezależniało ją od Poznania.

Kościół św. Małgorzaty, źródło: Wikimedia.

Józef Łukaszewicz w swym Obrazie historyczno-statystycznym miasta Poznania w dawniejszych czasach, tak pisał o Środce: miała Śródka swój magistrat, złożony z burmistrza, wójta, rajców i ławników, którzy posiedzenia swoje na ratuszu, w rynku niegdyś stojącym, odbywali. Urzędników tych wybierali mieszkańce Śródki z pośród siebie, a biskup ich potwierdzał. Do biskupów poznańskich wnoszono też apelacje od wyroków sądowych rady i ławy miejskiej. Ratusz zapewne umiejscowiony był w zabudowie śródrynkowej, gdyż nie odnaleziono odrębnej parceli przeznaczonej na ten budynek. Dokument z 1440 roku, potwierdza istnienie magistratu, złożonego z burmistrza i czterech rajców.

Prezbiterium kościoła św. Małgorzaty, źródło: Wikimedia.

W schyłkowy okres średniowiecza, wkroczyła Śródka jako miasto niewielkie i otwarte, czyli nieposiadające murów obronnych. Kościołem parafialnym dla Środki, ale także dla Ostrówka i Zawad, był kościół św. Małgorzaty. Biskupi dbali o swoje miasto. W 1425 roku, biskup Andrzej Łaskarz wyjednał u Władysława Jagiełły prawo cotygodniowego targu dla Śródki w każdy czwartek oraz prawo do organizowania dwóch jarmarków rocznie – 17 lipca i 6 października. Nie wolno było jednak podczas tych targów i jarmarków handlować suknem farbowanym. Mieszkańcy Śródki pobierali też myto mostowe. Wcześniej powstała też szkoła parafialna, której koszty utrzymania ponosił proboszcz kościoła św. Małgorzaty, ale rada miejska łożyła na utrzymanie budynku szkolnego i nominowała nauczyciela. Pierwszy rektor szkoły był wzmiankowany w 1410 roku. Szkoła upadła pod koniec XVIII wieku. Najstarszy istniejący statut cechowy dla Śródki pochodzi z 1515 roku, w tym samym dokumencie znajduje się też wzmianka o istnieniu ratusza z wieżą, w której umiejscowiono więzienie. Inwentarz z 1564 roku, informuje, że przy rynku stały 22 domy, a przy pięciu ulicach – 63. Na Śródce istniał wspólny cech krawców i szewców oraz osobny piwowarów. W 1596 roku, dwaj śródeccy mieszczanie – Andrzej Guszyński (lub Uszyński) i Grzegorz Kwapidura, ufundowali szpital, czyli przytułek dla biednych przy kościele św. Małgorzaty. Fundacja ta została zatwierdzona rok później przez biskupa Łukasza Kościeleckiego.

Herb Franciszkanów-Reformatów, źródło: Wikimedia.
W 1657 roku, biskup Wojciech Tolibowski sprowadził na Śródkę zakon Reformatów, czyli właściwie Zakon Braci Mniejszych ściślejszej obserwancji. Osiedlono ich na niewielkim wzniesieniu w północno-wschodniej części Śródki. W 1685 roku, konsekrowano wzniesiony dla nich kościół p.w. św. Kazimierza i Niepokalanego Poczęcia NMP. Reformacji poznańscy pełnili przez szereg lat posługę jako kaznodzieje katedralni. W 1804 roku, król Fryderyk Wilhelm III skasował klasztor na Śródce, a kościół zamieniono początkowo na szpital wojskowy, a w 1834 roku, przeznaczono dla potrzeb seminarium nauczycielskiego. W zabudowaniach klasztornych założono seminarium nauczycielskie, a później zakład dla głuchoniemych, istniejący do dziś jako Ośrodek Szkolno-Wychowawczy dla Dzieci Głuchych. Kościół św. Kazimierza należy obecnie do parafii Kościoła Polskokatolickiego.

Kościół św. Kazimierza i dawny klasztor Reformatów, źródło: Wikimedia.

Proboszcz śródeckiej parafii, a jednocześnie profesor Akademii Krakowskiej, ks. Stanisław Grudowicz (1611 – 1684), podczas pobytu w Rzymie, zetknął się z księżmi zebranymi w Kongregacji Oratorium św. Filipa Neri. Będąc nimi zafascynowany, postanowił sprowadzić ich na Śródkę. Formalne erygowanie śródeckiego oratorium nastąpiło w 1665 roku, a w sześć lat później przekazano Filipinom kościół św. Małgorzaty. W latach 70. XVIII wieku, wybudowano na Śródce stojący do dzisiaj klasztor Filipinów. Oratorium zostało skasowane w 1805 roku, a kościół św. Małgorzaty stał się filią parafii katedralnej. W zabudowania poklasztornych początkowo znajdował się dom księży emerytów, a w latach 1836 – 39, urzędowała tam pruska komisja fortyfikacyjna. Od drugiej połowy XIX wieku, w budynku Siostry Miłosierdzia św. Wincentego a Paulo (szarytki) prowadziły sierociniec, a po II wojnie światowej znajdowała się tam przychodnia służby zdrowia, przedszkole szarytek i mieszkania. W 1990 roku, budynek ponownie oddano Filipinom.

