blog background
 
Maciej Brzeziński: Poznańskie Historie
historia, zabytki, kultura, ludzie
metka_epoznan
Legendarni biskupi poznańscy wg Długosza
ok
6
not ok
3
liczba odsłon: 248
Jan Długosz, ojciec polskiej historiografii, ok. 1470 r. rozpoczął pracę nad Żywotami biskupów poznańskich. Była to lista wszystkich biskupów z Poznania od Jordana do Uriela Górki, wraz z krótkimi życiorysami duchownych i opisem ich rządów. Żywoty to ważne źródło, choć istnieją poważne wątpliwości co do biskupów, którzy, wg kronikarza, żyli w XI i pierwszej połowie XII wieku.

Długosz zadedykował swoje dzieło biskupowi poznańskiemu Andrzejowi z Bnina (1438 – 1479). Zamiarem pisarza, o czym zresztą sam napisał w dedykacji do pracy, było utrwalenie pamięci o kierownikach Kościoła poznańskiego aby, wobec braku źródeł pisanych, nie ulegli zapomnieniu. Wnikliwe badania historyków dowiodły jednak, że kilku pierwszych biskupów poznańskich z listy Długosza prawdopodobnie… nigdy nie istniało. Nie dotyczy to pierwszego biskupa - Jordana, dobrze poświadczonego źródłowo. W przypadku dziewiątego z biskupów, Marcina, zdania wśród badaczy są podzielone. Dopiero Bogufał (Boguchwał) I, oznaczony przez Długosza numerem 10 jest pewny, choć nie ma pewności co do lat jego rządów. Oto lista dziewięciu pierwszych biskupów poznańskich według kronikarza:


1. Jordan 968 – 1002,

2. Tymoteusz 1002 – 1020,

3. Paulin 1021 – 1035,

4. Benedykt 1037 – 1048,

5. Marceli 1048 – 1065,                                

6. Teodor 1065 – 1087,

7. Dionizy 1088 – 1106,

8. Wawrzyniec 1106 – 1127,

9. Marcin 1127 – 1147.


1. Jan Długosz, mal. Antoni Gramatyka.


Właściwie wszystkie biogramy pierwszych biskupów pisane były według tego samego schematu. Długosz podaje dość szczegółowe informacje dotyczące daty i sposobu wyboru hierarchy, wymieniając imię papieża powołującego kolejnych kierowników Kościoła poznańskiego, następnie ich narodowość, ród z którego się wywodzili, stanowiska jakie piastowali przed wyborem, cechy charakteru, wreszcie chorobę, śmierć i miejsce pochówku. Wydaje się, że nasz kronikarz musiał mieć dostęp do źródeł, w których owi biskupi występowali, bo inaczej skąd miałby tyle informacji o ich pochodzeniu? Brak natomiast jakichkolwiek wiadomości o ich rządach w diecezji, co już budzi pewne wątpliwości. Według Długosza, pierwsi biskupi poznańscy mieli być wybierani przez papieży, co jest nieprawdą, bowiem decydujący wpływ na wybór biskupów w tamtych czasach mieli panujący, którzy radzili się w tej sprawie miejscowego kleru, a papież jedynie zatwierdzał ten wybór, bądź był tylko o nim informowany. Prawdopodobnie podczas Zjazdu Gnieźnieńskiego w roku 1000, Bolesław Chrobry otrzymał przywilej mianowania biskupów w swoim państwie. Ponadto pontyfikaty papieży, mających rzekomo mianować kolejnych poznańskich biskupów, nie pokrywają się z latami rządów tychże duchownych, podanymi przez Długosza, co więcej, poza Żywotami biskupów poznańskich próżno ich szukać w innych źródłach, oczywiście poza Jordanem i być może Marcinem. Zatem przyjrzyjmy się życiorysom pierwszych biskupów poznańskich, umieszczonym w dziele Jana Długosza.


Długowieczny Jordan i brak Ungera

Jak już wspomniałem, nie ma wątpliwości co do istnienia Jordana, pierwszego biskupa w Polsce, choć jego pontyfikat był znacznie krótszy, niż podaje to Długosz. Jordan zmarł pomiędzy rokiem 982 a 984, a jego następcą był Unger, dobrze poświadczony w źródłach, choć zupełnie pominięty przez kronikarza. Unger zmarł w 1012, co do tego nie ma wątpliwości wśród historyków. Ungera jednak u Długosza nie znajdziemy. Dziejopis napisał, że Jordan był Włochem, konkretnie Rzymianinem, pochodzącym z możnego i wielce wpływowego rodu Orsinich. 


2. Epitafium biskupa Jordana w katedrze poznańskiej.


Tymczasem pochodzenie Jordana jest dla nas zagadką. Prawdopodobnie wywodził się z krajów romańskich lub był nawet Słowianinem, ale to tylko hipotezy. O Jordanie napisałem już większy tekst w ubiegłym roku pt.: Jordan - biskup polski czy poznański? nie będę się więc zagłębiał w życiorys tego duchownego. Kronikarz podaje, że Jordana mianował papież Stefan VII, czego ten absolutnie nie mógł dokonać, gdyż jego pontyfikat przypadł na lata 896 – 897. Kolejny papież o tym imieniu Stefan VIII, rządził w latach 928 – 931, a pontyfikat Stefana IX przypadł na lata 939 – 942, zatem żaden z nich nie mógł przysłać Jordana do Polskim, nawet jeśli założymy, że Długosz pomylił numerację papieży Stefanów.


Tymoteusz 1002 – 1020

Kolejnym biskupem poznańskim, według kronikarza, był niejaki Tymoteusz. Oczywiście nie muszę dodawać, że żadne inne źródła nie mówią o tym duchownym, a w chwili, kiedy miał on objąć katedrę, biskupem w Poznaniu był przecież Unger, którego kronikarz pomija. O samym Tymoteuszu Długosz też za dużo nie wiedział, poza tym, że był Włochem szlacheckiego pochodzenia, nie nauczył się nigdy mówić po polsku, a prócz tego był to mąż skromny i łagodny, wzór życia i wymowy. Ostatecznym dowodem, że kronikarz mylnie umieścił Tymoteusz na liście biskupów poznańskich był fakt, że na to stanowisko miał powołać go papież Benedykt VII, którego pontyfikat przypadł na lata 974 – 983.


