blog background
 
Maciej Brzeziński: Poznańskie Historie
historia, zabytki, kultura, ludzie
metka_epoznan
Na pomoc Prezydentowi i Rządowi! Poznań wobec przewrotu majowego 1926 roku
ok
5
not ok
0
liczba odsłon: 1239
Nie jest tajemnicą, że marszałek Józef Piłsudski nie cieszył się nigdy szczególną sympatią w Poznaniu i Wielkopolsce. Długo można by wymieniać zarzuty, jakie wobec niego wysuwano. Zarzucano mu m.in. nieudzielenie pomocy powstańcom wielkopolskim, zbytnie przywiązanie do kresów wschodnich Rzeczpospolitej, kosztem ziem zachodnich i proniemieckie nastawienie podczas I wojny światowej. Poznań był bastionem endecji, a więc ugrupowania politycznego wrogiego wobec marszałka. Najbardziej jednak nie mogli mu Wielkopolanie wybaczyć zamachu z 1926 roku, a w rezultacie obalenia legalnego rządu i objęcia niemal dyktatorskiej władzy. Duża część wojsk stacjonujących w Wielkopolsce, wyruszyła na pomoc prawowitemu rządowi, a politycy poznańscy wzywali do mobilizacji w obronie praworządności. Nie będę tu rozwodził się nad samym zamachem, napisano już wiele na ten temat, a dyskusja nad racjami obu stron pewnie i tak nigdy się nie skończy. Sam marszałek zwykł ponoć mówić, że prawda jest jak pewna część ciała na cztery litery – każdy na swoją. Skupię się jedynie na reakcji poznańskich wojskowych i polityków na zamach.

Prezydent RP Stanisław Wojciechowski, źródło: Wikimedia.

Wiadomość o wkroczeniu do Warszawy oddziałów wiernych marszałkowi Piłsudskiemu 12 maja 1926 roku, dotarła do Poznania już tego samego dnia. Wywołało to powszechny sprzeciw w tym przywiązanym do legalizmu mieście. Marszałek miał niewielu zwolenników w poznańskim, a prym wiodły tu ugrupowania narodowe (endeckie), chadeckie i konserwatywne, niechętne wobec niego, za to popierające w mniejszym lub większym zakresie, politykę urzędującego gabinetu Wincentego Witosa. Rząd Witosa został zaprzysiężony zaledwie dwa dni przed zamachem, czyli 10 maja, dodajmy, że legendarny przywódca ludowców już po raz trzeci obejmował urząd Prezesa Rady Ministrów. Był to gabinet koalicyjny, popierany przez PSL „Piast” i Chrześcijański Związek Jedności Narodowej, który był blokiem wyborczym złożonym z ugrupowań endeckich  i chadeckich, mających duże wpływy w Wielkopolsce. Nic więc dziwnego, że zbrojna demonstracja Piłsudskiego spotkała się ze zdecydowanym sprzeciwem Wielkopolan.  Tego samego dnia, ok. godz. 17,  Piłsudski spotkał się na moście Poniatowskiego z urzędującym prezydentem, Stanisławem Wojciechowskim i  zażądał dymisji rządu Witosa. Prezydent zdecydowanie odrzucił wszelkie żądania marszałka, co oznaczało, że walka zbrojna jest nieunikniona.

Spotkanie marszałka Piłsudskiego i prezydenta Wojciechowskiego na moście Poniatowskiego, źródło: Wikimedia.
 
Dowódcą obrony Warszawy ze strony rządowej został gen. Tadeusz Jordan Rozwadowski, a szefem sztabu płk Władysław Anders. Minister Spraw Wojskowych, gen. Juliusz Malczewski wezwał na pomoc rządowi i prezydentowi  oddziały z całej Polski. Telegram ministra dotarł 12 maja do Dowództwa Okręgu Korpusu nr VII (DOK VII), mającego swoją siedzibę w Poznaniu. Na czele DOK VII stał wprawdzie zagorzały piłsudczyk, gen. Kazimierz Sosnkowski, ale aktualnie nie było go w mieście. Zastępował go gen. Edmund Hauser, który natychmiast zaalarmował dowództwo 14. Wielkopolskiej Dywizji Piechoty. Wydano rozkaz o postawieniu w stan gotowości tzw. bataliony asystencyjne pierwszego i drugiego wezwania z 57. i 58. Pułku Piechoty. W skład batalionów asystencyjnych miała też wejść pułkowa Szkoła Podoficerska. Batalionu błyskawicznie osiągnęły gotowość do wymarszu i już w godzinach popołudniowych, 12 maja wyruszyły pociągiem przez Jarocin i Ostrów Wielkopolski, do Warszawy. Dowódcą oddziału został gen. Anatol Kędzierski, a szefem sztabu ppłk Stanisław Roztworowski. Liczebność oddziału liczyła w sumie 1032 oficerów, podoficerów i żołnierzy. Na pomoc rządowi wyruszyli też żołnierze z innych miast Polski Zachodniej, a zwłaszcza z Leszna, Gniezna, Krotoszyna i Bydgoszczy.  

Walki w Warszawie, źródło: Wikimedia.