 Dom Oratorium św. Filipa Neri, źródło: Wikimedia.

Śródka poważnie ucierpiała podczas „potopu” szwedzkiego, a wielka epidemia z lat 1709–10, prawie ją wyludniła. W 1800 roku, Śródka została łączona w granice Poznania. Pozbawiono ją samorządu, cechy rozwiązano , a rzemieślników włączono do cechów poznańskich.  Tak zakończyła się historia miasta Śródki. Pierwsza połowa XIX wieku, to jeden z najgorszych okresów w dziejach Śródki, zaczęły się czasy powolnej degradacji dzielnicy.

Na Śródce osiedlali się prawie wyłącznie polscy robotnicy, co skutkowało dyskryminacją tej dzielnicy przez władze pruskie. Nie inwestowano w infrastrukturę, chodniki były wąskie i składały się z „kocich łbów”, a oświetlenie gazowe założono wiele lat po tym, jak powstało we właściwym Poznaniu. Fakt jednak, że mieszkali tam prawie wyłącznie Polacy, spowodował znaczną aktywność organizacji organicznikowskich na Środce. Postawały tam polskie biblioteki, chóry, spółki zarobkowe i kasy samopomocowe. Odżyły też dawne tradycje samorządowe wśród śródczan.

Budowa obwarowań twierdzy odcisnęła swoje piętno także na krajobrazie Śródki. Za kościołem Reformatów zbudowano Fort Prittwitz-Gaffron. Podczas budowy wyburzono część domów, a ich mieszkańcy musieli zamieszkać gdzie indziej. W 1850 roku, Śródka znalazła się w pierwszym i drugim rejonie fortecznym, gdzie obowiązywał zakaz budowy nowych domów. Śródka, podobnie jak wiele innych miejsc w Poznaniu, była regularnie nawiedzana przez powodzie. Jedna z największych miała miejsce w 1888 roku. Nie ma jednak tego złego, co by na dobre nie wyszło. Powódź wymusiła konkretne inwestycje budowlane. Poprawiono warunki sanitarne na Śródce, poprzez wprowadzenie pomp publicznych, poszerzono chodniki i wymieniono bruk, kładąc kostkę granitową. W 1897 roku, rozpoczęto wyburzanie starych, w większości parterowych budynków, zastępując jej kamienicami czynszowymi. Dzisiejsza zabudowa Śródki, pochodzi głównie z tamtego okresu. Śródka stopniowo przekształcała się w urokliwą, wielkomiejską dzielnicę.

Odzyskanie niepodległości nie zmieniło wiele na Śródce. Dopiero po 1945 roku, zmiany nabrały tempa. Śródka stała się jedną z robotniczych „sypialni” Poznania. Odcięto połączenie mostowe z Ostrowem Tumskim, a wybudowanie szybkiej trasy warszawskiej spowodowała zniszczenie starego traktu, łączącego Śródkę Poznaniem, przez Ostrów Tumski i Chwaliszewo. Dzielnica zaczęła się starzeć i degradować.

Od kilku lat na szczęście, od jakiegoś czasu obserwuje się działania, które zmierzają do rewitalizacji Śródki. Odbudowano m.in. połączenie z Ostrowem Tumskim, poprzez wybudowanie mostu Biskupa Jordana (2007 r.) służącego turystom i to zarówno pieszym, jak i rowerowym. Wiele jest jeszcze do zrobienia, ale miejmy nadzieję, że Śródka odzyska swój dawny blask.

Źródło:
Dzieje Poznania, Tom 1,  do roku 1793, praca zbiorowa pod redakcją Jerzego Topolskiego, Warszawa – Poznań 1988.
B. Krzyślak, Z. Kurzawa, Kościół św. Małgorzaty na Śródce w Poznaniu, Poznań 2009.
J. Łukaszewicz, Obraz historyczno-statystyczny miasta Poznania w dawniejszych czasach, t. I, Poznań 1838, www.wbc.poznan.pl
P. Pawlak, Wyniki badań archeologicznych na Śródce w Poznaniu, w: Śródka, Ostrówek, Św. Roch, „Kronika Miasta Poznania”, nr 1, 1997.
J. Wiesiołowski, Śródka i Ostrówek w dziejach Poznania, w: Tu się Polska zaczęła…, wydawnictwa pokonferencyjne CTK TRAKT, Poznań 2006.
Z. Zaleski, Środa Poznańska, w: „Kronika Miasta Poznania”, 1927, R. 5, Nr 3.