3. Biskup, średniowieczna miniatura.


Paulin 1021 – 1035

Następcą Tymoteusza miał zostać Paulin, który zdaniem Długosza, był kanonikiem przy bazylice św. Piotra w Rzymie i pochodził ze szlachty. Dziejopis podkreślił, że Paulin był świetnie wykształcony i odznaczał się wieloma cnotami. Jego przybycie do Polski spotkało się z życzliwym przyjęciem ze strony Bolesława Chrobrego i tutejszego duchowieństwa. Biskup Paulin miał zostać wyświecony i wysłany do Polski przez papieża Bonifacego VII, który został wybrany na papieża w 974, ale wkrótce go wygnano. Powrócił w 984 jako antypapież, obalając prawowitego Jana XIV. Po kilku miesiącach został on zresztą zamordowany. W czasie, kiedy Paulin miał zostać powołany na biskupa poznańskiego, papieżem był Benedykt VIII, zatem kronikarz po raz kolejny się pomylił.


Benedykt 1037 – 1048

Długosz słusznie zauważył, że wskutek zamętu po śmierci Mieszka II, reakcji pogańskiej i najazdów sąsiadów, czyli tego wszystkiego, co znamy pod nazwą „kryzys monarchii wczesnopiastowskiej”, przez jakiś czas poznańska stolica biskupia opustoszała. Po dwuletnim wakacie, polscy możni i duchowni wystąpili do papieża z prośbą o mianowanie nowego biskupa dla Poznania. Papież Benedykt VII (pontyfikat: 974 – 983), miał wysłać do Poznania Sycylijczyka urodzonego w Neapolu, Benedykta, człowiek bardzo pobożnego, poważnego i uczciwego. Biskup Benedykt miał przywrócić spokój w poznańskim Kościele i rządzić do 1048 r., kiedy zmarł i został pochowany w katedrze poznańskiej. Istna sielanka, pomijając fakt, o czym Długosz nie pisze w biogramie Benedykta, że już w 1038 lub 1039 roku spadł na Polskę najazd księcia czeskiego Brzetysława, który miał zniszczyć katedry w Gnieźnie i Poznaniu, a diecezja poznańska praktycznie przestała istnieć.   


4. Biskup dyktujący pismo, średniowieczna miniatura.


Marceli 1048 – 1065

Kolejnym biskupem poznańskim, o którym milczą wszystkie źródła, miał być Marceli, znakomity prawnik, obdarzony tytułem doktora dekretów, piastujący urząd audytora Dworu Apostolskiego. Według naszego dziejopisa, nowy biskup poznański miał być potomkiem starożytnego, rzymskiego rodu Marcellusów. Na kierownika Kościoła poznańskiego powołać miał go papież Jan XX na prośbę księcia Kazimierza Odnowiciela. Problem w tym, że Jana XX próżno szukać wśród papieży. Nie figuruje on także w spisie antypapieży. Po Janie XIX (1024 – 1032), kolejnym papieżem o tym imieniu był Jan XXI (1276 – 1277). Stało się to wskutek błędu przy numeracji kolejnych papieży noszących imię Jan. Biskup Marceli, podobnie jak jego poprzednicy, miał być chodzącym ideałem. Mimo siedemnastu lat spędzonych w Poznaniu, Marceli nie nauczył się polskiego.


Teodor 1065 – 1087

 Następcą Marcelego został Teodor. Według Długosza był on prawnikiem, znawcą prawa rzymskiego i kanonicznego oraz kanonikiem przy bazylice Santa Maria Maggiore w Rzymie. Jak nietrudno zgadnąć, to kolejny biskup poznański pochodzenia włoskiego. Nasz dziejopis sugeruje wyraźnie, że nowy biskup pochodził z nizin społecznych. Cieszył się jednak względami papieża Mikołaja II, dlatego wybrał go spośród wielu duchownych, którzy mieli zabiegać o biskupstwo poznańskie. Prośbę o przysłanie nowego biskupa miał wystosować do Rzymu książę, a później król, Bolesław Śmiały. Długosz oczywiście pomylił się co do papieża, choć trzeba przyznać, że niewiele. Pontyfikat Mikołaja II przypadał na lata 1058 – 1061, natomiast Teodor miał zostać powołany na biskupstwo poznańskie w 1065 r., a zatem już za rządów następcy Mikołaja, Aleksandra II (1061 – 1073). Jako ciekawostkę podam, że to właśnie papież Mikołaj II zdecydował, że wyboru papieży będą dokonywać wyłącznie kardynałowie na zamkniętym posiedzeniu (konklawe), a nie lud rzymski, jak do tej pory. 


5. Papież Mikołaj II.


Biskup Teodor musiał cieszyć się względami u swych owieczek, bowiem na jego cześć wielu możnych obdarzyło swoich synów imieniem Teodor właśnie.


Dionizy 1088 – 1106

Po Teodorze, możni i kler zaczęli domagać się wreszcie Polaka. Po ponad stu latach od przyjęcia chrztu przez Mieszka I uznano, że wystarczy Włochów w Poznaniu. Niestety, nowy papież Urban II, rozczarował poznaniaków, powołując na biskupstwo poznańskie kolejnego Włocha, Dionizego, kanonika przy bazylice św. Piotra, znawcę greki i literatury. Dionizy, mimo, że Polakiem nie był, miał być równie lubiany i szanowany w Poznaniu, jak jego poprzednik i na jego cześć także wielu synów zostało nazwanych Dionizymi. Oczywiście, taki biskup poznański w tym czasie nie istniał, choć po raz pierwszy Długosz nie pomylił się co do papieża. Według kronikarza, Dionizego miał mianować papież Urban II. W 1088 r. wybrano papieżem właśnie Urbana II (to ten sam, który w Clermont wezwał rycerstwo europejskie na wyprawę krzyżową celem wyswobodzenia Jerozolimy z rąk niewiernych). Nie mniej, żadne inne źródło nie wspomina o biskupie Dionizym.