Żołnierze z Poznania dotarli do stolicy z nocy z 12 na 13 maja. Prawie od razu wzięli udział w walkach z rebeliantami, docierając do Belwederu. Następnie walczyli w rejonie Alei Ujazdowskich, Placu Zbawiciela, ul. Wiejskiej i Koszykowej. Walki były zacięte i po obu stronach padali zabici i ranni. 13 maja wyruszyły z Poznania kolejne oddziały na pomoc stronie rządowej. W ich skład weszły: I i II dywizjon 14. Pułku Artylerii Polowej, liczące kilkaset oficerów, podoficerów i żołnierzy. Tego samego dnia powrócił do Poznania dowódca DOK VII, gen Sosnkowski. Nie mógł uwierzyć, że bez jego zgody wysłano do Warszawy odziały z poznańskiego, ale jeszcze bardziej bolała go świadomość, że nie został wtajemniczony w plany zamachu przez Piłsudskiego, a przecież należał do grona jego zwolenników i najbliższych współpracowników. Ich znajomość datowała się od 1906 roku, kiedy to Sosnkowski wstąpił do Organizacji Bojowej Polskiej Partii Socjalistycznej, której jednym z przywódców był „Towarzysz Wiktor”, czyli właśnie Józef Piłsudski. Generał Sosnkowski wybrał wyjście honorowe, podjął próbę samobójczą, strzelając sobie w klatkę piersiową. Ciężko chorego generała zdołano jednak uratować.

Gen. Kazimierz Sosnkowski ok. 1926 roku, źródło: Wikimedia.

14 maja z Poznania wyruszyły kolejne oddziały wierne rządowi i prezydentowi, w skład których weszli żołnierze z 15. Pułku Ułanów Poznańskich, 7. Dywizjonu Artylerii Konnej i 7. Pułku Saperów oraz batalion ochotniczy, sformowany przez generała w stanie spoczynku, Józefa Dowbora-Muśnickiego. Z Leszna wyjechali żołnierze z 17. Pułku Ułanów. Transporty żołnierzy z poznańskiego natrafiały na przeszkody, gdyż siły wierne zamachowcom niszczyły tory, a w rejonie Kutna doszło do katastrofy kolejowej, kiedy to transport 7. Dywizjonu Artylerii Konnej najechał na transport 17. Pułku Ułanów, powodując duże straty z sprzęcie i koniach. Tymczasem w Warszawie siły rebeliantów zyskały przewagę, a oddziały wierne rządowi rozpoczęły odwrót. 

Czołg, którego używali rebelianci podczas walk w Warszawie, źródło: Wikimedia.

Do stolicy zbliżali się wprawdzie żołnierze z Wielkopolski i Pomorza, którzy mogli jeszcze przechylić zwycięstwo na korzyść rządu, zawiodła jednak łączność z nimi. Tego samego dnia w godzinach wieczornych, prezydent Wojciechowski podjął decyzję o rezygnacji z urzędu i przekazaniu władzy na ręce marszałka sejmu Macieja Rataja, chcąc uniknąć dalszego rozlewu krwi. Do dymisji podał się także premier Witos wraz z rządem. Walki w Warszawie trwały do 15 maja, ale wskutek dymisji rządu i prezydenta, podjęto rokowania z rebeliantami i zawarto rozejm. Siły wierne do tej pory stronie rządowej, wycofały się z Warszawy. 19 maja oddziały z Wielkopolski powróciły do Poznania, owacyjnie witane przez mieszkańców stolicy Wielkopolski. Ogółem z walkach z Warszawie straty wśród żołnierzy i oficerów z Poznania wyniosły: 23 zabitych i 107 rannych.

Pogrzeb ofiar walk w Warszawie, źródło: Wikimedia.

Podczas, gdy w Warszawie trwały walki, w Poznaniu również wrzało. Większość mieszkańców Poznania i Wielkopolski była przeciwna marszałkowi, o czym już wspomniałem, jednakże i w tej dzielnicy Piłsudski miał zwolenników. Popierali go głównie robotnicy, pamiętając, że w przeszłości był on działaczem PPS. Liczyli, że poprawi on ich byt. Z tego samego powodu Piłsudskiego popierali socjaliści, a nawet komuniści, jednakże ugrupowania te nie były zbyt silne w Wielkopolsce. Marszałek mógł liczyć też na poparcie byłych Legionistów. Przychylność wobec Piłsudskiego wyrażało też część Niemców i Żydów z poznańskiego. Większość mieszkańców była jednak przeciwko „maniakowi z Sulejówka”, jak nazywano marszałka.

Adolf hr. Bniński, wojewoda poznański w latach 1923-28, źródło: Wikimedia.

Przeciw zamachowi opowiedzieli się zdecydowanie m.in. wojewoda poznański, hr. Adolf Bniński i prezydent Poznania, Cyryl Ratajski. Wojewoda wprowadził nawet stan wojenny 15 maja. Zamach potępił też senat Uniwersytetu Poznańskiego, a studenci wstępowali do ochotniczej Legii Akademickiej. W czasie walk w stolicy, przez Poznań przeszły demonstracje i wiece w obronie prezydenta, rządu, a przede wszystkim praworządności i konstytucji. Powtarzano powszechnie, że my poznaniacy zrobimy wreszcie „porzundek” w Kongresówie. Pojawiły się nawet głosy wzywające od oderwania Wielkopolski i Pomorza od reszty Polski, którą określano jako zabór rosyjski. Prasa endecka nazywała Piłsudskiego zdrajcą, buntownikiem, wschodnim bandytą, a wręcz poddawano w wątpliwość jego stan umysłu.

Nawet po dymisji prezydenta i premiera oraz po zakończeniu walk, nie doszło do uspokojenia nastrojów. Dalej wzywano do walki z zamachowcami i ostrzegano przed anarchią w kraju. Rozgłaszano, że samo zwycięstwo marszałka w Warszawie nie oznacza jeszcze zwycięstwa w Polsce, a Warszawa, to jeszcze nie Polska cała. Taka sytuacja trwała do początku czerwca. Pojawiły się jednak głosy, że należy zaprzestać zbyt radykalnych działań, gdyż mogą one doprowadzić do wojny domowej, z której skorzystają Niemcy i Związek Radziecki. Opinie takie pojawiły się wśród legendarnych przedstawicieli obozu endeckiego w osobach: Romana Dmowskiego, Wojciecha Korfantego, Wojciech Trąmpczyńskiego, czy Mariana Seydy. Generałowie przeciwni Piłsudskiemu, jak Józef Haller i Józef Dowbór-Muśnicki, także opowiedzieli się za pacyfikacją nastrojów. Ostatecznie przychylił się do tych opinii także wojewoda Bniński, czołowy przedstawiciel obozu konserwatywnego.