 
WASZE KOMENTARZE[1]
~bianka: bardzo ciekawe, dzekuje
dodano: Poniedziałek, 2012.11.19 13:02, IP:83.19.198.XXX
ok
1
not ok
0
odpowiedz|usuń
avatarMaciek_1980: To jaj dziękuję :)
dodano: Niedziela, 2012.11.25 17:04
ok
0
not ok
0
odpowiedz|usuń
DODAJ KOMENTARZ | Jesteś niezalogowany, Twój nick będzie poprzedzony ~zaloguj | zarejestruj
Liczba znaków do wykorzystania: 1000
codeimgNie jesteś anonimowy, Twoje IP zapisujemy w naszej bazie danych. Dodając komentarz akceptujesz Regulamin Forum
Do poprawnego działania mechanizmu dodawania komentarzy wymagane jest włączenie obsługi ciasteczek.
avatar
MACIEJ BRZEZIŃSKI
poznanskiehistorie.epoznan.pl
RSSsend_message
Nazywam się Maciej Brzeziński. Z wykształcenia jestem historykiem i wschodoznawcą. Od maja 2011 roku prowadzę tego bloga. Historia Poznania to jedna z moich pasji, ale za to największa, dlatego chcę popularyzować fascynujące dzieje tego miasta. Można mnie znaleźć także pod adresem: www.poznanskiehistorie.blogspot.com oraz na facebooku. Zapraszam więc do lektury.
Mój kontakt: poznanskiehistorie@gmail.com
ARCHIWUM WPISÓW
10 wildeckich "perełek" (8 sie 2017)
Poznański gotyk, część 2 (23 lip 2017)
Poznański gotyk, część 1 (13 lip 2017)
Bunt wójta Przemka (3 lip 2017)
Sołacz - willowa dzielnica Poznania (15 cze 2017)
Cesarzowa Wiktoria w Poznaniu (9 cze 2017)
Protestanci w przedrozbiorowym Poznaniu, część 2 (27 maj 2017)
Protestanci w przedrozbiorowym Poznaniu, część 1 (18 maj 2017)
Zanim powstały Targi Poznańskie, czyli Wystawa Wschodnioniemiecka w 1911 roku. (14 maj 2017)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1835, część 2 (4 maj 2017)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1835, część 1 (27 kwi 2017)
10 poznańskich "naj..." (18 kwi 2017)
Medycyna i higiena w renesansowym Poznaniu (2 kwi 2017)
Adwentyści Dnia Siódmego w Poznaniu (22 mar 2017)
Bambrzy w dziejach Poznania, część 2 (9 mar 2017)
Bambrzy w dziejach Poznania, część 1 (3 mar 2017)
Jeżyckie wille - luksus i elegancja (15 lut 2017)
Legendarni biskupi poznańscy wg Długosza (6 lut 2017)
10 najsłynniejszych poznanianek (II) (22 sty 2017)
Poznaniacy wobec powstania listopadowego (30 lis 2016)
Paganini w Poznaniu (23 lis 2016)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1810, część 2 (17 lis 2016)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1810, część 1 (9 lis 2016)
Żydzi w międzywojennym Poznaniu (27 paź 2016)
Ks. Józef Rogaliński i starania o uniwersytet w osiemnastowiecznym Poznaniu (19 paź 2016)
10 najpiękniejszych ulic w Poznaniu (13 paź 2016)
Aleksander I w Poznaniu (29 wrz 2016)
Współczesne kościoły Poznania (23 wrz 2016)
Generał Tadeusz Kutrzeba i Armia "Poznań" (14 wrz 2016)
Niegolewski i inni, czyli wielkopolscy szwoleżerowie Napoleona (6 sie 2016)
Początki nowoczesnego sportu w Poznaniu (17 lip 2016)
Od października do czerwca, czyli ogólnopolskie znaczenie Czerwca'56 (7 lip 2016)
Johow-Gelände, czyli urok łazarskich kamienic (23 cze 2016)
Jak bernardyn z franciszkaninem, czyli wojna mnichów w siedemnastowiecznym Poznaniu (16 cze 2016)
95 lat Międzynarodowych Targów Poznańskich (2 cze 2016)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1790, część 2 (25 maj 2016)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1790, część 1 (19 maj 2016)
Adelajda i Kazimierz, czyli królewski ślub w katedrze poznańskiej (5 maj 2016)
Obchody Millenium Chrztu Polski w Poznaniu w 1966 roku (24 kwi 2016)
Jak Poznańczycy walczyli z germanizacją, część 2 (16 kwi 2016)
Jak Poznańczycy walczyli z germanizacją, część 1 (10 kwi 2016)
Socrealizm w Poznaniu (16 mar 2016)
Panowie z Górki (2 mar 2016)
Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk, czyli namiastka uniwersytetu (25 lut 2016)