6. Papież Urban II na synodzie w Clermont.


Wawrzyniec 1106 – 1127

W przypadku kolejnego biskupa poznańskiego z długoszowej listy zachodzi pewna interesująca okoliczność. Otóż, duchowni i sam książę Bolesław Krzywousty nie chcąc kolejnego cudzoziemca w Poznaniu, postanowili postawić papieża przed faktem dokonanym i sami wybrali sobie pasterza w osobie Wawrzyńca, proboszcza poznańskiego. Według naszego dziejopisa, Wawrzyniec był z prostego ludu, lecz przydawała mu szlachectwa cnota i przykładnie pędzony żywot. Wybór zatwierdzić miał arcybiskup gnieźnieński Marcin (postać historyczna). 


7. Arcybiskup gnieźnieński Marcin.


Wawrzyniec to kolejny kryształowy człowiek i gorliwy duszpasterz, który miał wyplenić resztę pogaństwa ze swej diecezji. Ta opinia Długosza jest jednak nadto optymistyczna, bowiem jeszcze w czasach kronikarza (XV w.) a i nawet późnej, na wsiach powszechne praktykowano niektóre zwyczaje pogańskie. Długosz pisząc o wyborze biskupa przez lud, bez oglądania się na Rzym, nie do końca mijał się z prawdą, choć dotyczy to raczej okresu nieco późniejszego. W XI i XII wieku decydujący wpływ na obsadę stolic biskupich mieli panujący. Dopiero wskutek osłabienia władzy centralnej w wyniku pogłębiającego się rozbicia dzielnicowego, biskupów zaczęły wybierać kapituły katedralne, biorąc pod uwagę opinię książąt, a papieża zawiadamiano o tym wyborze. Nie muszę dodawać, że o naszym poczciwym biskupie Wawrzyńcu inne źródła milczą.


Marcin  1128 – 1147

Ostatnim z listy legendarnych biskupów poznańskich był Marcin. Po śmierci Wawrzyńca, kanonicy i prałaci poznańscy po raz kolejny wybrali spośród siebie biskupa, którym został dziekan poznański Marcin. Jego wybór zatwierdził Bolesław Krzywousty, arcybiskup gnieźnieński Jakub I ze Żnina, jeden z najwybitniejszych hierarchów tamtych czasów oraz kapituła poznańska. 


8. Arcybiskup gnieźnieński Jakub ze Żnina.


Marcin również miał pochodzić z ludu i także odznaczać się cnotami i pobożnością, ale po raz pierwszy wśród kryształowo czystych biskupów poznańskich, na charakterze Marcina pojawiła się pewna rysa. Otóż, zdaniem Długosza, Marcin był wszakże bardziej skłonny do gniewu, niż to przystoi biskupowi.

Z Marcinem jednak sprawa nie jest do końca tak oczywista, jak mogłoby się wydawać, bowiem w dokumencie wystawionym dla klasztoru w Lądzie przez Mieszka III Starego z 1145 lub 1146 na liście świadków występuje Marcin, biskup poznański. Problem w tym, że dokument ten jest falsyfikatem z pierwszej połowy XIII stulecia. Pamiętajmy jednak, że nawet sfałszowane dokumenty średniowieczne zawierają niekiedy prawdziwe informacje. Falsyfikat dokumentu Mieszka III mógł być oparty na autentycznym dokumencie z pierwszej połowy XII w., z którego przepisano listę świadków. Na tej podstawie niektórzy historycy skłonni są uznać Marcina za historycznego biskupa poznańskiego. Moim zdaniem jeszcze jeden szczegół może przemawiać za tym, że Marcin żył naprawdę. Otóż, wszyscy poprzednicy Marcina zostali przedstawieni jako chodzące ideały. Nie mieli żadnych wad, odznaczali się pobożnością, byli dobrze wykształceni i cechował ich zapał duszpasterski. Prawdziwi kandydaci na ołtarze. Jednakże w odniesieniu do Marcina, Długosz pozwolił sobie napisać, że często unosił się gniewem, co nie licowało z godnością biskupa. Dzięki temu Marcin jawi się nam jako postać z krwi i kości a nie jako bohater żywcem wyjęty ze Złotej Legendy Jakuba de Voragine. Może to oznaczać, że kronikarz wiedział więcej na temat Marcina, niż o jego poprzednikach. Sam sposób wyboru Wawrzyńca i Marcina, pierwszych Polaków wśród biskupów poznańskich, także nie jest bez znaczenia. Wybór biskupów przez lokalnych duchownych, zapewne spośród kandydatów wskazanych przez panującego i zatwierdzonych przez arcybiskupów gnieźnieńskich, co do których akurat Długosz się nie pomylił, bardziej pasuje do realiów epoki niż mianowanie ich przez papieży. Być może kronikarz korzystał z nieznanym nam źródeł lub w kręgu Kościoła poznańskiego żywa była tradycja pierwszych biskupów-Polaków. Teza o historyczności Wawrzyńca jest raczej trudna do obrony, gdyż niema nawet najmniejszych poszlak wskazujących na jego istnienie, ale Marcin mógł być postacią historyczną, zresztą kwestię tę pozostawiam specjalistom.


Nie da się ustalić skąd Długosz czerpał informacje do historii pierwszych biskupów poznańskich zamieszczonych w swych Żywotach. Być może podczas swoich studiów natknął się na imiona dostojników kościelnych z XI wieku i błędnie utożsamił ich z biskupami poznańskimi. Pierwsze dziesięciolecia historii Polski to ciągle więcej pytań, niż odpowiedzi.