Roman Dmowski pochwalił władze poznańskiego i żołnierzy za wzorową, obywatelską postawę w czasie przewrotu majowego, ale jednocześnie wzywał do zachowania spokoju i rozwagi. Uważał, że teraz należy walczyć z Piłsudskim metodami parlamentarnymi. Wystąpił też przeciwko  tendencjom separatystycznym na ziemiach zachodnich. Obóz endecki w Wielkopolsce uznał się za moralnego zwycięzcę walce z zamachowcami. Podkreślano też, że zarówno Poznań, jak i Wielkopolska i Pomorze, dochowały wierności zasadzie legalizmu.

Roman Dmowski, źródło: Wikimedia.

Piłsudski, choć oficjalnie nie represjonował swoich przeciwników, to jednak zapamiętał ich wystąpienie przeciwko sobie. Oficerowie, którzy opowiedzieli się po stronie prawowitego rządu,  byli często pomijani w awansach i odznaczeniach. Marszałek był jednak mężem stanu i dalekowzrocznym politykiem, zdając sobie sprawę, że pogłębianie antagonizmów w społeczeństwie i armii jest niebezpieczne dla kraju. W czasie rządów sanacji, w latach 1926 – 1939, niejednokrotnie dochodziło do nadużyć i łamania prawa, ale jednak sytuacja w Polsce była zupełnie inna, niż np. we Włoszech, Niemczech, czy w Związku Radzieckim. Pamiętamy o procesie brzeskim, czy obozie w Berezie Kartuskiej, ale jednocześnie nie doszło tu nigdy do takich czystek, jak w stalinowskim ZSRR, czy „Nocy Długich Noży”, jak w III Rzeszy.  Rządy Piłsudskiego i jego następców historycy określają jako „miękki autorytaryzm”. Kwestia, czy marszałek słusznie postąpił zastępując słabe i chwiejne, ale jednak demokratycznie wybrane rządy, władzą „silnej ręki”, nigdy nie pozostanie rozstrzygnięta. Faktem jest, że nie wybaczył on nigdy Wielkopolanom ich zaangażowania w obronę prezydenta Wojciechowskiego i premiera Witosa. Uraz do poznańskiego pozostał mu do końca życia. Żołnierze z Poznania walczyli z zamachowcami, bo wierzyli w praworządność i pozostali wierni przysiędze wojskowej. Politycy zaś z tego regionu, mimo, że trudno im było zaakceptować Piłsudzkiego przy władzy, to jednak zachowali rozsądek i zadawali sobie sprawy, że wojna domowa skończyłaby się katastrofą. Obie te cech, zarówno przywiązanie do legalizmu, jak i zdrowy rozsądek, wynieśli oni bowiem z domu.

Źródło:
Z. Dworecki, Poznańskie i Piłsudski, Poznań 2008.
B. Kruszyński, Garnizon poznański na odsiecz Radzie Ministrów i Prezydentowi RP w czasie przewrotu majowego w 1926 roku, w: Poznań Warszawa wspólna sprawa, „Kronika Miasta Poznania”, nr 1, 2012.
 