Jordan - biskup polski czy poznański? (11 lut 2016)
Zjazd poznański 1530 roku (3 lut 2016)
Architektura międzywojennego Poznania (28 sty 2016)
10 nietuzinkowych poznaniaków (12 sty 2016)
Życie w Poznaniu w pierwszych miesiącach Wielkiej Wojny w świetle "Kuriera Poznańskiego" (15 gru 2015)
Święci patroni Poznania (9 gru 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1740, część 2 (24 lis 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1740, część 1 (17 lis 2015)
Cmentarz na Górczynie (4 lis 2015)
130 lat komunikacji telefonicznej w Poznaniu (21 paź 2015)
Włosi w dawnym Poznaniu (7 paź 2015)
"Ukochana żona", czyli historia księżnej Ryksy szwedzkiej, żony Przemysła II (12 sie 2015)
10 najpiękniejszych kamienic poznańskiej "belle epoque" (28 lip 2015)
Od Intendentury do Collegium Historicum (14 lip 2015)
"Naród Sobie", czyli narodziny i pierwsze lata Teatru Polskiego w Poznaniu (30 cze 2015)
Rymarze, krawcy i kuśnierze, czyli słów kilka o rzemieślnikach w średniowiecznym Poznaniu (24 cze 2015)
Kulturkampf (9 cze 2015)
Poznańscy muzułmanie (2 cze 2015)
Port rzeczny w Poznaniu (26 maj 2015)
10 osobliwości Poznania (13 maj 2015)
Szkoci w Poznaniu (5 maj 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1700, część 2 (27 kwi 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1700, część 1 (21 kwi 2015)
Poznańscy reformaci i ich śródecki kościół (24 mar 2015)
Generał Krzyżanowski, czyli jak wielkopolski szlachcic został amerykańskim bohaterem (10 mar 2015)
Ludzie niezwyczajni - o Dezyderym Chłapowskim i księdzu Piotrze Wawrzyniaku słów kilka (3 mar 2015)
10 najpiękniejszych miejsc w Poznaniu (17 lut 2015)
Marcin Kasprzak i Róża Luksemburg, czyli socjaliści w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (1 lut 2015)
Wybierzmy 10 najpiękniejszych miejsc w Poznaniu (26 sty 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1650, część 2 (18 sty 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1650, część 1 (11 sty 2015)
Poznańska parafia prawosławna (14 gru 2014)
10 najpiękniejszych i najcenniejszych poznańskich kościołów (30 lis 2014)
"De optimo senatore", czyli międzynarodowa kariera pewnego poznańskiego biskupa (16 lis 2014)
Od Wszystkich Świętych do Andrzejek, czyli listopad w wielkopolskiej tradycji ludowej (2 lis 2014)
Poznań 1146 - Krzyszków 1157 (26 paź 2014)
Historia Folwarku Edwardowo (12 paź 2014)
Targowisko, centrum polskości i miejsce zgromadzeń, czyli Stary Rynek w XIX wieku (9 paź 2014)
10 symboli Poznania (21 wrz 2014)
Ad maiorem Dei gloriam, czyli przybycie jezuitów do Poznania (14 wrz 2014)
Na pensji w Poznaniu dziewiętnastego stulecia (7 wrz 2014)
Dzieje Górczyna (31 sie 2014)
Przerwa wakacyjna (27 lip 2014)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1580, część 2 (21 lip 2014)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1580, część 1 (13 lip 2014)
10 najsłynniejszych poznanianek (29 cze 2014)
Katedra poznańska królewską nekropolią? (22 cze 2014)
Grecy w Poznaniu (15 cze 2014)
Konstancja z Potockich Raczyńska, czyli żywot kobiety niezwykłej (8 cze 2014)
Poznańska parafia Kościoła Ewangelicko-Metodystycznego (1 cze 2014)
Gniezno czy Poznań? Gdzie znajdowała się pierwsza stolica Polski? (25 maj 2014)
No to mamy już 3 lata! (21 maj 2014)
10 osób, które najbardziej przyczyniły się do rozwoju Poznania (18 maj 2014)
Co kryje park na osiedlu Czecha? Pruskie umocnienia wśród ratajskich bloków! (11 maj 2014)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1500, część 2 (4 maj 2014)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1500, część 1 (27 kwi 2014)
Wesołych Świąt! (13 kwi 2014)
Beocja czy Sparta? Jak wykształcił się poznański etos (23 mar 2014)
Reformowany Kościół Katolicki w Polsce i jego poznańska siedziba (16 mar 2014)