Źródło:

S. Karwowski, Najstarsi długoszowi biskupi poznańscy w wobec krytyki, Poznań 1910.

Katalogi biskupów poznańskich, oprac. J. Wiesiołowski, Poznań 2004.


Źródło fotografii:

1.By Antoni Gramatyka (1841-1922) (CBN Polona) [Public domain], via Wikimedia Commons

2.  By Radomil (Own work) [GFDL (http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html) or CC-BY-SA-3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/)], via Wikimedia Commons

3.  By Anonymous [Public domain], via Wikimedia Commons

4. Robinet Testard [Public domain], via Wikimedia Commons

5. See page for author [Public domain], via Wikimedia Commons

6. Jean Fouquet [Public domain], via Wikimedia Commons

7. https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Marcin.PNG

8. Stanisław Samostrzelnik [Public domain], via Wikimedia Commons
 
WASZE KOMENTARZE[1]
avatarUporekMarcepanowicz: Szkoda tylko, że ci ludzie wiedli próżniaczy tryb życia i żyli na koszt wszystkich.
dodano: Poniedziałek, 2017.02.06 21:08
ok
3
not ok
0
odpowiedz|usuń
DODAJ KOMENTARZ | Jesteś niezalogowany, Twój nick będzie poprzedzony ~zaloguj | zarejestruj
Liczba znaków do wykorzystania: 1000
codeimgNie jesteś anonimowy, Twoje IP zapisujemy w naszej bazie danych. Dodając komentarz akceptujesz Regulamin Forum
Do poprawnego działania mechanizmu dodawania komentarzy wymagane jest włączenie obsługi ciasteczek.
avatar
MACIEJ BRZEZIŃSKI
poznanskiehistorie.epoznan.pl
RSSsend_message
Nazywam się Maciej Brzeziński. Z wykształcenia jestem historykiem i wschodoznawcą. Od maja 2011 roku prowadzę tego bloga. Historia Poznania to jedna z moich pasji, ale za to największa, dlatego chcę popularyzować fascynujące dzieje tego miasta. Można mnie znaleźć także pod adresem: www.poznanskiehistorie.blogspot.com oraz na facebooku. Zapraszam więc do lektury.
Mój kontakt: poznanskiehistorie@gmail.com
ARCHIWUM WPISÓW
Poznański gotyk, część 1 (13 lip 2017)
Bunt wójta Przemka (3 lip 2017)
Sołacz - willowa dzielnica Poznania (15 cze 2017)
Cesarzowa Wiktoria w Poznaniu (9 cze 2017)
Protestanci w przedrozbiorowym Poznaniu, część 2 (27 maj 2017)
Protestanci w przedrozbiorowym Poznaniu, część 1 (18 maj 2017)
Zanim powstały Targi Poznańskie, czyli Wystawa Wschodnioniemiecka w 1911 roku. (14 maj 2017)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1835, część 2 (4 maj 2017)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1835, część 1 (27 kwi 2017)
10 poznańskich "naj..." (18 kwi 2017)
Medycyna i higiena w renesansowym Poznaniu (2 kwi 2017)
Adwentyści Dnia Siódmego w Poznaniu (22 mar 2017)
Bambrzy w dziejach Poznania, część 2 (9 mar 2017)
Bambrzy w dziejach Poznania, część 1 (3 mar 2017)
Jeżyckie wille - luksus i elegancja (15 lut 2017)
Legendarni biskupi poznańscy wg Długosza (6 lut 2017)
10 najsłynniejszych poznanianek (II) (22 sty 2017)
Poznaniacy wobec powstania listopadowego (30 lis 2016)
Paganini w Poznaniu (23 lis 2016)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1810, część 2 (17 lis 2016)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1810, część 1 (9 lis 2016)
Żydzi w międzywojennym Poznaniu (27 paź 2016)
Ks. Józef Rogaliński i starania o uniwersytet w osiemnastowiecznym Poznaniu (19 paź 2016)
10 najpiękniejszych ulic w Poznaniu (13 paź 2016)
Aleksander I w Poznaniu (29 wrz 2016)
Współczesne kościoły Poznania (23 wrz 2016)
Generał Tadeusz Kutrzeba i Armia "Poznań" (14 wrz 2016)
Niegolewski i inni, czyli wielkopolscy szwoleżerowie Napoleona (6 sie 2016)
Początki nowoczesnego sportu w Poznaniu (17 lip 2016)
Od października do czerwca, czyli ogólnopolskie znaczenie Czerwca'56 (7 lip 2016)
Johow-Gelände, czyli urok łazarskich kamienic (23 cze 2016)
Jak bernardyn z franciszkaninem, czyli wojna mnichów w siedemnastowiecznym Poznaniu (16 cze 2016)
95 lat Międzynarodowych Targów Poznańskich (2 cze 2016)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1790, część 2 (25 maj 2016)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1790, część 1 (19 maj 2016)
Adelajda i Kazimierz, czyli królewski ślub w katedrze poznańskiej (5 maj 2016)
Obchody Millenium Chrztu Polski w Poznaniu w 1966 roku (24 kwi 2016)
Jak Poznańczycy walczyli z germanizacją, część 2 (16 kwi 2016)
Jak Poznańczycy walczyli z germanizacją, część 1 (10 kwi 2016)
Socrealizm w Poznaniu (16 mar 2016)
Panowie z Górki (2 mar 2016)
Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk, czyli namiastka uniwersytetu (25 lut 2016)
Jordan - biskup polski czy poznański? (11 lut 2016)
Zjazd poznański 1530 roku (3 lut 2016)
Architektura międzywojennego Poznania (28 sty 2016)
10 nietuzinkowych poznaniaków (12 sty 2016)