WASZE KOMENTARZE[1]
avatarfocus: swietny tekst, szkoda ze nie udalo sie nam tej mendy i agenta powstrzymac :(
dodano: Niedziela, 2012.06.24 12:55
ok
5
not ok
0
odpowiedz|usuń
avatarespe: Świetny tekst! Historia lubi się powtarzać. Zamach z 1926 roku był faktycznym obaleniem w pełni suwerennej władzy w Rzeczpospolitej Polskiej. Przypomne tylko, że po Zamachu Majowym nowy rząd zmienił wygląd godła państwowego oraz hymn. I tak oto Bogurodzicę zastąpiono Mazurkiem Dąbrowskiego. SAmo godło przeszło liczne retusze. I tak, korone dotychczas zamkniętą zamieniono na otwartą. Warto poczytać w herbalistyce znaczenie tego "drobnego" zabiegu. Orzeł ma bardziej opuszczone skrzydła a w środku skrzydeł dwie gwiazdki. Te pięcioramienne gwiazdki wg niektórych historyków to pentagramy, symbole masonerii wprowadzone do godła państwowego. Wiedząc kim był Piłsudski z tą ostatnią tezą jestem w stanie się zgodzić. Minęło wiele lat, w 2010 roku ginie prezydent RP. Rozpoczyna się w RP nowy - stary porządek ...
dodano: Niedziela, 2012.06.24 13:06
ok
4
not ok
6
odpowiedz|usuń
avatarMaciek_1980: Dzięki:) Szczerze mówiąc, sam się zastanawiam co by było gdyby... i nie mam do końca sprecyzowanego poglądu. Konstytucja marcowa nie była dobrym rozwiązaniem, ale jednak rząd Witosa był rządem w pełni demokratycznym i legalnym. Gdyby zamach majowy się nie powiódł, Piłsudski trafiłby do więzienia i dzisiaj nie byłby bohaterem. Być może, doszłoby do zmiany konstytucji, a może w miejsce Piłsudskiego znalazłby się inny dyktator, trudno dziś powiedzieć.
dodano: Niedziela, 2012.06.24 14:21
ok
5
not ok
0
odpowiedz|usuń
DODAJ KOMENTARZ | Jesteś niezalogowany, Twój nick będzie poprzedzony ~zaloguj | zarejestruj
Liczba znaków do wykorzystania: 1000
codeimgNie jesteś anonimowy, Twoje IP zapisujemy w naszej bazie danych. Dodając komentarz akceptujesz Regulamin Forum
Do poprawnego działania mechanizmu dodawania komentarzy wymagane jest włączenie obsługi ciasteczek.
avatar
MACIEJ BRZEZIŃSKI
poznanskiehistorie.epoznan.pl
RSSsend_message
Nazywam się Maciej Brzeziński. Z wykształcenia jestem historykiem i wschodoznawcą. Od maja 2011 roku prowadzę tego bloga. Historia Poznania to jedna z moich pasji, ale za to największa, dlatego chcę popularyzować fascynujące dzieje tego miasta. Można mnie znaleźć także pod adresem: www.poznanskiehistorie.blogspot.com oraz na facebooku. Zapraszam więc do lektury.
Mój kontakt: poznanskiehistorie@gmail.com
ARCHIWUM WPISÓW
10 wildeckich "perełek" (8 sie 2017)
Poznański gotyk, część 2 (23 lip 2017)
Poznański gotyk, część 1 (13 lip 2017)
Bunt wójta Przemka (3 lip 2017)
Sołacz - willowa dzielnica Poznania (15 cze 2017)
Cesarzowa Wiktoria w Poznaniu (9 cze 2017)
Protestanci w przedrozbiorowym Poznaniu, część 2 (27 maj 2017)
Protestanci w przedrozbiorowym Poznaniu, część 1 (18 maj 2017)
Zanim powstały Targi Poznańskie, czyli Wystawa Wschodnioniemiecka w 1911 roku. (14 maj 2017)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1835, część 2 (4 maj 2017)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1835, część 1 (27 kwi 2017)
10 poznańskich "naj..." (18 kwi 2017)
Medycyna i higiena w renesansowym Poznaniu (2 kwi 2017)
Adwentyści Dnia Siódmego w Poznaniu (22 mar 2017)
Bambrzy w dziejach Poznania, część 2 (9 mar 2017)
Bambrzy w dziejach Poznania, część 1 (3 mar 2017)
Jeżyckie wille - luksus i elegancja (15 lut 2017)
Legendarni biskupi poznańscy wg Długosza (6 lut 2017)
10 najsłynniejszych poznanianek (II) (22 sty 2017)
Poznaniacy wobec powstania listopadowego (30 lis 2016)
Paganini w Poznaniu (23 lis 2016)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1810, część 2 (17 lis 2016)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1810, część 1 (9 lis 2016)
Żydzi w międzywojennym Poznaniu (27 paź 2016)
Ks. Józef Rogaliński i starania o uniwersytet w osiemnastowiecznym Poznaniu (19 paź 2016)
10 najpiękniejszych ulic w Poznaniu (13 paź 2016)
Aleksander I w Poznaniu (29 wrz 2016)
Współczesne kościoły Poznania (23 wrz 2016)
Generał Tadeusz Kutrzeba i Armia "Poznań" (14 wrz 2016)
Niegolewski i inni, czyli wielkopolscy szwoleżerowie Napoleona (6 sie 2016)
Początki nowoczesnego sportu w Poznaniu (17 lip 2016)
Od października do czerwca, czyli ogólnopolskie znaczenie Czerwca'56 (7 lip 2016)
Johow-Gelände, czyli urok łazarskich kamienic (23 cze 2016)
Jak bernardyn z franciszkaninem, czyli wojna mnichów w siedemnastowiecznym Poznaniu (16 cze 2016)
95 lat Międzynarodowych Targów Poznańskich (2 cze 2016)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1790, część 2 (25 maj 2016)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1790, część 1 (19 maj 2016)
Adelajda i Kazimierz, czyli królewski ślub w katedrze poznańskiej (5 maj 2016)
Obchody Millenium Chrztu Polski w Poznaniu w 1966 roku (24 kwi 2016)