Pomniki Wieszcza Adama w Poznaniu (2 mar 2014)
Dominikanie, karmelici, bernardyni, czyli zakony żebracze w średniowiecznym Poznaniu (16 lut 2014)
Od Śluzy Katedralnej do powstania ICHOT (9 lut 2014)
W domu i w kamienicy, czyli jak mieszkali poznaniacy w XIX stuleciu (2 lut 2014)
Od osady Stelmachy do placu Wiosny Ludów (26 sty 2014)
Wehikuł czasu, czyli jak się żyło w Poznaniu 600 lat temu, część 2 (19 sty 2014)
Wehikuł czasu, czyli jak się żyło w Poznaniu 600 lat temu, część 1 (12 sty 2014)
Dwa stare forty. Jedna historia, wspólna przyszłość? (5 sty 2014)
Chwała Zwycięzcom! (26 gru 2013)
Wesołych Świąt! (22 gru 2013)
Z Poznania do Hollywood, czyli historia Lilli Palmer (15 gru 2013)
Legenda o trzech skradzionych Hostiach - prawda, czy mit? (8 gru 2013)
Sejm Dzielnicowy w Poznaniu (1 gru 2013)
Panorama renesansowego Poznania (17 lis 2013)
Miejsce kaźni Wielkopolan w okresie II wojny światowej - obóz koncentracyjny w Forcie VII w Poznaniu (8 lis 2013)
Kłopotliwy honorowy obywatel miasta Poznania (3 lis 2013)
Historia Jeżyc, część 2 (27 paź 2013)
Historia Jeżyc, część 1 (20 paź 2013)
Poznań kontra Kraków, czyli jezuickie starania o uniwersytet w Poznaniu w 1611 roku (13 paź 2013)
Doktor Marcin i inni, czyli początki poznańskiej pracy organicznej (29 wrz 2013)
Poznań w oparach czarnej magii (24 wrz 2013)
"W Poznaniu na wygnaniu", czyli poznańskie lata Kazimiery Iłłakowiczówny (15 wrz 2013)
Perły poznańskich podwórek, czyli ul. Ratajczaka 14 - historia zabudowy w podwórzu (8 wrz 2013)
Przerwa wakacyjna (21 lip 2013)
Burzliwe dzieje ratuszowego orła (14 lip 2013)
Podróż sentymentalna kolejką wąskotorową - kiedyś czasy świetności, a dziś pozostałości i wspomnienia (7 lip 2013)
Poznań pod wodą (30 cze 2013)
Wędrujące serce generała (23 cze 2013)
Pancerna Impreza. Fotorelacja z Dnia Otwartych Koszar w Centrum Szkolenia Wojsk Lądowych (16 cze 2013)
Odrodzenie z upadku, czyli działalność Komisji Dobrego Porządku w Poznaniu (9 cze 2013)
Fort VIIa - militarna przeszłość, "biurowa" przyszłość (2 cze 2013)
Od Wszechnicy Piastowskiej do Uniwersytetu Poznańskiego (26 maj 2013)
Książę Przemysł I - ojciec Poznania (19 maj 2013)
Medycyna i higiena w Poznaniu XIX stulecia (12 maj 2013)
28. Dni Ułana 2013 - fotorelacja Agnieszki Wiśniewskiej. (7 maj 2013)
"Błazeńskie urządzenie", czyli historia poznańskich koziołków (28 kwi 2013)
Poznańska Gra Liczbowa "Koziołki" (21 kwi 2013)
Hipodrom Wola - tradycja i teraźniejszość (14 kwi 2013)
Halo, halo, tu Radio Poznań! (7 kwi 2013)
Wesołych Świąt (28 mar 2013)
Książka w renesansowym Poznaniu (24 mar 2013)
Świat, którego już nie ma - Bambrzy na poznańskich Ratajach (17 mar 2013)
"Wichrzyciele i warchoły", czyli Marzec'68 w Poznaniu (10 mar 2013)
Apel (3 mar 2013)
Pozostałości Poznańskiej Twierdzy Fortowej - Fort 1 (3 mar 2013)
Alianckie naloty na Poznań (24 lut 2013)
Budynki pokawaleryjskie w Poznaniu, czyli od koszar do osiedla (17 lut 2013)
Jego Królewska Mość Mikołaj Rychlik (10 lut 2013)
Poznań w latach Wielkiej Wojny (3 lut 2013)
Zachować w pamięci miniony czas, czyli o Muzeum Uzbrojenia na poznańskiej Cytadeli (27 sty 2013)
Konkurs "Blog Roku 2012" (24 sty 2013)
"Piękna Polka", czyli historia królowej Elżbiety Ryksy (20 sty 2013)
Spotkanie z Igorem Janke (15 sty 2013)
Poznańskie stadiony, część 3 - Stadion przy ul. Bułgarskiej (13 sty 2013)
Dwieście lat temu urodził się Hipolit Cegielski! (6 sty 2013)
Wesołych Świąt !!! (19 gru 2012)
Rozrywki dzieci i młodzieży w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (9 gru 2012)
Powojenna odbudowa Starego Rynku (2 gru 2012)
Roman Wilhelmi - wybitny aktor z Poznania (25 lis 2012)
Ponowny pochówek junikowskich kosynierów (21 lis 2012)
Antiqua civitas posnaniensis, czyli dzieje Śródki (18 lis 2012)