Życie w Poznaniu w pierwszych miesiącach Wielkiej Wojny w świetle "Kuriera Poznańskiego" (15 gru 2015)
Święci patroni Poznania (9 gru 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1740, część 2 (24 lis 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1740, część 1 (17 lis 2015)
Cmentarz na Górczynie (4 lis 2015)
130 lat komunikacji telefonicznej w Poznaniu (21 paź 2015)
Włosi w dawnym Poznaniu (7 paź 2015)
"Ukochana żona", czyli historia księżnej Ryksy szwedzkiej, żony Przemysła II (12 sie 2015)
10 najpiękniejszych kamienic poznańskiej "belle epoque" (28 lip 2015)
Od Intendentury do Collegium Historicum (14 lip 2015)
"Naród Sobie", czyli narodziny i pierwsze lata Teatru Polskiego w Poznaniu (30 cze 2015)
Rymarze, krawcy i kuśnierze, czyli słów kilka o rzemieślnikach w średniowiecznym Poznaniu (24 cze 2015)
Kulturkampf (9 cze 2015)
Poznańscy muzułmanie (2 cze 2015)
Port rzeczny w Poznaniu (26 maj 2015)
10 osobliwości Poznania (13 maj 2015)
Szkoci w Poznaniu (5 maj 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1700, część 2 (27 kwi 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1700, część 1 (21 kwi 2015)
Poznańscy reformaci i ich śródecki kościół (24 mar 2015)
Generał Krzyżanowski, czyli jak wielkopolski szlachcic został amerykańskim bohaterem (10 mar 2015)
Ludzie niezwyczajni - o Dezyderym Chłapowskim i księdzu Piotrze Wawrzyniaku słów kilka (3 mar 2015)
10 najpiękniejszych miejsc w Poznaniu (17 lut 2015)
Marcin Kasprzak i Róża Luksemburg, czyli socjaliści w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (1 lut 2015)
Wybierzmy 10 najpiękniejszych miejsc w Poznaniu (26 sty 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1650, część 2 (18 sty 2015)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1650, część 1 (11 sty 2015)
Poznańska parafia prawosławna (14 gru 2014)
10 najpiękniejszych i najcenniejszych poznańskich kościołów (30 lis 2014)
"De optimo senatore", czyli międzynarodowa kariera pewnego poznańskiego biskupa (16 lis 2014)
Od Wszystkich Świętych do Andrzejek, czyli listopad w wielkopolskiej tradycji ludowej (2 lis 2014)
Poznań 1146 - Krzyszków 1157 (26 paź 2014)
Historia Folwarku Edwardowo (12 paź 2014)
Targowisko, centrum polskości i miejsce zgromadzeń, czyli Stary Rynek w XIX wieku (9 paź 2014)
10 symboli Poznania (21 wrz 2014)
Ad maiorem Dei gloriam, czyli przybycie jezuitów do Poznania (14 wrz 2014)
Na pensji w Poznaniu dziewiętnastego stulecia (7 wrz 2014)
Dzieje Górczyna (31 sie 2014)
Przerwa wakacyjna (27 lip 2014)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1580, część 2 (21 lip 2014)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1580, część 1 (13 lip 2014)
10 najsłynniejszych poznanianek (29 cze 2014)
Katedra poznańska królewską nekropolią? (22 cze 2014)
Grecy w Poznaniu (15 cze 2014)
Konstancja z Potockich Raczyńska, czyli żywot kobiety niezwykłej (8 cze 2014)
Poznańska parafia Kościoła Ewangelicko-Metodystycznego (1 cze 2014)
Gniezno czy Poznań? Gdzie znajdowała się pierwsza stolica Polski? (25 maj 2014)
No to mamy już 3 lata! (21 maj 2014)
10 osób, które najbardziej przyczyniły się do rozwoju Poznania (18 maj 2014)
Co kryje park na osiedlu Czecha? Pruskie umocnienia wśród ratajskich bloków! (11 maj 2014)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1500, część 2 (4 maj 2014)
Wehikuł czasu, czyli Poznań A.D. 1500, część 1 (27 kwi 2014)
Wesołych Świąt! (13 kwi 2014)
Beocja czy Sparta? Jak wykształcił się poznański etos (23 mar 2014)
Reformowany Kościół Katolicki w Polsce i jego poznańska siedziba (16 mar 2014)
Pomniki Wieszcza Adama w Poznaniu (2 mar 2014)
Dominikanie, karmelici, bernardyni, czyli zakony żebracze w średniowiecznym Poznaniu (16 lut 2014)
Od Śluzy Katedralnej do powstania ICHOT (9 lut 2014)
W domu i w kamienicy, czyli jak mieszkali poznaniacy w XIX stuleciu (2 lut 2014)
Od osady Stelmachy do placu Wiosny Ludów (26 sty 2014)
Wehikuł czasu, czyli jak się żyło w Poznaniu 600 lat temu, część 2 (19 sty 2014)
Wehikuł czasu, czyli jak się żyło w Poznaniu 600 lat temu, część 1 (12 sty 2014)
Dwa stare forty. Jedna historia, wspólna przyszłość? (5 sty 2014)
Chwała Zwycięzcom! (26 gru 2013)
Wesołych Świąt! (22 gru 2013)
Z Poznania do Hollywood, czyli historia Lilli Palmer (15 gru 2013)
Legenda o trzech skradzionych Hostiach - prawda, czy mit? (8 gru 2013)
Sejm Dzielnicowy w Poznaniu (1 gru 2013)
Panorama renesansowego Poznania (17 lis 2013)
Miejsce kaźni Wielkopolan w okresie II wojny światowej - obóz koncentracyjny w Forcie VII w Poznaniu (8 lis 2013)
Kłopotliwy honorowy obywatel miasta Poznania (3 lis 2013)
Historia Jeżyc, część 2 (27 paź 2013)