Jak Poznańczycy walczyli z germanizacją, część 2 (16 kwi 2016)
Jak Poznańczycy walczyli z germanizacją, część 1 (10 kwi 2016)
Socrealizm w Poznaniu (16 mar 2016)
Panowie z Górki (2 mar 2016)
Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk, czyli namiastka uniwersytetu (25 lut 2016)
Jordan - biskup polski czy poznański? (11 lut 2016)
Zjazd poznański 1530 roku (3 lut 2016)
Architektura międzywojennego Poznania (28 sty 2016)
10 nietuzinkowych poznaniaków (12 sty 2016)
Życie w Poznaniu w pierwszych miesiącach Wielkiej Wojny w świetle "Kuriera Poznańskiego" (15 gru 2015)
Święci patroni Poznania (9 gru 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1740, część 2 (24 lis 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1740, część 1 (17 lis 2015)
Cmentarz na Górczynie (4 lis 2015)
130 lat komunikacji telefonicznej w Poznaniu (21 paź 2015)
Włosi w dawnym Poznaniu (7 paź 2015)
"Ukochana żona", czyli historia księżnej Ryksy szwedzkiej, żony Przemysła II (12 sie 2015)
10 najpiękniejszych kamienic poznańskiej "belle epoque" (28 lip 2015)
Od Intendentury do Collegium Historicum (14 lip 2015)
"Naród Sobie", czyli narodziny i pierwsze lata Teatru Polskiego w Poznaniu (30 cze 2015)
Rymarze, krawcy i kuśnierze, czyli słów kilka o rzemieślnikach w średniowiecznym Poznaniu (24 cze 2015)
Kulturkampf (9 cze 2015)
Poznańscy muzułmanie (2 cze 2015)
Port rzeczny w Poznaniu (26 maj 2015)
10 osobliwości Poznania (13 maj 2015)
Szkoci w Poznaniu (5 maj 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1700, część 2 (27 kwi 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1700, część 1 (21 kwi 2015)
Poznańscy reformaci i ich śródecki kościół (24 mar 2015)
Generał Krzyżanowski, czyli jak wielkopolski szlachcic został amerykańskim bohaterem (10 mar 2015)
Ludzie niezwyczajni - o Dezyderym Chłapowskim i księdzu Piotrze Wawrzyniaku słów kilka (3 mar 2015)
10 najpiękniejszych miejsc w Poznaniu (17 lut 2015)
Marcin Kasprzak i Róża Luksemburg, czyli socjaliści w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (1 lut 2015)
Wybierzmy 10 najpiękniejszych miejsc w Poznaniu (26 sty 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1650, część 2 (18 sty 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1650, część 1 (11 sty 2015)
Poznańska parafia prawosławna (14 gru 2014)
10 najpiękniejszych i najcenniejszych poznańskich kościołów (30 lis 2014)
"De optimo senatore", czyli międzynarodowa kariera pewnego poznańskiego biskupa (16 lis 2014)
Od Wszystkich Świętych do Andrzejek, czyli listopad w wielkopolskiej tradycji ludowej (2 lis 2014)
Poznań 1146 - Krzyszków 1157 (26 paź 2014)
Historia Folwarku Edwardowo (12 paź 2014)
Targowisko, centrum polskości i miejsce zgromadzeń, czyli Stary Rynek w XIX wieku (9 paź 2014)
10 symboli Poznania (21 wrz 2014)
Ad maiorem Dei gloriam, czyli przybycie jezuitów do Poznania (14 wrz 2014)
Na pensji w Poznaniu dziewiętnastego stulecia (7 wrz 2014)
Dzieje Górczyna (31 sie 2014)
Przerwa wakacyjna (27 lip 2014)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1580, część 2 (21 lip 2014)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1580, część 1 (13 lip 2014)
10 najsłynniejszych poznanianek (29 cze 2014)
Katedra poznańska królewską nekropolią? (22 cze 2014)
Grecy w Poznaniu (15 cze 2014)
Konstancja z Potockich Raczyńska, czyli żywot kobiety niezwykłej (8 cze 2014)
Poznańska parafia Kościoła Ewangelicko-Metodystycznego (1 cze 2014)
Gniezno czy Poznań? Gdzie znajdowała się pierwsza stolica Polski? (25 maj 2014)
No to mamy już 3 lata! (21 maj 2014)
10 osób, które najbardziej przyczyniły się do rozwoju Poznania (18 maj 2014)
Co kryje park na osiedlu Czecha? Pruskie umocnienia wśród ratajskich bloków! (11 maj 2014)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1500, część 2 (4 maj 2014)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1500, część 1 (27 kwi 2014)
Wesołych Świąt! (13 kwi 2014)
Beocja czy Sparta? Jak wykształcił się poznański etos (23 mar 2014)
Reformowany Kościół Katolicki w Polsce i jego poznańska siedziba (16 mar 2014)
Pomniki Wieszcza Adama w Poznaniu (2 mar 2014)
Dominikanie, karmelici, bernardyni, czyli zakony żebracze w średniowiecznym Poznaniu (16 lut 2014)
Od Śluzy Katedralnej do powstania ICHOT (9 lut 2014)
W domu i w kamienicy, czyli jak mieszkali poznaniacy w XIX stuleciu (2 lut 2014)
Od osady Stelmachy do placu Wiosny Ludów (26 sty 2014)
Wehikuł czasu, czyli jak się żyło w Poznaniu 600 lat temu, część 2 (19 sty 2014)
Wehikuł czasu, czyli jak się żyło w Poznaniu 600 lat temu, część 1 (12 sty 2014)
Dwa stare forty. Jedna historia, wspólna przyszłość? (5 sty 2014)
Chwała Zwycięzcom! (26 gru 2013)
Wesołych Świąt! (22 gru 2013)
Z Poznania do Hollywood, czyli historia Lilli Palmer (15 gru 2013)