Poznań w listopadzie 1918 roku (11 lis 2012)
Poznańska moda w czasach Oświecenia (5 lis 2012)
Odsłonięcie pomnika Romana Wilhelmiego w Poznaniu - fotorelacja (5 lis 2012)
Mały komunikat (5 lis 2012)
Poznańskie stadiony, część 2 - Stadion im. Edmunda Szyca (5 lis 2012)
Legenda polskiej archeologii (21 paź 2012)
Jak budowano Winogrady (14 paź 2012)
Poznaniaków droga ku nowoczesności (8 paź 2012)
Złodziejki, prostytutki, cudzołożnice, czyli kobieca przestępczość w dawnym Poznaniu (30 wrz 2012)
Od mostu Łacina do mostu św. Rocha (23 wrz 2012)
Jak króla Henryka w Poznaniu witano (16 wrz 2012)
Poznańskie stadiony, część 1 - Stadion Lecha na Dębcu (9 wrz 2012)
Budowniczy, uczony, biskup i polityk, czyli opowieść o Janie Lubrańskim (2 wrz 2012)
Pomniki dziewiętnastowiecznego Poznania (26 sie 2012)
Poznańscy ułani (15 sie 2012)
Na scenach kabaretów międzywojennego Poznania (12 sie 2012)
Próby emancypacji poznańskich Żydów w pierwszej połowie XIX wieku (8 sie 2012)
Dzieje "Poznańskiej Wenecji" (5 sie 2012)
Czas na urlop! (17 lip 2012)
Poznański debiut Władysława Hańczy (15 lip 2012)
Najcenniejsza relikwia poznańskiej katedry (11 lip 2012)
Łacińskie inskrypcje na poznańskim Ratuszu, część 2 (8 lip 2012)
Łacińskie inskrypcje na poznańskim Ratuszu, część 1 (4 lip 2012)
Poznański romantyk - Ryszard Wincenty Berwiński (28 cze 2012)
Na pomoc Prezydentowi i Rządowi! Poznań wobec przewrotu majowego 1926 roku (24 cze 2012)
Roman May i jego przemysłowe imperium (20 cze 2012)
Poznańskie organy Ladegasta (17 cze 2012)
Książka w średniowiecznym Poznaniu (10 cze 2012)
Wielkopolskie struktury przedwojennego wywiadu i kontrwywiadu, czyli "Dwójka" w Poznaniu i Bydgoszczy, część 2 (6 cze 2012)
Wielkopolskie struktury przedwojennego wywiadu i kontrwywiadu, czyli "Dwójka" w Poznaniu i Bydgoszczy, część 1 (3 cze 2012)
"Echt Poznanioki" kontra "Galicjoki", czyli konflikt swój-obcy w międzywojennym Poznaniu (30 maj 2012)
Królewska Niemiecka Akademia (27 maj 2012)
No to stuknął nam roczek! (20 maj 2012)
Pierwszy polski podręcznik savoir-vivre (16 maj 2012)
Centrum Turystyki Kulturowej TRAKT, czyli jak wypromować Poznań, część 2 (13 maj 2012)
Dzieje poznańskiej masonerii, część 2 (9 maj 2012)
Dzieje poznańskiej masonerii, część 1 (6 maj 2012)
Poznań a Konstytucja 3 Maja (3 maj 2012)
Rowerem przez Afrykę (29 kwi 2012)
Rycerze św. Jana Jerozolimskiego w Poznaniu (25 kwi 2012)
Czy w Poznaniu strzelano do cara? (15 kwi 2012)
Początki poznańskiej kinematografii (11 kwi 2012)
Palmy, zajączek i dyngus, czyli wielkopolskie tradycje wielkanocne, część 2 (1 kwi 2012)
Palmy, zajączek i dyngus, czyli wielkopolskie tradycje wielkanocne, część 1 (28 mar 2012)
Centrum Turystyki Kulturowej TRAKT, czyli jak wypromować Poznań, część 1 (25 mar 2012)
Ostatnia publiczna egzekucja w Polsce (21 mar 2012)
Poznańskie duchy i zjawy (18 mar 2012)
Szermierz poznańskiej kontrreformacji (14 mar 2012)
Moda renesansowego Poznania (11 mar 2012)
Związki Józefa Ignacego Kraszewskiego z Poznaniem (7 mar 2012)
Edukacja regionalna - czy jest obecna w szkole? (4 mar 2012)
O profesji kata w dawnym Poznaniu (29 lut 2012)
Ferdinand Foch w Poznaniu (26 lut 2012)
Najstarsza poznańska nekropolia (22 lut 2012)
O poznańskich łaźniach (19 lut 2012)
Ustrój renesansowego Poznania (15 lut 2012)
Tragiczna historia Ludgardy (12 lut 2012)
Trakt Królewsko-Cesarski. Podróż po historii Poznania, częśc 3 (8 lut 2012)
Perły Starego Rynku, część 4 (5 lut 2012)
Matka, żona i nauczycielka, czyli pozycja kobiet w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (1 lut 2012)
Ze wspomnień poznańskiego architekta (29 sty 2012)
Trakt Królewsko-Cesarski. Podróż po historii Poznania, częśc 2 (25 sty 2012)