Historia Jeżyc, część 1 (20 paź 2013)
Poznań kontra Kraków, czyli jezuickie starania o uniwersytet w Poznaniu w 1611 roku (13 paź 2013)
Doktor Marcin i inni, czyli początki poznańskiej pracy organicznej (29 wrz 2013)
Poznań w oparach czarnej magii (24 wrz 2013)
"W Poznaniu na wygnaniu", czyli poznańskie lata Kazimiery Iłłakowiczówny (15 wrz 2013)
Perły poznańskich podwórek, czyli ul. Ratajczaka 14 - historia zabudowy w podwórzu (8 wrz 2013)
Przerwa wakacyjna (21 lip 2013)
Burzliwe dzieje ratuszowego orła (14 lip 2013)
Podróż sentymentalna kolejką wąskotorową - kiedyś czasy świetności, a dziś pozostałości i wspomnienia (7 lip 2013)
Poznań pod wodą (30 cze 2013)
Wędrujące serce generała (23 cze 2013)
Pancerna Impreza. Fotorelacja z Dnia Otwartych Koszar w Centrum Szkolenia Wojsk Lądowych (16 cze 2013)
Odrodzenie z upadku, czyli działalność Komisji Dobrego Porządku w Poznaniu (9 cze 2013)
Fort VIIa - militarna przeszłość, "biurowa" przyszłość (2 cze 2013)
Od Wszechnicy Piastowskiej do Uniwersytetu Poznańskiego (26 maj 2013)
Książę Przemysł I - ojciec Poznania (19 maj 2013)
Medycyna i higiena w Poznaniu XIX stulecia (12 maj 2013)
28. Dni Ułana 2013 - fotorelacja Agnieszki Wiśniewskiej. (7 maj 2013)
"Błazeńskie urządzenie", czyli historia poznańskich koziołków (28 kwi 2013)
Poznańska Gra Liczbowa "Koziołki" (21 kwi 2013)
Hipodrom Wola - tradycja i teraźniejszość (14 kwi 2013)
Halo, halo, tu Radio Poznań! (7 kwi 2013)
Wesołych Świąt (28 mar 2013)
Książka w renesansowym Poznaniu (24 mar 2013)
Świat, którego już nie ma - Bambrzy na poznańskich Ratajach (17 mar 2013)
"Wichrzyciele i warchoły", czyli Marzec'68 w Poznaniu (10 mar 2013)
Apel (3 mar 2013)
Pozostałości Poznańskiej Twierdzy Fortowej - Fort 1 (3 mar 2013)
Alianckie naloty na Poznań (24 lut 2013)
Budynki pokawaleryjskie w Poznaniu, czyli od koszar do osiedla (17 lut 2013)
Jego Królewska Mość Mikołaj Rychlik (10 lut 2013)
Poznań w latach Wielkiej Wojny (3 lut 2013)
Zachować w pamięci miniony czas, czyli o Muzeum Uzbrojenia na poznańskiej Cytadeli (27 sty 2013)
Konkurs "Blog Roku 2012" (24 sty 2013)
"Piękna Polka", czyli historia królowej Elżbiety Ryksy (20 sty 2013)
Spotkanie z Igorem Janke (15 sty 2013)
Poznańskie stadiony, część 3 - Stadion przy ul. Bułgarskiej (13 sty 2013)
Dwieście lat temu urodził się Hipolit Cegielski! (6 sty 2013)
Wesołych Świąt !!! (19 gru 2012)
Rozrywki dzieci i młodzieży w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (9 gru 2012)
Powojenna odbudowa Starego Rynku (2 gru 2012)
Roman Wilhelmi - wybitny aktor z Poznania (25 lis 2012)
Ponowny pochówek junikowskich kosynierów (21 lis 2012)
Antiqua civitas posnaniensis, czyli dzieje Śródki (18 lis 2012)
Poznań w listopadzie 1918 roku (11 lis 2012)
Poznańska moda w czasach Oświecenia (5 lis 2012)
Odsłonięcie pomnika Romana Wilhelmiego w Poznaniu - fotorelacja (5 lis 2012)
Mały komunikat (5 lis 2012)
Poznańskie stadiony, część 2 - Stadion im. Edmunda Szyca (5 lis 2012)
Legenda polskiej archeologii (21 paź 2012)
Jak budowano Winogrady (14 paź 2012)
Poznaniaków droga ku nowoczesności (8 paź 2012)
Złodziejki, prostytutki, cudzołożnice, czyli kobieca przestępczość w dawnym Poznaniu (30 wrz 2012)
Od mostu Łacina do mostu św. Rocha (23 wrz 2012)
Jak króla Henryka w Poznaniu witano (16 wrz 2012)
Poznańskie stadiony, część 1 - Stadion Lecha na Dębcu (9 wrz 2012)
Budowniczy, uczony, biskup i polityk, czyli opowieść o Janie Lubrańskim (2 wrz 2012)
Pomniki dziewiętnastowiecznego Poznania (26 sie 2012)
Poznańscy ułani (15 sie 2012)
Na scenach kabaretów międzywojennego Poznania (12 sie 2012)
Próby emancypacji poznańskich Żydów w pierwszej połowie XIX wieku (8 sie 2012)
Dzieje "Poznańskiej Wenecji" (5 sie 2012)
Czas na urlop! (17 lip 2012)
Poznański debiut Władysława Hańczy (15 lip 2012)
Najcenniejsza relikwia poznańskiej katedry (11 lip 2012)
Łacińskie inskrypcje na poznańskim Ratuszu, część 2 (8 lip 2012)
Łacińskie inskrypcje na poznańskim Ratuszu, część 1 (4 lip 2012)
Poznański romantyk - Ryszard Wincenty Berwiński (28 cze 2012)
Na pomoc Prezydentowi i Rządowi! Poznań wobec przewrotu majowego 1926 roku (24 cze 2012)
Roman May i jego przemysłowe imperium (20 cze 2012)
Poznańskie organy Ladegasta (17 cze 2012)
Książka w średniowiecznym Poznaniu (10 cze 2012)
Wielkopolskie struktury przedwojennego wywiadu i kontrwywiadu, czyli "Dwójka" w Poznaniu i Bydgoszczy, część 2 (6 cze 2012)
Wielkopolskie struktury przedwojennego wywiadu i kontrwywiadu, czyli "Dwójka" w Poznaniu i Bydgoszczy, część 1 (3 cze 2012)
"Echt Poznanioki" kontra "Galicjoki", czyli konflikt swój-obcy w międzywojennym Poznaniu (30 maj 2012)