Legenda o trzech skradzionych Hostiach - prawda, czy mit? (8 gru 2013)
Sejm Dzielnicowy w Poznaniu (1 gru 2013)
Panorama renesansowego Poznania (17 lis 2013)
Miejsce kaźni Wielkopolan w okresie II wojny światowej - obóz koncentracyjny w Forcie VII w Poznaniu (8 lis 2013)
Kłopotliwy honorowy obywatel miasta Poznania (3 lis 2013)
Historia Jeżyc, część 2 (27 paź 2013)
Historia Jeżyc, część 1 (20 paź 2013)
Poznań kontra Kraków, czyli jezuickie starania o uniwersytet w Poznaniu w 1611 roku (13 paź 2013)
Doktor Marcin i inni, czyli początki poznańskiej pracy organicznej (29 wrz 2013)
Poznań w oparach czarnej magii (24 wrz 2013)
"W Poznaniu na wygnaniu", czyli poznańskie lata Kazimiery Iłłakowiczówny (15 wrz 2013)
Perły poznańskich podwórek, czyli ul. Ratajczaka 14 - historia zabudowy w podwórzu (8 wrz 2013)
Przerwa wakacyjna (21 lip 2013)
Burzliwe dzieje ratuszowego orła (14 lip 2013)
Podróż sentymentalna kolejką wąskotorową - kiedyś czasy świetności, a dziś pozostałości i wspomnienia (7 lip 2013)
Poznań pod wodą (30 cze 2013)
Wędrujące serce generała (23 cze 2013)
Pancerna Impreza. Fotorelacja z Dnia Otwartych Koszar w Centrum Szkolenia Wojsk Lądowych (16 cze 2013)
Odrodzenie z upadku, czyli działalność Komisji Dobrego Porządku w Poznaniu (9 cze 2013)
Fort VIIa - militarna przeszłość, "biurowa" przyszłość (2 cze 2013)
Od Wszechnicy Piastowskiej do Uniwersytetu Poznańskiego (26 maj 2013)
Książę Przemysł I - ojciec Poznania (19 maj 2013)
Medycyna i higiena w Poznaniu XIX stulecia (12 maj 2013)
28. Dni Ułana 2013 - fotorelacja Agnieszki Wiśniewskiej. (7 maj 2013)
"Błazeńskie urządzenie", czyli historia poznańskich koziołków (28 kwi 2013)
Poznańska Gra Liczbowa "Koziołki" (21 kwi 2013)
Hipodrom Wola - tradycja i teraźniejszość (14 kwi 2013)
Halo, halo, tu Radio Poznań! (7 kwi 2013)
Wesołych Świąt (28 mar 2013)
Książka w renesansowym Poznaniu (24 mar 2013)
Świat, którego już nie ma - Bambrzy na poznańskich Ratajach (17 mar 2013)
"Wichrzyciele i warchoły", czyli Marzec'68 w Poznaniu (10 mar 2013)
Apel (3 mar 2013)
Pozostałości Poznańskiej Twierdzy Fortowej - Fort 1 (3 mar 2013)
Alianckie naloty na Poznań (24 lut 2013)
Budynki pokawaleryjskie w Poznaniu, czyli od koszar do osiedla (17 lut 2013)
Jego Królewska Mość Mikołaj Rychlik (10 lut 2013)
Poznań w latach Wielkiej Wojny (3 lut 2013)
Zachować w pamięci miniony czas, czyli o Muzeum Uzbrojenia na poznańskiej Cytadeli (27 sty 2013)
Konkurs "Blog Roku 2012" (24 sty 2013)
"Piękna Polka", czyli historia królowej Elżbiety Ryksy (20 sty 2013)
Spotkanie z Igorem Janke (15 sty 2013)
Poznańskie stadiony, część 3 - Stadion przy ul. Bułgarskiej (13 sty 2013)
Dwieście lat temu urodził się Hipolit Cegielski! (6 sty 2013)
Wesołych Świąt !!! (19 gru 2012)
Rozrywki dzieci i młodzieży w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (9 gru 2012)
Powojenna odbudowa Starego Rynku (2 gru 2012)
Roman Wilhelmi - wybitny aktor z Poznania (25 lis 2012)
Ponowny pochówek junikowskich kosynierów (21 lis 2012)
Antiqua civitas posnaniensis, czyli dzieje Śródki (18 lis 2012)
Poznań w listopadzie 1918 roku (11 lis 2012)
Poznańska moda w czasach Oświecenia (5 lis 2012)
Odsłonięcie pomnika Romana Wilhelmiego w Poznaniu - fotorelacja (5 lis 2012)
Mały komunikat (5 lis 2012)
Poznańskie stadiony, część 2 - Stadion im. Edmunda Szyca (5 lis 2012)
Legenda polskiej archeologii (21 paź 2012)
Jak budowano Winogrady (14 paź 2012)
Poznaniaków droga ku nowoczesności (8 paź 2012)
Złodziejki, prostytutki, cudzołożnice, czyli kobieca przestępczość w dawnym Poznaniu (30 wrz 2012)
Od mostu Łacina do mostu św. Rocha (23 wrz 2012)
Jak króla Henryka w Poznaniu witano (16 wrz 2012)
Poznańskie stadiony, część 1 - Stadion Lecha na Dębcu (9 wrz 2012)
Budowniczy, uczony, biskup i polityk, czyli opowieść o Janie Lubrańskim (2 wrz 2012)
Pomniki dziewiętnastowiecznego Poznania (26 sie 2012)
Poznańscy ułani (15 sie 2012)
Na scenach kabaretów międzywojennego Poznania (12 sie 2012)
Próby emancypacji poznańskich Żydów w pierwszej połowie XIX wieku (8 sie 2012)
Dzieje "Poznańskiej Wenecji" (5 sie 2012)
Czas na urlop! (17 lip 2012)
Poznański debiut Władysława Hańczy (15 lip 2012)
Najcenniejsza relikwia poznańskiej katedry (11 lip 2012)
Łacińskie inskrypcje na poznańskim Ratuszu, część 2 (8 lip 2012)
Łacińskie inskrypcje na poznańskim Ratuszu, część 1 (4 lip 2012)
Poznański romantyk - Ryszard Wincenty Berwiński (28 cze 2012)
Na pomoc Prezydentowi i Rządowi! Poznań wobec przewrotu majowego 1926 roku (24 cze 2012)
Roman May i jego przemysłowe imperium (20 cze 2012)
Poznańskie organy Ladegasta (17 cze 2012)
Książka w średniowiecznym Poznaniu (10 cze 2012)
Wielkopolskie struktury przedwojennego wywiadu i kontrwywiadu, czyli "Dwójka" w Poznaniu i Bydgoszczy, część 2 (6 cze 2012)