Między lojalnością a kontestacją. Mniejszość niemiecka w międzywojennym Poznaniu (22 sty 2012)
Poznań w Prusach Południowych 1793 - 1806 (17 sty 2012)
Trakt Królewsko-Cesarski. Podróż po historii Poznania, część 1 (15 sty 2012)
Krynoliny, gorsety, surduty i cylindry. Kilka słów o modzie dziewiętnastowiecznego Poznania, część 2 (12 sty 2012)
Pomnik Powstańców Wielkopolskich (10 sty 2012)
Kawiarnia, teatr i karty, czyli kilka słów o rozrywkach osiemnastowiecznego Poznania (8 sty 2012)
Z Rogalina przez Francję i Holandię, do Brazylii (5 sty 2012)
Bale w hotelu Bazar (3 sty 2012)
Świąteczny komunikat (20 gru 2011)
Gwiazdor, makiełki i Herody, czyli wielkopolskie tradycje bożonarodzeniowe, część 2 (18 gru 2011)
Gwiazdor, makiełki i Herody, czyli wielkopolskie tradycje bożonarodzeniowe, część 1 (15 gru 2011)
Perły Starego Rynku, część 3 (13 gru 2011)
Krynoliny, gorsety, surduty i cylindry. Kilka słów o modzie dziewiętnastowiecznego Poznania (11 gru 2011)
Prezydent "Rzeczpospolitej Polskiej Poznańskiej" (5 gru 2011)
Perły Starego Rynku, część 2 (4 gru 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 7 (1 gru 2011)
Most znany i nieznany (29 lis 2011)
Romantycy i spiskowcy, czyli próba wywołania powstania w 1846 roku w Poznaniu (27 lis 2011)
Mentalność mieszkańców dawnego Poznania (24 lis 2011)
Perły Starego Rynku, część 1 (22 lis 2011)
Elegantki i modnisie dwudziestolecia międzywojennego (20 lis 2011)
Prezydent-legenda, czyli opowieść o Cyrylu Ratajskim (17 lis 2011)
Skóry, wosk, śledzie i wino, czyli handel nowożytnego Poznania, część 2 (15 lis 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 6 (13 lis 2011)
Patron najsłynniejszej ulicy w Poznaniu (10 lis 2011)
Miłość i polityka (8 lis 2011)
Skóry, wosk, śledzie i wino, czyli handel nowożytnego Poznania, część 1 (6 lis 2011)
Jak budowano Rataje (3 lis 2011)
Cmentarze na poznańskiej Cytadeli (1 lis 2011)
Muzyka w dawnym Poznaniu (30 paź 2011)
Polacy i Niemcy w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (27 paź 2011)
Dyplomata - arcybiskup - więzień - kardynał (25 paź 2011)
To już niemal sto lat, czyli historia Warty Poznań (23 paź 2011)
Subiektywny przegląd ważnych, zabawnych i tragicznych wydarzeń z dziejów osiemnastowiecznego Poznania (20 paź 2011)
Tramwaje konne w Poznaniu (18 paź 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 6 (16 paź 2011)
Religijność w barokowym Poznaniu (13 paź 2011)
Twórca poznańskiego ratusza (11 paź 2011)
Dzieje poznańskiej sceny operetkowej (9 paź 2011)
Poznańskie wiosła (6 paź 2011)
Rozrywki mieszkańców renesansowego Poznania (4 paź 2011)
Administracja niemiecka w okupowanym Poznaniu 1939-45 (2 paź 2011)
Doktor Marcin (29 wrz 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 5 (27 wrz 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 5 (25 wrz 2011)
Subiektywny przegląd ważnych, zabawnych i tragicznych wydarzeń z dziejów siedemnastowiecznego Poznania (22 wrz 2011)
Historia "Kolejorza", część 2 (20 wrz 2011)
Od miasta-twierdzy do nowoczesnej metropolii. Rozwój Poznania w 1 poł. XX wieku. (18 wrz 2011)
Ludność żydowska w średniowiecznym i nowożytnym Poznaniu (15 wrz 2011)
Filolog i fabrykant. Opowieść o Hipolicie Cegielskim (13 wrz 2011)
Historia "Kolejorza", część 1 (11 wrz 2011)
Pomnik Armii "Poznań" (9 wrz 2011)
Międzynarodowe Targi Poznańskie w okresie międzywojennym, część 2 (6 wrz 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 4 (4 wrz 2011)
Wrzesień 1939 roku w Poznaniu (2 wrz 2011)
Międzynarodowe Targi Poznańskie w okresie międzywojennym, część 1 (31 sie 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 4 (29 sie 2011)
Most Królowej Jadwigi (27 sie 2011)
Subiektywny przegląd ważnych, zabawnych i tragicznych wydarzeń z dziejów szesnastowiecznego Poznania (25 sie 2011)