Królewska Niemiecka Akademia (27 maj 2012)
No to stuknął nam roczek! (20 maj 2012)
Pierwszy polski podręcznik savoir-vivre (16 maj 2012)
Centrum Turystyki Kulturowej TRAKT, czyli jak wypromować Poznań, część 2 (13 maj 2012)
Dzieje poznańskiej masonerii, część 2 (9 maj 2012)
Dzieje poznańskiej masonerii, część 1 (6 maj 2012)
Poznań a Konstytucja 3 Maja (3 maj 2012)
Rowerem przez Afrykę (29 kwi 2012)
Rycerze św. Jana Jerozolimskiego w Poznaniu (25 kwi 2012)
Czy w Poznaniu strzelano do cara? (15 kwi 2012)
Początki poznańskiej kinematografii (11 kwi 2012)
Palmy, zajączek i dyngus, czyli wielkopolskie tradycje wielkanocne, część 2 (1 kwi 2012)
Palmy, zajączek i dyngus, czyli wielkopolskie tradycje wielkanocne, część 1 (28 mar 2012)
Centrum Turystyki Kulturowej TRAKT, czyli jak wypromować Poznań, część 1 (25 mar 2012)
Ostatnia publiczna egzekucja w Polsce (21 mar 2012)
Poznańskie duchy i zjawy (18 mar 2012)
Szermierz poznańskiej kontrreformacji (14 mar 2012)
Moda renesansowego Poznania (11 mar 2012)
Związki Józefa Ignacego Kraszewskiego z Poznaniem (7 mar 2012)
Edukacja regionalna - czy jest obecna w szkole? (4 mar 2012)
O profesji kata w dawnym Poznaniu (29 lut 2012)
Ferdinand Foch w Poznaniu (26 lut 2012)
Najstarsza poznańska nekropolia (22 lut 2012)
O poznańskich łaźniach (19 lut 2012)
Ustrój renesansowego Poznania (15 lut 2012)
Tragiczna historia Ludgardy (12 lut 2012)
Trakt Królewsko-Cesarski. Podróż po historii Poznania, częśc 3 (8 lut 2012)
Perły Starego Rynku, część 4 (5 lut 2012)
Matka, żona i nauczycielka, czyli pozycja kobiet w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (1 lut 2012)
Ze wspomnień poznańskiego architekta (29 sty 2012)
Trakt Królewsko-Cesarski. Podróż po historii Poznania, częśc 2 (25 sty 2012)
Między lojalnością a kontestacją. Mniejszość niemiecka w międzywojennym Poznaniu (22 sty 2012)
Poznań w Prusach Południowych 1793 - 1806 (17 sty 2012)
Trakt Królewsko-Cesarski. Podróż po historii Poznania, część 1 (15 sty 2012)
Krynoliny, gorsety, surduty i cylindry. Kilka słów o modzie dziewiętnastowiecznego Poznania, część 2 (12 sty 2012)
Pomnik Powstańców Wielkopolskich (10 sty 2012)
Kawiarnia, teatr i karty, czyli kilka słów o rozrywkach osiemnastowiecznego Poznania (8 sty 2012)
Z Rogalina przez Francję i Holandię, do Brazylii (5 sty 2012)
Bale w hotelu Bazar (3 sty 2012)
Świąteczny komunikat (20 gru 2011)
Gwiazdor, makiełki i Herody, czyli wielkopolskie tradycje bożonarodzeniowe, część 2 (18 gru 2011)
Gwiazdor, makiełki i Herody, czyli wielkopolskie tradycje bożonarodzeniowe, część 1 (15 gru 2011)
Perły Starego Rynku, część 3 (13 gru 2011)
Krynoliny, gorsety, surduty i cylindry. Kilka słów o modzie dziewiętnastowiecznego Poznania (11 gru 2011)
Prezydent "Rzeczpospolitej Polskiej Poznańskiej" (5 gru 2011)
Perły Starego Rynku, część 2 (4 gru 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 7 (1 gru 2011)
Most znany i nieznany (29 lis 2011)
Romantycy i spiskowcy, czyli próba wywołania powstania w 1846 roku w Poznaniu (27 lis 2011)
Mentalność mieszkańców dawnego Poznania (24 lis 2011)
Perły Starego Rynku, część 1 (22 lis 2011)
Elegantki i modnisie dwudziestolecia międzywojennego (20 lis 2011)
Prezydent-legenda, czyli opowieść o Cyrylu Ratajskim (17 lis 2011)
Skóry, wosk, śledzie i wino, czyli handel nowożytnego Poznania, część 2 (15 lis 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 6 (13 lis 2011)
Patron najsłynniejszej ulicy w Poznaniu (10 lis 2011)
Miłość i polityka (8 lis 2011)
Skóry, wosk, śledzie i wino, czyli handel nowożytnego Poznania, część 1 (6 lis 2011)
Jak budowano Rataje (3 lis 2011)
Cmentarze na poznańskiej Cytadeli (1 lis 2011)
Muzyka w dawnym Poznaniu (30 paź 2011)
Polacy i Niemcy w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (27 paź 2011)
Dyplomata - arcybiskup - więzień - kardynał (25 paź 2011)
To już niemal sto lat, czyli historia Warty Poznań (23 paź 2011)
Subiektywny przegląd ważnych, zabawnych i tragicznych wydarzeń z dziejów osiemnastowiecznego Poznania (20 paź 2011)
Tramwaje konne w Poznaniu (18 paź 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 6 (16 paź 2011)
Religijność w barokowym Poznaniu (13 paź 2011)
Twórca poznańskiego ratusza (11 paź 2011)
Dzieje poznańskiej sceny operetkowej (9 paź 2011)
Poznańskie wiosła (6 paź 2011)
Rozrywki mieszkańców renesansowego Poznania (4 paź 2011)
Administracja niemiecka w okupowanym Poznaniu 1939-45 (2 paź 2011)
Doktor Marcin (29 wrz 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 5 (27 wrz 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 5 (25 wrz 2011)