Wielkopolskie struktury przedwojennego wywiadu i kontrwywiadu, czyli "Dwójka" w Poznaniu i Bydgoszczy, część 1 (3 cze 2012)
"Echt Poznanioki" kontra "Galicjoki", czyli konflikt swój-obcy w międzywojennym Poznaniu (30 maj 2012)
Królewska Niemiecka Akademia (27 maj 2012)
No to stuknął nam roczek! (20 maj 2012)
Pierwszy polski podręcznik savoir-vivre (16 maj 2012)
Centrum Turystyki Kulturowej TRAKT, czyli jak wypromować Poznań, część 2 (13 maj 2012)
Dzieje poznańskiej masonerii, część 2 (9 maj 2012)
Dzieje poznańskiej masonerii, część 1 (6 maj 2012)
Poznań a Konstytucja 3 Maja (3 maj 2012)
Rowerem przez Afrykę (29 kwi 2012)
Rycerze św. Jana Jerozolimskiego w Poznaniu (25 kwi 2012)
Czy w Poznaniu strzelano do cara? (15 kwi 2012)
Początki poznańskiej kinematografii (11 kwi 2012)
Palmy, zajączek i dyngus, czyli wielkopolskie tradycje wielkanocne, część 2 (1 kwi 2012)
Palmy, zajączek i dyngus, czyli wielkopolskie tradycje wielkanocne, część 1 (28 mar 2012)
Centrum Turystyki Kulturowej TRAKT, czyli jak wypromować Poznań, część 1 (25 mar 2012)
Ostatnia publiczna egzekucja w Polsce (21 mar 2012)
Poznańskie duchy i zjawy (18 mar 2012)
Szermierz poznańskiej kontrreformacji (14 mar 2012)
Moda renesansowego Poznania (11 mar 2012)
Związki Józefa Ignacego Kraszewskiego z Poznaniem (7 mar 2012)
Edukacja regionalna - czy jest obecna w szkole? (4 mar 2012)
O profesji kata w dawnym Poznaniu (29 lut 2012)
Ferdinand Foch w Poznaniu (26 lut 2012)
Najstarsza poznańska nekropolia (22 lut 2012)
O poznańskich łaźniach (19 lut 2012)
Ustrój renesansowego Poznania (15 lut 2012)
Tragiczna historia Ludgardy (12 lut 2012)
Trakt Królewsko-Cesarski. Podróż po historii Poznania, częśc 3 (8 lut 2012)
Perły Starego Rynku, część 4 (5 lut 2012)
Matka, żona i nauczycielka, czyli pozycja kobiet w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (1 lut 2012)
Ze wspomnień poznańskiego architekta (29 sty 2012)
Trakt Królewsko-Cesarski. Podróż po historii Poznania, częśc 2 (25 sty 2012)
Między lojalnością a kontestacją. Mniejszość niemiecka w międzywojennym Poznaniu (22 sty 2012)
Poznań w Prusach Południowych 1793 - 1806 (17 sty 2012)
Trakt Królewsko-Cesarski. Podróż po historii Poznania, część 1 (15 sty 2012)
Krynoliny, gorsety, surduty i cylindry. Kilka słów o modzie dziewiętnastowiecznego Poznania, część 2 (12 sty 2012)
Pomnik Powstańców Wielkopolskich (10 sty 2012)
Kawiarnia, teatr i karty, czyli kilka słów o rozrywkach osiemnastowiecznego Poznania (8 sty 2012)
Z Rogalina przez Francję i Holandię, do Brazylii (5 sty 2012)
Bale w hotelu Bazar (3 sty 2012)
Świąteczny komunikat (20 gru 2011)
Gwiazdor, makiełki i Herody, czyli wielkopolskie tradycje bożonarodzeniowe, część 2 (18 gru 2011)
Gwiazdor, makiełki i Herody, czyli wielkopolskie tradycje bożonarodzeniowe, część 1 (15 gru 2011)
Perły Starego Rynku, część 3 (13 gru 2011)
Krynoliny, gorsety, surduty i cylindry. Kilka słów o modzie dziewiętnastowiecznego Poznania (11 gru 2011)
Prezydent "Rzeczpospolitej Polskiej Poznańskiej" (5 gru 2011)
Perły Starego Rynku, część 2 (4 gru 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 7 (1 gru 2011)
Most znany i nieznany (29 lis 2011)
Romantycy i spiskowcy, czyli próba wywołania powstania w 1846 roku w Poznaniu (27 lis 2011)
Mentalność mieszkańców dawnego Poznania (24 lis 2011)
Perły Starego Rynku, część 1 (22 lis 2011)
Elegantki i modnisie dwudziestolecia międzywojennego (20 lis 2011)
Prezydent-legenda, czyli opowieść o Cyrylu Ratajskim (17 lis 2011)
Skóry, wosk, śledzie i wino, czyli handel nowożytnego Poznania, część 2 (15 lis 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 6 (13 lis 2011)
Patron najsłynniejszej ulicy w Poznaniu (10 lis 2011)
Miłość i polityka (8 lis 2011)
Skóry, wosk, śledzie i wino, czyli handel nowożytnego Poznania, część 1 (6 lis 2011)
Jak budowano Rataje (3 lis 2011)
Cmentarze na poznańskiej Cytadeli (1 lis 2011)
Muzyka w dawnym Poznaniu (30 paź 2011)
Polacy i Niemcy w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (27 paź 2011)
Dyplomata - arcybiskup - więzień - kardynał (25 paź 2011)
To już niemal sto lat, czyli historia Warty Poznań (23 paź 2011)
Subiektywny przegląd ważnych, zabawnych i tragicznych wydarzeń z dziejów osiemnastowiecznego Poznania (20 paź 2011)
Tramwaje konne w Poznaniu (18 paź 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 6 (16 paź 2011)
Religijność w barokowym Poznaniu (13 paź 2011)
Twórca poznańskiego ratusza (11 paź 2011)
Dzieje poznańskiej sceny operetkowej (9 paź 2011)
Poznańskie wiosła (6 paź 2011)
Rozrywki mieszkańców renesansowego Poznania (4 paź 2011)
Administracja niemiecka w okupowanym Poznaniu 1939-45 (2 paź 2011)