Poznańska Georges Sand (23 sie 2011)
Bułgarzy w Poznaniu (21 sie 2011)
Kolegium Jezuickie w Poznaniu (19 sie 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 3 (17 sie 2011)
Występy Heleny Modrzejewskiej na scenach poznańskich teatrów (15 sie 2011)
Komunikat (30 lip 2011)
Przybycie Bambrów do Poznania (28 lip 2011)
Edward hr. Raczyński (1786 - 1845) (26 lip 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 3. Czas pracy i odpoczynku. (25 lip 2011)
Edukacja dziewcząt w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (24 lip 2011)
Subiektywny przegląd ważnych, zabawnych i tragicznych wydarzeń z dziejów średniowiecznego Poznania (22 lip 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 2 (22 lip 2011)
Szwedzi w Poznaniu, część 2 (21 lip 2011)
Mikołaj Skrzetuski (ok. 1610 - 1673) (19 lip 2011)
Szwedzi w Poznaniu, część 1 (18 lip 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 1 (17 lip 2011)
Poznań na morzach i oceanach, część 3 (16 lip 2011)
Poznań na morzach i oceanach, część 2 (15 lip 2011)
Poznań na morzach i oceanach, część 1 (14 lip 2011)
Inteligencja polska w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (13 lip 2011)
Biskup Andrzej Bniński (1396 - 1479) (12 lip 2011)
Perypetie z pomnikiem Bamberki (11 lip 2011)
Reformacja i kontrreformacja w Poznaniu, część 2 (10 lip 2011)
Reformacja i kontrreformacja w Poznaniu, część 1 (9 lip 2011)
Biblioteka Raczyńskich (8 lip 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 2 (7 lip 2011)
Antoni Pfitzner i jego firma (5 lip 2011)
Krótka historia Łazarza (4 lip 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 1 (3 lip 2011)
Przyjęcia u prezydenta Ratajskiego (2 lip 2011)
Emilia Sczaniecka (1804 - 1896) (1 lip 2011)
Zajezdnia tramwajowa przy ulicy Gajowej (30 cze 2011)
Panorama średniowiecznego Poznania, część 2 (29 cze 2011)
Pomnik Poznańskiego Czerwca'56 (28 cze 2011)
Poznański Czerwiec 1956 (27 cze 2011)
Przemysł piwowarski w Poznaniu w XIX i na początku XX wieku (26 cze 2011)
Panorama średniowiecznego Poznania, część 1 (25 cze 2011)
Pomnik Bismarcka w Poznaniu (24 cze 2011)
Akademia Lubrańskiego (23 cze 2011)
Kościół św. Wojciecha (22 cze 2011)
Antoni Radziwiłł 1775 - 1833 (21 cze 2011)
Ustrój średniowiecznego Poznania (20 cze 2011)
Fortyfikacje Twierdzy Poznań - bariera w rozwoju miasta w XIX wieku (19 cze 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 5 (18 cze 2011)
Pałac Górków (16 cze 2011)
Józef Struś 1510 - 1568 (15 cze 2011)
Brytyjski nalot na Poznań (14 cze 2011)
Krótka historia Wildy (13 cze 2011)
Zamtuzy i gamratki, czyli płatna miłość w Poznaniu, część 2 (12 cze 2011)
Więzienia w Poznaniu (10 cze 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 4 (9 cze 2011)
Pożary i powodzie w renesansowym Poznaniu (8 cze 2011)
Perła poznańskiego baroku (7 cze 2011)
Twórca praskiego golema był Poznaniakiem (6 cze 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 3 (5 cze 2011)
Zamtuzy i gamratki, czyli płatna miłość w Poznaniu, część 1 (4 cze 2011)
Pręgierz (3 cze 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 2 (2 cze 2011)
Paweł Edmund Strzelecki 1797 - 1873 (1 cze 2011)
Zamek Wilhelma II (31 maj 2011)
Poznańskie czarownice i ich obrońcy (30 maj 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 1 (29 maj 2011)
Poznaniak wśrod pionierów pediatrii (27 maj 2011)
Poznaniak współtwórcą wielkich odkryć geograficznych (26 maj 2011)
Sytuacja kobiet w renesansowym Poznaniu (25 maj 2011)
Zamek Przemysła (24 maj 2011)
Dopisek (23 maj 2011)
Napoleon w Poznaniu (23 maj 2011)
Herb miasta Poznania (22 maj 2011)
Skąd się wzięła nazwa "Poznań"? (21 maj 2011)
Witam wszystkich i zapraszam do lektury. (20 maj 2011)
Zdjęcie: Marek Barankiewicz