Subiektywny przegląd ważnych, zabawnych i tragicznych wydarzeń z dziejów siedemnastowiecznego Poznania (22 wrz 2011)
Historia "Kolejorza", część 2 (20 wrz 2011)
Od miasta-twierdzy do nowoczesnej metropolii. Rozwój Poznania w 1 poł. XX wieku. (18 wrz 2011)
Ludność żydowska w średniowiecznym i nowożytnym Poznaniu (15 wrz 2011)
Filolog i fabrykant. Opowieść o Hipolicie Cegielskim (13 wrz 2011)
Historia "Kolejorza", część 1 (11 wrz 2011)
Pomnik Armii "Poznań" (9 wrz 2011)
Międzynarodowe Targi Poznańskie w okresie międzywojennym, część 2 (6 wrz 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 4 (4 wrz 2011)
Wrzesień 1939 roku w Poznaniu (2 wrz 2011)
Międzynarodowe Targi Poznańskie w okresie międzywojennym, część 1 (31 sie 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 4 (29 sie 2011)
Most Królowej Jadwigi (27 sie 2011)
Subiektywny przegląd ważnych, zabawnych i tragicznych wydarzeń z dziejów szesnastowiecznego Poznania (25 sie 2011)
Poznańska Georges Sand (23 sie 2011)
Bułgarzy w Poznaniu (21 sie 2011)
Kolegium Jezuickie w Poznaniu (19 sie 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 3 (17 sie 2011)
Występy Heleny Modrzejewskiej na scenach poznańskich teatrów (15 sie 2011)
Komunikat (30 lip 2011)
Przybycie Bambrów do Poznania (28 lip 2011)
Edward hr. Raczyński (1786 - 1845) (26 lip 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 3. Czas pracy i odpoczynku. (25 lip 2011)
Edukacja dziewcząt w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (24 lip 2011)
Subiektywny przegląd ważnych, zabawnych i tragicznych wydarzeń z dziejów średniowiecznego Poznania (22 lip 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 2 (22 lip 2011)
Szwedzi w Poznaniu, część 2 (21 lip 2011)
Mikołaj Skrzetuski (ok. 1610 - 1673) (19 lip 2011)
Szwedzi w Poznaniu, część 1 (18 lip 2011)
Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 1 (17 lip 2011)
Poznań na morzach i oceanach, część 3 (16 lip 2011)
Poznań na morzach i oceanach, część 2 (15 lip 2011)
Poznań na morzach i oceanach, część 1 (14 lip 2011)
Inteligencja polska w dziewiętnastowiecznym Poznaniu (13 lip 2011)
Biskup Andrzej Bniński (1396 - 1479) (12 lip 2011)
Perypetie z pomnikiem Bamberki (11 lip 2011)
Reformacja i kontrreformacja w Poznaniu, część 2 (10 lip 2011)
Reformacja i kontrreformacja w Poznaniu, część 1 (9 lip 2011)
Biblioteka Raczyńskich (8 lip 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 2 (7 lip 2011)
Antoni Pfitzner i jego firma (5 lip 2011)
Krótka historia Łazarza (4 lip 2011)
Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 1 (3 lip 2011)
Przyjęcia u prezydenta Ratajskiego (2 lip 2011)
Emilia Sczaniecka (1804 - 1896) (1 lip 2011)
Zajezdnia tramwajowa przy ulicy Gajowej (30 cze 2011)
Panorama średniowiecznego Poznania, część 2 (29 cze 2011)
Pomnik Poznańskiego Czerwca'56 (28 cze 2011)
Poznański Czerwiec 1956 (27 cze 2011)
Przemysł piwowarski w Poznaniu w XIX i na początku XX wieku (26 cze 2011)
Panorama średniowiecznego Poznania, część 1 (25 cze 2011)
Pomnik Bismarcka w Poznaniu (24 cze 2011)
Akademia Lubrańskiego (23 cze 2011)
Kościół św. Wojciecha (22 cze 2011)
Antoni Radziwiłł 1775 - 1833 (21 cze 2011)
Ustrój średniowiecznego Poznania (20 cze 2011)
Fortyfikacje Twierdzy Poznań - bariera w rozwoju miasta w XIX wieku (19 cze 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 5 (18 cze 2011)
Pałac Górków (16 cze 2011)
Józef Struś 1510 - 1568 (15 cze 2011)
Brytyjski nalot na Poznań (14 cze 2011)
Krótka historia Wildy (13 cze 2011)
Zamtuzy i gamratki, czyli płatna miłość w Poznaniu, część 2 (12 cze 2011)
Więzienia w Poznaniu (10 cze 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 4 (9 cze 2011)
Pożary i powodzie w renesansowym Poznaniu (8 cze 2011)
Perła poznańskiego baroku (7 cze 2011)
Twórca praskiego golema był Poznaniakiem (6 cze 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 3 (5 cze 2011)
Zamtuzy i gamratki, czyli płatna miłość w Poznaniu, część 1 (4 cze 2011)
Pręgierz (3 cze 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 2 (2 cze 2011)
Paweł Edmund Strzelecki 1797 - 1873 (1 cze 2011)
Zamek Wilhelma II (31 maj 2011)
Poznańskie czarownice i ich obrońcy (30 maj 2011)
Kulinarna historia Poznania, część 1 (29 maj 2011)
Poznaniak wśrod pionierów pediatrii (27 maj 2011)
Poznaniak współtwórcą wielkich odkryć geograficznych (26 maj 2011)
Sytuacja kobiet w renesansowym Poznaniu (25 maj 2011)
Zamek Przemysła (24 maj 2011)
Dopisek (23 maj 2011)
Napoleon w Poznaniu (23 maj 2011)
Herb miasta Poznania (22 maj 2011)
Skąd się wzięła nazwa "Poznań"? (21 maj 2011)
Witam wszystkich i zapraszam do lektury. (20 maj 2011)
Zdjęcie: Marek Barankiewicz