Doktor Marcin (29 wrz 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 5 (27 wrz 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 5 (25 wrz 2011)
Subiektywny przegląd ważnych, zabawnych i tragicznych wydarzeń z dziejów siedemnastowiecznego Poznania (22 wrz 2011)
Historia "Kolejorza", część 2 (20 wrz 2011)
Od miasta-twierdzy do nowoczesnej metropolii. Rozwój Poznania w 1 poł. XX wieku. (18 wrz 2011)
Ludność żydowska w średniowiecznym i nowożytnym Poznaniu (15 wrz 2011)
Filolog i fabrykant. Opowieść o Hipolicie Cegielskim (13 wrz 2011)
Historia "Kolejorza", część 1 (11 wrz 2011)
Pomnik Armii "Poznań" (9 wrz 2011)
Międzynarodowe Targi Poznańskie w okresie międzywojennym, część 2 (6 wrz 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 4 (4 wrz 2011)
Wrzesień 1939 roku w Poznaniu (2 wrz 2011)
Międzynarodowe Targi Poznańskie w okresie międzywojennym, część 1 (31 sie 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 4 (29 sie 2011)
Most Królowej Jadwigi (27 sie 2011)
Subiektywny przegląd ważnych, zabawnych i tragicznych wydarzeń z dziejów szesnastowiecznego Poznania (25 sie 2011)
Poznańska Georges Sand (23 sie 2011)
Bułgarzy w Poznaniu (21 sie 2011)
Kolegium Jezuickie w Poznaniu (19 sie 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 3 (17 sie 2011)
Występy Heleny Modrzejewskiej na scenach poznańskich teatrów (15 sie 2011)
Komunikat (30 lip 2011)
Przybycie Bambrów do Poznania (28 lip 2011)
Edward hr. Raczyński (1786 - 1845) (26 lip 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 3. Czas pracy i odpoczynku. (25 lip 2011)
Edukacja dziewcząt w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (24 lip 2011)
Subiektywny przegląd ważnych, zabawnych i tragicznych wydarzeń z dziejów średniowiecznego Poznania (22 lip 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 2 (22 lip 2011)
Szwedzi w Poznaniu, część 2 (21 lip 2011)
Mikołaj Skrzetuski (ok. 1610 - 1673) (19 lip 2011)
Szwedzi w Poznaniu, część 1 (18 lip 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 1 (17 lip 2011)
Poznań na morzach i oceanach, część 3 (16 lip 2011)
Poznań na morzach i oceanach, część 2 (15 lip 2011)
Poznań na morzach i oceanach, część 1 (14 lip 2011)
Inteligencja polska w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (13 lip 2011)
Biskup Andrzej Bniński (1396 - 1479) (12 lip 2011)
Perypetie z pomnikiem Bamberki (11 lip 2011)
Reformacja i kontrreformacja w Poznaniu, część 2 (10 lip 2011)
Reformacja i kontrreformacja w Poznaniu, część 1 (9 lip 2011)
Biblioteka Raczyńskich (8 lip 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 2 (7 lip 2011)
Antoni Pfitzner i jego firma (5 lip 2011)
Krótka historia Łazarza (4 lip 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 1 (3 lip 2011)
Przyjęcia u prezydenta Ratajskiego (2 lip 2011)
Emilia Sczaniecka (1804 - 1896) (1 lip 2011)
Zajezdnia tramwajowa przy ulicy Gajowej (30 cze 2011)
Panorama średniowiecznego Poznania, część 2 (29 cze 2011)
Pomnik Poznańskiego Czerwca'56 (28 cze 2011)
Poznański Czerwiec 1956 (27 cze 2011)
Przemysł piwowarski w Poznaniu w XIX i na początku XX wieku (26 cze 2011)
Panorama średniowiecznego Poznania, część 1 (25 cze 2011)
Pomnik Bismarcka w Poznaniu (24 cze 2011)
Akademia Lubrańskiego (23 cze 2011)
Kościół św. Wojciecha (22 cze 2011)
Antoni Radziwiłł 1775 - 1833 (21 cze 2011)
Ustrój średniowiecznego Poznania (20 cze 2011)
Fortyfikacje Twierdzy Poznań - bariera w rozwoju miasta w XIX wieku (19 cze 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 5 (18 cze 2011)
Pałac Górków (16 cze 2011)
Józef Struś 1510 - 1568 (15 cze 2011)
Brytyjski nalot na Poznań (14 cze 2011)
Krótka historia Wildy (13 cze 2011)
Zamtuzy i gamratki, czyli płatna miłość w Poznaniu, część 2 (12 cze 2011)
Więzienia w Poznaniu (10 cze 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 4 (9 cze 2011)
Pożary i powodzie w renesansowym Poznaniu (8 cze 2011)
Perła poznańskiego baroku (7 cze 2011)
Twórca praskiego golema był Poznaniakiem (6 cze 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 3 (5 cze 2011)
Zamtuzy i gamratki, czyli płatna miłość w Poznaniu, część 1 (4 cze 2011)
Pręgierz (3 cze 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 2 (2 cze 2011)
Paweł Edmund Strzelecki 1797 - 1873 (1 cze 2011)
Zamek Wilhelma II (31 maj 2011)
Poznańskie czarownice i ich obrońcy (30 maj 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 1 (29 maj 2011)
Poznaniak wśrod pionierów pediatrii (27 maj 2011)
Poznaniak współtwórcą wielkich odkryć geograficznych (26 maj 2011)
Sytuacja kobiet w renesansowym Poznaniu (25 maj 2011)
Zamek Przemysła (24 maj 2011)
Dopisek (23 maj 2011)
Napoleon w Poznaniu (23 maj 2011)
Herb miasta Poznania (22 maj 2011)
Skąd się wzięła nazwa "Poznań"? (21 maj 2011)
Witam wszystkich i zapraszam do lektury. (20 maj 2011)
Zdjęcie: Marek Barankiewicz